bộ giáo dục và đào tạo
trờng đại học Vinh

Vũ THị XUYếN

MộT Số GIảI PHáP QUảN Lý ứNG DụNG CÔNG NGHệ THÔNG TIN
TRONG HOạT ĐộNG DạY HọC ở TRƯờNG TRUNG HọC PHổ THÔNG
THàNH PHố THANH HóA, TỉNH THANH HóA

luận văn thạc sĩ KHOA HọC GIáO DụC


2

VINH - 2013


bộ giáo dục và đào tạo
trờng đại học Vinh

Vũ THị XUYếN

MộT Số GIảI PHáP QUảN Lý ứNG DụNG CÔNG NGHệ THÔNG TIN
TRONG HOạT ĐộNG DạY HọC ở TRƯờNG TRUNG HọC PHổ THÔNG
THàNH PHố THANH HóA, TỉNH THANH HóA

Chuyên ngành: Qun lý giỏo dc
Mã số: 60.14.05

luận văn thạc sĩ KHOA HọC GIáO DụC


Lời cảm ơn
Mục lục
Những cụm từ viết tắt trong luận văn
Danh mục các bảng
Danh mục các biểu đồ
MỞ ĐẦU
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG

1
6

NGHỆ THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Công nghệ thông tin
1.2.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
1.2.3. Quản lý dạy học
1.2.4. Quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
1.3. Vấn đề ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động dạy

6
6
8
13
13
14
15

thông tin trong dạy học
1.4.2. Nội dung quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy

27

học của giáo viên phổ thông
1.4.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ứng dụng

32

công nghệ thông tin trong dạy học của giáo viên trung học phổ
thông
Kết luận chương 1
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG

35
37

NGHỆ THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ THANH
HÓA, TỈNH THANH HÓA
2.1. Khái quát về kinh tế - xã hội, văn hóa - giáo dục Thành phố

37

Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa
2.1.1. Về kinh tế - xã hội
2.1.2. Về văn hóa - giáo dục
2.2. Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học ở các


viên
2.3.3. Quản lý nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin
cho giáo viên
2.3.4. Quản lý việc giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin trong
dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học
sinh
2.3.5. Quản lý đảm bảo các điều kiện cho việc ứng dụng công
nghệ thông tin trong dạy học ở các trường Trung học phổ thông
Thành phố Thanh Hóa
2.4. Đánh giá thực trạng hiệu trưởng quản lý ứng dụng công nghệ
thông tin trong dạy học Trung học phổ thông
2.4.1. Những mặt mạnh
2.4.2. Những hạn chế
2.4.3. Nguyên nhân của hạn chế
Kết luận chương 2
Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ VIỆC ỨNG DỤNG
CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THÀNH PHỐ
THANH HÓA, TỈNH THANH HÓA
3.1. Nguyên tắc đề xuất các giải pháp
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi

49
49
50
51
52

63

thông tin trong dạy học cho đội ngũ giáo viên
3.2.3. Tổ chức, chỉ đạo các tổ chuyên môn ứng dụng công nghệ

68

thông tin trong đổi mới phương pháp dạy học
3.2.4. Đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị công nghệ

74

thông tin để ứng dụng trong dạy học
3.2.5. Thường xuyên kiểm tra, đánh giá hiệu quả ứng dụng công

77

nghệ thông tin trong dạy học
3.3. Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp
3.3.1. Thăm dò sự cần thiết của các giải pháp
3.3.2. Thăm dò tính khả thi của các giải pháp
Kết luận chương 3
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

80
80
83
86

40

dụng CNTT trong dạy học
Bảng 2.2. Đánh giá trình độ ứng dụng CNTT trong dạy học của giáo

41

viên
Bảng 2.3. Tổng hợp ý kiến việc ứng dụng CNTT trong dạy học của

43

đội ngũ giáo viên
Bảng 2.4: Đánh giá thực trạng về cơ sở vật chất, thiết bị CNTT

47

Bảng 2.5. Đánh giá hạ tầng, thiết bị, sách, giáo trình, tài liệu, đĩa

48

CD... về CNTT
Bảng 2.6. Tổng hợp ý kiến đánh giá về nhận thức của hiệu trưởng đối

49

với ứng dụng CNTT trong dạy học
Bảng 2.7. Tổng hợp ý kiến đánh giá về quản lý nâng cao nhận thức

50

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1: Mức độ cần thiết của các giải pháp
Biểu đồ 3.2: Mức độ khả thi của các giải pháp

Trang
83
86


13
MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
Trong bối cảnh hội nhập của nền kinh tế tri thức hiện nay, việc ứng
dụng CNTT được sử dụng rộng rãi và phổ biến trong nhiều lĩnh vực đặc biệt
là trong dạy học. Nhờ có CNTT, người dạy và người học dễ tiếp cận những tri
thức trừu tượng, không những vậy, CNTT còn giúp con người khai thác được
kho tàng tri thức to lớn của nhân loại một cách dễ dàng.
Chính vì những ưu điểm nổi trội của CNTT nên không một quốc gia
nào không quan tâm đến việc ứng dụng CNTT trong đào tạo, nghiên cứu khoa
học và chuyển giao công nghệ. Trong những năm gần đây, Việt Nam đã có
những giải pháp mạnh mẽ trong công tác đẩy mạnh ứng dụng CNTT vào giáo
dục và đào tạo.
Chỉ thị 58-CT/TW ngày 17/10/2000 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh ứng
dụng và phát triển CNTT phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH đã thể hiện quyết
tâm của Đảng và Nhà nước trong việc đẩy mạnh ứng dụng và phát triển
CNTT. Đây cũng là nhiệm vụ mà Thủ tướng Chính phủ đã giao cho ngành
giáo dục giai đoạn 2001 - 2005 thông qua Quyết định số 81/2001/QĐ-TTg
ngày 24/05/2001; ngày 30/09/2008, Bộ GD&ĐT đã ban hành Chỉ thị số
55/2008/CT-BGDĐT về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT

trường THPT trên địa bàn tỉnh nói chung và các trường THPT trên địa bàn
Thành phố Thanh Hoá nói riêng đã có nhiều cố gắng trong việc ứng dụng
CNTT vào việc dạy học. Hoạt động dạy và học đã có nhiều chuyển biến tích
cực. Tuy nhiên, việc ứng dụng CNTT trong dạy học của đội ngũ giáo viên
nhìn chung vẫn còn chậm, chủ yếu diễn ra ở những giáo viên trẻ, còn mang
tính tự phát nhiều, chưa thật sự trở thành một nhu cầu, hiệu quả chưa cao.
Đứng trên góc độ quản lý, hoạt động ứng dụng CNTT trong dạy học chưa


15
được đề cập nhiều và đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu một cách đầy đủ,
sâu rộng về vấn đề này tại địa bàn Thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp
quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động dạy học ở trường
Trung học Phổ thông Thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa”.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất các giải pháp quản
lý việc ứng dụng CNTT trong hoạt động dạy học nhằm góp phần nâng cao
chất lượng dạy học ở các trường THPT trên địa bàn Thành phố Thanh Hóa,
tỉnh Thanh Hóa.
3. Đối tượng, khách thể nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý hoạt động dạy học trong
các trường Trung học phổ thông.
3.2 Đối tượng nghiên cứu: Giải pháp quản lý ứng dụng CNTT trong
dạy học ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Thanh Hóa, tỉnh
Thanh Hóa.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất và sử dụng các giải pháp quản lý ứng dụng CNTT trong
dạy học phù hợp thì sẽ nâng cao được chất lượng giáo dục ở trường THPT
trên địa bàn thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa hiện nay.

Thanh Hoá, tỉnh Thanh Hoá; đề xuất một số giải pháp quản lý việc ứng dụng
công nghệ thông tin trong hoạt động dạy học.
8. Đóng góp mới của luận văn
8.1 Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý việc ứng dụng
CNTT trong hoạt động dạy học ở các trường THPT.


17
8.2 Đề xuất những giải pháp quản lý việc ứng dụng CNTT trong hoạt
động dạy học, góp phần nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT Thành
phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa.
9. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, kết luận và kiến nghị, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý ứng dụng công nghệ thông tin
trong hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông.
Chương 2: Thực trạng quản lý ứng dụng công nghệ thông tin trong
hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông Thành phố Thanh Hóa, tỉnh
Thanh Hóa.
Chương 3: Một số giải pháp quản lý ứng dụng công nghệ thông tin
trong hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông Thành phố Thanh Hóa,
tỉnh Thanh Hóa.


18

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN TRONG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC
TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

ngày càng sử dụng nhiều và phát huy hiệu quả cao.
- Về đào tạo giáo viên: Vấn đề chính của đào tạo giáo viên là phát triển
các tiêu chí, tiêu chuẩn, chuẩn cho giáo viên để củng cố hiệu quả sử dụng
CNTT trong chương trình giảng dạy. Đa số các giáo viên được đào tạo về
CNTT nhằm hiểu biết và sử dụng thành thạo máy tính. Đào tạo về việc sử
dụng CNTT cho giảng dạy môn học cụ thể, nhưng chưa đầy đủ và có hệ
thống. Thông thường, các trường gửi một vài giáo viên để đào tạo về hiểu biết
và sử dụng máy tính, những người này sau đó sẽ áp dụng trong việc dạy học
của mình, đồng thời tập huấn lại cho các đồng nghiệp khác, vấn đề học trực
tuyến, các nước này vẫn đang trong giai đoạn đầu.
Các nước với chính sách phát triển CNTT trong giáo dục được liên kết
với chính sách và kế hoạch tổng thể về CNTT của quốc gia. Với các chiến
lược áp dụng và thử nghiệm trong những khía cạnh khác nhau của giáo dục,
từ đào tạo giáo viên, giảng dạy, học tập nhưng không hoàn toàn tích hợp
CNTT trong giáo dục. Các nước này bao gồm Trung Quốc, Thái Lan, Nhật
Bản, Malaysia, Philippines và Ấn Độ.
- Về sử dụng CNTT trong giáo trình và trong dạy học: Nói chung, giáo
viên đang sử dụng CNTT chủ yếu để xử lý văn bản, bảng tính và trình diễn.
Nó cũng thường được giới thiệu là một trong những thành phần của một vấn
đề nào đó, chứ không phải là thực sự được tích hợp trong bài học.


20
Tóm lại, một nguyên nhân mà các nước trong khu vực Châu Á - Thái
Bình Dương có nền giáo dục phát triển, trình độ tiên tiến sánh ngang với các
nước có nền giáo dục tiên tiến trên thế giới, đó là sự thành công của chiến
lược ứng dụng CNTT trong giáo dục, trong đó, có việc triển khai ứng dụng
CNTT trong dạy học.
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
Với sự phát triển như vũ bão của CNTT, đặc biệt là sự ra đời của mạng

hiện quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc đẩy mạnh ứng dụng và
phát triển CNTT với chiến lược: CNTT là một trong các động lực quan trọng
nhất của sự phát triển, cùng với một số ngành công nghệ cao khác đang làm
biến đổi sâu sắc đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của thế giới hiện đại; ứng
dụng và phát triển CNTT ở nước ta nhằm góp phần giải phóng sức mạnh vật
chất, trí tuệ và tinh thần của toàn dân tộc, thúc đẩy công cuộc đổi mới, phát
triển nhanh và hiện đại hóa các ngành kinh tế, tăng cường năng lực cạnh
tranh của các doanh nghiệp, hỗ trợ có hiệu quả cho quá trình chủ động hội
nhập kinh tế quốc tế, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, đảm bảo
an ninh quốc phòng và tạo khả năng đi tắt đón đầu để thực hiện thắng lợi sự
nghiệp CNH, HĐH.
Đối với ngành GD&ĐT, Chỉ thị nêu rõ "Đẩy mạnh ứng dụng CNTT
trong công tác GD&ĐT ở các cấp học, bậc học, ngành học. Phát triển các
hình thức đào tạo từ xa phục vụ cho nhu cầu học tập của toàn xã hội. Đặc biệt
tập trung phát triển mạng máy tính phục vụ cho phát triển GD&ĐT, kết nối
Internet tới các Sở GD&ĐT" [2].
- Nghị quyết số 40/2000/QH10 ngày 19/12/2000 của Quốc hội khóa X,
kỳ họp thứ 8 về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông đã đề cập việc "tăng
cường giảng dạy, học tập ngoại ngữ, tin học trong nhà trường phổ thông".


22
- Quyết định số 81/2001/QĐ-TTg ngày 24/05/2001 của Thủ tướng
Chính phủ về việc phê duyệt chương trình hành động triển khai Chỉ thị 58
-CT/TW đã chỉ ra 4 chương trình trọng điểm và giao Bộ GD&ĐT chủ trì triển
khai chương trình phát triển nguồn nhân lực CNTT. Chỉ thị nêu rõ "từng bước
phổ cập sử dụng máy tính và internet ở bậc trung học phổ thông", "triển khai
mạnh chương trình giảng dạy và ứng dụng tin học trong GD&ĐT các cấp".
- Chỉ thị số 29/2001/CT-BGD&ĐT ngày 30/07/2001 của Bộ trưởng Bộ
GD&ĐT về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong giáo dục

- Luật CNTT được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
khóa XI, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 29/06/2006.
- Nghị định số 64/2007/NĐ-CP ngày 10/04/2007 của Chính phủ về ứng
dụng CNTT trong hoạt động của cơ quan nhà nước, với mục đích để nâng cao
chất lượng, hiệu quả trong hoạt động nội bộ của cơ quan nhà nước và giữa các
cơ quan nhà nước, trong giao dịch của cơ quan nhà nước với tổ chức và cá
nhân; hỗ trợ đẩy mạnh cải cách hành chính và đảm bảo công khai, minh bạch.
- Bộ GD&ĐT đã ban hành Chỉ thị số 55/2008/CT-BGDĐT ngày
30/09/2008 về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành
giáo dục giai đoạn 2008 - 2012. Chỉ thị xác định "CNTT là công cụ đắc lực
hỗ trợ đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập và hỗ trợ đổi mới quản lý giáo
dục, góp phần nhằm nâng cao hiệu quả và chất lượng giáo dục. Phát triển
nguồn nhân lực CNTT và ứng dụng CNTT trong giáo dục là một nhiệm vụ
quan trọng và có ý nghĩa quyết định sự phát triển CNTT của đất nước". Bộ
GD&ĐT đã chọn năm học 2008 - 2009 là "năm học đẩy mạnh ứng dụng
CNTT", tạo bước đột phá về ứng dụng CNTT trong giáo dục và tạo tiền đề
phát triển ứng dụng CNTT trong những năm tiếp theo.
- Tháng 8/2008 tại Hà Nội Bộ GD&ĐT đã tổ chức "Hội thảo quốc gia
CNTT trong giáo dục và triển khai năm học đẩy mạnh ứng dụng CNTT". Các


24
nhà khoa học đã mang đến hội thảo các đề tài với cùng quan niệm chung là
thúc đẩy ứng dụng CNTT trong giáo dục. Các tác giả đề cập một cách sâu
rộng tác động của CNTT, tầm quan trọng của CNTT, cách sử dụng web trong
GD&ĐT, đặc biệt là đòi hỏi phải thay đổi quản lý trong thời đại thông tin.
- Chính phủ đã ban hành Quyết định số 711/2012/QĐ-TTg, về phê duyệt
chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020, Chiến lược chỉ rõ: "Đẩy mạnh ứng
dụng CNTT, truyền thông nhằm nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục ở các
cấp".