TRƯỜNG ĐẠI HỌC s ư PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIẮÒ DUC TIEU HOC

HÀN THỊ THU HIÈN

TÌM HIỂU NHẬN THỨC CỦA PHỤ HUYNH VÈ
VAI TRÒ CỦA HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI ĐÓI VỚI
S ự PHÁT TRIỂN TÂM LÝ CỦA TRẺ MẪU GIÁO
TRƯỜNG MẦM NON NGÔ QUYỀN
VĨNH YÊN - VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN
• TỐT NGHIỆP
• ĐẠI
• HỌC
•
C huyên ngành: T âm lý học

Người hướng dẫn khoa học
ThS. LÊ THANH HÀ

HÀ NỘI, 2015


Danh sách nhũng từ viết tắt

Trò chơi đóng vai theo chủ đề: TCĐVTCĐ


LỜI CẢM ƠN



s. Lê

Thanh Hà. Đe tài tôi nghiên cứu không

trùng với bất kì đề tài nào của các tác giả khác. Neu sai tôi xin hoàn toàn chịu
trách nhiệm.

Hà Nội, tháng 4 năm 2015

Sinh viên

Hàn Thị Thu Hiền


MỤC LỤC
MỞ Đ Ầ U .............................................................................................................. 1
1. Lí do chọn đề tà i.................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứ u ............................................................................ 2
3. Nhiệm vụ nghiên cứu............................................................................ 2
4. Đối tượng và khách thế nghiên cứu.....................................................2
5. Giả thuyết khoa học.............................................................................. 2
6. Phạm vi nghiên cứ u .............................................................................. 3
7. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài............................... 3
8. Phương pháp nghiên cứ u ......................................................................3
9. Cấu trúc khóa luận................................................................................ 4
NỘI DUNG
Chương 1. Cơ sở lí luận.....................................................................................5
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề........................................................... 5
1.2. Khái niệm nhận thức.......................................................................... 6

1. Lý do chọn đề tài
“Chơi mà học, học mà chơi” đây là phương châm dạy học phổ biến ở
nhiều trường mầm non hiện nay. Điều đó đủ để khắng định rằng, không chỉ
học mà vui chơi cũng có một vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển
toàn diện của trẻ. Đối với trẻ mẫu giáo, vui chơi là hoạt động chủ đạo, qua các
trò chơi trẻ được phát triển các chức năng tâm lý, hình thành nhân cách và
khám phá môi trường xung quanh. Có thể nói trò chơi là cái nôi nuôi dưỡng
tâm hồn trẻ mà không gì có thể thay thế được.
Trong kí ức của tôi, cách đây khoảng hơn 20 năm, tuổi thơ của tôi là
những gì gắn liền với các trò chơi dân gian, trò chơi có luật như ô ăn quan,
câu cá, cướp cờ... hay là TCĐVTCĐ như: bác sĩ - bệnh nhân, cô giáo - học
sinh, bán hàng... Vậy nhưng trong xã hội đang phát triển như hiện nay, tôi
chợt nhận thấy rằng những đứa trẻ xung quanh nơi tôi ở không còn được tự
do ra ngoài vui chơi, những trò chơi như ô ăn quan, câu cá và ngay cả những
TCĐVTCĐ cũng dần ít đi, thay vào đó là các trò chơi trên vô tuyến, trên điện
thoại, trên mạng... Hoặc có những đứa trẻ thì phải tập trung vào việc học từ
rất sớm. Tôi có tìm hiểu sơ qua thì thấy rằng, nguyên nhân chủ yếu là do nhận
thức của các bậc phụ huynh, họ luôn có tâm lý muốn con em mình học càng
nhiều càng tốt hoặc có những người mải mê với công việc mà không chú ý
đến các nhu cầu vui chơi của con cái. Chính vì thế mà tôi quyết định nghiên
cứu về đề tài “ Tìm hiếu nhận thức của phụ huynh về vai trò của hoạt động
vui choi đối với sự phất triển tâm lí của trẻ mẫu giáo. ” Tôi hi vọng với đề
tài này tôi có thể giúp các bậc phụ huynh có cái nhìn đúng về vai trò của các
hoạt động vui chơi đối với sự phát triển tâm lí của trẻ, để từ đó các bậc phụ
huynh có các biện pháp tổ chức hoạt động vui chơi cho trẻ họp lý hơn.

1


2. Mục đích nghiên cún

bậc phụ huynh vì mải mê với công việc mà chưa thực sự quan tâm tới nhu cầu
học tập và vui chơi của con cái. Hoặc có nhiều bậc phụ huynh chạy đua theo “
phương pháp giáo dục sớm” mà vô tình làm mất đi quyền được vui chơi của
con cái... Trong xã hội, vẫn còn nhiều bậc phụ huynh chưa thật sự nhận thức
đúng được vai trò của hoạt động vui chơi đối với sự phát triến tâm lí của trẻ
mẫu giáo. Bởi vậy nếu được hướng dẫn tìm hiểu về vai trò của hoạt động vui
chơi đối với sự phát triến tâm lí của trẻ thì đây là cơ hội đế các bậc phụ huynh
nâng cao nhận thức, góp phần to lớn trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo
dục trẻ một cách hiệu quả nhất.
6. Phạm vi nghiên cún
Nghiên cứu tại trường mầm non Ngô Quyền - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc.
Nghiên cứu trên các bậc phụ huynh có con em học tại các lớp mẫu giáo
từ 3 - 56 tuổi thuộc trường mầm non Ngô Quyền - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc.
Nghiên cứu nhận thức của họ về vai trò của hoạt động vui chơi đối với
sự phát triển tâm lí của trẻ mẫu giáo.
7. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
Việc tìm hiểu nhận thức của các bậc phụ huynh về vai trò của hoạt
động vui chơi đối với sự phát triển tâm lí của trẻ mẫu giáo là rất quan trọng và
cần thiết.Trên cơ sở tìm hiểu ta sẽ phát hiện ra những nhận thức tích cực và
tiêu cực của các bậc phụ huynh về vai trò của hoạt động vui chơi đối với sự
phát triển tâm lí của trẻ. Từ đó, tư vấn những nội dung giáo dục đúng đắn,
phù hợp giúp các bậc phụ huynh nuôi dạy con đúng khoa học tạo cơ sở để trẻ
phát triến toàn diện.
8. Phương pháp nghiên cún
Phương pháp trò chuyện.
Phương pháp điều tra.
3


Phương pháp phân tích kết quả.

Cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX - nhiều học thuyết trò chơi xuất hiện.
Trên cơ sở đó, các nhà khoa học phát triển TCĐVTCĐ ở trẻ.
Theo N. K. Crupxkia thì: “ Trẻ có nhu cầu chơi vì trẻ mong muốn hiểu
biết về cuộc sống xung quanh, hơn nữa trẻ mẫu giáo rất thích bắt chước người
lớn, thích được hoạt động tích cực với bạn bè cùng tuổi. Hoạt động chơi giúp
trẻ thỏa mãn hai nhu cầu trên..
Các nhà tâm lí học, giáo dục Xô Viết như: L. Vưgôtski , A. p.

u

xô

va... cho rằng: TCĐVTCĐ là sản phẩm sáng tạo của trẻ dưới ảnh hưởng trực
tiếp của môi trường xung quanh. Họ nghiên cứu lịch sử phát triển của trò chơi
trong mối liên quan với chính sự phát triển của xã hội loài người và với sự
thay đối vị trí của đứa trẻ trong hệ thống các mối quan hệ xã hội.
Tuy nhiên tất cả những nghiên cứu này đều khắng định một điều không
thể chói cãi: TCĐVTCĐ mang bản chất xã hội rõ rệt. Đúng như nhà tâm lí
Pháp là Henri Wallon ( 1879 - 1962) trong khi nghiên cứu về TCĐVTCĐ đã
chỉ ra tính phức tạp và đầy mâu thuẫn trong hoạt động vui chơi của trẻ. Trong
TCĐVTCĐ, trẻ tác động lại thế giới bên ngoài nhằm lĩnh hội những năng lực
5


của con người chứa đựng trong thế giới đó. Trẻ luyện tập được năng lực vận
động, cảm giác và những năng lực trí tuệ, luyện tập những chức năng và mối
quan hệ xã hội.
1.1.2. Các nghiên cún về vai trò của TCĐVTCĐ đối với sự phát triển tâm
lí của trẻ mẫu giáo ở Việt Nam.
Ở Việt Nam, TCĐVTCĐ ở tuổi giáo đã thu hút được nhiều nghiên cứu

Trò chơi ĐVTCĐ là một hoạt động trò chơi mà trẻem mô phỏng lại
một mảng nào đó của cuộc sống người lớn trong xã hội bằng việc nhập vào
các vai, tức là ướm mình vào 1 số người nào đó đế hành động theo chức năng
của họ trong mối quan hệ xã hội.
1.5. Khái niệm: nhận thức của phụ huynh về trò chơi ĐVTCĐ
Nhận thức của phụ huynh về trò chơi ĐVTCĐ là những kiến thức, kinh
nghiệm, hiểu biết về cách chơi, luật chơi, cách tổ chức trò chơi và ý nghĩa của
trò chơi đó đối với sự phát triển tâm lí của trẻ. Thông qua trò chơi ĐVTCĐ,
các bậc phụ huynh hiếu được trong giai đoạn này nhu cầu thiết yếu của trẻ
chính là chơi, và hơn lúc nào hết trẻ khát khao được thể hiện mình, được trở
thành người lớn, làm những công việc giống như người lớn... Từ đó các bậc
phụ huynh sẽ hiểu hơn về sự phát triển tâm lí của trẻ trong giai đoạn này và
có những biện pháp tổ chức các hoạt động vui chơi cho trẻ một cách họp lí để
giúp trẻ phát triển một cách toàn diện.
1.6. Đặc điểm phát triển tâm lí của trẻ
1.6.1. Đặc điểm phát triển tâm lí của trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi
Trẻ 3 - 4 tuổi có sự chuyển biến rõ rệt về tâm lí. Đó là sự thay thế hoạt
động với đồ vật bằng hoạt động vui chơi. Chính trong hoạt động vui chơi mà
chủ đạo là trò chơi ĐVTCĐ, trẻ được thỏa mãn mọi nhu cầu muốn được sống
và làm việc như người lớn. Thông qua TCĐVTCĐ mà ở trẻ hình thành và
phát triến những phấm chất tốt làm nền tảng cho đạo đức, nhân cách của trẻ.
7


Đó là ý thức kỉ luật, tinh thần đoàn kết, hợp tác, biết yêu thương giúp đỡ bạn
bè và những người xung quanh... trẻ có dịp được thế hiện hành vi, tình cảm,
cảm xúc của mình qua việc đóng các vai khác nhau trong trò chơi. Chẳng hạn
đóng vai làm chú cảnh sát, trẻ biết thể hiện kỉ luật nghiêm minh, hay khi đóng
vai làm bác sĩ, trẻ thể hiện sự ân cần chăm sóc bệnh nhân... Trẻ nhận thức
được thế giới xung quanh và phản ánh vào trong trò chơi. Chơi là trường học

Trẻ có khả năng tự nhận biết được giới tính của mình. Trẻ không những
nhận ra mình là trai hay gái mà còn biết rõ rằng nếu mình là trai hay gái thì
hành vi phải thể hiện như nào cho phù hợp với giới tính. Chang hạn con trai
thì thích đóng vai bộ đội, công an... Còn các bé gái thì thích làm cô giáo hay
người bán hàng... Trẻ ở lứa tuối này thường phát triến rất nhanh về ngôn ngữ
và có thể sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ, biết sử dụng ngữ điệu để thể hiện
cảm xúc trong giao tiếp. Tuy nhiên trên thực tế thì còn rất nhiều trẻ còn nói
ngọng, nói sai, phát âm chưa chính xác. Tóm lại: Có thể nói bược ngoặt 6 tuổi
là một sự kiện quan trọng đòi hỏi người lớn phải quan tâm, một mặt là để giúp
trẻ hoàn thiện những thành tựu phát triển tâm lí trong suốt thời kì mẫu giáo,
mặt khác là cho trẻ làm quen dần với hoạt động học tập và cuộc sống ở trường
phổ thông.
1.7. Vai trò của hoạt động vui choi đối vói sự phát triển tâm lí của trẻ
mẫu giáo.
Vui chơi luôn là nhu cầu cần thiết của mọi lứa toi. Được vui chơi, được
tham gia vào các hoạt động chơi sẽ giúp trẻ phát triển một cách toàn diện,
thông qua vui chơi trẻ học được rất nhiều thứ về môi trường xung quanh, phát
triến các giác quan, phát triến ngôn ngữ và giao tiếp, phát triến các kĩ năng xã
hội và tìm hiểu về sở thích của bản thân... Ở mỗi một độ tuổi khác nhau thì
hoạt động vui chơi lại có những đặc điểm khác nhau.Có thể nói rằng, các hoạt

9


động vui chơi mà trung tâm là TCĐVTCĐ có ảnh hưởng lớn tới sự phát triển
tâm lí của trẻ lứa tuối mẫu giáo:
Đầu tiên, phải nói đến vai trò của hoạt động vui chơi mà trung tâm là
TCĐVTCĐ đối với sự phát triển nhận thức của trẻ: Các hoạt động vui chơi
mà trung tâm là TCĐVTCĐ có ảnh hưởng lớn tới sự phát triển tư duy và trí
tưởng tượng của trẻ. Đen tuối mẫu giáo, tư duy của trẻ có một bước ngoặt cơ

các hoạt động vui chơi mà trung tâm là TCĐVTCĐ, trong khi trẻ chơi, khi trẻ
giao tiếp với những người xung quanh và các bạn cùng chơi.
Các hoạt động vui chơi mà trung tâm là TCĐVTCĐ cũng ảnh hưởng
tới sự phát triển tình cảm của trẻ: Ở tuổi mẫu giáo, tình cảm chi phối tất cả
các mặt trong hoạt động tâm lí đứa trẻ. Nó có sự chuyển biến mạnh mẽ, vừa
phong phú, vừa sâu sắc hơn những giai đoạn lứa tuổi trước đó. Tình cảm của
con người chỉ được nảy sinh trong những mối quan hệ giữa người và người,
mà ở trẻ mẫu giáo mối quan hệ ấy được mở rộng một cách đáng kể thông qua
các hoạt động vui chơi mà trung tâm là TCĐVTCĐ. Thông qua các hoạt động
vui chơi, trẻ được hòa mình vào các trò chơi, vào các vai chơi... qua đó tình
cảm của trẻ được thế hiện một cách độc đáo, ví dụ: trẻ âu yếm khi bế một em
bé, hay nhiệt tình chăm sóc cho bệnh nhân... Tất cả những điều đó là cơ hội
tốt để giáo dục những tình cảm đạo đức, tình cảm thẩm mĩ, lòng nhân ái ở trẻ.
Các hoạt động vui chơi mà trung tâm là TCĐVTCĐ góp phần phát
triển ý chí ở trẻ: Ý chí xuất hiện ở trẻ em lứa tuổi mẫu giáo như là một sự điều
chỉnh có ý thức đối với hành vi của bản thân. Thông qua các trò chơi mà đặc
biệt là thông qua TCĐVTCĐ, trẻ bắt đầu hình thành khả năng bắt những hành
động của mình phải tự phục tùng một nhiệm vụ nào đó và khắc phục những
khó khăn để đáp ứng yêu cầu của người lớn hay của bạn bè cùng trong nhóm
chơi.

11


Các hoạt động vui chơi mà trung tâm là TCĐVTCĐ có vai trò quan
trọng đối với sự phát triển hệ thống động cơ của trẻ: trong suốt thời kì mẫu
giáo, ở trẻ diễn ra những biến đổi căn bản trong hành vi, chuyến từ hành vi
bột phát sang hành vi mang tính chất xã hội hay hành vi mang tính chất nhân
cách. Đó cũng là quá trình nảy sinh động cơ ở trẻ. Khi trẻ tham gia vào các
hoạt động vui chơi, đặc biệt là TCĐVTCĐ thì sẽ giúp trẻ hình thành những


CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG NHẬN THỨC CỦA PHỤ HUYNH VỀ YAI TRÒ
CỦA HOẠT ĐỘNG VUI CHƠI ĐỐI VỚI s ự PHÁT TRIẺN TÂM LÍ
CỦA TRẺ MẪU GIÁO TRƯỜNG MẢM NON NGÔ QUYỀN VĨNH YÊN - VĨNH PHỦC

2.1. Một số nét khái quát về khách thể nghiên cún
Trong thời gian thực tập tại trường mầm non Ngô Quyền - Vĩnh Yên Vĩnh Phúc, tôi đã có điều kiện tiếp xúc, trò chuyện với các bậc phụ huynh có
con trong độ tuổi 3 - 6 tuổi ở khu vực này. Phần lớn phụ huynh ở đây là công
nhân, bộ đội, công an, giáo viên một số ít là nhân viên văn phòng và các
ngành tự do khác. Vì vậy nên nhận thức của họ về vai trò của các hoạt động
vui chơi đối với sự phát triển tâm lí của trẻ có sự khác nhau. Phần lớn các bậc
phụ huynh đều nhận thức được rằng các hoạt động vui chơi là rất cần thiết đối
với sự phát triển tâm lí của trẻ nhưng họ lại chưa có những hành động đúng để
giúp trẻ vui chơi một cách hợp lí, lành mạnh. Tính chất công việc của các bậc
phụ huynh thì phần đa là đều bận rộn, gò bó thời gian. Tuy nhiên cũng có rất
nhiều bậc phụ huynh cố gắng giành nhiều thời gian quan tâm tới việc học tập
và vui chơi của con cái. Bên cạnh đó cũng vẫn còn nhiều bậc phụ huynh hiểu
được tầm quan trọng của các hoạt động vui chơi đối với sự phát triển tâm lý
của trẻ nhưng lại do công việc quá bận rộn nên không có thời gian quan tâm
tới các hoạt động vui chơi của con hay chưa giành nhiều thời gian để chơi
cùng con. Hoặc có những bậc phụ huynh lại ỉ lại vào các trò chơi trên vô
tuyến, trên vi tính, điện thoại... để thu hút sự chú ý của con. Hoặc cũng có
những bậc phụ huynh lại muốn con mình học từ sớm mà hạn chế việc vui
chơi của con...

14


Thời gian thực tập tôi cũng đã tìm hiểu, trò chuyện với trẻ 3 - 6 tuổi

15


huynh về vai trò của hoạt động vui chơi đối với sự phát triển tâm lí của trẻ
mẫu giáo, kết quả thu được như sau:
Bảng 1: Nhận thức của phụ huynh về vai trò của hoạt động vui chơi
đối với sự phát triển tâm lí của trẻ mẫu giáo.
STT Câu hỏi

Phương án lựa chọn

Sô ý kiên

Tỉ lệ
(%)

1

Anh

đã A. Có

(Chị)

90

100

0



choi

B. Chưa

bao giờ chưa?
2

Theo anh (chị) A. Rât cân thiêt
hoạt

động

vui

choi có cần thiết
đối vói sự phát B. Không cân thiêt
triển tâm lý của
trẻ không?
3

Anh

đã A. Đã nghe

(Chị)

nghe thấy khái
niệm TCĐVTCĐ B. Chưa nghe thây bao
bao giờ chưa?

A. Biêt

57

63,3

B. Không biêt

33

36,7

chất, thẩm mĩ, lao động.

5

Anh (chị) có biết,
bước sang tuổi
mẫu giáo, hoat
động

vui

chơi

chủ đạo của trẻ
là

trò


triển tâm lý của trẻ. Điều này cho thấy các bậc phụ huynh đã có sự quan tâm
và có nhận thức tốt về vai trò của hoạt động vui chơi đối với sự phát triến tâm
lý của trẻ. Có một phụ huynh có con bị mắc bệnh tăng động đã trao đổi với tôi
rằng: “ Con tôi bị bệnh như thế, cháu không thể tập trung vào việc học như
các bạn khác, cháu rất hiếu động, lúc nào cháu cũng chạy nhảy không chịu
ngồi yên một chỗ. Tuy vậy, tôi thấy rằng thông quan các hoạt động vui chơi,
con tôi học được rất nhiều thứ. Vì thế, gia đình tôi và các cô giáo trong trường
luôn cố gắng dạy cháu tìm hiểu về thế giới xung quanh thông qua các hoạt
động vui chơi, tôi thấy như thế cháu tiếp thu rất nhanh.” Hoạt động vui chơi
không chỉ cần thiết đối với một đứa trẻ phát triển bình thường, mà hoạt động
vui chơi cũng rất cần thiết đối với những trẻ không may bị mắc các bệnh bấm
sinh. Đây mới chỉ là 1 ý kiến, còn 89 phụ huynh còn lại là 89 ý kiến khác
nhau nhưng họ đều đưa ra 1 điểm chung là: hoạt động vui chơi rất cần thiết
đối với sự phát triển tâm lý của trẻ.
Câu hỏi 3: Anh (Chị) đã nghe thấy khái niệm TCĐVTCĐ bao giờ
chưa?
Mặc dù tất cả các phụ huynh đều nhận thấy được sự cần thiết của hoạt
động vui chơi đối với sự phát triển của trẻ. Tuy nhiên không phải ai cũng hiếu
hết về các trò chơi mà trẻ chơi. Trong câu hỏi này, có 68 phụ huynh (chiếm
75,6%) đã từng nghe thấy khái niệm TCĐVTCĐ. Trong 68 phụ huynh này,
thì có 21 phụ huynh là giáo viên ở các trường Tiếu học, Trung học, số phụ
18


huynh còn lại chủ yếu là công an, bộ đội, bác sĩ. Họ đều là những người có
trình độ học vấn cao và có ít nhiều liên quan đến ngành giáo dục, vì thế mà
khái niệm TCĐVTCĐ họ cũng đã ít nhiều nghe đến, đặc biệt là các bậc phụ
huynh làm trong nghề giáo dục thì họ hiểu sâu sắc hơn về trò chơi này và họ
cũng chia sẻ rằng họ rất thích được quan sát các con chơi trò chơi đó. Điều
này cho thấy rằng, có rất nhiều các bậc phụ huynh am hiếu về các trò chơi của