Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức thực hiện tiết trả bài viết môn Ngữ Văn

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TỔ CHỨC THỰC HIỆN TIẾT TRẢ BÀI VIẾT MÔN NGỮ VĂN
I. ĐẶT VẤN ĐỀ :
Công việc chấm bài và trả bài là một việc làm thường xuyên của người giáo
viên nói chung. Đặc biệt với người giáo viên dạy môn Ngữ văn, đây là một công
việc mà người dạy học có thể đánh giá mức độ thành thạo về kĩ năng, mức độ tiếp
thu kiến thức của học sinh, qua đó mà giáo viên có thể phần nào tự đánh giá công
việc dạy học của mình và có biện pháp điều chỉnh sao cho hợp lí, phù hợp với tình
hình học tập của học sinh.
Tuy nhiên không phải lúc nào công việc chấm bài và trả bài cũng được giáo
viên quan tâm đúng mức.
Trong thời gian tham gia hoạt động chuyên môn nghiệp vụ cũng như trong
thực tế giảng dạy, tôi thấy nhiều thầy cô giáo chưa quan tâm đến vấn đề này; thực ra
việc chấm bài và trả bài chu đáo sẽ đem lại nhiều hiệu quả tích cực cho công việc
dạy học môn ngữ văn.
Trước đây trong các tài liệu chuyên môn cũng có nói đến vấn đề này nhưng
mỗi tài liệu lại có những ý kiến khác nhau, ở các mức độ khác nhau :
- Tài liệu “Những vấn đề cơ bản về chương trình và sách giáo khoa mới” (Đỗ
Ngọc Thống) nêu ra qui trình trả bài là bước đầu tiên trong giờ trả bài. Điều này là
khó thực hiện bởi vì về mặt tâm lí nó có ảnh hưởng đến các bước khác trong tiết trả
bài. Thực tế cũng không có giáo viên nào thực hiện như thé vì hiệu quả tiết trả bài
chưa cao.
- Tài liệu “Phương pháp dạy học tập làm văn” (Giáo trình ĐHSP- chương
trình cũ) lại nêu lên bước trả bài là bước cuối cùng trong tiến trình một tiết trả bài
viết môn Tập làm văn.
- Gần đây nhất là tài liệu BDTX “Một số vấn đề đổi mới PPDH môn NV
THCS” (Nguyễn Thuý Hồng và Nguyễn Quang Ninh chủ biên) ở phần “D. Kiểu bài
trả bài tập làm văn” chỉ nêu ra một giáo án minh hoạ, không có những qui định cụ
thể về qui trình tiết trả bài.

- Qua việc chấm bài và trả bài, giáo viên có thể tự đánh giá quá trình dạy học
của mình và có biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy bộ môn Ngữ văn.
- Lao động chấm bài là một việc làm có thể hiện nhiệt tình, trách nhiệm và
tâm huyết của người thầy giáo đối với nghề nghiệp cũng như đối với học sinh.
- Có thể thấy cả tình cảm và cách ứng xử của thầy giáo đối với học sinh trong
việc chấm baì và trả bài. Thậm chí có người đặt vấn đề nếu đó là bài làm của con em
chúng ta thì liệu chúng ta có ghi những lời phê nặng nề hoặc phê phán những lỗi sai
một cách gay gắt hay không !
- Theo tôi tính sư phạm và tính nhân văn của người dạy học môn Ngữ văn thể
hiện rất rõ trong việc chấm bài và trả bài cho học sinh.
2. Về phía học sinh :
- Bài làm là thành quả lao động sáng tạo của học sinh. Các em mong đến giờ
trả bài để được biết thầy cô giáo đã đánh giá bài làm của mình như thế nào. Cho nên
cũng dễ hiểu khi giờ trả bài là một trong những giờ học được các em trông đợi nhất,
kể cả các em thường có mức điểm không cao cũng có tâm lí như thế.
- Qua việc phân tích lỗi sai trong bài làm, học sinh có thể tự điều chỉnh và rút
ra nhiều kinh nghiệm trong học tập nhằm đạt đến sự tiến bộ trong học tập bộ môn
Ngữ Văn.
- Điểm số cũng là điều quan trọng đối với các em. Học sinh mong đến giờ trả
bài để biết mình được bao nhiêu điểm, mà đối với học sinh thì điểm số là điều rất có
ý nghĩa trong việc học tập. Đôi khi việc cho điểm của thầy cô giáo cũng làm thay đổi
tinh thần và thái độ học tập của hoc sinh.

Người thực hiện: Lê Thị Liên – THCS Hải Thành
-2-


Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức thực hiện tiết trả bài viết môn Ngữ Văn

III. CƠ SỞ THỰC TIỄN :

các nguyên tắc :
- Phát huy tính tích cực học tập của học sinh.
- Tổ chức các hoạt động nhóm.
- Giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn.
- Thể hiện tính tích hợp giữa các phân môn.

Người thực hiện: Lê Thị Liên – THCS Hải Thành
-3-


Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức thực hiện tiết trả bài viết môn Ngữ Văn

IV. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU :
Mỗi thầy cô giáo dạy học môn Ngữ Văn cần ý thức được rằng giờ trả bài là
một giờ học sinh động và có tác dụng nhiều mặt.
Đây là giờ học được xây dựng thực sự từ lao động trực tiếp của học sinh, từ
vốn liếng nhiều mặt của các em : vốn ngôn ngữ, vốn tri thức, vốn sống kết hợp với
kĩ năng diễn đạt ở dạng văn bản viết.
Qua giờ học này, các em dễ nhận ra mặt mạnh và yếu; mà nhất là mặt yếu,
mặt hạn chế của mình để rút kinh nghiệm trong học tập và rèn luyện kĩ năng làm văn
ngày một tiến bộ hơn.
Như đã trình bày trên, muốn thực hiện tiết trả bài nghiêm túc, có hiệu quả về
mặt chuyên môn, chúng ta phải bắt đầu từ bước chấm bài.
1. Việc chấm bài của giáo viên :
1.1. Ý nghĩa của việc chấm bài :
Chấm bài vừa là một nghệ thuật vừa là kĩ thuật :
a. Nói đến nghệ thuật là nói đến cách chấm bài. Có người chấm nhanh nhưng
vẫn chính xác, có người chấm chậm, đọc kĩ mà vẫn đánh giá không đúng về bài làm
của học sinh. Ngoài ra, còn là quan điểm, thái độ của nguời chấm đối với bài làm.
b. Nói đến kĩ thuật là nói đến chuyên môn nghiệp vụ, tính khoa học trong việc

Việc thống nhất tiêu chí chấm bài (hướng dẫn chấm) có thể tránh được tình
trạng chấm bài theo cảm tính.
b. Khi chấm bài giáo viên cũng cần căn cứ vào những yếu tố phổ biến nhất
của học sinh trong cùng một lớp để tiếp tục rèn luyện cho các em. Những yếu tố này
được giáo viên bộ môn đúc kết qua các bài làm trước, nhờ đó mà giáo viên có thể
thấy được sai sót phổ biến để tiếp tục sửa chữa không chỉ trong một bài làm mà cả
trong quá trình dạy học.
Bên cạnh đó, mỗi bài làm cũng tập trung vào một số trọng điểm rèn luyện
nhất định. Như vậy là bên cạnh việc chú ý lỗi phổ biến, ta cũng phải tập trung vào
viẹc rèn luyện các yêu cầu kiến thức, kĩ năng cụ thể.
c. Đối với từng bài làm cụ thể của học sinh, gv lại phải theo dõi những chỗ
yếu nhất để tiếp tục uốn nắn, rèn luyện.
Chấm một bài văn vừa là chấm theo yêu cầu chung cho cả lớp, đồng thời lại
còn chú ý đến yêu cầu riêng ở từng học sinh.
d. Về thái độ của giáo viên khi chấm bài :
- Chấm bài văn không nên chấm theo kiểu thủ - vĩ nghĩa là chỉ đọc phần mở
bài và kết bài để đánh giá và cho điểm.
- Không nên chấm theo định kiến và ấn tượng với học sinh. Điều này dễ dẫn
đến việc không thấy được sự tiến bộ của học sinh yếu, cái hay của học sinh trung
bình- khá, sự chủ quan của học sinh khá - giỏi.
- Không nên tỏ rõ sự chê bai trên bài làm học sinh. Thay vào đó là những lời
nhận xét đánh giá, chỉ ra chỗ sai cụ thể. Có thể dung kí hiệu đã được qui ước để nhắc
nhở, những kí hiệu này cũng giúp cho giáo viên dễ dàng tổng hợp những sai sót để
nhận xét, đánh giá chung về bài làm của cả lớp trong một lượt làm bài.
e. Về lời phê :
- Chấm bài xong phải ghi lời nhận xét cụ thể. Lời nhận xét phải thể hiện hai
phần : khen và chê. Phải thấy được sai sót tiêu biểu nhất, phải thấy được các em có
tiến bộ hay chưa để có hướng phấn đấu ở bài làm sau.
- Lời phê trong bài làm phải ân cần, chu đáo.
- Tránh những lời nhận xét chung chung, ít bổ ích, chỉ mang tính xếp loại như:

dung và phương pháp làm bài.
- Từng học sinh qua đó có thể tự mình rút kinh nghiệm chỗ được, chỗ chưa
được của mình qua bài làm.
- Nên dành thời gian cho học sinh thắc mắc về dàn bài mẫu.
- Có thể cho học sinh chép dàn bài mẫu để học tập và tự sửa bài ở nhà.
c. Hoạt động 3 : Tổng kết tình hình làm bài của học sinh :
Khi tổng kết về tình hình làm bài của học sinh cần nêu được :
- Tinh thần, thái độ của học sinh khi làm bài.
- Những ưu điểm và nhược điểm chính.
- Những cá nhân đáng biểu dương.
- Những hiện tượng đáng chú ý.
- Kết quả chung của cả lớp và của cá nhân tiêu biểu.
Khi tổ chức hoạt động này giáo viên nên có thái độ khen nhiều hơn chê. Nếu
là chê cũng nên ân cần, nhẹ nhàng để các em học sinh yếu khỏi có mặc cảm về sự
yếu kém của bản thân trong học tập bộ môn Ngữ Văn.
d. Hoạt động 4 : Trả bài cho học sinh :
- Sau khi học sinh đã nắm được yêu cầu bài làm và sơ bộ đánh giá bài làm của
mình, giáo viên mới trả bài cho học sinh.
- Trước khi trả bài, giáo viên cũng cần chuẩn bị tư tưởng chung cho cả lớp.
- Đây là bước mà học sinh nôn nóng nhất bởi tâm lí học sinh bao giờ cũng
mong muốn biết điểm số của bài làm.
- Sau khi trả bài, giáo viên nên dành thời gian cho học sinh đọc lại bài làm của
mình cũng như của các bạn trong nhóm : xem lại những chỗ thầy cô giáo phê hoặc

Người thực hiện: Lê Thị Liên – THCS Hải Thành
-6-


Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức thực hiện tiết trả bài viết môn Ngữ Văn


đó có những vấn đề cần thắc mắc hay thất vọng.
g. Hoạt động 6 : Đọc bài văn tiêu biểu :
Có thể đọc một vài đoạn văn hay, nêu một vài ý hay hoặc đọc cả bài văn tiêu
biểu tùy theo tình hình lớp học.
Sau khi đọc, có thể cho học sinh nhận xét, đánh giá về bài văn, đoạn văn ấy để
các em cùng học tập.
Khi thực hiện hoạt động này, không nên tập trung vào một số học sinh giỏi
của lớp mà còn chú ý vào cả những em trung bình, khá nhưng có tiến bộ trong làm
bài để khuyến khích, động viên học sinh.

Người thực hiện: Lê Thị Liên – THCS Hải Thành
-7-


Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức thực hiện tiết trả bài viết môn Ngữ Văn

h. Hoạt động 7 : Củng cố, dặn dò :
- Củng cố cho học sinh về phương pháp thực hiện kiểu bài.
- Nhấn mạnh những yêu cầu quan trọng trong việc tạo lập văn bản.
- Tổng kết các lỗi sai phổ biến, cơ bản để rút kinh nghiệm.
V. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CHUYÊN ĐỀ :
Sau nhiều năm nghiên cứu thực hiện đề tài, qui trình Tổ chức thực hiện tiết
trả bài viết môn Ngữ Văn đã được áp dụng vào thực tế dạy học của bản thân cũng
như của các đồng nghiệp trong tổ chuyên môn. Tôi thấy đề tài đã phát huy tính hiệu
quả về nhiều mặt, cụ thể như sau :
- Học sinh có hứng thú hơn trong giờ học.
- Hiệu quả sửa bài cao hơn.
- Chất lượng bài làm được nâng lên.
Tất nhiên chất lượng dạy học bộ môn ngữ văn phụ thuộc vào nhiều yếu tố và
việc chấm trả bài một cách khoa học và sư phạm cũng góp phần nâng cao chất lượng