BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

VŨ NGỌC HẰNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC
KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 6 TP. HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

VŨ NGỌC HẰNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC
KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ
SỞ
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 6 TP. HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
Mã số: 60.14.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


đồng nghiệp để luận văn của tôi được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn.
Trân trọng.
Nghệ An, tháng 9 năm 2013
Người thực hiện

Vũ Ngọc Hằng


MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU...............................................................................................11
1. Lí do chọn đề tài..............................................................................11
2. Mục đích nghiên cứu........................................................................13
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.................................................13
4. Giả thuyết khoa học..........................................................................13
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ......................................................................13
6. Phương pháp nghiên cứu..................................................................13
7. Những đóng góp của đề tài..............................................................14
8. Cấu trúc luận văn..............................................................................15
Chương

1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ CÔNG TÁC KIỂM TRA,
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH THCS...16
1.1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ............................................16
1.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN.................................................25
1..2.1. Khái niệm quản lý.....................................................................25
1.2.2. Khái niệm Quản lý giáo dục......................................................28

2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG..................................75
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.....................................................................82
Chương

3

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC KIỂM TRA,
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH CÁC
TRƯỜNG

THCS

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 6, TP. HỒ CHÍ MINH......................84
3.1. NHỮNG CĂN CỨ XÂY DỰNG GIẢI PHÁP............................84
3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC KIỂM TRA,
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HS CÁC TRƯỜNG
THCS TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 6.............................................85
3.3. THĂM DÒ SỰ CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC
GIẢI PHÁP...............................................................................101
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3...................................................................103
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ............................................................104
1. Kết luận...........................................................................................104


7
2. Kiến nghị........................................................................................106
TÀI LIỆU THAM KHẢO..................................................................108
PHỤ LỤC............................................................................................110



HSG
KQHT
PHHS
THCS
THPT
TPHCM

Ban giám hiệu
Cán bộ - Giáo viên
Cán bộ quản lý
Công nghiệp hóa - hiện đại hóa
Công nghệ thông tin
Giáo dục
Giáo dục - Đào tạo
Giáo viên
Hạnh kiểm
Học Lực
Học sinh
Học sinh giỏi
Kết quả học tập
Phụ huynh học sinh
Trung học cơ sở
Trung học phổ thong
Thành phố Hồ Chí Minh


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Sơ đồ 1.1. Vai trò của công tác đánh giá trong nhà trường................17
Sơ đồ 1.2. Quá trình đánh giá kết quả học tập....................................24

Bảng 2.3. Học lực của học sinh quận 6 qua các năm 2011 - 2013....53
Hình 2.1. Đồ thị biểu diễn học lực của học sinh quận 6
qua các năm 2011 - 2013............................................................54
Hình 2.2. Đồ thị biểu diễn hạnh kiểm của học sinh quận 6
qua các năm 2011 - 2013............................................................54
Bảng 2.4. Chất lượng đào tạo học sinh giỏi THCS toàn quận 6
giai đoạn 2011 - 2013.................................................................55
Bảng 2.5. Kết quả thi tuyển sinh 10 của quận 6 và của TPHCM
giai đoạn 2010 - 2013.................................................................55
Hình 2.3. Đồ thị biểu diễn tỉ lệ đậu tuyển sinh lớp 10
của Q. 6 và Tp. HCM..................................................................55


10
Hình 2.4: Đồ thị biểu diễn tỉ lệ đậu tuyển sinh 10 của các trường
trong Q. 6.....................................................................................56
Bảng 2.6. Thực trạng về các khó khăn, sai sót và tiêu cực trong việc
làm điểm, đánh giá kết quả học tập của HS...............................62
Bảng 3.1. Sự cần thiết của các giải pháp...........................................101
Bảng 3.2. Tính khả thi của các giải pháp..........................................102


11
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Giáo dục Việt Nam trong thế kỉ XXI đang ngày càng phát triển.
Chương trình, sách giáo khoa của giáo dục Việt Nam đã và đang được đổi
mới và tiến hành thực hiện đại trà, nền giáo dục cũng đã và đang mang lại
nhiều thành tựu nổi bật cho sự phát triển của đất nước, vì thế Đảng và nhà
nước ta vẫn luôn xác định Giáo dục là quốc sách hàng đầu. Song song đó, kể

nhà nước như thuế quan, hộ tịch, hành chánh…. Tuy nhiên, ứng dụng công nghệ
thông tin trong quản lý nhà trường vẫn còn đang bị bỏ ngỏ và chưa nhận được sự
quan tâm đúng mức của lãnh đạo các cấp. Hơn nữa, do thiếu sự đồng bộ cũng
như sự đầu tư cần thiết mà hiện nay công nghệ thông tin vẫn chưa thực sự là yếu
tố tạo động lực phát triển cho ngành giáo dục nước nhà.
Hiệu quả của việc thực hiện đánh giá kết quả học tập của học sinh của
giáo viên cũng như công việc quản lý việc thực hiện công tác này của nhà
quản lý trường học vẫn còn là đề tài mới và chưa có sự nghiên cứu chuyên
sâu về nó. Hiện nay trên thị trường kinh doanh phần mềm tại Việt Nam đã
có một số công ty thực hiện sản xuất và kinh doanh một số phần mềm tin
học quản lý nhà trường, trong đó có chương trình quản lý điểm, quản lý việc
kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh. Tuy nhiên các chương trình
này có một số hạn chế như phí bản quyền còn khá cao so với khả năng tài
chính của các trường; tính tương tác và chia sẻ không có, chỉ có thể thực
hiện trên một máy tính cho một đĩa CD - ROM, vì vậy chỉ có thể thực hiện
được ở địa điểm trường mà không thể để giáo viên thực hiện tại nhà; khó
tiếp cận với giáo viên vì các phần mềm này đa số được thực hiện trên nền
Foxpro, Access, Visual Basic… trong khi đó trình độ công nghệ thông tin
của giáo viên hiện nay chỉ có thể thực hiện trên các phần mềm thông dụng
như Microsoft Word hay Excel.


13
Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu
“MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT
QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THCS QUẬN 6 - TPHCM”
.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số giải pháp quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả
học tập của học sinh các trường THCS quận 6 TPHCM, góp phần nâng cao

phương pháp: Điều tra bằng phiếu hỏi; quan sát; Tổng kết kinh nghiệm giáo
dục; phương pháp chuyên gia; nghiên cứu các sản phẩm hoạt động
Cụ thể là: Phỏng vấn gián tiếp CBQL, GV, HS bằng phiếu hỏi; thảo
luận, phỏng vấn trực tiếp các Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, các giáo viên cốt
cán. Xin ý kiến các chuyên gia giáo dục; thu thập và phân tích kết quả các kỳ
kiểm tra định kỳ.
6.3. Phương pháp bổ trợ
Sử dụng thống kê toán học nhằm xử lý các kết quả điều tra nghiên cứu
để làm các cứ liệu, các chỉ số đánh giá.
7. Những đóng góp của đề tài
7.1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về hoạt động kiểm tra đánh giá
kết quả học tập của học sinh và công tác quản lý hoạt động này của Cán bộ
quản lý các trường THCS.
7.2. Phân tích đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động kiểm tra
đánh giá kết quả học tập của học sinh các trường THCS trên địa bàn quận 6 Thành Phố Hồ Chí Minh
7.3. Xây dựng một số giải pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết
quả học tập của học sinh các trường THCS góp phần nâng cao hiệu quả quản
lý công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh đối với cán bộ quản
lý các trường THCS trong giai đoạn hiện nay.


15
7.4. Sử dụng làm tài liệu tham khảo cho cán bộ quản lý các trường THCS
trong việc quản lý công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được chia làm ba chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận của quản lý công tác kiểm tra đánh giá kết quả
học tập của học sinh các trường THCS
Chương 2. Thực trạng quản lý công tác kiểm tra đánh giá kết quả
học tập của học sinh các trường THCS trên địa bàn quận 6 - Thành Phố

những thông tin đánh giá được phản hồi ngược về cho các đối tượng cụ thể
để qua đó nhằm kiểm chứng thông tin đã thu thập được với mong muốn tìm
ra cách thức quản lý, cách thức giảng dạy hoặc cách thức học tập sao cho
hiệu quả hơn.


17
Nhóm tác giả cũng đã chỉ rõ vị trí và vai trò của công tác đánh giá trong
nhà trường bằng sơ đồ 1.1 như sau:
ĐÁNH GIÁ
Hiệu trưởng

Giáo viên

Học sinh

Nhà trường

Sơ đồ 1.1. Vai trò của công tác đánh giá trong nhà trường
Trong bài nghiên cứu của mình với tựa đề Công tác đánh giá và tự
đánh giá trong nhà trường, giáo sư Peter Rudd và giáo sư Deborah trường đại
học Cardiff đã khẳng định về vai trò của công tác đánh giá như sau: “công tác
đánh giá trong trường học là cần thiết để giúp phát triển cơ chế giám sát và
cải thiện chất lượng giảng dạy và học tập; công tác đánh giá đòi hỏi phải có
một số chuẩn bị thật chu đáo và cẩn thận; mục đích của công tác đánh giá là
tự nâng cao tiêu chuẩn để hỗ trợ giáo viên và học sinh phát triển”. [20]
Do đề tài có liên quan đến việc thực nghiệm ứng dụng công nghệ
thông tin, vì vậy xin được lược khảo thêm một số đề tài nghiên cứu có liên
quan đến việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý giáo dục hiện nay
trên thế giới

Hoành đã khẳng định kiểm tra đánh giá là khâu có ý nghĩa quan trọng trong
việc nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục. Ông cũng nhận định rằng
đánh giá không đơn thuần chỉ là ghi nhận thực trạng mà còn là đề xuất


19
những quyết định làm thay đổi thực trạng.[13] Nếu nhận định của GS Trần
Bá Hoành đề cập đến vai trò của công tác đánh giá thì PGS.TS. Trần Khánh
Đức, Đại học quốc gia Hà Nội lại đề cập đến khía cạnh thực trạng công tác
đánh giá trong hệ thống giáo dục tại Việt Nam hiện nay, ông cho rằng các
hình thức kiểm tra đánh giá thiên về ghi nhớ, nhắc lại những nội dung giảng
dạy hiện nay tại Việt Nam đã bộc lộ nhiều hạn chế như không phát huy khả
năng sáng tạo của người học, không tận dụng được khả năng linh hoạt, sáng
tạo của người học [10]. Hay như TS. Nguyễn Kim Dung, Viện nghiên cứu
giáo dục trường Đại học sư phạm TPHCM lại có cách nhìn khác về công tác
đánh giá hiện nay ở Việt Nam. Trong nghiên cứu của mình, bà cho rằng đánh
giá giáo dục hiện nay ở Việt Nam chỉ thiên về đo lường mà không thiên về
khuyến khích phát triển người học, việc quản lý và cho đánh giá hiện nay tại
Việt Nam chủ yếu chỉ thực hiện theo chương trình sao cho đúng và đủ chứ
chưa quan tâm đến lợi ích thiết thực của người học. Như vậy, công tác đánh
giá trong nhà trường là rất quan trọng và rất có ý nghĩa cho sự phát triển của
nhà trường nhưng tại Việt Nam hiện nay, công tác đánh giá vẫn chưa thực sự
được quan tâm và đầu tư đúng mức, chưa tạo ra động lực để phát triển nhà
trường, chưa trở thành thước đo để đo lường nhằm mục tiêu thúc đẩy nhà
trường phát triển. [7, 3]
Đánh giá trong giáo dục có nhiều dạng, tương ứng với những đối tượng
và mục đích đánh giá khác nhau có các dạng đánh giá khác nhau, như: đánh
giá hệ thống giáo dục, đánh giá một bậc học, đánh giá cơ sở giáo dục, đánh
giá giáo viên, đánh giá học sinh, đánh giá hoạt động quản lý của hiệu trưởng,
đánh giá 1giờ dạy của giáo viên, đánh giá kết quả học tập của học sinh… Học

mục đích của một hoạt động thì kiểm tra là phương tiện quan trọng để thực
hiện mục đích, nói cách khác, nếu đánh giá dựa trên các mục tiêu được xác
định thì kiểm tra căn cứ trên các tiêu chí tương ứng với các mục tiêu, nếu
đánh giá nhằm hướng tới một quyết định liên quan tới mục tiêu thì kiểm tra
nhằm so sánh sự phù hợp của sản phẩm với các tiêu chí đã được định ra. Vì
kiểm tra là phương tiện và hình thức của đánh giá nên có loại hình đánh giá
nào thì cũng có loại hình kiểm tra đó.
+

Theo Hoàng Đức Nhuận “Kiểm tra, đánh giá là một bộ phận hợp

thành không thể thiếu của quá trình giáo dục. Kiểm tra, đánh giá là khâu cuối
cùng, đồng thời khởi đầu cho một chu trình kín tiếp theo với một chất lượng
cao hơn của quá trình giáo dục”[19, tr. 13]. Trong quá trình thực hiện các hoạt
động giáo dục, có thể mô tả vị trí của đánh giá với các khâu khác bằng một


21
chu trình như sau: Kiểm tra → Đánh giá → Tìm ra nguyên nhân → Quyết
định → Thực hiện → Kiểm tra → … Như vậy, kiểm tra là khâu mở đầu của
đánh giá, đánh giá là bước tiếp theo của kiểm tra, gắn liền với kiểm tra. Sau
khi đánh giá xong, kết quả đó là cơ sở để xác định nguyên nhân, quyết định
biện pháp, tổ chức thực hiện. Cứ tiếp tục như vậy, một chu trình mới như thế
lại bắt đầu. Do đó, kiểm tra phải luôn gắn liền với đánh giá vì kiểm tra mà
không đánh giá sẽ không mang lại hiệu quả ngược lại đánh giá mà không dựa
trên những số liệu của kiểm tra thì rất dễ mang tính ngẫu nhiên, chủ quan, do
đó dễ dẫn tới những hậu quả không tốt về tâm lý, giáo dục.
+

Trong nhà trường, việc đánh giá kết quả học tập của học sinh

−

Khi nói kết quả học tập, có nghĩa là nói về thành tích học tập của

học sinh nhưng ở hiện trạng những gì đạt được trong mối quan hệ với mục
tiêu đã xác định.
−

Khi nói thành tích học tập lại thiên về mức độ đạt được những

mục tiêu của học sinh này với các học sinh cùng học khác sau một quá trình
tham gia học tập so với những yêu cầu của mục tiêu môn học.
−

Khi nói đến chất lượng học tập lại thiên về đánh giá cả định tính

và định lượng những gì đạt được của học sinh trong quá trình hoàn thiện và
phát triển về trí tuệ, nhân cách, thể chất so với những mục tiêu môn học đã đặt
ra.
−

Khi nói hiệu quả học tập lại thiên về đánh giá kết quả đạt được

những mục tiêu môn học trên cơ sở những đầu tư về nhân lực, vật lực, thời
gian và công sức bỏ ra sau một giai đoạn học tập.
Theo James Madison University (2003) “Kết quả học tập là bằng chứng
sự thành công của học sinh về kiến thức, kỹ năng, năng lực, thái độ đã được
đặt ra trong mục tiêu giáo dục” và “Kết quả học tập được thể hiện cụ thể ở các
chỉ số học tập” [18, tr.115]. Từ đó có thể hiểu, kết quả học tập của học sinh là
mức độ đạt được về kiến thức, kỹ năng, thái độ so với những yêu cầu, mục

giá chất lượng học tập sau những tác động có chủ đích, có quá trình của hoạt


24
động dạy học tới học sinh. Do tính ổn định của chất lượng học tập - sản phẩm
đang trong quá trình hoàn thiện, nên muốn đánh giá chính xác kết quả học tập
của học sinh, người giáo viên phải đánh giá theo quá trình và phải dựa trên
các tiêu chí đánh giá được xây dựng từ chuẩn.
Đánh giá kết quả học tập của học sinh là đánh giá loại sản phẩm giáo
dục quan trọng nhất, phản ánh tập trung nhất chất lượng giáo dục. Việc đánh
giá học sinh là trách nhiệm và là nhiệm vụ chính của giáo viên. Đánh giá học
sinh trong quá trình giáo dục chính là đánh giá kết quả học tập, chủ yếu diễn
ra trong quá trình dạy học. Người ta cho rằng khó khăn nhất hiện nay khi
đánh giá chất lượng giáo dục là đánh giá kết quả học tập của người học.
Người ta cũng ước tính rằng các hoạt động liên quan đến đánh giá chiếm
khoảng một phần ba lượng thời gian lao động của một giáo viên và họ liên tục
sử dụng đánh giá để định hướng cho việc ra các quyết định của mình.
* Quá trình đánh giá kết quả học tập:
Quá trình đánh giá KQHT gồm 4 khâu:
Lượng hóa

Lượng giá

Đánh giá

Ra quyết định

Sơ đồ 1.2. Quá trình đánh giá kết quả học tập

(1) Lượng hóa (Đo lường): chỉ việc ghi nhận và mô tả kết quả làm

1..2.1. Khái niệm quản lý
Khái niệm quản lý là một khái niệm tổng quát, nó được dùng trên rất
nhiều lĩnh vực xã hội, khoa học, sản xuất. Tùy theo cách tiếp cận mà có
những khái niệm phù hợp với từng lĩnh vực cụ thể. Khái niệm quản lý được
một số tác giả nước ngoài định nghĩa như sau:
Mary Parker Follet, chuyên gia nghiên cứu quản lý và xã hội của Mĩ,
bà nhận định về quản lý như sau: “quản lý là hoạt động của một nhóm người
cùng hướng về một mục đích”[18, 35]. Follet cũng chỉ ra nhiều dạng quản lý
khác nhau như quản lý trong kinh doanh (in business), quản lý trong y học (in
medicine), quản lý trong thể thao (in sports), quản lý trong nghệ thuật (in art),
quản lý trong máy tính (in computing)…[16, 35]