TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

======

TRẦN THỊ NGỌC

PHƢƠNG PHÁP RÚT VỀ ĐƠN VỊ
GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN Ở TIỂU HỌC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Phƣơng pháp dạy học Toán ở Tiểu học

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học
TS. NGUYỄN VĂN HÀO

HÀ NỘI - 2015


LỜI CẢM ƠN
Dưới
ướ

i

ậ

i

iế


ọ ;

i
ậ

ườ

i
i ọ Sư

N i2

iệ

Tôi xi

Hà Nội, ngày 12 tháng 5 năm 2015
Sinh viên

Trần Thị Ngọc


LỜI CAM ĐOAN

ề i
học” ượ

ậ : “Phương pháp rút về đơn vị giải toán có lời văn ở Tiểu
i


Sinh viên

Trần Thị Ngọc


MỤC LỤC
LỜI CAM OAN ............................................................................................. 3
MỞ ẦU ........................................................................................................... 1
ề tài ............................................................................................ 1

1. Lí do chọ
2. Mụ
3

í

i

u ..................................................................................... 2

i ượng nghiên c u.................................................................................... 2

4. Ph m vi nghiên c u ....................................................................................... 2
5. Nhiệm vụ nghiên c u .................................................................................... 2
6 P ư

i

u............................................................................... 2



ị ......................................................................... 6
ư

ề
i

ị

i

133 C

ước gi i m t bài toán bằ

134 Ý

ĩ

ư

......... 4

i với việc gi i toán ..... 6

ến rút về
ư
ề

ị ở lớp 3........... 7

ụ

ù

ởi “ T ẻ e
i i
hóa- iệ
ọ

ế

iế

i

C

ười

T

ữ

ụ

ế

i

ụ


ọ

iệ

i

iệ
ụ ướ

i

ướ ” N
ời

ụ i

i

ọ Tiể

ề

i

i

ướ

ụ


i

ế-

ở Việ N

ượ

ặ

i”
i

iệ

Bởi

iệ

ậ

ở ọ

iế

ề

i


ò

ặ

ọ

i

ề

ị

ư

í
ệ

ọ

iề

ọ
ụ
ở ể ọ

iế

ọ
V


ĩ

ế

ọ

iệ

e
C ư

ẫ

ý ế

ế

i i

i
ọ

iệ

ời

ế T
iề

ế


ậ
ượ
ọ ậ

ư
ư

i

o.


Việ

i

i

ọ

i

ữ

ệ iữ

ễ

i ượ

iể
i i

õ

i

e

ỉ ọ

ọ

í

i

ọ

ề

i: “ Phương pháp rút về đơn vị

giải toán có lời văn ở Tiểu học”.
2. Mục đích nghiên cứu
ề

i

i


i

ời

e

ồ

ời

ụ .

3. Đối tƣợng nghiên cứu
M

i

ời

i i ằ

ư

ề

ị ở Tiể

ọ
4. Phạm vi nghiên cứu

ị ở Tiể

i

ị
ời

ể i i ằ

ọ

6. Phƣơng pháp nghiên cứu
- P ư

i

-P ư
-P ư

i iệ
í

í

i i

i

2



iễ

iể

ư

ợ

ọ

ậ

ĩ

-P
ổ

ậ
è

ư

ích -

ậ

í

ệ

i i

- Biế

i i

i i i

ế 2

é

i i i

ằ

i

í
i

i

ư:

ế

ề

ị


í

ế :
i

i

ế

ề

ặ ỉ
+T
+T

iề
2

+ Tí

i

+ Tí
+T

i iế ổ
iệ
ườ


ọ

ọ

i

i

í
ĩ
ế

Gi i

i i

i iệ

ớ

ẫ

ệ

ụ

i

ể i i
Tù


i

i ư

4 ướ

i

ư

ọ

i
é

i

i

i

ụ

ĩ

í

ệ



ể

í

ợ

i

iế

Gi i

Việ
vì các bài toán là s

ỉ

i
í

òi ỏi

i iế
e

ượ

i


Bƣớc 1: Tìm hiểu nội dung bài toán
ọ

ĩ

i

ệ iữ
ọ

ị

i

i

ữ iệ
ặ

i

ọ

i

S

i
ằ



é

i

í

ọ

4

ù ợ

iề

ới iệ

ằ

ậ

(C

í
ới
iệ

ệ
é



Bƣớc 3: Thực hiện cách giải bài toán
ồ
ướ

ậ

ế

í

ặ

iệ

iệ

i i

é

í

ượ

ời i i T

iệ

iệ

í :

Kiể

i

Kiể

iệ

ế

i i

ượ

i

iế

ới

ữ iệ

i

xem có chính xác không.
T

iế

i

i
iỏi

e

e
i i

iệ

iệ

i i

i
iệ

i i

i i

ướ 4

ụ
ọ

iể


ướ

i

ời i i
ể

iế

i

i

V

ư

i i i

i

toán nào.
1.2. Hệ thống các phƣơng pháp giải toán thƣờng dùng ở Tiểu học
C

iề

ở Tiể
Diên




ư

i i

iể

ở Tiể

1 P ư

ồ

ẳ

2 P ư

ề

3 P ư

i ỉ ệ

ọ

Cụ

ể ồ


10 P ư

í

11 P ư

ụ

í i-Rích-Lê.

í

i
ượ

ù

13 P ư

ậ

14. P ư

iể

ồ
ữ

ồ Ve


i

ớ 3

1.3. Phƣơng pháp rút về đơn vị
1.3.1. Vị trí, vai trò của phương pháp rút về đơn vị đối với việc giải toán
T

ư
e

Tiể

ới

ở ớ 4 5

i

ế

ớ 5

ư
i

i

ọ
i


ượ
ới

i

ỉ ệ é

ể i i
ượ

6

ư

ượ

òi ỏi ọ
i i

ù ợ


P ư
ụ
2

ề

ể i i


iế

ị

i i

ỉ ệ

ỉ ệ

ị
ậ

ặ ỉ ệ

ỉ ệ

ười

iế 2 i

i ượ

ư

ượ

ỉ ệ é


T

ở ớ 3
ọ

i

ở 2 iế

i

i
ới N

ể

i

iế
Cụ

ể:

B i

ới

M

Tiế 119

130

Tiế 154

167

Tiế 155

168

N

i

ề

ư

i
ợ

ới

i

i
í

ế
ọ Mỗi


ời

ị ượ
ồ

iế
Bƣớc 1: ướ

ư

ậ

Tiế 120

iế

i

ế


C 2 iể

i i

i

ề


i

ị

iế

i
i ượ

ị
2 chia

i ượ

Bƣớc 2: Tìm giá trị chƣa biết của đại lƣợng thứ 2
T

i

ị2

ị1

ị

i ượ

ượ nhân ới i

i ượ


iế

i ượ

i : 80 000

Gi

ị

i

i ượ

: Số tiền dùng để mua 7 mét vải

cùng loại

Lời i i
S

iề

1

é

i :


i

chia

ị

i ượ

T

ướ

iế

i ượ

i

ới

i

i

ị1

ị

i ượ


i ượ

: học sinh

2 i

ị

iế

i ượ

1 i

ị

iế

i ượ

Gi

ị

i

i ượ

i: xe ô tô
: 120, 160

:

)

ở 160 ọ

i

:

160 : 40 = 4 (ô tô)
:4
Bƣớc 3: T
Bƣớc 4: Kiể

iệ

ế
ời i i

i i
i

9

i i


1.3.4. Ý nghĩa của phương pháp rút về đơn vị đối với việc giải toán
ọ


ậ

ữ iệ

i

ọ

i

i

ọ

i

i i
í

í
è

i

ỉ ệ é

í

i


ề ỉ ệ é
ậ

i i

10

ẽ è

ệ
i

ọ
i

ọ


CHƢƠNG 2
PHƢƠNG PHÁP RÚT VỀ ĐƠN VỊ
GIẢI TOÁN CÓ LỜI VĂN Ở TIỂU HỌC
2.1. Giải bài toán về tỉ lệ thuận
ể

ỹ

i i

i

i ượ

i

i

ậ :N ĩ

i i

i

i

ị

i ượ

ị

ị

ượ

i

i

Ví dụ 3:
Có 72 kg gạo đựng đều trong 8 bao. Hỏi 54 kg gạo đựng đều trong bao

iệ
i

i

i-lô-

:T

ượ

i

i

ặ

i

ọ

ệ ỉ ệ

ậ

)

)

ướ


ể

i

ướ

i i

ễ
T

:
72

:8

54

:?

N
ỏ

ọ
8
ư

ằ


i i i
ượ

ế

ẽ

ế
ớ

i
( ặ


S

i ọ

ằ

i

í

ư
M

i

i

ế

T

é

M
C

ể

ọ

i

ướ

ế

i i
i í

iệ

ượ

é

ế 54



) P é

i

:

í

ư

:1
54

:…

ời

ỏi

?

ọ

i

(2)
ẽ i i ượ

i

ữ iệ
ị

toán (1)

ướ

í

ề
i

ướ
ữ iệ

ẫ

ọ

i

i i

i

; ỹ

; ỹ

í


i


Ở í ụ

i

i

ị ò

i

ữ

i

phép toán chia. Tuy nhiên
nhân như ở í ụ 4

i ượ

2

ụ

ướ

ụ


í

2

M 7

i ẹ

ế : 28000 ồ

M

1

i ẹ

ế : …… ồ

M

1

i ẹ

ế:A ồ

M

40

í

i

ợ : Tí
i

ị

(2)

ư

i

(1) ư

i iề

1

iế

i iề

2(
1

iề ) ư


ề

i ẹ

i ượ

(2): L

ới ướ

ới 40

é
i


Nhận xét:
Q

í ụ3

i
é

4

ù

ư


ể

i (ở í ụ 3) ù

ữ

i
Việ

ướ

ẫ

ĩ

í

i i

i

ọ

i

iệ

ý
ề ỉ ệ


i

chung.
Ví dụ 5:
Một đơn vị bộ đội chuẩn bị được 5 tạ gạo để ăn trong 15 ngày.
Sau khi ăn hết 3 tạ thì đơn vị mua bổ sung 8 tạ nữa. Hỏi đơn vị đó ăn trong
bao nhiêu ngày thì hết toàn bộ số gạo đó? Biết rằng số gạo của mỗi người ăn
trong 1 ngày là như nhau.
Phân tích:
T

i

ời

ế

ời i i
T

ườ

i
ọ

ượ

ằ

ư


i i ể ư

i

iỏi

iế

ậ

ọ
ề

i

ẽ

i ặ

i

iệ

i

i

ọ



ẳ ) D
ọ

ổ
i

ời

ời ( ặ
i

8
ọ

i

K i ọ

i

iệ

inh.

i
ể

Nế


i

ể

iệ

ư

i i

ượ ời i i
Q

í

ọ

i

ướ

ĩ

ể

ẫ

ọ

í


i

è

ư

ọ

ễ iể

ễ

i i ượ

i

ư

:

Lời giải
T ời i

ể

ị

ế 1



ướ
ể ướ

ư
í

ể

ị

i

ướ
ị
ể

ế 1

i (2

)

ư

i

i

i

ằ

ị
ế

+1
+

ọ

i

ượ

ẽ í
i i ượ

ọ

ẫ
ề

K i

ẫ

ẽ í
ế 8
ể i


ế

ế

iêu ngày ta

?(

ế
T

ị

ị

ổ
ọ

ế

ò

i

ới

).
i

ẽ ư


ò

i :

3 x ( 5 - 3 ) = 6 (ngày)
T ời i

ể

ị

ế

ổ

:

3 x 8 = 24 (ngày)
ị

ế

:

6 + 24 = 30 (ngày)
: 30 ngày
Nhận xét:
Gi i
ọ


i

ĩ
ư

16

i i
i i

i

i

iể
e

i

i

ư
ời

ằ


2.2. Giải bài toán về tỉ lệ nghịch
Nế


i

ị

i

ỉ ệ

i

ệ

ị

i ượ

i ượ

ậ

i

ị

ữ iệ

2
i ỉ
( ặ


i

ư

:

ọ

ù

i i

i

i

Tiể

ặ
ề ỉ ệ

ậ

i
ườ

ề

ễ


ữ

i ướ

ẫ

ọ

ụ

ể ỉ

ư ý: P i ướ
í

ĩ

ẫ

i

ề ỉ ệ
i

ị

i i

iề


L

5

ể ọ

i

ười

:…

ười ?

Phân tích:
Với
iữ

i
i ượ

ậ

i

iễ : ù
D

iể


iữ

ười

ượ

iế

i

i

iệ

e

iệ

ư

ỉ ệ

ị

iệ
Dù iể
ế

ượ


ị
ể ướ

é

e

i

i

ậ

ặ

i i

e

ư

ề

e

ị

iể 10 : 7 ể


ỉ i i ượ

ề
ổi Gi

i i Nế

i

V

ư
ọ

iệ

ười

ế

i

iế

B i

ư

ư



ướ

10

ười

i

i 10

ề

ị

e 2

cách:
+R

ề

7
ẽ

ị

e 1

Nế 1

i7

ười

ằ :
7

Nế
i5

ười

1
7

i

: 10

10 =70 ( ười)

5

5

ười

ằ :
70 : 5 = 14 (ngày)



7 x 10 = 70 ( ngày) (1)
M

iệ

5

ười :

70 : 5 = 14 ( ười)
: 14

ười

Cách 2:

Lời giải
ể

iệ

1

ười :

10 x 7 =70 ( ười) (1)
ể

iệ


í

ư
ĩ

ỏ ọ
é

ẽ

ị

ư ở ướ 1

1

ướ 1

i

ặ ời i i

19

i

ặ ời i i
ượ
i

ượ
ể

ọ

i ới ọ

i

S

ướ

ẫ

iế

ổi

i

ọ

i

ò
ế

180



i

i

ể ư
ế

ư

i

i i

i

ể

ượ 4

ngày N ư

i ặ

ượ

i i ượ

ữ iệ


e

ọ

i

ẽ

ượ

i
Gi i
1 i

i

i

ằ
ể

ề
ời i i

ị

i

e
ư


iệ

:

150 + 30 = 180 (sinh viên)
1 si

i

ế

ò

20

i

: