SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIÚP HỌC SINH
LỚP 4 HỌC TỐT MÔN ÂM NHẠC.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Âm nhạc là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi
chúng ta. Với xu thế phát triển của ngành giáo dục, đời sống tình thần ngày
càng cao. Ngoài giáo dục đạo đức tốt, kiến thức, trình độ hiểu biết về khoa
học xã hội thì giáo dục thẫm mĩ cũng không thể thiếu được khi phát triển
một con người toàn diện. Để giáo dục thẫm mĩ nhanh và hiệu quả nhất thì
cần thông qua các môn nghệ thuật trong đó Âm nhạc là phương tiện giáo
dục hiệu quả nhất. Vì vậy hiện nay môn Âm nhạc đã được đưa vào giảng
dạy trong nhà trường phổ thông. Đặc biệt là ở bậc tiểu học Âm nhạc đưa
vào giảng dạy với mục đích hình thành cho các em những kiến thức cơ bản
ban đầu về âm nhạc, giúp các em yêu thích ca hát, kích thích tiềm năng nghệ
thuật, làm cho đời sống tinh thần của thêm phong phú, góp phần giáo dục
tính tập thể, tính kỉ luật, bồi dưỡng tình cảm trong sáng, lành mạnh hướng
các em tới cái tốt, cái đẹp góp phần làm thư giản đầu óc, cân bằng các nội
dung học tập và cùng các môn học khác giáo dục toàn diện từ đó hình thành
nhân cách cho các em.
Ở bậc tiểu học nội dung và kiến thức chương trình được sắp xếp từ dễ
đến khó. Đối với lớp 1, 2 khi thể hiện bài hát chỉ yêu cầu các em hát thuộc
lời ca và đúng giai điệu. Đến lớp 3 thì các em bắt đầu được làm quen với các
kí hiệu ghi nhạc như khuông nhạc, khóa son, tên 7 nốt nhạc, các hình nốt
nhạc,...Nhưng nội dung chính vẫn là học các bài hát kết hợp với các hoạt
động gõ đệm và múa phụ họa.
Bước lên lớp 4, 5 môn Âm nhạc đã bắt đầu chuyển sang một giai đoạn
mới. Ngoài việc học hát, các em còn được trực tiếp thực hành với các nốt
nhạc, bản nhạc thông qua phân môn Tập đọc nhạc. Học hát cũng đòi hỏi có
kĩ năng hơn như: Tư thế hát, cách lấy hơi, giữ hơi, tập hát rõ lời, phát âm
gọn tiếng, tập hát những câu dài liền mạch, tập hát những choc có dấu

thực hiện đầy đủ tám bước trong qui trình dạy hát.
*Bước 1: Giới thiệu bài hát:
Là bước tạo ấn tượng ban đầu cho học sinh để các em chú ý và cuốn hút
vào bài hát, tên bài là gì, nội dung ra sao, tác giả là ai, xuất xứ bài hát ra
sao ... Có nhiều cách để giới thiệu
Giới thiệu bằng tranh ảnh minh họa, đặt câu hỏi gợi mở để học sinh tự
nhận xét về nội dung tranh, cách này tạo sự hứng thú, thu hút sự tìm tòi , tạo
sự hứng thú cho học sinh khi học. Đối với bài hát nhạc nước ngoài, dân ca
thì cần sử dụng bản đồ, tranh ảnh để giới thiệu về vị trí địa lí, tự nhiện, con
người của đất nước đó, vùng miền đó.
Ví dụ: bài hát chú “Cò lả” của Đồng Bằng Bắc Bộ thì người giáo viên sử
dụng bản đồ để chỉ vị trí địa lí vùng Đồng Bằng Bắc Bộ nước ta cho các em
thấy.
Giới thiệu bằng thuyết trình : Cách này đòi hỏi người giáo viên phải dùng
từ ngữ gần gủi, ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu đề cập đến nội dung bài hát để


học sinh hiểu và yêu thích ngay từ đầu. Sau khi giới thiệu xong nên cho học
sinh nhắc lại tên bài hát.
* Bước 2: Nghe hát mẫu
Là môn học có đặc thù riêng khác với các môn học khác. Nên phần hát
mẫu chiếm vị trí quan trọng, vì học sinh không thể tự hát khi gặp bài hát
mới hoặc khi các em đã thuộc với cách hát sai, thì việc sửa sai là điều rất
khó và mất thời gian.
Giáo viến có thể dùng ca Sét, băng hát mẫu nhưng tốt nhất giáo viên nên
tự hát mẫu. Cách này đòi hỏi người giáo viên phải hát thật chuẩn xác giai
điệu lẫn lời ca thể hiện đúng tính chất bài hát.
Khi hát mẫu giáo viên nên kết hợp đàn giai điệu, hát mẫu nhiều lần, sau
mỗi lần hát mẫu nên cho học sinh trả lời với nhiều câu hỏi khác nhau giữa
các lần hát mẫu như nội dung bài hát nói đến gì, bài hát có tiết tấu vui hay

tiếng, Bài hát “Trên ngựa ta phi nhanh ” trong câu “Trên đường gập ghềnh
ngựa phi nhanh nhanh nhanh nhanh” , ba tiếng gạch chân ở trên hát luyến
xuống. Trong khi dạy hát từng câu nên luyện tập theo cá nhân, nhóm, tổ để
giáo viên nghe và sử sai ngay. Những câu học sinh hát sai giáo viên nên hát
lại. Khi hát nối câu trước với câu sau học sinh thường mắc nhược điểm là
ngân không đủ phách nên vào câu hát sau bị sai nhịp vì thế khi dạy giáo viên
cần tập chính xác ngay từ đầu các câu hát đó bằng cách đếm phách các tiếng
một, hai hoặc hai, ba, bố, năm. ví dụ bài “Bạn ơi lắng nghe ” «Em yêu hòa
bình » câu hát Em yêu dòng sông hai bên bờ xanh thắm, dòng nước êm trôi
lắng đọng phù sa. Em yêu cánh đồng thơm mùi hương lúa giữa đám mây
vàng có đàn cò trắng bay xa.
* Bước 6 : Hát cả bài :
Là bước hoàn chỉnh bài hát, giáo viên nên hát lại hoặc đệm giai điệu 1 lần
cho học sinh tự nhẩn và kiểm tra lại những câu trong bài hát vừa tập. Phải
thường xuyên nhắc nhở các em thể hiện đúng tính chất và tình cảm của bài
hát.
* Bước 7 : Trình bày bài hát :
Lên lớp 4 đòi hỏi ở một mức độ cao hơn ngoài hát kết hợp gõ đệm theo
phách, theo nhịp, theo tiết tấu như ở các lớp 1, 2, 3 thì còn hát kết hợp gõ
đệm với 2 âm sắc, bài hát cúng được trình bày với nhiều hình thức phong
phú và đa dạng như hát lĩnh xướng, nối tiếp, đối đáp, đồng ca,...Những phải
vận dụng phù hợp với từng bài ví dụ bài “Em yêu hòa bình ” nên gõ đệm
theo nhịp. bài “Bạn ơi lắng nghe ”gõ đệm theo phách, bài “Chú voi con ở
Bản Đôn ”gõ đệm với 2 âm sắc, hát lĩnh xướng đồng ca bài “Bàn tay mẹ. ”.
Ngoài ra hát cần kết hợp vận động phụ họa những học sinh lớp 4 đã có
những kiến thức cơ bản về múa 1 bài hát ở những lớp dưới vì thể các em đã
có sự sáng tạo nhất định nên khi tới phần này giáo viên chỉ là người hướng
dẫn và sau đó cho các em tự thảo luận nhóm và cuối cùng đại diện nhóm
trình bày. Với phương pháp này thì phát huy được rất cao sự sáng tạo của
cac em và tạo sự hứng thú cho học sinh và sự phong phú cho từng bài hát.

kết hợp gõ đệm. Việc luyện tập tiết tấu và cao độ là rất cần thiết thực tế một
số giao viên khi dạy bỏ qua 2 bước này vì thế khi đọc bài các em thường đọc
sai cao độ và không vững tiết tấu. Để dạy phân môn này đạt hiệu quả cao
nhất thì đầu tiên giáo viên cần phải tuân thủ phương pháp đi đúng quy trình.
* Bước 1 : Giới thiệu bài Tập đọc nhạc.
Cho học sinh biết sơ lược về bản nhạc, tác giả, nội dung bài Tập đọc nhạc.
Ví dụ bài Tập đọc nhhạc số 6 " Múa vui" Nhạc và lời Lưu Hữu Phước trích
trong bài hát Múa vui, bài gồm 2 khuông nhạc, mỗi khuông nhạc gồm 4 ô
nhịp, bài được viết ở nhịp 2/4.
* Bước 2 : Nói tên nốt nhạc.
Là bước phát huy tính tích cực của học sinh,trước khi đọc bài Tập đọc
nhạc cần cho học sinh phân biệt rõ sự khác nhau giữa nói tên nốt và đọc
nốt nhạc (nói tên nốt là gồm nói tên nốt (cao độ ) và (trường độ ) như Mi
móc đơn, son đen, la trắng,... cvòn đọc nhạc là thể hiện đúng cao độ và
trường độ (giống như hát), diễn tả được giai điệu của bản nhạc.
* Bước 3 : Luyện tập tiết tấu.
Là bước luyện khả năng nghe, ghi nhớ và tái hiện tiết tấu, giúp học sinh
nắm chắc về tiết tấu, nhịp điệu của từng bài.
* Bước 4 : Luyện tập cao độ.


Bước luyện khả năng ghi nhớ tên nốt trên khuông nhạc vừa có tác dụng
thay thế cho việc luyện thanh. Giaó viên nên viết các nốt có trong bài Tập
đọc nhạc và luyện tập theo chiều từ thấp đến cao và ngược lại và luyện
tập các quãng ví dụ bài Tập đọc nhạc số 2 "Nắng vàng " có các tên nốt
Đồ, rê, mi, son, bài Tập đọc nhạc số 5 , số 8 có các tên nốt Đồ, rê, mi, son
,la.
* Bước 5 : Tập đọc từng câu
Là bước giúp học sinh lắng nghe, ghi nhớ và thể hiện giai điệu từng câu
nhạc, đây là những chuỗi âm thanh ngắn, một câu có thể chia thành 2

nhắc nhở, kiểm tra và sửa sai ở những tiết học tiếp theo. Kịp thời động viên,


khích lệ học sinh để tạo niềm vui, niềm u thích khi học. Qua cách ghi chép
này giúp cho các em đọc bài Tập đọc nhạc tốt hơn.
III.KẾT QUẢ VÀ PHỔ BIẾN ỨNG DỤNG VÀO THỰC TẾ:
Sau khi áp dụng giảng dạy âm hạc với các phương pháp trên tơi thấy rằng
kết quả học tập đã được nâng cao rõ rệt cụ thể như sau :
* Kết quả khi chưa áp dụng :
Lớp
Số
học Hồn thành tốt
Hồn thành
Chưa
hồn
+
sinh
(A )
(A)
thành (B)
4A
35
2hs = 5,7%
32hs= 91,4%
1hs= 2,9%
4B
33
2hs= 6,1%
30hs= 90,9 %
1hs= 3%

Âm nhạc là phương tiện hiệu quả góp phần hình thành ở học sinh một tâm
hồn trong sáng, thị hiếu âm nhạc lành mạnh, tư duy sắc sảo, lòng khát khao
sáng tạo, tình cảm và sự nhanh nhẹn. Hình thành những phương pháp phù
hợp cho học sinh lớp 4 ngay từ đầu
chính là bước đầu phát huy những tiềm ẩn của các em về khả năng âm nhạc.
Trên đây là một số phương pháp tơi đã áp dụng có hiệu quả trong q trình
giảng dạy
mơn Âm nhạc lớp 4.Tuy nhiên sẽ còn nhiều thiếu sót mong các cấp lãnh đạo
cùng các đồng nghiệp có những ý kiến đóng góp để sáng kiến của tơi đạt
hiệu quả hơn nữa. Xin chân thành cảm ơn.
Khánh Bình Đơng, ngày 15 tháng 10 năm
2010


Người Viết

Đặng Thị Lân