TR

NG

B

GIÁO D C VÀ ÀO T O
I H C KINH T TP. H CHÍ MINH

--------------------HÀ NG C LINH

PH N NG C A NHÀ
UT
QUA VI C CHI TR C T C T I CÁC
NGÂN HÀNG TH
NG M I C PH N
VI T NAM.

LU N V N TH C S KINH T

Tp. H Chí Minh - 2014


TR

NG

B

GIÁO D C VÀ ÀO T O
I H C KINH T TP. H CHÍ MINH

L I CAM OAN
Tôi xin cam đoan đ tài này đ
d

i s c v n c a ng

ih

c th c hi n d a trên quá trình nghiên c u trung th c

ng d n khoa h c.

ây là đ tài lu n v n th c s kinh t ,

chuyên ngành Tài chính – ngân hàng. Lu n v n này ch a đ
hình th c nào và t t c các ngu n tài li u tham kh o đ u đ

c ai công b d
c trích d n đ y đ .

Tp. H Chí Minh, ngày…… tháng …… n m 2014
Tác gi

HÀ NG C LINH

ib tk


M CL C
TRANG PH BÌA


ng m i c ph n. ............................................ 1

1.1.2

Chính sách c t c t i các ngân hàng th

ng m i c ph n. .......................... 2

1.1.2.1 Khái ni m. ................................................................................................ 2
1.1.2.2 Các hình th c chi tr c t c. ..................................................................... 3
1.1.2.3 Các nhân t tác đ ng đ n chính sách chi tr c t c. ................................ 4
1.2

T ng quan v lỦ thuy t ph n ng c a nhà đ u t qua vi c chi tr c t c c a

ngân hàng th

ng m i c ph n. .................................................................................... 7

1.2.1

LỦ thuy t không quan tâm đ n c t c.......................................................... 8

1.2.2

Chi phí giao d ch ........................................................................................ 10


1.2.3

Các nghiên c u tr

c đây v ph n ng c a nhà đ u t qua vi c chi tr c t c. ..

.......................................................................................................................... 17
1.3.1

K t qu nghiên c u tr

c đó c a Ming Dong, Chris Robinson, Chris Veld

(MCC). .................................................................................................................... 17
1.3.2
1.4

Các nghiên c u khác .................................................................................. 20

Thi t k mô hình nghiên c u. ........................................................................... 20

1.4.1

Mô hình nghiên c u đ xu t ...................................................................... 20

1.4.2

Các gi thuy t nghiên c u ......................................................................... 21

1.4.3

D li u nghiên c u..................................................................................... 23


2.1.2

Ngân hàng th

ng m i c ph n niêm y t t i Vi t Nam. ........................... 27

2.2

Th c tr ng chi tr c t c c a các ngân hàng th

ng m i c ph n niêm y t t i

Vi t Nam trong th i gian qua (2008-2013) ................................................................ 32
2.2.1

Chi tr c t c b ng ti n m t t i các ngân hàng th

ng m i c ph n. ........ 32

2.2.2

Chi tr c t c b ng c phi u c a các ngân hàng th

ng m i c ph n....... 34

2.2.3

So sánh v i các doanh nghi p thu c ngành khác. ..................................... 35


ánh giá đ tin c y c a thang đo. .......................................................... 57

2.3.2.3

2.3.2.4 Ki m tra giá tr thang đo......................................................................... 58
2.3.2.5 K t qu h i quy. ..................................................................................... 61
ánh giá chung th c tr ng phân tích ph n ng nhà đ u t qua vi c chi tr c

2.4

t c t i các ngân hàng th
K t lu n ch
Ch
th

ng m i c ph n Vi t Nam. ................................................ 65

ng 2:...................................................................................................... 66

ng 3: M t s ki n ngh vƠ gi i pháp v vi c chi tr c t c t i các ngơn hƠng
ng m i c ph n niêm y t Vi t Nam. ................................................................... 67
nh h

3.1
hàng th
3.1.1

ng ho t đ ng kinh doanh và chính sách chi tr c t c c a các ngân

ng m i c ph n t i niêm y t Vi t Nam. ...................................................... 67


3.3.2

Ki n ngh trong th i gian thanh toán c t c. ............................................. 74


3.3.3

Ki n ngh trong vi c hoàn thi n các công c d ch v h tr các nhà đ u t

trên th tr

ng ch ng khoán. ................................................................................... 76

K t lu n ch

ng 3:...................................................................................................... 77

K T LU N CHUNG ................................................................................................... 78
DANH M C TÀI LI U THAM KH O .................................................................... 79
PH L C ...................................................................................................................... 81


DANH M C CÁC B NG, S

, HÌNH V , PH L C

B ng:
B ng 2.1: Quy mô niêm y t c a các ngân hàng th


S đ 1.1: Mô hình nghiên c u. ..................................................................................... 21
S đ 1.2 Quy trình nghiên c u. .................................................................................... 24
S đ 2.1: C c u t ch c c a các NHTMCP Vi t Nam. .............................................. 26
Hình v :
Hình 1.1: Chính sách c t c trong th tr

ng v n hoàn h o. .......................................... 8

Hình 1.2: D ch chuy n dòng ti n trong chính sách c t c. ............................................. 9
Hình 2.1:

tu i nhà đ u t . ........................................................................................ 45

Hình 2.2: Thu nh p nhà đ u t ...................................................................................... 46
Hình 2.3: H c v n nhà đ u t . ...................................................................................... 47
Hình 2.4: Kinh nghi m nhà đ u t . ............................................................................... 47
Ph l c:
Ph l c 1: Danh sách các ngân hàng th

ng m i

Vi t Nam. .........................................

Ph l c 2: Danh sách chi tr c t c b ng ti n m t c a các ngành . ...................................
Ph l c 3: Danh sách chi tr c t c b ng c phi u c a các ngành. ...................................
Ph l c 4: Danh sách các chuyên gia tham gia kh o sát. ...................................................
Ph l c 5: B ng câu h i kh o sát .......................................................................................
Ph l c 6: K t qu th ng kê. ..............................................................................................




Ngân hàng th

ng m i c ph n xu t nh p kh u Vi t Nam.

HNX

S giao d ch ch ng khoán Hà N i.

HSX, HOSE

S giao d ch ch ng khoán Thành ph H Chí Minh.

MCC

Ming Dong, Chris Robinson, Chris Veld.

MBB

Ngân hàng th

N

Ngh đ nh.

N T

Nhà đ u t .

NHTM


Th tr

VCB

Ngân hàng th

ng Vi t Nam.

ng m i c ph n quân đ i.

ng tín.

ng ch ng khoán.
ng m i c ph n ngo i th

ng Vi t Nam.


L IM

U

 Lý do ch n đ tài: C c u ngu n v n trong h th ng Ngân hàng th

ng m i

ph n l n do các kho n thu nh p qu c dân t m th i nhàn r i trong s n su t kinh doanh,
đ


c duy trì

ng theo k p đà phát tri n c a ngân hàng, vì v y các nhà qu n tr c n ph i

am hi u mong mu n c a các nhà đ u t , đ c bi t là trong chính sách c t c. Chính sách
c t c c a m t công ty s nh th nào đ thu hút đ
đ ut ?

c ngu n l c tài chính t các nhà

i v i m t nhà đ u t thì v n đ c t c có th c s quan tr ng đ i v i h hay

không? Các nhà đ u t c n c t c ti n m t h n hay là c n c phi u?...

ng tr

nh ng v n đ đó, lu n v n góp ph n gi i quy t các v n đ liên quan đ n chính sách c

c


t c v i đ tài: “Ph n ng c a nhà đ u t qua vi c chi tr c t c t i các Ngân hàng
th

ng m i c ph n Vi t Nam”.
 M c tiêu nghiên c u, câu h i nghiên c u: Tr

c bài lu n v n này, thì có r t

nhi u bài lu n v n hay đ tài nghiên c u khác đ u đư nghiên c u v v n đ chính sách


Vi t Nam.
 Kh o sát nghiên c u ph n ng c a nhà đ u t qua vi c chi tr c t c c a các
ngân hàng th

ng m i c ph n Vi t Nam.

xu t gi i pháp v vi c chi tr c t c c a ngân hàng th



ng m i c ph n

Vi t Nam.


it

ng nghiên c u và ph m vi nghiên c u:

it

ng nghiên c u c a lu n

v n là ph n ng c a nhà đ u t qua vi c chi tr c t c t i các ngân hàng th

ng m i c

ph n Vi t Nam. Vì th , ph m vi nghiên c u c a đ tài là nh ng nhà đ u t cá nhân
tham gia đ u t vào các ngân hàng th

Vi t Nam.
Nghiên c u đ nh l
l

ng:

tài lu n v n s d ng ph

ng pháp nghiên c u đ nh

ng thông qua kh o sát b ng b ng câu h i do các nhà đ u t

t

tr l i (self-

administered questionnaire) là công c chính đ thu th p d li u đ nh l

ng. B ng câu

h i ch a nh ng phát bi u v m c đ mong mu n nh n c t c c a nhà đ u t , các y u
t

nh h

ng đ n mong mu n nh n c t c,… B ng ph

ng pháp đ nh l

ng (thi t k

 Ý ngh a nghiên c u:

tài lu n v n góp ph n ki m đ nh l i các gi thuy t v

chính sách chi tr c t c trên th tr
th

ng Vi t Nam nói chung và t i các ngân hàng

ng m i Vi t Nam nói riêng. T ki m đ nh này ta có th đánh giá và so sánh ph n

ng c a các nhà đ u t đ i v i chính sách c t c t i Vi t Nam v i nghiên c u t
trên th tr

ng t

ng th gi i. T đây, lu n v n góp ph n đ a ra m t s đ xu t v chính sách

thu , th i gian thanh toán c t c đ i v i Chính ph nh m t o ra s công b ng trong
chính sách c t c, c ng nh các quy t đ nh v vi c chi tr c t c cho các nhà qu n tr
ngân hàng hi n nay.


1

Ch

ng 1: T ng quan v ph n ng c a nhƠ đ u t

qua vi c chi tr c t c c a ngơn hƠng th


v thanh toán cho các ch th trong n n kinh t , nh m m c tiêu l i nhu n.
Các ngân hàng th

ng m i có c c u nh m t lo i hình doanh nghi p, có quy n l i,

ngh a v và m i quan h bình đ ng nh các doanh nghi p khác. Các ngân hàng th

ng

m i ho t đ ng v i m c đích là tìm ki m l i nhu n d a trên ho t đ ng kinh doanh ti n
t và các ho t đ ng khác có liên quan nh : huy đ ng v n, c p tín d ng, cung ng d ch
v thanh toán qua tài kho n, và các ho t đ ng kinh doanh khác đ
trong lu t t ch c tín d ng. Ngân hàng th

c quy đ nh c th

ng m i đóng vai trò là m t t ch c tài

chính trung gian giúp cung ng v n t n i th a đ n n i thi u, đáp ng nhu c u v n
kinh doanh và v n đ u t cho n n kinh t , v n tiêu dùng cho xư h i, hay góp ph n giúp
các bên thanh toán ti n qua l i khi có phát sinh quan h kinh t th
ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng th

ng m i. L nh v c

ng m i là tài chính ti n t , đi u này tác đ ng

tr c ti p đ n toàn b n n kinh t v mô, cho nên khi l nh v c này g p ph i nh ng bi n
đ ng x u ho c b t th


ng m i 100% v n

c ngoài.
Trong đó, ngân hàng th

ng m i c ph n đ

c hi u là ngân hàng đ

ho t đ ng b ng ngu n v n góp c a các c đông d

c thành l p và

i hình th c mua c ph n, có t

cách pháp nhân theo quy đ nh c a pháp lu t, t ch c ho t đ ng theo mô hình công ty
c ph n.
Gi ng nh nh ng doanh nghi p c ph n khác, sau khi th c hi n kinh doanh có lưi
n u không có k ho ch đ tái đ u t vào các d án m i thì ngân hàng th

ng m i c

ph n s th c hi n chi tr c t c cho các c đông.
1.1.2

Chính sách c t c t i các ngơn hƠng th

1.1.2.1



i

c ph thu c vào chính

sách chi tr c a công ty đó và k t qu kinh doanh mà công ty đó th c hi n đ

c.

Chính sách c t c là m t trong ba chính sách tài chính quan tr ng c a các doanh
nghi p. Vi c k t h p c hai quy t đ nh đ u t và quy t đ nh tài tr là quy t đ nh v
chính sách c t c. Chính sách c t c là chính sách n đ nh phân ph i gi a l i nhu n


3

gi l i tái đ u t và chính sách c t c cho c đông, l i nhu n gi l i s đ
và nó cung c p cho các nhà đ u t m t ngu n t ng tr
t

c tái đ u t

ng l i nhu n ti m n ng trong

ng lai, còn c t c cung c p cho h m t thu nh p hi n t i. Nó n đ nh m c l i nhu n

sau thu c a công ty s đ

c đem ra phân ph i nh th nào, bao nhiêu ph n tr m đ



ng b t g p h n

c vào giai đo n bưo hòa. M t áp l c n a trong c t c

ti n m t là kh n ng công ty ph i gia t ng thêm n , làm t ng chi phí ki t qu tài chính
và r i ro trong các d án đ u t khi t tr ng ti n vay

m c l n.

i v i hình th c chi tr c t c b ng c phi u thì c đông nh n đ

c t c t c là c

phi u, khi th c hi n chi tr thì ti n m t c a công ty không b gi m đi mà thay vào đó là
s chuy n d ch ngu n v n t gi m l i nhu n ch a phân ph i và t ng lên ngu n v n
đi u l .

u đi m trong tr

ng h p này ta th y rõ là vi c h n ch đ

ch y ra kh i doanh nghi p nh ng đ i l i s làm gia t ng s l

cl

ng ti n m t

ng c phi u đang l u


Chính sách c t c cho bi t đ
mà công ty ki m đ
thích t ng tr
ph n t

c m c chi tr cho các c đông trong m c l i nhu n

c, kho n l i nhu n gi l i s đ

ng l i nhu n trong t

c công ty tái đ u t nh m kích

ng lai và do đó có th

nh h

ng đ n giá tr c

ng lai. M c khác, c t c cung c p cho các c đông l i nhu n hi n h u th

ng

xuyên, có nhi u y u t k t h p tác đ ng đ n chính sách chi tr c t c cho doanh
nghi p.
 Các Ổ u t pháp lý: B t bu c ph i có nh ng quy đ nh đ ràng bu c vi c chi tr
c t c nh m h n ch vi c suy y u dòng v n và các v n đ tiêu c c trong công ty. Nhìn
chung có các quy đ nh c th sau: Th nh t là không dùng v n c a doanh nghi p đ
chi tr c t c. Th hai là c t c ph i đ



ng c a kh n ng thanh kho n: Khi th c hi n chi tr c t c dòng

ti n s ch y ra kh i doanh nghi p, vì v y kh n ng thanh kho n trong dòng v n c a
doanh nghi p càng l n thì doanh nghi p càng có nhi u kh n ng chi tr c t c. Ví d
nh ngay c khi m t doanh nghi p th c hi n tái đ u t và mang l i l i nhu n cao, làm
gia t ng l i nhu n gi l i thì có th doanh nghi p này không có kh n ng chi tr c t c
n u không có đ tài s n có tính thanh kho n cao, nh t là ti n m t. Các doanh nghi p
th

ng b sung thanh kho n b ng cách đi vay ho c phát hành thêm c phi u đ tr c

t c, nh ng c hai hình th c này c ng có nh ng nh
 Kh n ng vaỔ n và ti p c n các th tr
th

ng d dàng ti p c n v i th tr

c đi m riêng c a nó.
ng v n: Doanh nghi p l n có uy tín

ng tín d ng và các ngu n v n bên ngoài thì càng có

nhi u kh n ng chi tr c t c b i kh n ng thanh kho n linh ho t và t n d ng các c
h i đ u t . Ng

c l i, đ i v i các doanh nghi p nh r t khó ti p c n v i ngu n v n bên

ngoài thì khi có c h i đ u t m i thu n l i, th
v i m c tiêu t i đa hóa giá tr doanh nghi p.

ng này trong vi c chi tr c t c cao h n.

 Tri n v ng t ng tr

ng: Doanh nghi p khi đang trong quá trình phát tri n s c n

m t ngu n v n l n đ tài tr cho các d án c a mình. N u doanh nghi p th c hi n chi
tr c t c b ng ti n m t thì dòng v n s ch y ra kh i công ty, và khi đó doanh nghi p
không có ngu n v n bù đ p cho kho n thi u h t cho quá trình phát tri n c a mình.
Thay vào đó, doanh nghi p s phát hành thêm c ph n ra công chúng ho c gi l i
nhu n l i đ h tr cho vi c tái đ u t , nh ng vi c phát hành thêm th

ng s t n nhi u

chi phí h n nên ph n l n các công ty trong giai đo n này s ch n gi l i l i nhu n đ
tái đ u t .
 L m phát: Theo th i gian, các kho n đ u t c a doanh nghi p d n d n b m t
giá do l m phát gây ra nh là s ti n đ u t th c t vào kho hàng và các kho n ph i thu
có chi u h

ng t ng đ b sung vào giá tr mà nó m t đi. Nh v y l m phát có th bu c

m t doanh nghi p gi l i l i nhu n nhi u h n đ duy trì v th v n luân chuy n gi ng
nh tr

c khi có l m phát.

 Các u tiên c a c đông: M t doanh nghi p đ

c ki m soát ch c ch v i ít c

ty không th vay thêm đ

c đó nên công

c n . Vì v y công ty s s d ng m t cách n a là phát hành

thêm c ph n ra công chúng ho c phát hành cho chính c đông hi n h u đ b sung
dòng ngân l u, n u nhà đ u t không có đ kh n ng đ mua đúng s c ph n phát
hành thêm s d n đ n quy n s h u theo ph n tr m c a h gi m xu ng. Vì v y, nhi u
doanh nghi p ph i ch n gi l i l i nhu n nhi u h n và chi tr c t c th p đ tránh r i
ro loưng giá.
1.2 T ng quan v lý thuy t ph n ng c a nhƠ đ u t qua vi c chi tr c t c c a
ngơn hƠng th

ng m i c ph n.

Ph n ng c a nhà đ u t qua vi c chi tr c t c th hi n thái đ c a nhà đ u t khi
h đ ng tr

c chính sách c t c c a công ty.

đây, h có hai l a ch n: M t là quy t

đ nh đ u t vào c phi u đ nh n c t c b ng cách gi c phi u qua ngày giao d ch
h

ng quy n nh n c t c ho c không mu n nh n c t c b ng cách bán c phi u tr

ngày giao d ch h



c khi ch t danh sách h

ng v n hoàn h o không nh h

c m t k t qu t

ng đ n giá

ng t n u h th c hi n bán c

ng c t c và mua l i c phi u sau khi ch t danh

sách.
Hình 1.1: Chính sách c t c trong th tr
Tr

ng v n hoàn h o.

c khi chia c t c

Sau khi chia c t c

Giá tr m i c ph n
tr

c khi chia c t c

C đông m i



tr m t cách t

c chi

ng ng b i ngu n ti n m i huy đ ng b ng h p màu tr ng s đ

tr cho các c đông c d

i hình th c c t c.

Hình 1.2: D ch chuy n dòng ti n trong chính sách c t c.
C t cđ

c tài tr b ng cách

Phát hành c ph n

không chia c t c,
không phát hành c ph n
C đông m i

C đông m i

C ph n
Ti n m t
Doanh nghi p

Ti n m t