Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời nói đầu
Ngày nay mâu thuẫn lớn nhất đối kháng là phơng thức sản xuất t bản chủ
nghĩa và phơng thức sản xuất xã hội chủ nghĩa. Để giải quyết mâu thuẫn này ta
phải tìm hiểu bản chất của hai phơng thức nói trên.
Trên thực tế phơng thức sản xuất t bản chủ nghia vẫn dữ vị trí thống trị chi
phối hoạt động nền kinh tế thế giới, lấn át phơng thức sản xuất xã hội chủ
nghĩa, tuy phơng thức sản xuất t bản chủ nghĩa phát triển nhng nó không bảo
đảm sự công bằng và tiến bộ xã hội loài ngời. Chính vì vậy ta phải nghiên cứu
đặc trng cơ bản của chủ nghĩa t bản ngày nay để có thể khẳng định rõ hơn
phơng thức sản xuất xã hội chủ nghĩa đảm bảo đợc sự công bằng và tiến bộ xã
hội.
Do thời gian viết bài ngắn không tránh khỏi hạn chế và thiếu sót của bài
viết. Kính mong Thầy, Cô góp ý để bài viết hoàn chỉnh hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chủ nghĩa t bản ngày nay chính là sự biểu hiện
của chủ nghĩa t bản độc quyền
I. Sự biến đổi về lực lợng sản xuất.
Lực lợng sản xuất là toàn bộ những năng lực sản xuất của một xã hội nhất
định, ở một thời kỳ nhất định.
1. Sự biến đổi về các yếu tố vật chất của lực lợng sản xuất.
T liệu lao động:T liệu lao động là một vật hay là hệ thống những vật làm
nhiệm vụ truyền dẫn sự tác động của con ngời lên đối tợng lao động nhằm biến
đổi t liệu lao động theo ý muốn của mình .
ảnh hởng lớn nhất đến t liệu lao động là khoa học công nghệ bởi nó liên
quan đến toàn bộ lĩnh vực khoa học kỹ thuật với mức độ rộng lớn cha từng
có .Hai cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật trơc nổ ra trong ngành động lực và
ngành chế tạo ,còn cuộc cách mạng lần này xâm nhập vào mọi mặt của cuộc
sống xã hội loài ngời.

của nền kinh tế các nớc t bản.
Sự xuất hiện của các cơ sở hạ tầng thông tin có khả năng sử lý tức thời việc
truyền dẫn tơng tác giọng nói và hình ảnh cho phép dự tính đến việc cung cấp
các dịch vụ giải trí và thông tin trên các thị trờng tiêu thụ hàng loạt.
Xã hội thông tin-số hoá xã hội điều này đã khiến cho ngời thợ dệt lụa
Lyon đã quẳng chiếc máy dệt đầu tiên xuống sông với lý do là thứ Công nghệ
mới này khiến cho họ bọ mất việc làm. Họ đã không thể dự doán đợc rằng
chiếc máy mà Joseph Marie Jacquard phát minh ra đánh dấu cho sự mở đầu kỷ
nguyên mới-kỷ nguyên cơ khí hoá-nó đạt đợc sự chín muồi trong xã hội công
nghiệp.
Bên cạnh đó làm cho quá trình khai thác các nguồn tài nguyên thiên
nhiên, nông-lâm-ng nghiệp có hiệu qủa rõ ràng, năng suất lao động cao.
Sự biến đổi các yếu tố vật chất của lực lợng sản xuất còn đề cập đến sự
biến đổi đối tợng lao động.
Đối tợng lao động là bộ phận của giới tự nhiên mà lao động của con ngời
tác động vào làm thay đổi hình thái của nó phù hợp với mục đích của con ngơì.
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Đối tợng lao động loại sẵn có trong tự nhiên và phải trải qua quá trình tác
động của con ngời. Nhng loại sẵn có trong tự nhiên ngày càng khan hiếm do
con ngời khai thác trong thời gian dài làm xuất hiện nhu cầu tái tạo lại tự nhiên.
Ngày nay, dới tác động của khoa học công nghệ làm cho sự gia tăng của nhiều
ngành nghề khai thác và chế biến ứng với nó là sự đa dạng và phong phú hơn
đối tợng lao động.
Mã hoá các thông tin và sử lý trên dây truyền hiện đại các ngành công
nghệ cao xuất hiện. Sự đa dạng và phong phú t liệu lao động và đối tợng lao
động đã làm ra những đặc trng cơ bản của chủ nghĩa t bản ngày nay.
Nó thúc đẩy sự xuất hiện hàng loạt ngành nghề mới và làm cho những
nghề cũ đợc cải tạo Thay da đổi thịt. Làm cho cơ cấu ngành nghề ở các nớc
t bản phát triển nhờ đó mà có sự thay đổi lớn. Lợi thế so sánh và lợi thế cạnh

mình từ lao động phổ thông là chính đến nay thế giới bớc sang nền kinh tế tri
thức thì vai trò của nguồn nhân lực càng trở nên quan trọng.
Các ngành sản xuất sử dụng công nghệ cao phát triển nhanh sẽ trở thành
các ngành sản xuất chủ đạo thúc đẩy nền kinh tế chủ nghĩa t bản phát triển.
Ngành sản xuất thông tin mở rộng nhanh chóng trở thành trụ cột của nền kinh
tế quốc dân. Sẽ có sự khác nhau ngày càng lớn giữa ngành sản xuất thông tin
với ngành dịch thứ ba, truyền thống dịch vụ của nó cung cấp sẽ là tri thức đ-
ợc hình thành nhờ đầu t cao lại có hiệu ích cao chứ không phải là dịch vụ thông
thờng.
Hoạt động sáng tạo cái mới sôi động cha từng có với nhịp độ cao. Đợc coi
là nhân tố nội tại phát triển kinh tế bao gồm sáng tạo công nghệ mới, khai thác
dịch vụ mới tạo ra phơng thức sản xuất mới, hình thức tổ chức mới. Tri thức trở
thành nguồn vốn quý nhất và quyền sở hữu tri thức trở thành quan trọng. Trong
nền kinh tế truyền thống ngời khống chế xí nghiệp là ngời nắm giữ t bản còn
kỹ thuật, tài năng của nhà doanh nghiệp, ngời lao động đều là đối tợng thuê m-
ớn của nhà t bản. Nhng khi kinh tế tri thức phát triển thì quyền sở hữu phát
minh sáng tạo và tài năng của nhà doanh nghiệp đều có thể tham gia cổ phần
với t cách vốn đầu t quan trọng và thu đợc lợi ích. Nền kinh tế tri thức tạo ra cho
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
ngời lao động có vị thế hơn và thúc đẩy quá trình phân công lao động rõ ràng
trong các ngành kinh tế.
Cơ cấu lao động của chủ nghĩa t bản ngày nay đợc đặc trng bởi: Từ tập
trung hoá, tiêu chuẩn hoá, chuyên môn hoá đến phi tập trung hoá, phi đồng bộ
hoá, phi hiện vật hoá. Bên cạnh đó tỉ lệ ngời thất nghiệp cao và sự xuất hiện của
những ngời làm công ăn lơng tự do : khi thì là ông chủ, khi là ngời cố vấn, ngời
diễn thuyết, giáo viên. Các cuộc điều tra cho thấy là nhiều ngời làm công ăn l-
ơng săn lùng, chấp nhận những hình thức tiền công phụ thêm khác. một số ngời
thích nâng cao chất lợng cuộc sống đợc đào too, giảm thời gian lao động, tạo ra
một quỹ tiết kiệm thời gian hơn là đợc tăng lơng.

mất dần địa vị quyết định trong xã hội. Bởi các công ty, tập đoàn phải dựa vào
sự đầu t của rất nhiều ngời.
Mặt khác, phải thắng trong cạnh tranh các tập đoàn không còn cách nào
khác là phải sử dụng vốn của nhiều ngời trong mọi tầng lớp xã hội để bảo đảm
hoạt động mới hoàn thiện kỹ thuật-công nghệ, sử dụng hết tiềm năng sáng tạo
của ngời lao động...
Trong quá trình đó, ngời công nhân cũng là chủ sở hữu ( với t cách là cổ
đông). Điều đó cho ta thấy khả năng vay vốn làm xuất hiện xu thế phi cá thể
hoá sở hữu t nhân lớn.
Nh vậy trong xí nghiệp, công ty, các tập đoàn có cả nhà t bản lớn, nhà t
bản nhỏ và công nhân cùng tham gia và đồng sở hữu với tỷ lệ khác nhau. Việc
ngời công nhân cùng sở hữu với các nhà t bản là xu hớng dân chủ hoá nền
kinh tế và điều này làm cho ngời công nhân vừa là ngời làm thuê vừa là chủ sở
hữu. Nó làm cho trong xi nghiệp có tính dân chủ. Tuy nhiên sở hữu của công
nhân còn chiếm một tỷ lệ nhỏ không đáng kể. Đây chính là một biện pháp để
chủ nghĩa t bản thực hiện sự quản lý của mình và phơng pháp thu hút sự quan
tâm của ngời lao động đối với công ty. Nhng đó cũng không phải là do các nhà
t bản tự nguyện chuyển quyền sở hữu cho ngời lao động và cũng không phải là
cuộc cách mạng về sở hữu t liệu sản xuất, đây chẳng qua là sự thích nghi mới
trong điều kiện mới của nền kinh tế t bản chủ nghĩa, vừa là thu hút vốn đầu t từ
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
nhiều nguồn trong xã hội, kể cả nguồn vốn nhàn rỗi trong dân, vừa là biện pháp
làm dịu mâu thuẫn giữa nhà t bản với công nhân . Đây là đặc trng cơ bản của sự
thay đổi chủ sở hữu của chủ nghĩa t bản ngày nay.
Trong điều kiện hiện nay, nhiều vấn đề kinh tế đã vợt ra khỏi khả năng của
các công ty.Nhiều tiềm năng, nguồn lực cha phát huy một cách có hiệu quả
đúng đắn với cái vốn có của nó mà bản chất của chủ nghĩa t bản là bóc lột. Do
vậy hình thức chủ sở hữu nhà nớc mới bảo đảm đợc hay nói một cách khác đó
là chủ sở hữu nền kinh tế quốc dân mà đại diện của nó chính là chính quyền

công nghiệp và kinh tế-kỹ thuật, trong điều kiện sản xuất hiện đại, sản xuất theo
đơn đặt hàng, liên kết sản xuất với khâu tiêu dùng cuối cùng. Những công nghệ
cao cần những ngời công nhân hiện đại với phẩm chất mới đợc hình thành và
chiếm tỷ lệ ngành càng cao.
Những ngời công nhân có trình độ chuyên nghiệp hoá cao đợc tách ra và
không tham dự trực tiếp vào quá trình sản xuất, đứng trên quá trình sản xuất
trực tiếp mà họ làm việc với tất cả các yếu tố của quá trình sản xuất qua các
thiết bị điện toán điều khiển ở đó họ phải x lý hàng loạt các thông số có quan hệ
qua lại phức tạp. Những ngời công nhân đó là những ngời chủ sở hữu kinh tế
tiềm năng. Những tiềm năng về trình độ, tri thức khoa học,thái độ, lòng mong
muốn lao động sáng tạo là thuộc về công nhân, một hình thức sở hữu mới là sở
hữu kinh tế tiềm năng đợc hình thành. Loại sở hữu này chỉ thực hiện đợc một
khi bản thân chủ sở hữu phát huy đầy đủ khả năng, phẩm chất của mình khi nó
đợc đặt trong môi trờng tập thể và mang tính tập thể cao.
b. Hình thức sở hữu.
Sở hữu t nhân về t liệu sản xuất bao gồm sở hữu t bản t nhân và sở hữu của
những ngời sản xuất nhỏ trong đó sở hữu t bản t nhân giữ địa vị thống trị trong
xã hội t bản chủ nghĩa. Ngày nay, hình thức sở hữu này có sự biến đổi lớn ,
không còn thuần tuý là sở hữu t nhân, tính độc lập thuần tuý của nó đã bị mất
dần và thay thế vào đó là hình thức sở hữu hỗn hợp. Hình thức sở hữu hỗn hợp
đợc hình thành và tồn tại dới các hình thức sở hữu tập đoàn t nhân, sở hữu xã
hội và sở hữu tập thể, cũng nh sở hữu liên hợp giữa nhà nớc và các nhà t bản .
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Hình thức sở hữu độc quyền vẫn tồn tại nhng có sự biến đổi, nó không còn
là độc quyền thuần tuý mà là ở dạng hỗn hợp dới các hình thức sở hữu t bản tài
chính, chủ nghĩa t bản độc quyền nhà nớc, các công ty xuyên quốc gia. Trớc
nhất đó là hình thức sát nhập giữa các xí nghiệp độc quyền, hình thức này ngày
nay đã mang tính toàn cầu và càng thành các tập đoàn xuyên quốc gia những
công ty khổng lồ. Thứ hai, là do các xí nghiệp đã sử dụng phơng thức phát hành