Website: Email : Tel (: 0918.775.368
A. Më ®Çu
Thực hiện đổi mới của Đảng cộng sản Việt Nam, nước ta chuyển sang
nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa và đã đạt được một số thành tựu
quan trọng: giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, kinh tế tăng trưởng liên
tục với tốc độ cao, đời sống nhân dân được cải thiện. Tuy nhiên, sự phân
hoá giµu nghèo có xu hướng gia tăng. Vấn đề thực hiện công bằng trong
phân phối thu nhập, gắn tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã
hội là một vấn đề vừa cấp bách vừa thường xuyên lâu dài và cũng là vấn đề
nhạy cảm nhất trong đời sống kinh tế xã hội nước ta.
Phân phối là một vấn đề rộng lớn liên quan đến các hoạt động kinh tế,
xã hội, văn hoá…của nhà nước và nhân dân lao động. Nó là kết quả của sản
xuất do sản xuất quyết định nhưng nó ảnh hưởng không nhỏ tới sản xuất:
có thể phát triển hoặc kìm hãm sự phát triển của sản xuất, ổn định tình hình
kinh tế-xã hội, nâng cao ®ời sống nhân dân, thực hiện mục tiêu dân giàu
nước mạnh, xã hội c«ng b»ng d©n chñ, văn minh. Ph.Ănghen viết: “phân
phối không phải chỉ đơn thuần là kết quả thụ động của sản xuất và trao đổi,
nó cũng có tác động trở lại đến sản xuất và trao đổi.”
Nước ta chuyển từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị
trường có sự quản lý của nhµ nước do vậy phương thức sản xuất cũng thay
đổi. Mà mỗi hình thái phân phối đều biến đi cùng lúc với phương thức sản
xuất nhất định, tương ứng với hình thái ph©n phèi ấy.
Phân phối có tác động rất lớn đối với sản xuất nên nhà nước cách
mạng cần sử dụng phân phối như là một công cụ đề xây dựng chế độ mới,
để phát triển kinh tế theo hướng xã hội chủ nghĩa. Chính vai trò quan trọng
trong lý luận kinh tế của vấn đề phân phối khiến em chọn đề tài: “Phân
phối thu nhập trong kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở
Việt Nam.”
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
B. néi dung

của lao động vì lao động không phải là hàng hoá và không phải là đối
tượng của mua bán. Cái mà công nhân bán cho nhà tư bản, cái mà nhà tư
bản mua của công nhân là sức lao động. Như vậy, tiền lương là thu nhập
của công nhân, thu nhập của lao động, phần còn lại dưới các hình thái
chuyển hoá là lợi nhuận của tư bản, lợi tức của tư bản cho vay, địa tô của
địa chủ. Lợi nhuận, lợi tức, địa tô là thu nhập của những chủ sở hữu tư bản
và đất đai, họ không phải là người lao động. Vì vậy thu nhập của họ là
phần thu nhập không lao động là sự bóc lột. Hai ông đã vạch rõ bản chất
2
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
ca phng thc phõn phi ny v cho rng ch phõn phi t bn ch
ngha l bt cụng, nú da trờn quan h búc lt ca giai cp t bn v a
ch i vi cụng nhõn v ngi lao ng. K tha v phỏt trin t tng
ca C.Mac v Engghen, trong lónh o xõy dng xó hi ch ngha
Nga,V.I.Lờnin ó lm rừ hn v c th hoỏ cỏc quan im v nguyờn tc
phõn phi trong ch ngha xó hi. Theo V.I.Lờnin xõy dng thnh cụng
ch ngha xó hi hin thc, thỡ nhim v cú ý ngha trng i hn c l xõy
dng kinh t trong nhim v ú, nu nh nc khụng tin hnh kim kờ
ton din i vi sn xut v phõn phi cỏc sn phm, thỡ cỏc chớnh quyn
ca ngi lao ng, nn t do ca h khụng th no duy trỡ c v nht
nh phi sng tr li di ỏch thng tr ca ch ngha t bn.
2.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vị trị của phân phối
a. Vị trí của phân phối trong tái sản xuất xã hội
Quỏ trỡnh tỏi sn xut bao gm 4 khõu: sn xut, phõn phi, trao i,
v tiờu dựng ca ci vt cht. Phõn phi l mt xớch trung gian trong quỏ
trỡnh tỏi sn xut, sn xut bao gi cng gi vai trũ quyt nh. Qui mụ, c
cu, trỡnh phỏt trin ca sn xut quy nh quy mụ v c cu ca phõn
phi. Phõn phi khụng th vt quỏ trỡnh hin cú ca lc lng sn xut
xó hi. Ngc li, nu phõn phi phự hp vi s phỏt trin ca sn xut, cú
li cho vic ng viờn tớch cc ca ngi lao ng, thỡ s thỳc y sn xut

Vỡ vy mi phng thc sn xut nht nh cú quy lut phõn phi
tng ng vi nú. Quan h sn xut nh th no thỡ quan h phõn phi nh
th y, c s ca quan h phõn phi l quan h s hu v t liu sn xut
v quan h trao i hot ng cho nhau. Khi lc lng sn xut bin i v
do ú quan h sn xut bin i, thỡ quan h phõn phi cng bin i.Theo
C.Mỏc thỡ mi hỡnh thỏi phõn phi u bin i cựng mt lỳc vi phng
thc sn xut nht nh tng ng vi hỡnh thỏi phõn phi y v ra hỡnh
thỏi phõn phi y. C.Mỏc ch rừ: phng thc tham gia nht nh vo sn
quy nh hỡnh thỏi c thự ca phõn phi, quy nh hỡnh thỏi c thự theo
ú ngi ta tham d vo phõn phi.
2.2. Sơ đồ phân phối tổng sản phẩm xã hội của C.Mác
C.Mac ó nờu lờn s phõn phi tng sn phm xó hi trong tỏc
phmphờ phỏn cng lnh Gụta, s phõn phi tm v mụ
Trong tng sn phm xó hi ú phi khu i:
Mt l, phn thay th cho nhng t liu sn xut ó tiờu dựng;
Hai l, mt phn ph thờm m rng sn xut;
Ba l, mt qu d tr hoc l qu bo him phũng nhiu tai nn,
nhng s ri lon do cỏc hin tng t nhiờn gõy ra ...
nhng khoỏn khu tr nh th no thu nhp khụng b ct xộn ca lao
ng l mt tt yu ,v khu tr nhiu hay ớt l tu theo nhiu t liu ca
nhiu lc lng san xut hin cú, mt phn l nh li tớnh xỏc xut, nhng
dự sao ngi ta cng khụng th da vo s cụng bng tớnh nhiu khon
khu tr ú c.
Cũn li phn kia ca tng sn phm thỡ dnh lm vt phm tiờu dựng
.trc khi tin hnh phng phỏp cho cỏ nhõn ,cũn li phi khu tr
Mt l, nhiu chi phớ qun lý chung khụng trc tip thuc v sn xut.
Hai l,nhiu khon dựng d chung nhau thya mt nhng nhu cu; nh
trng hc ,c quany t
Ba l, qu cn thit nuụi nhng ngi khụng co kinh nghim lao
ng ..

Là những người sáng lập CNXHKH, C.Mác và PH.Anghen đã sáng
tạo ra nguyên tắc phân phối theo lao động .hai ông đã sáng tạo và phân tích
những mầm mống tư tưởng về “phương pháp theo lao độngcủa CNXH
không tưởng và sáng tạo ra lý luận phương pháp theo lao động của CNXH
khoa học.
Trong bộ ” tư bản “, C.Mác đã bắt đầu khẳng định phương thức
phương pháp mới : lấy lao dộng làm thước đo để phân phối, C.Mác chỉ rõ
trong thể liên hiệp của người lao động tự do, “phần tư liệu sinh hoạt chia
cho mỗi ngưòi sản xuất sẽ do thời gian lao động của người đó quyết
định.Trong điều kiện ấy, thời gian lao động sẽ đống một vai trò hai mặt.
Việc phân phối thời gian lao động theo một kế hoạch xã hội sẽ quy định
một tỷ lệ đúng đắn giữa các chức năng lao động khác nhau và các nhu cầu
khác nhau. mặt khác, thời gian lao động đồng thời cũng dùng để đo phần
tham gia cảu cá nhân ngưòi sản xuất và lao động chung và do đó, cả cái
phần tham dự của anh ta vào bộ phận có thể sử dụng cho tiêu dùng cá nhân
trong toàn bộ sản phẩm”.
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lc lng phõn phi theo lao ng ca C.Mỏc gm hai b phn : iu
kin tin phõn phi theo lao ng; nguyờn tc v phng thc phõn
phi theo lao ng.
Tin thc hin phõn phi theo lao ng gm hai mt cú quan h
ht sc cht ch vi nhau: mt l, phng phỏp theo lao ng l nguyờn tc
phng phỏp trong giai on u ca xó hi cng sn nguyờn thu _ mt
xó hi va thoat thai t xó hi TBCN, do ú l mt xó hi , v mi phng
din kinh t, o c, tinh thn cũn mang nhiu du vt ca xó hi c m
nú ó lt lũng ra trong diu kin nh vy, ngi ta vn cũn cú li ớch riờng,
cha coi lao ng l nhu cu bc nht ca con ngi. Hai l, phõn phi
theo lao ng c thc hin trong iu kin kinh t da trờn ch s
hu.

Website: Email : Tel (: 0918.775.368
này chính là sự công bằng trong phân phối ma không phải là chủ nghĩa bình
quân.
Nh vậy C.Mac đã xác định nguyên tắc trong CNXH đó là phân phối
theo lao động.Nguyên tắc này còn đợc V.I.Lenin phân tích trong quá trình
xây dựng CNXH ở Nga. Bên cạnh đó,V.I.Lenin đã đa ra chính sách kinh tế
mới thay cho chính sách cộng sản thời chiến.Ông chủ trơng nhiều thành phần
kinh tế cùng tồn tại và thừa nhận CNXH không thể xóa bỏ đợc kinh tế hỗn
hợp ,quan hệ tiền tệ là tiền đề của phân phối theo lao động.V.I.Lenin đá
nhấn mạnh đến sự cần thiết phải thực hiện hạch toán kinh tế, ông cho
rằng :"sự quan tâm thiết thân của cá nhân cí tác dụng nâng cao sản xuất,trớc
hết chúng ta cần phải đẩy mạnh sản xuất cho bằng đợc".Nh vậy V.I.Lenin chỉ
ra rằng trong CNXH việc phân phối sản phẩm tiêu dùng của lao động không
thể đợc cải thiện theo chế độ phân phối bình quân.Tiền lơng và tiền thởng
phải liênhệ mật thiết với nhau,đồng thời đợc quyết định ở mức độ hoàn thành
công việc.V.I.Lenin đã gắn trực tiếp thu nhập lao động với thành quả lao
động và năng suất lao động.
3. Quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh và của Đảng ta về thu nhập
3.1. Quan điểm của Đảng ta về phơng pháp thu nhập
T khi t nc ta bc vo thi k quỏ lờn CNXH n nay ng
ta nhn thc rng PPTN l mt ni dung quan trng trong cuc sng kinh
t x hi ca t nc liờn quan n cuc sng ca hng chc triu con
ngi , n ng lc phỏt trin kinh t , n n nh chớnh tr xó hi v
nõng cao hiu qu qun lý ca nh nc !
Trờn c s i mi t duy kinh t nhm tr li vi nhiu t tng ớch
thc ca ch ngha M-L v t tng HCM , ng ta xỏc nh PPTN trong
nn kinh t th trng nh hng xó hi ch ngha phi trờn c s úng
gúp thc t ca mi ngi v lao ng,ti nng,vn, ti sn. vo quỏ
trỡnh sn xut kinh doanh. Ngoi ra xó hi phi iu tit thu nhp cỏ nhõn
gia nhng ngi cú thu nhp cao thp khỏc nhau do úng gúp sc lao

hịện thắng lợi công cuộc cách mạng này,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có nhiều
bài nói và viết rất quan trọng, trong đó Người rất quan tâm về vấn đề
phương pháp thu nhập.
Trong “Bài nói chuyện tại hội nghị sản xuất cứu đói”,Chủ tịch Hồ Chí
Minh căn dặn:” dân đủ ăn đủ mặc thì những chính sách của Đảng đưa ra sẽ
dễ dàng thực hiện.Nếu dân đói ,rét,dốt,bệnh thì những chính sách của ta dù
có hay mấy cũng không thực hiện được”.
Tư tương phương pháp phải công bằng được Chủ tịch Hồ Chí Minh
rất quan tâm và luôn nhắc nhở cán bộ Đảng viên,những người có chức có
quyền phải chăm lo thực hiện. Đối với những việc làm sai trái của các cấp
chính quyền và của cá nhân một số Đảng viên thì Người phê bình.Người đề
nghị phải làm tốt công tác lưu thông phân phối:”Có khi hàng hoá vật tư
thiếu mà phân phối không đúng thì gây ra căng thảng không cần
thiết.Trong công tác lưu thông phân phối có hai điều phải luôn nhớ:
"-Không sợ thiếu chỉ sợ không công bằng:
-Không sợ nghèo chỉ sợ lòng dân không yên”
Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu nguyên tắc phân phối trong thời kỳ quá độ
lên chủ nghĩa xã hội trong “Thư gửi Đại hội hợp tác xã và đội sản xuất tiên
tiến vùng đồng miền miền bắc",Người đề nghị phải "làm đúng theo nguyên
tắc phân phối theo lao động".
Người còn nêu rõ:”Phân phối phải theo mức lao động.Lao động nhiều
thì được phân phối nhiều.,lao động ít thì phân phối ít.Lao động khó thì
được phân phối nhiều ,lao động dễ thì được phân phối ít.Không nên có tình
trạng người giỏi ,người kém, việc dễ ,việc khó đều có công điểm như nhau.
Đó là chủ nghĩa bình quân ,phải tránh chủ nghĩa bình quân”.
8
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Bng nhng bi núi v vit xut phỏt t nhu cu thc tin,ch tch H
Chớ Minh ó li cho chỳng ta nhng quan im t tng c bn v
phng phỏp thu nhp trong thi k quỏ lờn ch ngha xó hi.Nhng

mi ngi vi s cng hin ca h. õy cng l hỡnh thc nhm khc phc
nhng tn d t tng ca xó hi c, khụng ch trong thi k quỏ m c
khi ch ngha xó hi ó c xỏc lp,phõn phi theo lao ng vn l hỡnh
thc ch yu.
Phõn phi theo lao ng l hỡnh thc phõn phi thu nhp cn c vo
s lng v cht lng ca mi ngi ó úng gúp cho xó hi.Theo quy
lut ny,ngi lm nhiu hng nhiu,lm ớt hng ớt,cú sc lao ng m
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
không làm thì không hưởng,lao động có kỹ thuật cao ,lao động ở những
nghành nghề độc hại,trong những diều kiện khó khăn đều được hưởng
phần thu nhập thích đáng.
Phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tế là sự vận dụng
nguyên tắc phân phối theo lao động trong điều kiện kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa.Hiệu quả kinh tế được thực hiện ở kết quả lao động
của cá nhân và tập thể trong doanh nghiệp.Yêu cầu của phân phối theo kết
quả lao động và hiệu quả kinh tế là trong những điều kiện lao động như
nhau,những lao động mang lại kết quả như nhau thì được trả công như
nhau,những lao động mang lại kết quả khác nhau thì phải được trả công
khác nhau.
Phân phối theo kết quả lao động và hiệu quả kinh tếcòn được thực
hiện dưới hình thức tiền lương,phụ cấp và phúc lợi tập thể.
-Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao
động sau khi đã hoàn thành các công việc theo chức năng, nhiệm vụ đã
được thả thuận trong hợp đồng lao động.Về thực chất,tiền lương trong hợp
đồng lao động là giá cả của sức lao động.Vì thế giá trị của sức lao động là
cơ sở của tiền lương , đồng thời tiền lương còn chịu ảnh hưởng của tình
hình cung-cầu về sức lao động.
Ở nước ta, điều 56 của bộ luật Lao động đã được sửa đổi,bổ sung năm
2002 quy định:”Mức lương tối thiểu được ấn định theo giá sinh hoạt,bảo

trong xó hi phỏt trin sn xut.Bờn cnh ú,vn v t liu sn xut l
nhng yu t u vo ca sn xut,tuy chỳng khụng to ra giỏ tr mi
nhng chỳng cú tỏc dng nht nh trong quỏ trỡnh to ra ca ci vt cht
xó hi.Vi ý ngha ú kt qu sn xut,kinh doanh cn phi c phõn phi
theo mc úng gúp ca cỏc yu t ú.
c. Phân phối thông qua phúc lợi xã hội
nõng cao mc sng v vt cht v vn hoỏ ca nhõn dõn, c bit
l cỏc tng lp nhõn dõn lao ng,s phõn phi thu nhp ca mi thnh
viờn xó hi cũn c thc hin thụng qua qu phỳc li xó hi.S phõn phi
ny cú ý ngha ht sc quan trng vỡ nú gúp phn phỏt huy tớnh tớch cc lao
ng cng ng va mi thnh viờn trong xó hi.Nõng cao thờm mc sng
ton dõn, c bit i vi nhng ngi cú thu nhp thp, i sng khú
khn,lm gim s chờnh lch quỏ ỏng v thu nhp gia cỏc thnh viờn
trong cng ng.Giỏo dc ý thc cng ng,xõy dng ch xó hi mi.
ng ta ch trng:tng trng kinh t i lin vi phỏt trin vn
hoỏ,tng bc ci thin i sng vt cht v tinh thn ca nhõn dõn,thc
hin tin b v cụng bng xó hi.Vỡ th cn phi xõy dng v s dng hp
lý cỏc qu phỳc li xó hi v tp th.
II. THực trạng phân phối thu nhập ở Việt Nam trong
thời gian qua
Thc trng phõn phi thu nhp c xem xột, ỏnh giỏ thụng qua vic
phõn tớch mt s chớnh sỏch c bn i vi lnh vc phõn phi thu nhp
nh:Chớnh sỏch tin lng,chớnh sỏch thu,cỏc chớnh sỏch xó hi khỏc
nh:chớnh sỏch bo him xó hi,chớnh sỏch vic lm,chớnh sỏch xoỏ úi
gim nghốo,chớnh sỏch cu tr xó hi.
1. Thực trạng chính sách tiền lơng
Tin lng l c s tho món nhu cu vt cht,tinh thn ca bn
thõn ngi lao ng v gia ỡnh cu h.Tin lng l t im ca mi vn
kinh t,chớnh tr,xó hi, o c,cụng bng xó hiVỡ th,chớnh sỏch
tin lng cú ý ngha c bờt quan trng,vic xõy dng v thc hin mt

Đánh giá một cách khách quan và tổng quát về cải cách và điều chỉnh
tiền lương ở nước ta trong thời gian qua,chúng ta có thể thấy:
a. MÆt tÝch cùc
Thứ nhất,cải cách tiềnlương đã tăng thu nhập cho người lao động làm
công ăn lương,cải thiện đời sống củâ họ.Tiền lương tối thiểu đã tạm được
coi là an toàn cho người làm công ăn lương trong toàn xã hội.Mặt khác nó
còn phù hợp với khả năng của nền kinh tế thấp kém của nước ta.
Thứ hai,tiền lương tối thiểu không những tăng thu nhập mà còn khắc
phục được ở mức độ nhất định tính chất bình quân trong chế độ tiền
lương,bước đầu tiếp cận được với nguyên tắc phân phối theo lao động.
Thứ ba,bước đầu hình thành hệ thống lý luận mới về tiền lương trong
điều kiện kinh tế thỉ trường.Việc tiền tệ hóa tiền lương và thay đổi cơ cấu
tiền lương đã xóa bỏ về cơ bản chế độ bao cấp và từng bước thực hiện công
bằng xã hội về thu nhập.
12
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Th t,to iu kin n gin húa t chc lao ng v tin lng.Tin
lng ti thiu chung ó tr thnh cn c xõy dng cỏc mc lng ti
thiu theo vựng,ngnh
b. Mặt hạn chế
Th nht,mc lng ti thiu t ra thp,khụng chi phớ cho nhu cu
thit yu cõ ngi lao ng v chm c iu chnh.
Th hai,h thng tin lng ti thiu c ỏp dng mt cỏch hn
ch.Do vy,cha tr thnh mng li an ton cho nhng ngi lao ng
lm cụng n lng trong ton xó hi.
Th ba,cha phõn bit s khỏc nhau gia tin lng ti thiu ca cỏn
b,cụng chc hng lng t ngõn sỏch Nh nc vi tin lng ti thiu
ca khu vc cú quan h lao ng theo c ch th trng.
Th t,tin lng tụớ thiu chm c iu chnh cho phự hp vi
mc trt giỏ v s tng trng kinh t.Mc lng ti thiu