MỞ ĐẦU
Địa vật lý thăm dò là một ngành khoa học trẻ, mới xuất hiện từ những năm đầu
của thế kỷ XX, tuy vậy cùng với sự phát triển như vũ bão của các ngành khoa học
kĩ thuật khác – địa vật lý thăm dò đã lớn mạnh không ngừng và ngày càng được áp
dụng rộng rãi trong các ngành khác nhau của khoa học địa chất. Ở Việt Nam, các
phương pháp địa vật lý chỉ mới được ứng dụng để nghiên cứu, đo vẽ bản đồ địa
chất từ những năm 60 của thế kỉ trước. Với hơn nửa thế kỷ qua, các phương pháp
địa vật lý đã phát triển nhanh chóng và đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Đặc biệt
trong thời đại khoa học công nghệ hiện nay, các phương pháp địa vật lý đã có thể
giải quyết dc những nhiệm vụ quan trọng phức tạp mà trước đây chưa thể đạt tới.
Trong đó có các nhiệm vụ của địa chất công trình và địa chất thủy văn, và được áp
dụng có hiệu quả trong công tác khảo sát nằm khai thác tài nguyên khoáng sản đặc
biệt là dầu khí, mở rộng tầm hiểu biết của con người về những bí ẩn của lòng đất.
Các phương pháp địa vật lý giếng khoan có vai trò vô cùng quan trọng và là
phương pháp rất phổ biến, được sử dụng rộng rãi trong việc thăm dò khoáng sản
nhất là dầu khí. Địa vật lý giếng khoan là một tổ hợp các phương pháp địa vật lý
nghiên cứu các trường vật lý tự nhiên hay nhân tạo ở trong các giếng khoan
(Phương pháp Karota khí hay Log). Nó được được sử dụng để phân chia lát cắt
giếng khoan, xác định các tham số vật lý của đất đá, kiểm tra trạng thái kĩ thuật
giếng khoan… phục vụ nghiên cứu địa chất và rất nhiều những ứng dụng khác.

Nhằm giúp sinh viên củng cố kiến thức đã học qua thực tế. Trên cơ sở lý thuyết đã
được học của môn Địa vật lý đại cương, dưới sự giảng dạy phần lý thuyết vô cùng
nhiệt huyết, tận tâm của Th.S Hoàng Thanh Mai cùng với sự cố gắng nỗ lực học
hỏi tìm hiểu của bản than, em đã hoàn thành môn địa vật lý đại cương đúng thời
gian quy định.
Nhưng điều quan trọng nhất là dưới sự giảng dạy hướng dẫn chỉ bảo nhiệt tình của
cô, chúng em đã phần nào nắm bắt được một số nét cơ bản của môn địa vật lý và
biết được ít nhiều tầm quan trọng của môn địa vật lý đối với ngành kỹ thuật dầu
khí nói chung và ngành khoan khai thác mà chúng em đang theo học nói riêng.



Báo cáo có bố cục như sau:
Phần 1: Mở đầu.
Phần 2: Lịch sủ hoạt động phát triển của xí nghiệp địa vật lý giếng khoan.
Phần 3: Cơ sở lý thuyết Karota khí.
Phần 4: Quá trình tham quan thực tế.
Phần 5: Kết luận.

Báo cáo thực tập địa vật lý

Page 3


Phần 2: Lịch sử hoạt động phát triển của xí
nghiệp địa vật lý giếng khoan
I – Giới thiệu chung
XN Địa vật lý giếng khoan được thành lập ngày 02 tháng 06 năm 1983 theo
Nghị quyết của Hội đồng Xí nghiệp liên doanh Vietsovpetro (LD Việt Nga
Vietsovpetro) trong kỳ họp thứ III với nhiệm vụ: tiến hành cảnh giới trong quá
trình khoan, khảo sát địa vật lý, karota khí, thủy động lực, trạng thái kỹ thuật giếng
khoan, bắn mìn mở vỉa, cứu kẹt và khảo sát công nghệ khai thác mỏ.

Báo cáo thực tập địa vật lý

Page 4


Là một trong những đơn vị thành viên của LD Việt Nga Vietsovpetro, XN Địa
vật lý GK hoạt động theo Quy chế do Tổng giám đốc LD Việt Nga Vietsovpetro
phê duyệt, phù hợp theo cơ chế Hiệp định liên Chính phủ có hiệu lực đến hết năm

Việc phân tích minh giải tài liệu thực hiện bằng tay, đánh giá định tính. Đây là thời
kỳ tích luỹ kiến thức, kinh nghiệm, xây dựng đội ngũ, khai thác hiệu quả các thiết
bị máy móc.
Giai đoạn 1991-1999: giai đoạn đổi mới công nghệ và đo ghi bằng kỹ thuật số.
Nhằm phát triển và nâng cao chất lượng sản phẩm, XN Địa vật lý giếng khoan xác
định sự cần thiết phải đổi mới công nghệ, bao gồm việc nâng cao hiệu quả, cải tiến
kỹ thuật các thiết bị đang có và mua sắm thiết bị có công nghệ tiên tiến trên thế
giới song song với công tác đào tạo và tự đào tạo để sử dụng các thiết bị công nghệ
cao. Ngoài các trạm carota tổng hợp, carota khí do Liên Xô chế tạo, XN bắt đầu
trang bị các trạm đo carota tổng hợp của các hãng Sodesep, Halliburton; các trạm
và máy giếng của Computalog, Sondex để khảo sát công nghệ khảo sát và kiểm tra
trạng thái kỹ thuật ống chống; các trạm carota khí hiện đại của Geoservices,
Halliburton. XN đã hợp tác với Công ty Phát triển công nghệ thông tin AIC (Bộ
Quốc phòng) nâng cấp thiết bị và chuyển đổi ghi tương tự thành ghi số. Với công
nghệ ghi số, XN có thể nhận được nhanh chóng dữ liệu đo truyền qua kênh vệ tinh
và xử lý số liệu bằng các phần mềm trên máy tính đảm bảo độ chính xác cao.

Báo cáo thực tập địa vật lý

Page 6


Giai đoạn từ 2000 đến nay: giai đoạn đẩy mạnh ứng dụng và phát triển công nghệ
mới. XN tiếp tục đổi mới công nghệ, đặc biệt là công nghệ tin học nhằm tự động
hóa quá trình đo ghi và xử lý số liệu, XN đã trang bị thêm các trạm khảo sát địa vật
lý Halliburton thế hệ mới, các tổ hợp khảo sát Karat do Nga sản xuất, tổ hợp thiết
bị thử vỉa DST….Bên cạnh việc đổi mới công nghệ, đào tạo nhân lực, XN còn
quan tâm đặc biệt đến việc hoàn thiện hệ thống quản lý chất lượng. Hiện tại hệ
thống quản lý chất lượng của XN đã được BVQI công nhận đạt tiêu chuẩn ISO
9001:2008. XN đã vươn lên đảm nhận hầu hết dịch vụ địa vật lý trong nội bộ LD

Cung cấp các dữ liệu khoan liên quan đến chế độ đang khoan để theo dõi, xử
lý kịp thời, hoặc tìm ra chế độ tối ưu.
Đo các tham số liên quan đến hàm lượng khí trong dung dịch để xác định
tầng sản phẩm hoặc tầng sự cố.
Đo các tham số liên quan đến dung dịch khoan
Xử lý tài liệu tổng hớp.

II – Những nét đặc thù về điều kiện tiến hành đo Karota khí.
1 – Điều kiện tiến hành phương pháp :
-

Do CBCNV XN địa vật lý giếng khoan thực hiện
Bắt buộc phải có đơn đặt hàng của XN Khoan
Trước khi đưa trạm vào hoạt động phải có biên bản kiểm tra chuẩn bị giếng
khoan để tiến hành phương pháp.
Tuyệt đối tuân thủ các nguyên tắc quy chế kỹ thuật an toàn và phòng cháy
chữa cháy được quy định tại nơi làm việc.

Báo cáo thực tập địa vật lý

Page 8


2

– Đặc thù riêng :
- Được thực hiện đo và theo dõi biến thiên của 3 nhóm thông số trong quá
trình khoan, kéo thả và bơm rửa (chống ống, bơm trám), không thể hay cho
phép đo lại.
- Vạch được ranh giới vỉa trực tiếp, phát hiện tầng chứa khí và dầu, đánh giá

toàn bộ thể tích hình vành xuyến.Về mặt lý thuyết thời gian chậm đến được xác
định bởi tỷ số giữa thể tích hình vành xuyến và lưu lượng bơm. (Nếu thời gian
chậm đến là t, lưu lượng bơm là Q và thể tích là V thì ta có công thức sau:

V: lít

V

t=

( phút)
Q

Q: lít/phút
t: phút

Chiều sâu chậm đến: Là chiều sâu ứng với thời gian chậm đến.

An toàn của công tác Carota Khí.
-

Do CBCNV XN Địa Vật Lý GK thực hiện.
Phải có đơn đạt hàng của XN khoan.
Trước khi đưa trạm vào hoạt động phải có biên bản kiểm tra chuẩn bị giếng
khoan để tiến hành phương pháp.
Có biên bản chuẩn máy
Tuyệt đối tuân theo các qui chế kỹ thuật an toàn và phòng cháy được qui
định tại nơi làm việc, bình cứu hỏa, cửa thoát hiểm, đấu mát trạm cũng như
các cảm biến.(Qui chế 18, Các tài liệu về an toàn, Hướng dẫn kỹ thuật và an
toàn carota khí).


ỐNG PHÂN CÁCH VỈA Ф 194
(ỐNG LỬNG)

ỐNG KHAI THÁC
Ф 194x168x140

Báo cáo thực tập địa vật lý

Page 12


Phần II./ Tài liệu kỹ thuật về trạm máy Carota Khí
1 - Sơ đồ khối trạm máy: (phần cứng)
Trạm cũ

Trạm hiên tại

Báo cáo thực tập địa vật lý

Page 12


DRAWWORKS SENSOR – Chiều sâu

Ứng dụng, vị trí lắp đặt.
- Đo chiều sâu giếng khoan
- Vân tốc khoan
- Vị trí chòng khoan


nguồn nuôi cảm biến khoảng 9 VDC, nếu
có vật kim loại tới gần, sinh ra từ trường,
dòng hội tụ được tạo ra và nó được cấp
thêm từ bảng máy nguồn nuôi từ 9V tăng
vọt lên 20V tức là tạo ra một xung điện
áp.

PRESSURE SENSORS

Ứng dụng, vị trí lắp đặt.
5* Đo tải trọng bộ khoan cụ, trên
6*

7*
8*
9*

choòng, trên móc
Đo áp suất máy bơm,
trong/ngoài cần khoan (vành
xuyến)
Đo áp suất trong ống chống
Đo áp suất khi bơm trám xi
măng
Đo Moment xoắn

Báo cáo thực tập địa vật lý

Page 12


12* Sự thay đổi của vỉa
13* Kẹp vào dây cấp nguồn cho
động cơ

- Nếu có dòng điện I đi qua bán dẫn,
dưới tác dụng của cảm ứng từ B sẽ
sinh ra một điện thế VS ( hiệu ứng Hall
+ dinh luật Laplace).

Báo cáo thực tập địa vật lý

Page 12


DENSITY SENSORS

Ứng dụng, vị trí lắp đặt.
14* Đo tỉ trọng đầu vào/ ra

của dung dịch

15* Kiểm soát áp suất vỉa
16* Báo khí xâm nhập

Cấu tạo, nguyên lý hoạt động
Cảm biến cấu tạo bởi 2 đầu đo
áp suất, lắp cố định trên khung
đỡ cách nhau 1 khoảng h cho
trước. Dựa vào sự chênh lệch
áp suất ờ 2 độ sâu khác nhau

ngột

- Choòng khoan mòn

-Báo đốc công khoan

- Thay đổi thành hệ

- Báo địa chất

Môment tăng đột ngột

Choòng gặp vật cản

Báo đốc công

Thay đổi thành hệ

Báo địa chất

Môment tăng đều

Choòng mòn

Báo đốc công

Lực kéo tăng

Cần khoan bị kẹt do vỏ bùn
quá dày


Báo cáo thực tập địa vật lý

Page 12


Bổ xung dung dịch

Ghi chú sổ trực

Tăng đều

Bổ xung Baryte

0.5→3
(m3/h)

Nước vỉa hoặc dầu xâm nhập nhẹ

Báo kỹ sư địa chất

Ngừng bơm

Ghi chú sổ trực

Tăng nhanh Thay đổi bể
nhưng
không nhiều Dầu khí xâm nhập
1→3 (m3/h)



Hiện tượng

Nguyên nhân có thể

Xử lý, thông báo

Tăng đột ngột Tắt bơm Trộn dung dịch hoặc đổi bể
dung dịch Hiệu ứng hút khi kéo cần
1→4 m3
khoan

Ghi chú sổ trực Báo đốc công

Giảm đột ngột Khởi đầu bơm Mất trên sàn khoan Bị
1→4 m3
đẩy vào thành hệ

Ghi chú sổ trực

Báo cáo thực tập địa vật lý

Page 12

Báo đốc công Báo địa chất


Hiện tượng

Nguyên nhân có thể

Báo đốc công Báo địa
chất

Hiện tượng

Nguyên nhân có thể

Xử lý, thông báo

Tỷ trọng lối vào
không ổn định

Không khí trong dung dịch

Báo kỹ sư dung dịch

Tỷ trọng lối
rakhông ổn định

Dung dịch không được trộn đều

Báo kỹ sư dung dịch

Tỷ trọng lối ra
giảm đột ngột

Khí xâm nhập Nước vỉa hoặc dầu xâm
nhập Khí tiếp cần

Báo giàn trưởng khoan Báo


Báo địa chất
Báo đốc công

Tăng đột ngột sau Xâm nhập khí từ vỉa thấm vào giếng Báo địa chất, báo đốc công, ghi
khi gặp khoảng có khoan do chênh áp
chú hàm lượng
vận tốc khoan
Khí của vỉa sản phẩm
Báo đốc công, báo địa chất, ghi
nhanh sau đó trở
chú hàm lượng
về phông
Tăng nhanh & vẫn Hỏng cảm biến
giữ mức cao

Kiểm tra và thử cảm biến

H2S xuất hiện và
tăng đến ngưỡng
còi báo

Báo giàn trưởng khoan

Khí H2S xâm nhập

Báo đại diện ban an toàn
Báo đốc công

Phần 4: Quá trình thực tập tham quan tại XN địa vật

Khối thiết bị đo đưa vào giếng khoan gọi là máy giếng
Khối thiết bị đo ghi đặt trên mặt đất, thường gọi là trạm máy địa vật lý giếng
khoan.

A – Khối thiết bị đo được đưa vào giếng (máy giếng)
-

-

Các tín hiệu sau khi thu nhận được (có thể do các trường vật lý khác nhau gây
ra như nhiệt, phóng xạ, từ, điện…) đều được biến đổi thành tín hiệu điện để
đưa lên thiết bị đo ghi trên mặt đất thông qua hệ thống dây cáp.
Để có thể làm việc trong giếng khoan đến độ sâu lớn vài kilomet trong các
dung dịch khác nhau, thiết bị đo cần có cấu tạo bền vững để tránh ảnh hưởng
của sự thay đổi nhiệt độ, áp suất, sự ăn mòn của dung dịch….

Báo cáo thực tập địa vật lý

Page 12


Các thiết bị đo được đưa vào trong giếng
Báo cáo thực tập địa vật lý

Page 12


B – Khối thiết bị đo ghi đặt trên mặt đất. (khu xử lý số liệu) hay các trạm Karota
trên mặt đất.
-