Thực trạng thu nhập của người lao động sau quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
(Nghiên cứu trường hợp công ty cổ phần Cồn rượu Hà Nội)
PHẦN MỞ ĐẦU
I, LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Cơ cấu lại các doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam là đặc điểm trung
tâm của các cuộc cải cách của chính phủ. Việc cải cách doanh nghiệp nhà
nước này tập trung vào vấn đề cổ phần hoá - tức là chuyển đổi một doanh
nghiệp nhà nước thành một công ty cổ phần. Cổ phần hoá đã bắt đầu được
triển khai từ cách đây hơn 10 năm với những bước đi thử nghiệm và sau đó
là sự triển khai rộng rãi khắp trên cả nước.
Gần đây, việc Việt Nam gia nhập tổ chức Thương mại Thế giới WTO
đã thực sự có tác động rất lớn đến việc mở rộng phạm vi cổ phần hoá đối với
các doanh nghiệp nhà nước lớn.Trong cam kết đa phương của Việt Nam khi
gia nhập WTO có điều cam kết về lĩnh vực Doanh nghiệp nhà nước, trong
đó viết: “Nhà nước không can thiệp trực tiếp hay gián tiếp vào trong hoạt
động của doanh nghiệp Nhà nước, Nhà nước với tư cách là một cổ đông
được can thiệp bình đẳng vào hoạt động của doanh nghiệp như các cổ đông
khác.”. Như vậy, Việt Nam phải đảm bảo được việc đa dạng hoá hình thức
sở hữu, giảm tỷ lệ doanh nghiệp trong đó Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ
và cổ phần hoá là giải pháp hiệu quả nhất cho vấn đề này.
Tuy nhiên, có một vấn đề đặt ra là liệu cổ phần hoá doanh nghiệp nhà
nước có mang lại lợi ích thực sự cho người lao động, trước hết là cải thiện
thu nhập của họ hay không. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng thu nhập của
người lao động sau quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước mang ý
nghĩa thực tiễn bởi nó giúp kiểm chứng hiệu quả hoạt động của quá trình cổ
phần hoá doanh nghiệp nhà nước, góp phần làm cơ sở cho các nhà quản lý
___________________________________________________________
Lưu Thuỳ Dương – K49 XHH
1
Thực trạng thu nhập của người lao động sau quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
(Nghiên cứu trường hợp công ty cổ phần Cồn rượu Hà Nội)

3.1. Mục đích nghiên cứu.
Nhằm tìm hiểu thực trạng thu nhập của người lao động sau khi công
ty của họ tiến hành cổ phần hoá. Từ thực trạng đó, nghiên cứu còn muốn chỉ
ra một số yếu tố tác động tới thu nhập của người lao động sau quá trình cổ
phần hoá doanh nghiệp nhà nước.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu.
• Tìm hiểu sự thực trạng thu nhập của người lao động sau khi doanh
nghiệp nhà nước tiến hành cổ phần hoá.
• Chỉ ra một số nhân tố tác động đến thu nhập của người lao động sau
khi doanh nghiệp tiến hành cổ phần hoá.
III, Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI:
1. Ý nghĩa lý luận:
Về mặt lý luận, báo cáo được viết trên nền tảng của chủ nghĩa duy vật
biện chứng nhằm góp phần làm sáng tỏ các quan điểm có tính chất kim
chỉ nam cho mọi nghiên cứu khoa học.
Báo cáo cũng cho thấy việc vận dụng lý thuyết trong nghiên cứu xã
hội học rất quan trọng; đồng thời cũng làm rõ các lý thuyết xã hội học
trong nghiên cứu thực tiễn, đặc biệt là các lý thuyết tiếp cận liên ngành:
xã hội học – kinh tế học; xã hội học - tâm lý học... hay các chuyên ngành
như xã hội học quản lý, xã hội học kinh tế doanh nghiệp.
2. Ý nghĩa thực tiễn:
Đối với bản thân tôi, báo cáo vô cùng có ý nghĩa trong việc thực hành
những kĩ năng nghiên cứu, kĩ năng phân tích, đánh giá và thực hiện một
báo cáo khoa học. Báo cáo thực tập này sẽ là một công trình thể hiện
___________________________________________________________
Lưu Thuỳ Dương – K49 XHH
3
Thực trạng thu nhập của người lao động sau quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
(Nghiên cứu trường hợp công ty cổ phần Cồn rượu Hà Nội)
những kiến thức, kỹ năng mà tôi đã được học trong gần 4 năm học vừa

Thực trạng thu nhập của người lao động sau quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
(Nghiên cứu trường hợp công ty cổ phần Cồn rượu Hà Nội)
Từ 41 đến 50 tuổi 92 59
Từ 51 đến 60 tuổi 28 17,9
Tổng 156 100
Trình độ học vấn
Cấp 2 29 18,9
Cấp 3 84 53,8
Trung cấp 11 7,1
Đại học, cao đẳng 27 17,3
Trên Đại học 5 3,2
Tổng 156 100
Trong quá trình chọn mẫu, tôi cũng cố gắng chia lượng bảng hỏi thích
hợp để phát cho từng xí nghiệp và văn phòng trong công ty Cổ phần Cồn
rượu Hà Nội nhằm góp phần làm tăng tính đại diện cho lượng mẫu nghiên
cứu đã chọn.
V, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
1. Phương pháp luận nghiên cứu
Dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng
và chủ nghĩa duy vật lịch sử: Đặt quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà
nước trong bối cảnh đất nước ta vừa gia nhập tổ chức thương mại Thế
giới WTO, chính thức bước vào thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế với
nhiều cơ hội và thách thức mới trong việc phát triển doanh nghiệp để chỉ
ra được thực trạng thu nhập của người lao động sau quá trình cổ phần
hoá.
2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi:
Số lượng bảng hỏi phát ra là 190 phiếu, số phiếu thu về là 163 phiếu,
số phiếu đạt yêu cầu là 156. Bảng hỏi gồm 26 câu hỏi, chủ yếu là các câu
hỏi đóng. Trong đó, có những câu hỏi hướng về thực trạng và so sánh thu

điểm phỏng vấn là tại công ty một số người được hỏi e ngại những thông
tin cung cấp có thể không được đảm bảo tính khuyết danh hoặc không tự
___________________________________________________________
Lưu Thuỳ Dương – K49 XHH
6
Thực trạng thu nhập của người lao động sau quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
(Nghiên cứu trường hợp công ty cổ phần Cồn rượu Hà Nội)
nhiên khi trả lời một số câu hỏi liên quan đến thu nhập. Ngoài ra, một số
phỏng vấn bị ngắt quãng do người trả lời có điện thoại liên quan đến
công việc.
- Phương pháp phân tích tài liệu
Trong quá trình thực hiện, tôi có tham khảo các tài liệu viết về quá
trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước tại nước ta như Luật Doanh
Nghiệp mới, các chỉ thị, nghị định của nhà nước về cổ phần hoá doanh
nghiệp, về cách trả lương cho người lao động. Các báo cáo về tình hình
sản xuất kinh doanh của công ty Cổ phần Cồn rượu Hà Nội, quy chế trả
lương, điều lệ cuả công ty cũng góp một phần vô cùng quan trọng trong
việc cung cấp các số liệu cho khoá luận.
- Phương pháp quan sát:
Tôi sử dụng phương pháp này để thu thập thêm thông tin về đối tượng
phỏng vấn. Ví dụ như phương tiện đi lại, điều kiện sống, điều kiện làm việc,
thái độ của người được hỏi trong quá trình phỏng vấn…Những quan sát này
được ghi chép lại và tiến hành trong suốt quá trình tiến hành nghiên cứu. Tôi
còn tiến hành quan sát và ghi lại hình ảnh của người lao động trong công ty
trong quá trình lao động của họ nhằm làm phong phú và sinh động thêm báo
cáo.
VI, GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
1. Thu nhập của người lao động sau quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp
nhà nước được cải thiện hơn trước.
2. Thu nhập của người lao động sau quá trình cổ phần hoá được cải

thưởng
Cổ tức
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn
I, Cơ sở lý luận:
1.1. HỆ THỐNG KHÁI NIỆM:
1.1.1. Cổ phần hoá:
• Cổ phần hoá được thực hiện khá lâu trong cải cách doanh nghiệp ở các
nước trên thế giới. Việc cổ phần hoá được thực hiện thông qua việc chia
vốn của một số doanh nghiệp nhà nước nhất định ra thành các cổ phần.
Mỗi phần cổ phần phát hành được bán cho tư nhân hoặc phân phát cho
người lao động, một phần nhà nước sở hữu. Như vậy, với cổ phần hoá
___________________________________________________________
Lưu Thuỳ Dương – K49 XHH
9
Thực trạng thu nhập của người lao động sau quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
(Nghiên cứu trường hợp công ty cổ phần Cồn rượu Hà Nội)
thì một số doanh nghiệp được biến thành sở hữu chung của người lao
động, của doanh nhân và của nhà nước. [2, 64 ]
• Theo khái niệm của PGS.TS. Phạm Ngọc Côn [6, 161] thì “Cổ phần
hoá theo nghĩa rộng là quá trình chuyển một doanh nghiệp từ các hình
thức kinh doanh khác sang hình thái công ty cổ phần”
Còn khái niệm thông thường ở nước ta hiện nay được dùng để chỉ quá
trình chuyển một số doanh nghiệp nhà nước thành công ty cổ phần.
Nhiều người quan niệm đồng nhất cổ phần hoá với tư nhân hoá, nhưng
thực chất thì đây là hai khái niệm có khác biệt nhất định. Ở nước ta hiện
nay, cổ phần hoá một số doanh nghiệp nhà nước không phải là tư nhân
hoá nền kinh tế mà là quá trình giảm bớt sở hữu nhà nước trong các
doanh nghiệp nhà nước và đa dạng hoá sở hữu. Nó tạo cơ sở cho việc
đổi mới các quan hệ tổ chức quản lý và phân phối sản phẩm, thúc đẩy

nhận quyền sở hữu một hoặc một số cổ phần của công ty đó gọi là cổ
phiếu. Cổ phiếu có thể ghi tên hoặc không ghi tên. [19]
• Cổ tức
Cổ tức là khoản lợi nhuận ròng được trả cho mỗi cổ phần bằng tiền
mặt hoặc bằng tài sản khác từ nguồn lợi nhuận còn lại của công ty sau khi
đã thực hiện nghĩa vụ về tài chính.
Cổ tức sẽ được thanh toán dưới các hình thức :
+ Tiền mặt.
+ Cổ phiếu mới phát hành : trong trường hợp này là cổ đông đã bỏ
vốn góp thêm vào công ty.
___________________________________________________________
Lưu Thuỳ Dương – K49 XHH
11
Thực trạng thu nhập của người lao động sau quá trình cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước
(Nghiên cứu trường hợp công ty cổ phần Cồn rượu Hà Nội)
+ Sản phẩm hàng hóa dịch vụ hoặc chứng khoán khác do công ty sở
hữu.
1.1.4. Người lao động:
Người lao động là người ít nhất đủ 15 tuổi, có khả năng lao động và
có giao kết hợp đồng lao động.
Người sử dụng lao động là doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức hoặc cá
nhân, nếu là cá nhân thì ít nhất phải đủ 18 tuổi, có thuê mướn, sử dụng và
trả công lao động. [18 ]
1.1.5. K trách nhiệm
“K trách nhiệm” là cách thức trả lương theo trách nhiệm, tính chất
công việc trình độ chuyên môn-ngành nghề, chức danh (gọi là lương
mềm). [ 1]
1.2. LÝ THUYẾT TIẾP CẬN:
1.2.1. Lý thuyết về tháp nhu cầu của Maslow:
Abraham Maslow là một trong những người đầu tiên đề ra hệ