Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời giới thiệu
Lịch sử phát triển của xã hội loài người đã trải qua nhiều giai đoạn nối tiếp
nhau từ thấp đến cao.Ứng với mỗi giai đoạn là một hình thái kinh tế xã hội với sự
phát triển ngày càng đi lên cuả con người. Ngày nay,không thể nói đến phát triển nếu
như không chuyển sang nền kinh tế thị trường. Nó tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh
vực của đời sống xã hội vừa có tính tích cực vừa có tính tiêu cực. Là một lĩnh vực
đặc trưng cho nhân tính,vấn đề đạo đức là một vấn đề rất nhạy cảm trước tác động
của nền kinh tế thị trường. Nó trở thành vấn đề cấp bách gây ra mối quan tâm không
chỉ trên bình diện lý luận mà cả trên bình diện thực tiễn nữa.
Việt Nam ngày nay đang trong quá trình đổi mới toàn diện đất nước, mở
cửa, giao lưu hội nhập mạnh mẽ với các nước trong khu vực và trên thế giới.Và thực
tế phát triển của nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay đang đặt ra nhiều vấn đề
cần giải quyết.Trong đó việc làm rõ vị trí của con người, nhân cách con người đòi
hỏi cấp thiết cả về mặt lý luận, thực tiễn quản lý đất nước cũng như công cuộc cải
cách nền hành chính quốc gia. Do vậy, vấn đề “con người và nhân cách con người
Việt Nam trong thời đại mới” là vấn đề cần được sự quan tâm đặc biệt để tìm ra
những giải pháp thích hợp.Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề nên em đã
chọn vấn đề này làm đề tài nghiên cứu tiểu luận triết học.Em xin cảm ơn các thầy cô
giáo trong khoa triết học đã giúp em hiểu thêm về thế giới quan cũng như quá trình
viết đề tài này.

1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Phần A: Mở Đầu
Con người được xem xét như một tài nguyên, một nguồn lực cho nên phát
triển người hoặc phát triển nguồn lực con ngươi trở thành một lĩnh vực nghiên cứu
hết sức cần thiết trong hệ thống phát triển các loại nguồn lực như vật lực, tài lực,
nhân lực trong đó phát triển nguồn nhân lực giữ vai trò trung tâm. Trong các tác
phẩm kinh điển của mình Các Mác và Ănghen cho rằng con người phải được đặc
biệt chú trọng vì con người là sản phẩm cao nhất của quá trình phát triển lâu dài của

Chủ nghĩa Mác – Lênin cho rằng, con người vừa là thực thể tự nhiên vừa là
thực thể xã hội, đồng thời là chủ thể cải tạo hoàn cảnh. Con người là một thực thể
“song trùng” tự nhiên và xã hội. Hai yếu tố này gắn kết với nhau, đan quyện vào
nhau, chứa đựng lẫn nhau.
Con người trong quá trình tồn tại có quan hệ với nhau tạo nên bản chất người,
làm cho con người khác với con vật. « Bản chất con người không phải là một cái
trừu tượng, cố hữu của cá nhân riêng biệt. Trong tính hiện thực của nó, bản chất con
người là tổng hoà những quan hệ xã hội”
Về bản chất, con người muốn tồn tại với tư cách là thành viên của xã hội nên
bao giờ cũng tuân theo một cơ chế xã hội mà anh ta đang sống. Nói cách khác chính
con người tạo ra cơ chế, hoạt động xã hội nhưng không phải tuỳ tiện theo ý muốn
chủ quan mà bị quy định bởi những quy định phát triển khách quan của xã hội.Và sự
hiểu biết về trải độ, hành vi, phong thái, cách xử sự…..đối với những vấn đề của xã
hội chính là nhân cách của con người.
•Nhân cách con người:
Nghiên cứu về nhân cách và tính quy luật của sự hình thành nhân cách chúng ta
thấy rằng: Con người khi mới sinh ra chưa phải là một nhân cách, ở đó nó chỉ mang
tiềm năng của một con người, của một cá nhân để hình thành nên một nhân cách.Còn
nhân cách chỉ được hình thành và phát triển trong quá trình hoạt động xã hội, trong
mối quan hệ nhiều chiều giữa cá nhân với gia đình xã hội.Vậy nhân cách là gì?
Nhân cách được hiểu toàn diện là đạo đức và tài năng, năng lực thể chất và
năng lực tinh thần. Đó là sự thống nhất giữa mặt cá nhân với mặt xã hội ở trong mỗi
con người – cá nhân - cụ thể là phẩm chất, xu hướng, khả năng, phong thái, hành
vi…bên trong, riêng biệt của mỗi cá nhân nói lên sự khác nhau giữa cá nhân này với
cá nhân khác” không có cá nhân nào hoàn toàn giống cá nhân nào”.Nhân cách được
hình thành và phát triển phụ thuộc vào ba yếu tố:
Thứ nhất: nhân cách phải dựa trên tiền đề sinh học và tư chất di truyền học.
Thứ hai: môi trường xã hội là yếu tố quyết định sự hình thành và phát triển
nhân cách. Đó là môi trường gia đình,trường học và xã hội, môi trường này có thể
3

thị trường về bản chất là xung khắc,bài xích đạo đức. Sự phát triển kinh tế thị trường
luôn được trả giá bằng cái ác của sự suy đồi luân lý đạo đức. Theo họ “kinh tế thị
trường” với tư cách là một trong những hình thức trao đổi vật chất của con người,đã
ném con người vào một thứ quan hệ cờ bạc…hợp tác thủ đoạn, cạnh tranh là mục
đích…” “kinh tế thị trường và đạo đức bài xích nhau” và việc chuyển sang kinh tế
4
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
thị trường đã gây ra sự trượt dốc về luân lý đạo đức xã hội, biểu hiện sự sinh sôi nảy
nở những hiện tượng tiêu cực xã hội.
Loại ý kiến thứ hai: nhấn mạnh ảnh hưởng tích cực của cơ chế thị trường đối
với đạo đức.Theo họ, cơ chế thị trường kích thích sự phát triển kinh tế, nâng cao
công lợi xã hội,tạo điều kiện cho sự phát triển con người. Họ cho rằng: về tổng thể,
việc xây dựng kinh tế thị trường có xu hướng nâng cao trình độ luân lý đạo đức xã
hội,biểu hiện: con người tham gia thị trường về nhân cách đựoc độc lập, tự do, có
quyền bình đẳng trong cạnh tranh, phải giữ chữ “tín” trong trao đổi và việc quan tâm
phát triển lợi ích chung của toàn xã hội. Còn những hiện tượng tiêu cực chỉ là những
trạng thái, hành vi đi kèm với sự vô trật tự trong buổi đầu của kinh tế thị trường, là
hậu quả của một cơ chế đang hình thành còn nhiều khiếm khuyết nhất định. Khi cơ
chế thị trường được kiện toàn, hoàn thiện thì những khiếm khuyết về đạo đức sẽ
được khắc phục hoàn toàn.
Như vậy, vấn đề đạo đức, nhân cách con người trong thời đại cơ chế thị trường
đã và đang diễn ra rất phức tạp có sự đấu tranh giữa cái tiến bộ và cái lạc hậu, giữa
cái thiện và cái ác, giữa hai lối sống: sống có ý tưởng lành mạnh, trung thực, thuỷ
chung với lối sống thực dụng, dối trá,ích kỷ,ăn bám chạy theo đồng tiền.Những khía
cạnh tiêu cực có cái đang phát huy tác dụng,có cái đang ở dạng khả năng.Đạo đức
mới phải đấu tranh với các hệ thống đạo đức khác,vừa phải đấu tranh tự đổi mới,tự
khẳng định mình trong điều kiện đổi mới.Đó là tình huống đặt ra đối với nhân cách
đạo đức hiện nay.
b)Sự thống nhất biện chứng giữa lợi ích cá nhân với lợi ích xã hội trong cơ chế
thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa:

vấn đề nan giải.Kinh tế thị trường tác động đến đời sống đạo đức có hai mặt cả tích
cực và tiêu cực. Bên cạnh sức giải phóng to lớn đối với kinh tế, kỹ thuật và con
người, cơ chế thị trường cũng gây ra hàng loạt hiện tượng tiêu cực đối với tiến bộ xã
hội.
Trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, đang có sự chuyển biến sâu sắc
và tác động đến đời sống tinh thần,trong đó các nhân tố tác động chủ yếu đến sự hình
thành nhân cách con người Việt Nam ngày nay là:
- Nước ta chuyển từ cơ chế kinh tế quan liêu, bao cấp sang cơ chế kinh tế thị
trường định hướng Xã hội chủ nghĩa.
- Đổi mới, mở cửa giao lưu với thế giới, tiếp cận những yếu tố tích cực của cách
mạng khoa học công nghệ,lối sống hiện đại là điều kiện cơ bản của sự biến đổi thang
giá trị đạo đức hướng tới công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
- Ngày nay, kinh tế xã hội nước ta có bước phát triển đáng kể, song do xuất phát
từ nền kinh tế lạc hậu, trải qua 30 năm chiến tranh, cơ chế bao cấp kéo dài nhiều
năm, nước ta vẫn ở trong nhóm các nước nghèo. Cuộc tiến công của các thế lực thù
địch với âm mưu”diễn biến hoà bình” luôn diễn ra trên lĩnh vực tư tưởng, văn hoá,
đạo đức nhằm xoá bỏ chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Điều này đã tác động hết sức
mạnh mẽ tới sự hình thành nhân cách con người Việt Nam trong thời đại ngày nay.
6