TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ
BỘ MÔN NHỮNG NGUYÊN LÍ CƠ BẢN
CỦA CHỦ NGHĨA MÁC-LÊNIN

Học phần 1: Thế giới quan và phương pháp luận triết học
của Chủ nghĩa Mác-Lênin

HÀ NỘI – 2015

1


BẢNG TỪ VIẾT TẮT

BT
CNTB
CNXH
CSCN
GV
GVC
KTĐG
LT
LVN
MT
NC
TBCN
TC
VĐ
XHCN


ĐTDĐ: 0913323138
2. ThS. Nguyễn Văn Đợi - GVC, Phó trưởng Bộ môn
E-mail: [email protected]
ĐTDĐ: 0975376246
3. ThS. Nguyễn Thị Mai Lan - GVC, Phó trưởng Bộ môn
E-mail: [email protected]
ĐTDĐ: 0904408644
4. TS. Trần Thị Hồng Thuý - GVC, Phó trưởng Khoa - Phụ trách Khoa
E-mail: [email protected]
5. TS. Nguyễn Thị Thanh Huyền - GVC
E-mail: [email protected]
6. TS. Vũ Kim Dung - GVC
E-mail: [email protected]
7. TS. Lê Thanh Thập - GVC
E-mail: [email protected]
8. ThS. Phạm Thái Huynh - GV
Điện thoại: 0983570357
E-mail: [email protected]

3


Văn phòng Khoa lí luận chính trị
Tầng 3, nhà K5 - Trường Đại học Luật Hà Nội
Số 87, đường Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội
Điện thoại: 04.38354642
Giờ làm việc: 8h00 - 16h30 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật và
ngày nghỉ lễ).
2. TÓM TẮT NỘI DUNG HỌC PHẦN
Môn học Những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin bao gồm

1.2. Phép biện chứng duy vật
2. Các nguyên lí cơ bản của phép biện chứng duy vật
2.1. Nguyên lí về mối liên hệ phổ biến
2.2. Nguyên lí về sự phát triển
3. Các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật
3.1. Cái riêng và cái chung
3.2. Nguyên nhân và kết quả
3.3. Tất nhiên và ngẫu nhiên
3.4. Nội dung và hình thức
3.5. Bản chất và hiện tượng
3.6. Khả năng và hiện thực
4. Các quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật
4.1. Quy luật chuyển hoá từ những sự thay đổi về lượng thành
những sự thay đổi về chất và ngược lại
4.2. Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập
4.3. Quy luật phủ định của phủ định
5. Lí luận nhận thức duy vật biện chứng
5.1. Thực tiễn, nhận thức và vai trò của thực tiễn với nhận thức
5.2. Con đường biện chứng của sự nhận thức chân lí
Vấn đề 3. Chủ nghĩa duy vật lịch sử
1. Vai trò của sản xuất vật chất và quy luật quan hệ sản xuất phù hợp
với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất
1.1. Sản xuất vật chất và vai trò của nó
1.2. Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của
lực lượng sản xuất
2. Biện chứng của cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng
2.1. Khái niệm cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng
2.2. Quan hệ biện chứng giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng
3. Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội và tính độc lập tương đối
của ý thức xã hội

- Nắm được những quy luật chi phối sự vận động và phát triển của
xã hội.
4.2. Về kĩ năng
- Có khả năng vận dụng các kiến thức đã học để giải thích và bình
luận các hiện tượng mang tính phổ quát diễn ra trong lĩnh vực tự
nhiên, xã hội và tư duy.
6


-

Có khả năng vận dụng các kiến thức đã học để hiểu, giải thích và
bình luận được các vấn đề chính trị, xã hội trong nước và quốc tế.
Có khả năng vận dụng những kiến thức đã học vào nghiên cứu
môn tư tưởng Hồ Chí Minh, môn đường lối cách mạng của Đảng
cộng sản Việt Nam và các môn khoa học pháp lí.
Hình thành kĩ năng tư duy logic, khoa học.
Phát triển các kĩ năng phân tích, so sánh, tổng hợp, hệ thống hoá
các vấn đề khoa học, đặc biệt có ý nghĩa quan trọng đối với việc
nghiên cứu các môn khoa học pháp lí.
Hình thành và phát triển các kĩ năng cộng tác, LVN.
Phát triển kĩ năng lập luận, thuyết trình.

-

-

-

4.3. Về thái độ


1B1. Phân tích
được nội dung và
ý nghĩa vấn đề cơ
bản của triết học.

1C1. Đánh giá được
tính đúng đắn của
chủ nghĩa duy vật.
1C2. Phân biệt được

7


vật của triết học; sự
biện đối lập giữa chủ
chứng nghĩa duy vật và
chủ nghĩa duy
tâm trong việc
giải quyết vấn
đề cơ bản của
triết học.
1A2. Nêu được
định nghĩa vật
chất của V.I. Lênin.
1A3. Nêu được
quan điểm của triết
học Mác-Lênin
về vận động của
vật chất.

1B4. Phân tích
được nguồn gốc tự
nhiên và nguồn
gốc xã hội cho sự
ra đời của ý thức.
1B5. Phân tích
được bản chất và
kết cấu của ý thức.
1B6. Phân tích
được mối quan hệ
biện chứng giữa
vật chất và ý thức.

quan điểm của V.I.
Lênin với quan điểm
của các nhà triết học
trước C. Mác về vật
chất.
1C3. Phân biệt được
hình thức phản ánh
của ý thức với các
hình thức phản ánh
trong giới tự nhiên.
1C4. Vận dụng được
nguyên tắc khách
quan và phát huy
tính năng động chủ
quan trong nhận thức
và hoạt động thực
tiễn.

liên hệ phổ biến.
2A4. Nêu được
khái niệm phát
triển.
2A5. Nêu được
phạm trù cái
riêng, cái chung
và cái đơn nhất.
2A6. Nêu được
phạm
trù
nguyên nhân và
kết quả.
2A7. Nêu được
phạm trù tất
nhiên và ngẫu
nhiên.
2A8. Nêu được
phạm trù nội
dung và hình
thức.
2A9. Nêu được
phạm trù khả
năng và hiện

được các hình
thức cơ bản của
phép biện chứng.
2B3. Phân tích
được nội dung của

và quan điểm lịch sử
cụ thể trong nhận
thức và hoạt động
thực tiễn.
2C3. Vận dụng được
mối quan hệ biện
chứng giữa cái riêng
và cái chung trong
nhận thức và hoạt
động thực tiễn.
2C4. Vận dụng được
mối quan hệ biện
chứng giữa nguyên
nhân và kết quả
trong nhận thức và
hoạt động thực tiễn.
2C5. Vận dụng được
mối quan hệ biện
chứng giữa bản chất
và hiện tượng trong
nhận thức và hoạt
động thực tiễn.
2C6. Vận dụng được
quy luật chuyển hoá
từ những sự thay đổi
về
lượng
thành
những sự thay đổi về
chất và ngược lại

2A14. Nêu được
khái niệm thực
tiễn và các hình
thức cơ bản của
thực tiễn.
2A15. Nêu được
khái niệm nhận
thức và các trình
độ nhận thức.
2A16. Nêu được

biện chứng giữa
khả năng và hiện
thực.
2B10. Phân tích
được mối quan hệ
biện chứng giữa
bản chất và hiện
tượng.
2B11. Phân tích
được mối quan hệ
biện chứng giữa
chất và lượng.
2B12. Phân tích
được nội dung của
quy luật thống
nhất và đấu tranh
giữa các mặt đối
lập.
2B13. Phân tích

được vai trò của lí
luận đối với thực
tiễn.


3.
Chủ
nghĩa
duy
vật
lịch
sử

quan điểm của
V.I. Lênin về con
đường biện chứng
của sự nhận
thức chân lí.
2A17. Nêu được
khái niệm chân
lí và các tính
chất của chân lí.

mối quan hệ giữa
các giai đoạn của
quá trình nhận thức.
2B17. Phân tích
được khái niệm
chân lí và các tính
chất của chân lí.

và phát triển của
xã hội.
3B2. Phân tích
được vai trò của
phương thức sản
xuất đối với sự tồn
tại và phát triển
của xã hội.
3B3. Phân tích
được nội dung quy
luật về sự phù hợp
của quan hệ sản
xuất với trình độ
phát triển của lực
lượng sản xuất.
3B4. Phân tích
được mối quan hệ
biện chứng giữa
cơ sở hạ tầng và
11

3C1. Vận dụng được
quy luật về sự phù
hợp của quan hệ sản
xuất với trình độ
phát triển của lực
lượng sản xuất vào
phát triển kinh tế
nhiều thành phần ở
nước ta hiện nay.

3A10. Nêu được
khái niệm và kết
cấu của tồn tại
xã hội.
3A11. Nêu được
khái niệm và kết
cấu của ý thức
xã hội.
3A12. Nêu được
khái niệm con
người và bản
chất con người.
3A13. Nêu được
khái niệm quần
chúng nhân dân
và cá nhân kiệt
xuất.

kiến trúc thượng
tầng.
3B5. Phân tích
được sự phát triển
của các hình thái
kinh tế-xã hội là
quá trình lịch sử tự
nhiên.
3B6. Phân tích
được định nghĩa
giai cấp của V.I.
Lênin.


Tổng

Vấn đề 1

6

6

4

16

Vấn đề 2

17

17

10

44

Vấn đề 3

13

9

3

Hội đồng trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ
môn khoa học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Giáo trình
triết học Mác-Lênin, Nxb. CTQG, Hà Nội, 1999, 2002.

* Sách
1. C. Mác và Ph. Ăngghen, “Luận cương về Phoi-ơ-bắc ”; “Hệ tư
tưởng Đức”, Toàn tập, tập 3, Nxb. CTQG, Hà Nội, 1995.
2. C. Mác và Ph. Ăngghen, “Chống Đuy-rinh”; “Biện chứng của tự
nhiên”, Toàn tập, tập 20, Nxb. CTQG, Hà Nội, 1995.
3. C. Mác và Ph. Ăngghen, “Tuyên ngôn Đảng cộng sản”, Toàn tập,
13


tập 4, Nxb. CTQG, Hà Nội, 1995.
4. C. Mác và Ph. Ăngghen, “Sơ thảo điếu văn đọc trước mộ Mác”,
Toàn tập, tập 19, Nxb. CTQG, Hà Nội, 2004.
5. V.I. Lênin, “Bút kí triết học”, Toàn tập, tập 29, Nxb. CTQG, Hà
Nội, 2005.
6. V.I. Lênin, “Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê
phán”, Toàn tập, tập 18, Nxb. CTQG, Hà Nội, 2005.
7. V.I. Lênin, “Ba nguồn gốc và ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa
Mác”, Toàn tập, tập 23, Nxb. CTQG, Hà Nội, 2005.
8. V.I. Lênin, C. Mác, Toàn tập, tập 26, Nxb. CTQG, Hà Nội, 2005.
9. V.I. Lênin, “Nhà nước và cách mạng”, Toàn tập, tập 33, Nxb.
CTQG, Hà Nội, 2005.
10. Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ VI, VII, VIII, IX, X, Nxb. CTQG, Hà Nội.
11. Trường Đại học Luật Hà Nội, Những nội dung cơ bản của triết
học Mác-Lênin qua các tác phẩm kinh điển (phần duy vật biện
chứng), Nxb. CAND, Hà Nội, 2001.


Giới
thiệu
tổng
quan
học
phần 1

0

Nhận BT nhóm
và BT lớn

1

1

2

1

2

1

2

1

3


14

2
3

2

Tổng

2
=

1

=

1

2

1

8
2

4

8
1

8
2

Nộp BT nhóm

1

15

2

Làm BT cá nhân
tuần 1

1

13

1

4

1

11
12

1

1


15

30


16giờTC

14giờT
C

TC

TC

giờ
TC

Ghi chu: Nộp BT vào giờ thảo luận của lớp trong tuần phải nộp BT
8.2. Lịch trình chi tiết
Tuần 0: Giới thiệu tổng quan môn học
Hình thức
tổ chức Thời
dạy-học gian
Lí thuyết

Tư vấn

Nội dung chính


những
nguyên lí cơ bản của
chủ nghĩa Mác-Lênin,
Bộ giáo dục và đào tạo,
Nxb. Chính trị quốc
gia, Hà Nội, 2011, tr. 9
- 32.
- Chương III: Giáo
trình triết học MácLênin (dùng trong các
trường đại học, cao
đẳng), Bộ giáo dục và
đào tạo, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội, 2008,
tr. 91 - 125.
* Xây dựng kế hoạch
học tập.
* Chuẩn bị học liệu
theo hướng dẫn.

- Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương
pháp học tập;chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu...
16


- Tư vấn vào giờ thảo luận.
- Tư vấn qua E-mail của các GV Bộ môn.
KTĐG

Nhận các loại BT


Hà Nội, 2011, tr. 35 - 44.
- Chương I, IV: Giáo trình triết
học Mác-Lênin (dùng trong các
trường đại học, cao đẳng), Bộ
giáo dục và đào tạo, Nxb. Chính
trị quốc gia, Hà Nội, 2008, tr. 12
- 19, 147 - 156.
- Nội dung của các trường phái triết học trong lịch sử.
- Quan niệm của triết học trước Mác về vật chất.
- Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương
pháp học tập;chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu...
- Tư vấn vào giờ thảo luận.
- Tư vấn qua E-mail của các GV Bộ môn.

Tuần 2: Vấn đề 1
Hình thức Số
tổ chức giờ
dạy-học TC

Nội dung
chính

Yêu cầu sinh viên chuẩn bị

17


Lí thuyết 2 giờ - Phương thức
1
TC tồn tại của vật

Hình thức Số
tổ chức giờ
dạy-học TC

Nội dung chính

Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị

Seminar

2 - Kết cấu của ý thức.
giờ - Quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức. Vận
TC dụng mối quan hệ này trong nhận thức và hoạt
động thực tiễn.

Tư vấn

- Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương
pháp học tập;chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu...
- Tư vấn vào giờ thảo luận.
18


- Tư vấn qua E-mail của các GV Bộ môn.
Tuần 4: Vấn đề 2
Hình thức Số
tổ chức giờ
dạy-học TC


trình triết học Mác-Lênin
(dùng trong các trường đại
học, cao đẳng), Bộ giáo
dục và đào tạo, Nxb. Chính
trị quốc gia, Hà Nội, 2008,
tr. 19 - 22, 181 - 191, 192
- 201.

Tự NC

Nội dung của các hình thức của phép biện chứng trong
lịch sử.

LVN

Thảo luận những nội dung đã phân công để làm BT nhóm.

Tư vấn

- Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương
pháp học tập;chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu...
- Tư vấn vào giờ thảo luận.
- Tư vấn qua E-mail của các GV Bộ môn.

19


Tuần 5: Seminar
Hình thức Số
tổ chức giờ


Lí thuyết 2 - Nội dung và ý nghĩa
1
giờ phương pháp luận
TC của các cặp phạm trù:
+ Phạm trù nguyên
nhân và kết quả.
+ Phạm trù bản chất
và hiện tượng.
- Nội dung và ý nghĩa
phương pháp luận
của quy luật chuyển
hoá từ những sự thay
đổi về lượng thành
20

Yêu cầu sinh viên chuẩn bị
* Đọc:
Chương
II:
Giáo
trình những nguyên lí cơ
bản của chủ nghĩa MácLênin, Bộ giáo dục và đào
tạo, Nxb. Chính trị quốc
gia, Hà Nội, 2011, tr. 79 95.
- Chương VII, VIII: Giáo
trình triết học Mác-Lênin
(dùng trong các trường đại
học, cao đẳng), Bộ giáo dục



Seminar

2 Nội dung và ý nghĩa phương pháp luận của các
giờ cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật:
TC + Tất nhiên và ngẫu nhiên.
+ Nội dung và hình thức.
+ Khả năng và hiện thực.

Tư vấn

- Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương
pháp học tập;chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu...
- Tư vấn vào giờ thảo luận.
- Tư vấn qua E-mail của các GV Bộ môn.

Tuần 8: Vấn đề 2
Hình thức Số
tổ chức giờ
dạy-học TC

Nội dung chính

Yêu cầu sinh viên chuẩn bị

Lí thuyết 2 - Nội dung và ý * Đọc:
1
giờ nghĩa phương pháp - Chương II: Giáo trình những
21


Tư vấn

- Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương
pháp học tập;chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu...
- Tư vấn vào giờ thảo luận.
- Tư vấn qua E-mail của các GV Bộ môn.

Tuần 9: Seminar
Hình thức Số
tổ chức giờ
dạy-học TC
Seminar

KTĐG
Tư vấn

Nội dung chính

Yêu cầu sinh viên chuẩn bị

2 - Sự vận dụng của Đảng về vai trò của thực tiễn
giờ đối với nhận thức trong thời kì đổi mới ở Việt
TC Nam.
Làm BT cá nhân 2
- Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương
pháp học tập;chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu...
- Tư vấn vào giờ thảo luận.
- Tư vấn qua E-mail của các GV Bộ môn.

Tuần 10: Vấn đề 3

LVN Thảo luận những nội dung đã phân công để làm BT nhóm.
Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương
pháp học tập;chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu...
- Tư vấn vào giờ thảo luận.
- Tư vấn qua E-mail của các GV Bộ môn.

Tuần 11: Seminar
Hình thức Số
Yêu cầu sinh viên chuẩn bị
tổ chức giờ Nội dung chính
dạy-học TC
Seminar
2 - Vấn đề chân lí.
giờ - Sự vận dụng quy luật về sự phù hợp của quan hệ
TC sản xuất đối với trình độ phát triển của lực lượng
sản xuất trong thời kì quá độ ở Việt Nam.
KTĐG

Nộp BT nhóm

23


Tư vấn

- Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương pháp
học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu...
- Tư vấn vào giờ thảo luận.
- Tư vấn qua E-mail của các GV Bộ môn.


Giáo
trình những nguyên lí cơ bản
của chủ nghĩa Mác-Lênin,
Bộ giáo dục và đào tạo, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội,
2011, tr. 136 - 152.
- Chương X, XIII: Giáo
trình triết học Mác-Lênin
(dùng trong các trường đại
học, cao đẳng), Bộ giáo dục
và đào tạo, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội, 2008, tr.
296 - 301, 354 - 372.

Căn cứ phân chia kết cấu của ý thức xã hội.
Chuẩn bị để thuyết trình BT nhóm
- Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương
pháp học tập;chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu...
- Tư vấn vào giờ thảo luận.
- Tư vấn qua E-mail của các GV Bộ môn.

Tuần 13: Seminar

24


Hình thức Số
tổ chức giờ
dạy-học TC


- Con người và
bản chất của con
người theo quan
điểm của chủ nghĩa
Mác - Lênin.

Yêu cầu sinh viên chuẩn bị
* Đọc:
Chương
III:
Giáo
trình những nguyên lí cơ bản
của chủ nghĩa Mác-Lênin, Bộ
giáo dục và đào tạo, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội,
2011, tr. 152 - 162, 169 - 176.
- Chương X, XI, XIV: Giáo
trình triết học Mác-Lênin (dùng
trong các trường đại học, cao
đẳng), Bộ giáo dục và đào tạo,
Nxb. Chính trị quốc gia, Hà
Nội, 2008, tr. 301 - 309, 317 321, 386 - 398.

Tự NC

- Nguồn gốc của giai cấp
- Vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử.

Tư vấn