TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA THỦY SẢN

NGUYỄN THỊ CẨM TIÊN

ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ LỚP ĐÀO TẠO NGHỀ NUÔI
TRỒNG THỦY SẢN CHO NÔNG DÂN VÙNG NÔNG
THÔN LONG MỸ – HẬU GIANG

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ THỦY SẢN

2014


TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA THỦY SẢN

NGUYỄN THỊ CẨM TIÊN

ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ LỚP ĐÀO TẠO NGHỀ NUÔI
TRỒNG THỦY SẢN CHO NÔNG DÂN VÙNG NÔNG
THÔN HUYỆN LONG MỸ – HẬU GIANG

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ THỦY SẢN

Cán bộ hướng dẫn:
TS. PHẠM THANH LIÊM

2014

benefits and drawbacks of taking part in these classes, proposing the solutions to
improve it. The result shows tha 83% male,17% female in the total families joining
vocational training aquaculture classes. The members of the families who are
interviewed appreciate the standard of the classes with 66,7% are good, 20% are
exellent, there 63,3% the famers apply raising technique successfully into the real
productivity. The raising aquaculture famers have average income going up 7.5±11.3
million VND/ year compare with the time before hand they participate the vocational
training auqculture. However, studying in these training courses, the farmers face some
challenges and need to get support more about preventing and curing diseases.
Key words: Vocational training aquaculture classes, area, productivity, profit.
Title: Evaluating vocational training classes for the farmers in the countryside in Long
My district, Hau Giang Province.

1


1 GIỚI THIỆU
Ngành Thủy sản Việt Nam đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế đất
nước. Quy mô của Ngành Thủy sản ngày càng mở rộng và vai trò của Ngành Thủy sản
cũng tăng lên không ngừng trong nền kinh tế quốc dân. Trong các hoạt động của ngành,
nuôi trồng thủy sản (NTTS) đang ngày càng có vai trò quan trọng hơn khai thác hải sản
cả về sản lượng, chất lượng cũng như tính chủ động trong sản xuất. Tổng sản lượng
thủy sản ước đạt 6,05 triệu tấn trong năm 2013, trong đó sản lượng NTTS là 3,34 triệu
tấn và 10 tháng đầu năm 2014 sản lượng thủy sản ước đạt 5,3 triệu tấn (Tổng Cục Thủy
sản, 2014). NTTS ở vùng nông thôn chủ yếu là ở quy mô hộ gia đình nên đã trở thành
nguồn thu hút lực lượng lao động, tạo nên nguồn thu nhập quan trọng góp phần xóa đói
giảm nghèo.
Tỉnh Hậu Giang hiện nay có tiềm năng nuôi thủy sản rất lớn, diện tích nuôi thủy sản cả
năm 2014 ước thực hiện hiện khoảng 10.700 ha, sản lượng 74.418 tấn (Sở Nông Nghiệp
và Phát Triển Nông Thôn, 2014). Trước đây chủ yếu nuôi để có nguồn thực phẩm cải

Địa điểm thực hiện: Số liệu được thu thập bằng phương pháp phỏng vấn trực
tiếp 30 hộ tham gia học lớp đào tạo nghề NTTS tại huyện Long Mỹ tỉnh Hậu
Giang như xã Vĩnh Viễn, Long Phú, Tân Phú.

-

Khảo sát tỉ lệ ứng dụng các kiến thức học được vào thực tế sản xuất.

-

Đánh giá hiệu quả tài chính – xã hội của các mô hình nuôi sau khi nông dân
tham gia học lớp đào tạo nghề NTTS.

2


-

Đánh giá những thuận lợi, khó khăn và đề xuất giải pháp cải thiện các lớp đào
tạo nghề NTTS.

2.2 Phương pháp thu số liệu
2.2.1 Số liệu thứ cấp
Số liệu thứ cấp được tổng hợp từ các báo cáo của Sở NNPTNN, Sở LĐTBXH, các cơ
quan ban ngành địa phương cấp huyện trên địa bàn nghiên cứu. Các nghiên cứu có liên
quan đã được thực hiện trước đây đã được xuất bản như: Tạp chí chuyên ngành, luận
văn tốt nghiệp đại học và cao học. Biểu điều tra cán bộ phụ trách lớp đào tạo nghề để
cung cấp thêm thông tin. Bài báo và các website chuyên ngành và một số tài liệu có liên
quan.
2.2.2 Số liệu sơ cấp

Trung tâm đào tạo nghề huyện Long Mỹ

11

36,6

Khoa Thủy Sản trường Đại học Cần Thơ

6

20

10

33,4

3

10

Trung tâm khuyến nông khuyến ngư tỉnh Hậu Giang
Chi cục Thủy Sản Hậu Giang

Tuổi trung bình của nông dân tham gia lớp học là 47 tuổi. Nhỏ nhất là 27 tuổi và lớn
nhất là 61 tuổi. Những nông dân tham gia học phần lớn thuộc độ tuổi trung niên. Qua

3


khảo sát cho thấy trong 30 người tham gia học thì có 5 người nữ chiếm 17%, nam là 25

1,70±0,59

Số năm kinh nghiệm NTTS (năm)

4,37±1,61

Về trình độ học vấn của những hộ tham gia học lớp đào tạo nghề NTTS cho thấy học
vấn chưa cao. Số nông dân có trình độ cấp I đạt 13,3%, trình độ cấp II chiếm tỉ lệ cao
nhất là 53,3%, trình độ cấp III và trung cấp đều đạt 16,7%. Trong khu vực khảo sát,
không có nông dân nào ở trình độ trình độ cao đẳng và đại học. Với trình độ học vấn
chưa cao này cũng là một khó khăn đối với nông dân trong việc tiếp thu kiến thức khi
tham gia học, đây cũng là khó khăn đối với cán bộ phụ trách lớp học.
Hằng năm huyện Long Mỹ đều có mở các lớp đào tạo nghề NTTS với nhiều nghề khác
nhau. Mục tiêu là đào tạo cho các đối tượng từ một người chưa biết hoặc ít biết về
NTTS có kiến thức để nuôi thủy sản hoặc trở thành kỹ thuật viên có kiến thức cơ bản ở
trình độ sơ cấp nghề. Qua khảo sát các hộ nông dân tham gia học lớp đào tạo nghề
NTTS đều trong khoảng 3 năm trở lại là năm 2011 với 6,7%, năm 2012 là 40% và năm
gần nhất là năm 2013 chiếm 53,3%.
Trong quá trình giảng dạy lớp đào tạo nghề NTTS các giáo viên sẽ tiến hành lựa chọn
địa điểm phù hợp để xây dựng mô hình và lựa chọn các con giống nuôi có nguồn gốc rõ
ràng, sạch bệnh. Lớp tập huấn và đào tạo nghề nuôi trồng thủy sản rất đa dạng với nhiều
đối tượng nuôi như lươn, cá thác lác, ếch, cá rô, cá lóc. Trong 30 hộ được phỏng vấn thì
đối tượng nuôi là cá thác lác chiếm 53,33%, lươn 26,78%, cá rô 13,33%, ếch và cá lóc
có tỉ lệ bằng nhau là 3,33%.
3.2 Đánh giá chung của nông dân sau khi tham gia học lớp đào tạo nghề NTTS
huyện Long Mỹ
Trong số 30 nông dân theo học lớp đào tạo thì có 66,7% nông dân cho rằng lớp học ở
mức tốt, 20% là rất tốt và 13,3% cho rằng lớp học chỉ ở mức bình thường, không có
nông dân nào cho rằng chất lượng lớp học không tốt. Đều này cho thấy phần lớn nông
dân đều hài lòng về chất lượng giảng dạy khi tham gia lớp học.

thực tế sản xuất thì 63,3% là áp dụng thành công kỹ thuật nuôi. Áp dụng thành công cả
kỹ thuật nuôi và kỹ thuật sản xuất giống chỉ chiếm 6,7%. Và 30% áp dụng thành công
kỹ thuật nuôi và kiến thức phòng trị bệnh. Không chỉ áp dụng thành công một số kiến
thức vào thực tiễn sản xuất mà qua khảo sát cho thấy những nông dân này còn nâng cao
tính cộng đồng bằng cách truyền đạt lại kiến thức đã học được cho những nông dân
khác, ngoài ra còn khuyến khích mọi người NTTS và tham gia học lớp đào tạo nghề
NTTS. Qua khảo sát các hộ nông dân có 100 % nông dân truyền đạt lại kiến thức học
được cho nông dân khác, 66,7% khuyến khích nông dân khác tham gia NTTS và 33,3%
là khuyến khích nông dân tham gia lớp học NTTS. Đều này cho thấy rằng những nông
dân ở nông thôn ngoài việc biết chăm lo cho cuộc sống của bản thân họ còn ý thức được
việc giúp đỡ những người xung quanh giúp phát triển kinh tế cho cả địa phương.
3.3 Hiệu quả kinh tế sau khi nông dân tham gia học lớp đào tạo NTTS nông thôn
huyện Long Mỹ
Trước khi nông dân học lớp đào tạo nghề NTTS, thì 100% đã tham gia nuôi thủy sản
với mục đích tăng thu nhập gia đình. Qua khảo sát cho thấy có 86,7% các hộ tham gia
nuôi sau khi tham gia lớp đào tạo là có thu nhập hăng năm tăng. Do đối tượng nuôi thủy
sản khác nhau nên có sự chênh lệch khá lớn về diện tích, sản lượng thu hoạch và thu
nhập giữa các hộ với nhau.
Hộ nuôi cá lóc trước khi tham gia lớp đào tạo có diện tích nuôi là 2000 m2, năng suất
nuôi là 0,5 kg/m2, và thu nhập/năm là 520 triệu, trong đó thu nhập từ NTTS là 4 triệu
đồng/năm. Sau khi tham gia lớp đào tạo nghề hộ có diện tích nuôi và năng suất thu
hoạch giảm còn 0,3 kg/m2 do cá mắc bệnh không điều trị kịp dẩn đến lổ 5 triệu đồng và
thu nhập/năm giảm còn 500 triệu.
Hộ nuôi ếch có thu nhập chính là từ NTTS và không có thêm thu nhập từ nghề nào
khác. Trước khi tham gia lớp đào tạo NTTS, hộ nuôi ếch có diện tích 50 m2, năng suất
nuôi là 6 kg/m2 và thu nhập là 30 triệu đồng/năm. Sau khi tham gia lớp đào tạo, hộ nuôi
ếch có diện tích 75 m2, năng suất thu hoạch là 6,3 kg/m2 và thu nhập là 50 triệu
đồng/năm. Do biết áp dụng kiến thức học được và tăng diện tích nuôi nên thu nhập/năm
của hộ gia đình đã tăng 20 triệu đồng.
Diện tích NTTS, năng suất thu hoạch, thu nhập từ NTTS và tổng thu nhập trung bình

Tổng diện
tích nuôi
thủy sản
(m2/hộ)

Tổng năng
suất thu
hoạch (kg/
m2)

Thu nhập từ
NTTS/năm
(Triệu
đồng)

Tổng thu
nhập/năm
(Triệu
đồng)

25±7,53

3±1,7

11,1±7,8

59±28

1139±604


0,53±0,3

17,3±13,4

46,9±26,7

Nuôi cá rô

3350±1989

5±3,6

97,5±73,2

130±76,2

So sánh
trước và
sau khi
tham gia
lớp đào
tạo NTTS

Nuôi lươn

17±29,1

1,9±2,7

-0,75±5,3

Nhờ vào việc tham gia các lớp học đào tạo nghề NTTS mà đa số nông dân đều tự tin
tăng thêm diện tích nuôi thủy sản đối với hộ nuôi lươn, cá thác lác và ếch. Năng suất thu
hoạch của những hộ nuôi lươn, cá rô và ếch cũng tăng. Nhưng năng suất thu hoạch tăng
không nhiều do vẫn gặp một số khó khăn do dịch bệnh. Thu nhập trung bình hằng năm
của những hộ từ NTTS là 26,5 triệu đồng/năm so với trước kia là 24,1 triệu đồng/năm
đã tăng 2,4 triệu đồng/năm. Tổng thu nhập trung bình hằng năm là 78,4 triệu đồng tăng
7,5 triệu đồng.
3.4 Những thuận lợi và khó khăn của nông dân khi tham gia lớp đào tạo nghề
NTTS huyện Long Mỹ và ảnh hưỡng môi trường

Bảng 4 thể hiện những thuận lợi của nông dân khi tham gia học lớp đào tạo nghề
NTTS. Kết quả cho thấy nông dân tham gia lớp NTTS là vì muốn học được

6


những kiến thức về kỹ thuật NTTS. Việc học này giúp họ có thêm nhiều kinh
nghiệm nên sẽ có nhiều lợi thế để NTTS.
Bảng 5: Thuận lợi khi tham gia các lớp đào tạo nghề NTTS
Nội dung

Điểm

Xếp hạng

Học được kiến thức về kỹ thuật NTTS

30

1

đào tạo nghề NTTS.
Bảng 6: Khó khăn khi tham gia lớp đào tạo nghề NTTS
Nội dung

Điểm

Xếp hạng

Chưa áp dụng thành công 1 số kiến thức học vào thực
tiễn

24

1

Chưa được hỗ trợ khi có dịch bệnh xảy ra

22

2

Thời gian dạy lí thuyết và thực hành chưa hợp lí

20

3

Do bản thân người học khó tiếp thu kiến thức

13


4 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
4.1 Kết luận
-

Trong số những nông dân tham gia lớp đào tạo nghề NTTS tỉ lệ nam giới chiếm
83%, nữ là 17%. Tất cả đều đánh giá cao chất lượng của lớp học với 66,7% là
tốt và 20% đánh giá là rất tốt.

-

Trong các kiến thức học được từ lớp đào tạo nghề NTTS thì có 63,3% đã áp
dụng thành công kỹ thuật nuôi vào thực tế sản xuất.

-

Sau khi tham gia học lớp đào tạo NTTS, Cả 100% nông dân đều truyền đạt kiến
thức lại cho nông dân khác, 66,7 % khuyến khích họ tham gia học và 33,3%
khuyến khích họ NTTS.

-

Tổng thu nhập trung bình từ NTTS của hộ nông dân sau khi tham gia lớp đào tạo
nghề NTTS tăng 2,4 triệu đồng/năm, số hộ tăng thu nhập là 86,7%.

-

Qua kết quả cho thấy khi tham gia học lớp đào tạo nghề NTTS nông dân đã có
những hiệu quả tích cực về mặt kinh tế nhưng bên cạnh đó cũng gặp một số khó
khăn.


9