TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

ỨNG DỤNG MỘT SỐ BÀI TẬP BỔ TRỢ
NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẬM NHẢY
CỦA NHẢY XA CHO NỮ HỌC SINH KHỐI 11
TRƢỜNG THPT CAO BÁ QUÁT
GIA LÂM - HÀ NỘI
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Cử nhân khoa học sƣ phạm TDTT - GDQP
Hƣớng dẫn khoa học

Ngƣời thực hiện

LÊ XÔ VIỆT

TH.S Hà Minh Dịu

Hà Nội – 2010


1

LỜI CAM ĐOAN
Tên tôi là: Lê Xô Việt
Sinh viên K32 TDTT - GDQP - Trường Đại Học Sư phạm Hà Nội 2
Xin cam đoan như sau:
1. Đề tài nghiên cứu khoa học này của tôi là đề tài đầu tiên đề cập, bàn
luận và nghiên cứu đến vấn đề: “ứng dụng một số bài tập bổ trợ nhằm nâng
cao hiệu quả giậm nhảy của nhảy xa cho Nữ học sinh khối 11 trờng THPT
Cao Bá Quát – Gia Lâm – Hà Nội”

4. UBTDTT - VN: ủy ban Thể dục thể thao - Việt Nam
5. NXB

: Nhà xuất bản

6. SL

: Số lượng

7. CT/TW

: Chỉ thị/ Trung ương

8. ĐHSP

: Đại Học Sư Phạm

9. cm

: Centimet


3

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 3.1: Kết quả quan sát sư phạm về những sai lầm trong giai đoạn
giậm nhảy của nhảy xa kiểu “ưỡn thân” (n = 100)
Bảng 3.2: Kết quả phỏng vấn về những nguyên nhân và sai lầm thường
mắc trong khi học kỹ thuật giai đoạn giậm nhảy của nhảy xa kiểu “ưỡn thân”
(n = 10)

sinh khối 11 trường THPT Cao Bá Quát - Gia Lâm - Hà Nội trước và sau thực
nghiệm (nA = nB = 23)


5

MỤC LỤC

Trang
Đặt vấn đề

1

Chương 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

5

1.1. Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh THPT

5

1.2. Khái niệm - vai trò tác dụng của bài tập bổ trợ

7

1.3. Đặc điểm kỹ thuật giậm nhảy của nhảy xa

9

1.4. Xu thế sử dụng các bài tập bổ trợ trong thể thao nói chung và

Cao Bá Quát - Gia Lâm - Hà Nội
3.2. Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao
hiệu quả giậm nhảy của nhảy xa kiểu “ưỡn thân” cho Nữ học sinh
trường THPT Cao Bá Quát - Gia Lâm - Hà Nội

22

3.3. Tổ chức thực nghiệm và đánh giá kết quả sau thực nghiệm

28

Kết luận và kiến nghị

36

Tài liệu tham khảo

38

Phụ lục

39


6

ĐẶT VẤN ĐỀ

Giáo dục thể chất là một bộ phận hữu cơ của mục tiêu giáo dục và đào
tạo, nhằm giúp con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất,

TDTT là một bộ phận quan trọng của đời sống con người nó đã góp
phần giáo dục và đào tạo con người mới. Ngay từ khi con em chúng ta, các
cháu đã được rèn luyện các tư thế cơ bản, tư thế ngay ngắn. Nhờ có tập luyện
thể dục thể thao mà giáo dục cho các em tính tập thể, ý thức tổ chức kỷ luật,
rèn luyện thói quen trong tập luyện, con người được phát triển hoàn hảo, thân
thể đẹp đẽ hơn.
Thể thao bao gồm rất nhiều môn như Bóng chuyền, Bóng đá, Bóng
bàn, Bóng rổ, Cầu lông, Bơi lội, Điền kinh… nói chung các môn này là loại
hình hoạt động rất phong phú, thu hút đông đảo tầng lớp thanh thiếu niên
tham ra tập luyện, có những môn có thể tập theo tập thể, có những môn chỉ
cần cá nhân ở riêng lẻ cũng có thể tập luyện được.
Ngày nay trong các trường học, môn Điền kinh cũng là môn học cơ
bản, chiếm nhiều thời gian nhất trong chương trình học chính khóa của Bộ
giáo dục và Đào tạo đề ra. Bởi vì, tập luyện Điền kinh giúp con người phát
triển toàn diện các tố chất thể lực như sức nhanh, sức mạnh, sức bền… đặc
biệt qua môn Nhảy xa ngoài phát triển những tố chất thể lực trên còn phát
triển sự khéo léo phối hợp các động tác, tính chính xác qua học giai đoạn
giậm nhảy, sự nhịp nhàng uyển chuyển thể hiện qua các bước chạy đà và cũng
chính qua các đặc điểm trên mà môn Nhảy xa là môn học chính trong công
tác GDTC của nhà trường THPT.
Nhảy xa kiểu “ưỡn thân” là hoạt động phức tạp thể hiện qua các giai
đoạn; giai đoạn chạy đà, giai đoạn giậm nhảy, giai đoạn bay trên không, giai


8

đoạn rơi xuống hố cát nếu không có sự phối hợp nhịp nhàng thì rất khó cho
việc hình thành kỹ thuật. Vì vậy trong khi học môn Nhảy xa kiểu “ưỡn thân”
người học phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc: phương hướng biên độ,
nhịp điệu, tốc độ động tác và sự nỗ lực huy động các tố chất thể lực tham gia

bàn Gia Lâm - Hà Nội.
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:
“ứng dụng một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao hiệu quả giậm nhảy của
nhảy xa cho Nữ học sinh khối 11 trường THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm –
Hà Nội”.
Mục đích nghiên cứu của đề tài:
ứng dụng một số bài tập bổ trợ phù hợp với điều kiện, đối tượng, lứa
tuổi với mục đích là nâng cao hiệu quả giậm nhảy của nhảy xa kiểu “ưỡn
thân”.
Đề tài nhằm xác định các bài tập trên cơ sở lựa chọn phù hợp với Nữ
học sinh THPT để nâng cao hiệu quả giậm nhảy của nhảy xa, phát triển thành
tích Nhảy xa.


10

CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh THPT
1.1.1. Đặc điểm tâm lý
ở lứa tuổi này, trí tuệ các em mang tính nhạy bén và phát triển đến trình
độ tương đối như người đã trưởng thành. Tư duy của các em chặt chẽ và nhất
quán. Các em đã có thái độ tự giác tích cực trong tập luyện xuất phát từ những
động cơ đúng đắn. Các em rất nhạy bén với những động tác, kỹ thuật mới.
Tuy nhiên tâm lý và suy luận thích triết lý lại đưa các em đến chỗ vội vàng
thiếu khái quát, thiếu cơ sở thực tế, nên dẫn đến tình trang xa rời lý thuyết với
thực hành.
Trí nhớ của các em thường không máy móc, khi học bài thường chú ý
đến chủ đề và vạch ra giàn ý, rút ra ý chính gạch dưới chân, xây dựng sơ đồ
tóm tắt.

do hồi hộp xúc động.
- Hệ tuần hoàn: Buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh (mạch đập
của nam 70 – 80 lần/phút, nữ 75 – 85 lần/phút). Phản ứng của hệ tuần hoàn
tương đối rõ rệt, sau vận động huyết áp và mạch hồi phục nhanh.
- Hệ hô hấp: Được hoàn chỉnh lưu lượng phút và dung lượng tim đập
cao, tuy vậy tần số thở của học sinh lứa tuổi 17 – 18 cơ bản giống người lớn
khoảng 12 - 14 lần/phút tuy nhiên cơ thể vẫn còn yếu, cho nên sức co giãn
của lồng ngực chủ yếu các em thở bằng bụng. Vì vậy trong tập luyện cần chú
ý thở chậm thở sâu để tăng cường cơ năng trong hô hấp.
- Hệ tiêu hóa: Rất tốt, sự hấp thụ các chất dinh dưỡng qua tiêu hóa
nhanh và hiệu suất lớn.
- Hệ bài tiết và điều hòa thân nhiệt: Hoạt động khá hiệu quả đặc biệt
là bài tiết qua da. Do vậy hồi phục sau tập luyện diễn ra nhanh chóng hơn so
với người lớn.


12

- Hệ xương: ở thời kỳ này hệ xương đã phát triển nhanh và đột ngột,
đàn tính của xương giảm, độ giãn của xương tăng, do hàm lượng Ma zíc phốt
pho canxi trong xương tăng, xuất hiện sự cốt hóa ở một số bộ phận của xương
như xương cột sống. Nên cùng với sự phát triển về chiều dài của cột sống thì
khả năng biến đổi của cột sống không giảm mà trái lại tăng thêm xu hướng
cong vẹo.
- Hệ cơ: ở giai đoạn này phát triển với tốc độ nhanh khối lượng và số
lượng tăng đáng kể các nhóm cơ nhỏ đã phát triển hơn so với hệ xương, ở thời
kỳ này cơ bắp phát triển nhanh, không đồng đều chủ yếu là các cơ lớn phát
triển tương đối nhanh, như cơ đùi, cơ cánh tay. Vì sự phát triển không đồng
đều đó nên khi tập luyện, người giáo viên, huấn luyện viên chú ý phát triển cơ
bắp cho các em.

Như chúng ta đã biết, một kỹ thuật thường cấu trúc các chuỗi động tác
có trình tự, có sự phối hợp, có liên quan, có tác động đến nhau. Thúc đẩy hoặc
hạn chế nhau để cùng thực hiện một yêu cầu, yếu lĩnh kỹ thuật động tác nào
đó. Một kỹ thuật khó thường gồm nhiều khâu, nhiều giai đoạn, nhiều cử động
nên cùng một lúc người học không thể nào hình thành ngay các kỹ năng cũng
như các đường mòn liên hệ trên vỏ đại não các cử động đó. Do vậy, người ta
phân nhỏ kỹ thuật, nhất là kỹ thuật phức tạp thành các giai đoạn động tác
khác nhau.
Trong môn Nhảy xa người ta phân kỹ thuật ra thành 4 giai đoạn: chạy
đà, giậm nhảy, trên không, tiếp đất.
Trên cơ sở người học nắm bắt từng phần sau đó liên kết lại thành kỹ
thuật hoàn chỉnh. ở mỗi giai đoạn kỹ thuật, để giúp người học hình thành
được kỹ thuật người ta sử dụng các bài tập bổ trợ:
- Mang tính chuẩn bị nhằm đưa người tập vào trạng thái sinh lý, tâm lý
thích hợp với việc tiếp thu kỹ thuật.


14

- Mang tính dẫn dắt nhằm làm cho người tập nắm được yếu lĩnh từ dễ
đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ đơn lẻ đến liên hoàn của một số kỹ
thuật cần học.
- Mang tính chuyển đổi từ động tác này sang động tác khác với các
không gian và thời gian khác nhau, nhằm tạo ra sự lợi dụng các khả năng đã
có, hình thành ra các khả năng mới và có thể đáp ứng cho người học thực hiện
thuận lợi các kỹ năng đã học, người ta còn cần tập các bài tập bổ trợ thể lực
cho người tập.
Vì vậy đi đôi với các bài tập bổ trợ chuyên môn nói ở trên, người ta
cũng rất chú trọng đưa vào trong chương trình giảng dạy các bài tập để tăng
cường một số tố chất thể lực chuyên môn cần thiết.

Khả năng này được biểu hiện bước đầu ở động tác bật xa tại chỗ. VĐV
muốn bật xa tại chỗ cần phối hợp nhịp nhàng giữa động tác tay, chân, thân
người, đặc biệt là sự nhịp nhàng trong sự dùng sức cơ bắp.
1.3.1.2. Phương hướng và mức độ dùng sức
Thành tích Nhảy xa về cơ bản phụ thuộc vào góc bay của tổng trọng
tâm cơ thể khi rơi xuống và tốc độ bay ban đầu. Mà tốc độ bay ban đầu phụ
thuộc vào tốc độ đà tối đa có được trong lúc giậm nhảy.
- Độ xa của lần nhảy được tính theo cộng thức: S =

V02 sin 2
g

Trong đó: V0: là tốc độ bay ban đầu
 : là góc độ bay
g: là gia tốc rơi tự do (g = 9,8m/s)
Như vậy xét về mặt lý thuyết, thành tích Nhảy xa phụ thuộc vào tốc độ
bay ban đầu, góc bay và độ bay ra của trọng tâm cơ thể và trong lúc VĐV
không thể tác động lên quỹ đạo bay do chạy đà và giậm nhảy tạo nên. Vì vậy,
người nhảy phải có tốc độ chạy đà thích hợp, tạo lực giậm nhảy lớn, để giúp
cho người nhảy có thời gian bay trên không dài thì cơ thể người nhảy phải có
độ cao và độ xa khi bay trên không. Vậy phương hướng dùng sức giậm nhảy
vô cùng quan trọng.


16

1.4. Xu thế sử dụng các bài tập bổ trợ trong thể thao nói chung và trong
giảng dạy môn Nhảy xa nói riêng
Do vai trò tác dụng to lớn nói trên của các bài tập bổ trợ đối với quá
trình giảng dạy và huấn luyện kỹ thuật nên nhiều nước có nền công nghiệp

xa kiểu “ưỡn thân” của học sinh khối 11 trường THPT Cao Bá Quát - Gia
Lâm - Hà Nội.
-Nhiệm vụ 2: Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao
hiệu quả giậm nhảy của nhảy xa kiểu “ưỡn thân” cho Nữ học sinh trường
THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm – Hà Nội
2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu
Để giải quyết được các nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài chúng tôi xác
định phương pháp nghiên cứu sau:
2.2.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
Phương pháp này được sử dụng để nghiên cứu tổng hợp các tài liệu có liên
quan đến đề tài, từ đó rút ra cơ sở lý luận và thực tiễn nhằm đảm bảo tính
chính xác trong quá trình tiến hành giải quyết và vấn đề nghiên cứu.
2.2.2. Phương pháp quan sát sư phạm
Chúng tôi sử dụng phương pháp này để quan sát việc giảng dạy, và học
tập môn Nhảy xa kiểu “ưỡn thân” của Nữ học sinh khối 11 trường THPT Cao
Bá Quát – Gia Lâm – Hà Nội. Từ đó có cơ sở để đánh giá thực trạng việc sử
dụng bài tập bổ trợ trong giảng dạy kỹ thuật giậm nhảy của nhảy xa. Đồng
thời sử dụng phương pháp này để quan sát thu nhập số liệu cần thiết trong
thực nghiệm để giúp cho việc rút ra được các kết luận chính xác.
2.2.3. Phƣơng pháp kiểm tra sƣ phạm
Chúng tôi sử dụng phương pháp này để kiểm tra thành tích học tập môn
Nhảy xa kiểu “ưỡn thân” của Nữ học sinh khối 11 trường THPT Cao Bá Quát
– Gia Lâm – Hà Nội. Từ đó có cơ sở để đánh giá thực trạng việc sử dụng bài
tập bổ trợ trong giảng dạy kỹ thuật giậm nhảy của nhảy xa. Đồng thời sử dụng


18

phương pháp này để quan sát thu nhập số liệu cần thiết trong thực nghiệm để
giúp cho việc rút ra được các kết luận chính xác.


X
n

i


19

- Công thức tính phương sai:
2 

 X  X 

2

n 1

- Công thức tính độ lệch chuẩn:
  2

- Công thức:
t

XAXB

2
nA



3.1. Thực trạng về công tác giảng dạy và học tập môn Nhảy xa kiểu “ƣỡn
thân” của học sinh khối 11 trƣờng THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm – Hà
Nội
3.1.1. Thực trạng công tác giảng dạy môn Nhảy xa kiểu “ưỡn thân”
cho học sinh khối 11 trường THPT Cao Bá Quát – Gia Lâm – Hà Nội
Môn Điền kinh cũng như các môn học khác, nó là một môn thể thao lâu
đời, được phổ biến trên khắp Thế giới, với nhiều môn phong phú và và đa
dạng.
Thấy được tầm quan trọng và đồng thời muốn xây dựng một phong trào
thể thao rộng khắp và có tầm nhìn, Bộ giáo dục và Đào tạo đã đưa môn Điền
kinh là một nội dung học bắt buộc đối với học sinh trong các trường THPT
trong cả nước trong đó có môn Nhảy xa.
- Đội ngũ giáo viên:
Đội ngũ giáo viên GDTC của trường THPT Cao Bá Quát - Gia Lâm Hà Nội, là những thầy cô có chuyên môn nghiệp vụ tốt, dày dặn kinh nghiệm,
nhiệt tình và tâm huyết với nghề. Nhà trường có 6 giáo viên chính dạy môn
GDTC, trong đó 5 giáo viên có trình độ đại học với thâm niên công tác từ 12
năm trở lên và 1 giáo viên có trình độ cao đẳng sư phạm TDTT với thân niên
công tác dưới 8 năm.
- Cơ sở vật chất:
Qua 6 tuần thực tập tại trường THPT Cao Bá Quát - Gia Lâm - Hà nội,
chúng tôi thấy rằng co sở vật chất của nhà trường tương đối đầy đủ, trang


21

thiết bị tập luyện cho các môn thể thao nói chung và môn Nhảy xa nói riêng là
tương đối đầy đủ, đảm bảo an toàn cho người tập luyện thể dục thể thao.
Phong trào tập luyện các môn TDTT nói chung tổ chức thường xuyên
các em tham gia tập luyện nhiệt tình. Vì vậy đã thu được kết quả tương đối
cao, đoạt giải ba môn Bóng rổ và giải nhì môn Điền kinh (chạy 100m) trong

+ Chạy nâng cao đùi 18m (nữ).
+ Chạy đạp thẳng chân sau (đạp sau) 20m(nữ).
+ Nhảy lò cò mỗi chân 30m x 5 lần.
+ Chạy nhanh 30m x 5 lần.
+ Đứng lên ngồi xuống bằng 2 chân (nam, nữ) 30 lần.
- Các bài tập bổ trợ chung:
+ Các bài tập cơ lưng, cơ bụng.
+ Các trò chơi.
- Thời gian thực hiện các bài tập bổ trợ từ 15 – 20 phút trong mỗi buổi
tập trong đó khoảng 40% là dành cho tập luyện các bài tập bổ trợ kỹ thuật và
60 % là dành cho tập luyện các bài tập bổ trợ phát triển thể lực.
- Khi quan sát chúng tôi trực tiếp đứng cạnh người thực hiện trong thời
gian quan sát các buổi tập khác nhau và thu được kết quả ở trên, chúng tôi
nhận thấy:
+ Số lượng các bài tập bổ trợ kỹ thuật, bài tập bổ trợ thể lực còn chưa
phong phú, sử dụng phương tiện còn ít.
+ Thời gian dành cho việc tập luyện các bài tập bổ trợ kỹ thuật và bài
tập thể lực là tương đối phù hợp (15 – 20 phút).
- Qua các buổi quan sát, chúng tôi đã tìm ra được những sai lầm sau:
1. Điểm giậm nhảy không chính xác.
2. Kết thúc nhảy trọng tâm cơ thể thấp.
3. Góc giậm nhảy quá lớn hoặc quá nhỏ.
4. Thời gian giậm nhảy dài.
5. Lực giậm nhảy yếu.
6. Góc độ của chân lăng với thân người quá lớn hoặc quá nhỏ.


23

- Kết quả của phương pháp quan sát sư phạm các sai lầm được thể hiện

35,3%
10
11,8%
70
82,4%
15

17,6%

- Như vậy qua quan sát sư phạm chúng tôi thấy rằng ở những sai lầm 1
và sai lầm 5 là những sai lầm tỷ lệ mắc phải chiếm nhiều hơn và thường
xuyên hơn (60% - 70%). Tuy nhiên để làm rõ hơn vấn đề này chúng tôi đã
tiến hành phương pháp phỏng vấn.
3.1.2.2. Tìm hiểu thực trạng việc sử dụng bài tập bổ trợ bằng phương
pháp phỏng vấn chuyên gia.
- Chúng tôi tiến hành phương pháp hỏi trực tiếp và gián tiếp các giáo
viên đã giảng dạy và có kinh nghiệm sư phạm ở trong và ngoài trường.
Kết quả thu được ở và bảng sau.
Bảng 3.2: Kết quả phỏng vấn về những sai lầm thƣờng mắc trong khi học
kỹ thuật giai đoạn giậm nhảy của nhảy xa kiểu “ƣỡn thân” (n = 10)
TT

Tên các sai lầm

Ngƣời mắc Tỷ lệ %

1

Điểm giậm nhảy không chính xác


Lực giậm nhảy yếu

10/10

6

Góc độ của chân lăng với thân người quá
lớn hoặc quá nhỏ

2/10

20