1. KHÁI QUÁT VỀ TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI DO NGUỒN
NGUY HIỂM CAO ĐỘ GÂY RA
1.1. Khái niệm nguồn nguy hiểm cao độ
Khoản 1 Điều 623 BLDS 2005 định nghĩa về nguồn nguy hiểm cao độ: “Nguồn
nguy hiểm cao độ gồm phương tiện giao thông vận tải cơ giới, hệ thống tải điện, nhà
máy công nghiệp đang hoạt động, vũ khí, chất nổ, chất cháy, chất độc, chất phóng
xạ, thú dữ và các nguồn nguy hiểm cao độ khác do pháp luật quy định”.
1.2. Điều kiện phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy
hiểm cao độ gây ra
Có thiệt hại xảy ra và thiệt hại này do chính sự tác động của bản thân nguồn
nguy hiểm cao độ hoặc do hoạt động nội tại của nguồn nguy hiểm gây ra.
Có mối quan hệ nhân quả giữa hoạt động gây thiệt hại của nguồn nguy hiểm cao
độ và thiệt hại trên thực tế.
1.3. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra dựa trên sự
suy đoán trách nhiệm đối với người có nghĩa vụ quản lý nguồn nguy hiểm cao độ.
Trách nhiệm này được áp dụng khi hoạt động gây thiệt hại của nguồn nguy hiểm
cao độ nằm ngoài khả năng kiểm soát của con người hoặc thiệt hại xảy ra do một
phần lỗi của người quản lý, bảo quản, vận hành nguồn nguy hiểm cao độ. Nếu thiệt
hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của họ thì không áp dụng trách nhiệm này mà sẽ áp dụng
trách nhiệm bồi thường thiệt hại nói chung.
Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra có thể được
áp dụng với các chủ thể sau: Chủ sở hữu; người được chủ sở hữu giao chiếm hữu,
sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ; người chiếm hữu, sử dụng trái pháp luật nguồn
nguy hiểm cao độ. Việc xác định ai trong số các chủ thể trên phải chịu trách nhiệm
bồi thường thiệt hại phải căn cứ vào từng trường hợp cụ thể.
2. XÂY DỰNG TÌNH HUỐNG THUỘC TRÁCH NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT
HẠI DO NGUỒN NGUY HIỂM CAO ĐỘ GÂY RA VÀ XÁC ĐỊNH TRÁCH
NHIỆM BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI
2.1. Xây dựng tình huống
1

2
Thứ tư, hoạt động gây thiệt hại của chiếc xe nằm ngoài khả năng kiểm soát của
anh S, bởi trước khi khởi hành, anh đã kiểm tra xe cẩn thận, đồng thời, khi thấy
đường đông, anh S đã giảm ga và bóp phanh để hãm tốc độ xe. Do đó, anh S hoàn
toàn không có lỗi. Khi đó, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do chiếc xe gây ra sẽ
dựa trên sự suy đoán trách nhiệm đối với người có nghĩa vụ quản lý chiếc xe đó.
2.2.2. Về chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại
Theo Khoản 2 Điều 623 BLDS 2005 quy định về bồi thường thiệt hại do nguồn
nguy hiểm cao độ gây ra: “Chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường
thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra; nếu chủ sở hữu đã giao cho người khác
chiếm hữu, sử dụng thì người này phải bồi thường, trừ trường hợp có thoả thuận
khác”; đồng thời, theo hướng dẫn tại điểm đ, mục 2, phần III Nghị quyết số
03/2006/NQ-HĐTP ngày 8/7/2006 của Hội đồng thẩm phán TANDTC hướng dẫn
áp dụng một số quy định của BLDS 2005 về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng;
để xác định ai có trách nhiệm bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây
ra thì phải xác định trong trường hợp đó người được giao nguồn nguy hiểm cao độ
có phải là người chiếm hữu, sử dụng nó hay không.
Trong tình huống, anh S chỉ được bà C thuê lái xe và trả tiền công theo hợp
đồng lao động, tức là người chiếm hữu, sử dụng xe không phải anh S mà là bà C.
Đồng thời, xét năng lực chịu trách nhiệm bồi thường, bà C hoàn toàn có khả năng
bồi thường vì bà đủ tuổi chịu trách nhiệm dân sự (49 tuổi) và có khả năng chịu trách
nhiệm bằng tài sản của mình (do là chủ xưởng gỗ). Do đó, bà C sẽ phải bồi thường
cho chị H và A; cụ thể, bà phải bồi thường 7 triệu đồng tiền viện phí, 21 triệu đồng
giá trị chiếc xe máy và một số chi phí khác phù hợp với tình trạng người bị hại.
3. KẾT LUẬN
Bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra là loại trách nhiệm đặc
biệt bởi lẽ thiệt hại xảy ra không phải do hành vi và do lỗi của con người mà do
hoạt động của những sự vật mà hoạt động của chúng luôn tiềm ẩn khả năng gây
thiệt hại. Mặc dù chủ sở hữu hoặc người chiếm hữu nguồn nguy hiểm cao độ có thể
không có lỗi đối với thiệt hại nhưng để bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người bị