Khóa luận tốt nghiệp

Lê Thị Liên
Mở Đầu

1. Lí do chọn đề tài
1.1- Lí do khoa học
Trẻ em lớn lên trong tiếng ru dịu ngọt. Chính những lời ru được cất lên
từ những người bà, người mẹ ấy đã nuôi dưỡng và mở rộng dần đôi cánh của
tâm hồn các em. Thơ ca là nguồn suối mát, là làn gió thơm góp phần nuôi
dưỡng tư tưởng, tình cảm tốt đẹp, trí tưởng tượng cũng như ngôn ngữ cho các
em. Có thể nói, thơ ca có khả năng giáo dục rất lớn i vi mọi lứa tuổi.
" Xuân Quỳnh là hiện tượng rất quan trọng của nền thơ ca chúng ta. Có
lẽ từ thời Hồ Xuân Hương, qua các chặng phát triển, phải đến Xuân Quỳnh,
nền thơ ấy mới thấy lại một nữ thi sĩ mà tài năng và sự đa dạng của tâm hồn
được thể hiện ở một tầm cỡ đáng kể như vậy." (3. Tr 207)
Xuân Quỳnh có một tuổi thơ dữ dội, cuộc sống sau này cũng đầy những
bất hạnh, cực nhọc nhưng chị đã vượt qua tất cả để sống cho ra sống, sống để
mà làm thơ, để yêu con. Xuân Quỳnh đến với thơ như một định mệnh và đến
với thơ thiếu nhi như một thiên chức. Nó như một tất yếu trong cuộc đời Xuân
Quỳnh: chị sinh ra, yêu, làm thơ, làm mẹ và viết thơ cho con. Những ai đã
từng đọc thơ Xuân Quỳnh hẳn sẽ thấy đây là món quà vừa quen vừa lạ dành
cho thiếu nhi: nó đằm thắm yêu thương như một cái hôn; dịu dàng, thanh tao
như một đóa hoa; ngọt ngào, ngát thơm như một chiếc bánh...
Theo Vân Thanh nhận xét, thơ viết cho thiếu nhi là bộ phận quan trọng
làm nên sự nghiệp của nhà thơ nữ đặc sắc Xuân Quỳnh, một sự nghiệp thơ chỉ
trên 25 năm: "Trong tư cách người phụ nữ, người yêu và người vợ, Xuân
Quỳnh đã để lại một di sản thơ tình yêu đằm thắm và da diết đến khắc khoải...
Trong tư cách người mẹ, Xuân Quỳnh đã để lại một gia tài thơ viết cho con,
cũng là viết cho các thế hệ trẻ thơ, thật dồi dào và trong trẻo, thật ngộ nghĩnh
và dễ thương" (7. Tr 29). Nhờ những bài thơ ngộ nghĩnh, trong trẻo ấy mà các

Quỳnh (Qua phần tuyển thơ trong tập Bầu trời trong quả trứng). Điều
này giúp tôi hiểu rõ hơn về thơ Xuân Quỳnh đặc biệt là mảng thơ viết cho
thiếu nhi, đồng thời đề tài này cũng giúp ích cho tôi rất nhiều trong việc bồi
dưỡng năng lực cảm thụ văn học cho học sinh sau này.
2. Lịch sử vấn đề
Nếu như nhắc đến nhà thơ nữ Việt Nam chắc rằng không ai là không
nhắc đến Xuân Quỳnh. Xuõn Qunh cú một cuộc đời ngắn ngủi 46 năm, một
sự nghiệp thơ chỉ trên 25 năm, số lượng tác phẩm tuy không nhiều nhưng cũng
đủ khắc nên một dấu ấn đậm nét trong nền thơ ca Việt Nam. Là một hiện
tượng của nền thơ ca Việt Nam hiện đại, nên đã có rất nhiều nhà văn, nhà thơ,

K32A GDTH

-2-

Niên khóa: 2006 -2010


Khóa luận tốt nghiệp

Lê Thị Liên

nhà nghiên cứu, phê bình đã bàn về con người và tác phẩm của Xuân Quỳnh
nói chung, các tác phẩm viết cho thiếu nhi của Xuân Quỳnh nói riêng.
Về những đóng góp của Xuân Quỳnh trong nền văn học Việt Nam hiện
đại, Phạm Tiến Duật ã nhận xét:" Kể từ năm 1945 trở lại đây, Xuân Quỳnh là
nhà thơ nữ được coi là một trong những tài năng nổi bật, mới mẻ và phong
phú nhất trong những cây bút nữ làm thơ."
Nguyễn Duy thì cho rằng:" Xuân Quỳnh - một trong tài sắc hiếm hoi
của làng văn Việt Nam hiện đại - đã để lại cho đời ngót nghét 10 tập thơ với

-4-

Niên khóa: 2006 -2010


Khóa luận tốt nghiệp

Lê Thị Liên

Còn trong " Xuân Quỳnh - một chồi thơ sắc biếc ", Chu Nga đã lý giải
nguyên nhân nào khiến chị yêu thơ Xuân Quỳnh : " Tôi yêu thơ Xuân Quỳnh
trước tiên vì cái nét trẻ trung, tươi tắn, cái vẻ hồn nhiên, cởi m ca người
làm thơ, yêu cách viết nghịch ngợm, dí dỏm, không cần làm duyên mà vẫn có
duyên cầm bút. Chính nó cũng là điểm phân biệt giữa Xuân Quỳnh với một vài
nhà thơ nữ khác ... Xuân Quỳnh đến với thơ một cách hồn nhiên, không chút
cố tình, gượng ép, trong chị thực sự có hồn thơ - đó là điều đáng quý nhất đối
với những ai được gọi là thi sĩ ". (12)
Vương Trí Nhàn trong bài " Cuộc đời để lại " cho rằng : " Người ta
thường nói trong những người viết văn như mãi mãi có một đứa trẻ con, bỡ
ngỡ trước cuộc đời. Trong Xuân Quỳnh cũng có một đứa trẻ ấy, đôn hậu, cởi
mở, nhưng cũng ngỗ nghịch, ham hố, liều lĩnh và đặc biệt là rất cảm tính
trong nhận xét và đối xử ". (5. Tr 209 )
Cụ thể về mảng thơ Xuân Quỳnh, Vân Thanh trong bài " Xuân Quỳnh
với thơ thiếu nhi " đã đánh giá : " Ngộ nghĩnh, hồn nhiên, thơ Xuân Quỳnh
nói chính lời trẻ thơ, nghĩ cách nghĩ của trẻ thơ. Rồi lại có thể tách ra khỏi trẻ
thơ, để ngụ vào đấy một triết lí hồn nhiên của sự sống, thứ triết lí mà ở mỗi
lứa tuổi có thể hấp thụ một cách riêng. ở đây, không có sự cao đạo, lên giọng,
mà cũng không phải là lối nhại mượn, bắt chước, cưa sừng làm nghé, khoác áo
hoặc đeo băng trẻ em. Đọc Xuân Quỳnh, thấy chị làm thơ thật dễ dàng. Cứ
như mạch nước ngọt tuôn ra từ một mạch nguồn trong trẻo.(7. Tr 33)

của mình vào việc nghiên cứu, tìm hiểu các tác phẩm thơ Xuân Quỳnh viết
cho thiếu nhi được tuyển tập trong Bầu trời trong quả trứng để thấy được nét
đặc sắc, nổi bật trong nghệ thuật thơ Xuân Quỳnh, đồng thời sẽ giúp ích cho
bản thân tôi trong quá trình giảng dạy cho học sinh Tiểu học.
3.Mục đích nghiên cứu
Chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: Nghệ thuật những bài thơ viết
cho thiếu nhi của Xuân Quỳnh (Qua phần tuyển thơ trong tập Bầu trời
trong quả trứng) với mục đích thấy được nét đc sắc, nổi bật trong nghệ thuật
thơ Xuân Quỳnh đặc biệt là trong tập thơ viết cho thiếu nhi Bầu trời trong
quả trứng. Từ đó, chúng tôi thiết kế một giáo án giảng dạy chính khoá thơ
Xuân Quỳnh ở Tiểu học.

K32A GDTH

-6-

Niên khóa: 2006 -2010


Khóa luận tốt nghiệp

Lê Thị Liên

4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Xuân Quỳnh bước vào sự nghiệp sáng tác văn chương như một sự tất
nhiên, sự nghiệp thơ của chị được ấn định với tập thơ Tơ tằm- Chồi biếc (in
chung với Cẩm Lai) năm 1963 được đánh giá khá cao và kết thúc sự nghiệp
bằng tập thơ Hoa cỏ may đạt giải thưởng văn học 1990 của Hội Nhà văn.
Trong khoảng trên 25 năm sự nghiệp thơ Xuân Quỳnh đã để lại không ít tác
phẩm hay cho độc giả, trong đó chúng ta không thể không nhắc tới mảng đề

Nội dung

Chương 1
Xuân Quỳnh trong nền thơ ca Việt Nam hiện đại

1.1- Xuân Quỳnh thơ và đời
Nữ sĩ Xuân Quỳnh tên khai sinh là Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, sinh ngày
06 tháng 10 năm 1942, tại xã La Khê, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Tây (nay là
Hà Nội), trong một gia đình công chức nhỏ, cha lấy vợ hai và chuyển vào Sài
Gòn sinh sống nên Xuân Quỳnh và chị gái Đông Mai ở với bà nội. Tuổi thơ
Xuân Quỳnh thiếu thốn tình cảm của cả cha lẫn mẹ.
Tháng 02 năm 1955, Xuân Quỳnh được tuyển vào đoàn văn công Trung
ương ( lúc đó trụ sở ở 66 phố Quán Sứ) và được đào tạo thành diễn viên múa.
Xuân Quỳnh đã đi biểu diễn ở nhiều nước trên thế giới và dự Đại hội Sinh viên
thế giới năm 1959 tại Viên (o). Xuân Quỳnh bắt đầu làm thơ từ khoảng
1959-1960, đến năm 1962-1963 được học ở trường bồi dưỡng những nhà viết
văn trẻ ( khóa I) của Hội Nhà văn. Năm 1963, sau khi đi thực tế ở đảo Cô Tô
về, Xuân Quỳnh quyết tâm đi vào con đường văn học. Lúc mới chuyển công
tác, chị làm ở báo Phụ nữ Việt Nam, rồi về Tỉnh hội Phụ nữ Vĩnh Phú. Từ năm
1964, Xuân Quỳnh trở thành biên tập viên Báo Văn nghệ, Nhà xuất bản Tác
phẩm mới. Tại Đại hội các nhà văn Việt Nam lần thứ ba, Xuân Quỳnh được
bầu vào ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam. Một số bài thơ của chị được
dịch và in tại Liên Xô, CHDC Đức, Pháp...
Cuộc sống nghèo túng, vất vả, lại mang trong mình bệnh tim nhưng
không làm chị lùi bước. Chị có niềm tin vững chắc và mãnh liệt vào cuộc đời,
nhưng số phận nghiệt ngã đã cướp đi nữ thi sĩ tài hoa của chúng ta vào ngày
29 tháng 8 năm 1988. Xuân Quỳnh đã vĩnh viễn ra đi ở tuổi 46 - khi tài năng

K32A GDTH


vào loại phong phú nhất trong số các nhà thơ cùng thế hệ". (5. Tr 142)
Trong mảng thơ ca kháng chiến, Xuân Quỳnh đã để lại dấu ấn là hai tập
thơ: Hoa dọc chiến hào và Gió Lào cát trắng góp phần làm phong phú cho
thơ kháng chiến đồng thời cũng khẳng định ý chí về sự phấn đấu của lớp
người trẻ tuổi những năm chống Mĩ của đất nước:
Tôi sẵn lòng đem hiến cả đời tôi
Cho cát trắng và gió Lào quạt lửa.
Trong sự nghiệp văn học của Xuân Quỳnh, nếu như không nhắc tới
mảng đề tài Xuân Quỳnh viết cho thiếu nhi thì quả là một thiếu sót rất lớn.
Trong đời thơ không dài, Xuân Quỳnh đã để lại một gia tài những sáng tác
cho thiếu nhi, đó là sự kết tinh của mọi trải nghiệm đời mình. Nếu mảng thơ
về tình yêu là lời nói của trái tim: "Em trở về đúng nghĩa trái tim em" thì trong
thơ viết cho thiếu nhi, Xuân Quỳnh đã một lần nữa từ tuổi thơ của mình mà
đến với tuổi thơ của các em. Ngoài thơ, Xuân Quỳnh còn kể chuyện cho các
em. Những mẩu chuyện gọn, ngắn và xinh xắn như đời thường hiện tại mà đẹp

K32A GDTH

-10-

Niên khóa: 2006 -2010


Khóa luận tốt nghiệp

Lê Thị Liên

như cổ tích, đầy hứng thú và bất ngờ. Những mẩu chuyện được viết với thứ
ngôn ngữ giản dị mà trong sáng.
Đời thơ Xuân Quỳnh ngẳn ngủi nhưng số lượng tác phẩm Xuân Quỳnh

Niên khóa: 2006 -2010


Khóa luận tốt nghiệp

Lê Thị Liên

dồn tất cả tâm hồn và sức lực cho con, tựa như để bù đắp cho những thiếu hụt
và trống trải của chính đời mình. Trong thơ Xuân Quỳnh, tình mẹ con thật
thiết tha, sâu đậm. Những đứa con là nguồn thi hứng không bao giờ cạn của
Xuân Quỳnh.
Tình mẹ con vốn là tình cảm quen thuộc trong đời sống và thơ ca Xuân
Quỳnh vẫn mang lại cho người đọc những điều mới mẻ và xúc động. Ngoài
tình yêu thương con vô bờ như những người mẹ khác, Xuân Quỳnh còn có tấm
lòng độ lượng, bao dung, trí tuệ thông minh, sắc sảo của riêng mình. Chính đó
là chiếc chìa khóa giúp nhà thơ đến được, nhìn thấu được và phát hiện được
nhiều ở thế giới vốn đẹp, lung linh và rất động trong tâm hồn tuổi thơ. Từ đó,
tạo nên vẻ đẹp, nét đặc sắc riêng trong những bài thơ Xuân Quỳnh viết cho
con, cũng là viết cho thiu nhi nói chung.
Là người mẹ, Xuân Quỳnh đã nói được cái mênh mang của tình mẹ một
cách thấm thía và giản dị:
Dẫu con đi đến suốt đời
Vẫn không đi hết những lời mẹ ru.
Những nhận xét thích hợp với tâm lí tuổi thơ, những cảm xúc tràn đầy
của một tâm hồn tinh tế đã nói lên được cái ngây thơ của trẻ:
-à mẹ ơi! có con dế
Luôn trong bao diêm con đây
Mở ra là con thấy ngay
Con yêu mẹ bằng con dế.
Chúng ta còn gặp trong thơ Xuân Quỳnh lối nói quen thuộc, những so

Như cái chữ bố xem
Chữ vẫn luôn trong sách
Trước triết lí nhận và cho của Mí, bà đã giải thích như một chân lí v
chõn lớ y cũng li rt t nhiờn:
Cái ngoan mà đem cho
Thì lại ngoan hơn nữa.
Lời thơ nhẹ nhàng mà sâu sắc, Xuân Quỳnh đã tạo ra những lời khuyên
bổ ích một cách giản dị, dễ nhớ và thấm sâu, đặc biệt phù hợp với tâm lí trẻ
thơ.
Bản năng của người mẹ, những cảm xúc tinh tế và cái nhìn sự vật bằng
con mắt trẻ thơ đã tạo nên nét đáng yêu ở các bài thơ viết cho thiếu nhi của
Xuân Quỳnh. Trong khi đi thật sâu vào những trải nghiệm của bản thân, qua
một lối cảm, nghĩ và nhận xét tinh tế, thông minh, Xuân Quỳnh đã gặp tất cả

K32A GDTH

-13-

Niên khóa: 2006 -2010


Khóa luận tốt nghiệp

Lê Thị Liên

những bậc làm cha làm mẹ, đã biểu đạt hộ cho họ những chân lí thông thường
mà không dễ ai cũng nói được tỏ tường, với biết bao rung động và xúc động.
Xuân Quỳnh đã phải dừng lại sự nghiệp làm thơ của mình ở tuổi 46
nhưng gia tài thơ chị để lại cho thế hệ trẻ thơ thật dồi dào và trong trẻo. Nhờ
những bài thơ ngộ nghĩnh, trong trẻo ấy mà các em nhận thấy thế giới xung

cho thiếu nhi, Xuân Quỳnh sử dụng chủ yếu các thể thơ truyền thống của ca
dao Việt Nam, đó là thể thơ lục bát và thơ 5 tiếng. Xuân Quỳnh mồ côi mẹ từ
khi còn rất nhỏ, được lớn lên trong vòng tay chăm sóc của bà nội, được nghe
những câu hát ru, những câu chuyện cổ tích của bà. Tuổi thơ với những câu
hát đồng dao; những trò chơi dân gian là môi trường nuôi dưỡng tâm hồn nhà
thơ. Những lời ru ngọt ngào, trong sáng và những bài ca vần vè, dễ đọc, dễ
thuộc ấy đã theo Xuân Quỳnh suốt cả tuổi thơ, để đến khi làm mẹ, nhà thơ lại
dồn cả tình cảm và những cái "vốn" dân gian ấy vào những trang thơ viết cho
con, cho tuổi thơ.
Những câu đồng dao vần vè đi vào thơ Xuân Quỳnh rất tự nhiên như cái
vốn sẵn có. Với tinh thần thấm đẫm chất dân gian ấy lại được thể hiện bằng
thể thơ lục bát truyền thống trong bài Chờ trăng thể hiện tình cảm của trẻ thơ
đối với thiên nhiên, một tình cảm cũng mang màu sắc dân gian:

K32A GDTH

-15-

Niên khóa: 2006 -2010


Khóa luận tốt nghiệp

Lê Thị Liên

Hôm nay mười bốn, mai rằm
Lạy trời trong sáng cho ông trăng về
Dẫu xa xin chớ ngại gì
Có cơn gió mát đưa đi dẫn đường.
Cũng bằng thể thơ lục bát Xuân Quỳnh đã truyền hơi thở dân gian hòa


Khóa luận tốt nghiệp

Lê Thị Liên

đáng yêu và trẻ thơ, đem đến cho trẻ niềm thích thú về sự "có lí" của một
chuỗi những điều "phi lí".
Trời sinh ra trước nhất
Chỉ toàn là trẻ con . . .
Câu chuyện kể được dẫn dắt đều đều trong thể thơ 5 tiếng cho tới kết
thúc:
Chuyện loài người trước nhất
tạo nên niềm thích thú, bất ngờ cho người đọc.
Những câu hỏi ngây thơ, tò mò của đứa con nhỏ cũng được Xuân Quỳnh
"cắt nghĩa" thành công bằng thể thơ 5 tiếng với vẻ tự nhiên, dí dỏm riêng của
một người mẹ thông minh, sắc sảo:
Ban ngày làm bằng nắng
Màu xanh làm bằng cây
Quả ớt làm bằng cay
Tiếng ồn sinh tàu điện.
Cũng với thể thơ 5 tiếng, Tiếng gà trưa là bài thơ gây được niềm xúc
động lớn trong lòng người đọc, không thể không trào nước mắt khi đọc những
câu thơ đầy cảm xúc:
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ :
Cục... cục tác cục ta
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ...

tư duy của các em đòi hỏi kiểu tổ chức câu thơ như vậy. Vì vậy bên cạnh thể
thơ 5 tiếng được sử dụng rất thành công, Xuân Quỳnh còn sử dụng thể thơ 4
tiếng.
Bằng thể thơ 4 tiếng, Xuân Quỳnh đã miêu tả hình ảnh Cây bàng rất tự
nhiên, rất "thật" mà lại phù hợp với ngôn ngữ của trẻ em:
Khi vào mùa nóng
Tán lá xòe ra
Như cái ô to
Đang làm bóng mát
Bóng bàng tròn lắm
Tròn như cái nong.

K32A GDTH

-18-

Niên khóa: 2006 -2010


Khóa luận tốt nghiệp

Lê Thị Liên

Những câu thơ ngắn gọn, những lời thơ giản dị và hoàn toàn không có
ẩn ý nhưng ở đó có sự chọn lọc ngôn từ và chứa đựng lượng thông tin vừa đủ,
phù hợp với cách cảm, cách hiểu của trẻ em về thế giới xung quanh.
Thể thơ 6 tiếng cũng được Xuân Quỳnh thể hiện khá thành công trong
các bài: Mùa đông nắng ở đâu?, Con yêu mẹ, Cô giáo của em hay Cái địa
bàn của chú Điền. Bằng trí tuệ của một người mẹ thông minh, sắc sảo, Xuân
Quỳnh đã tạo thành một cuộc đối thoi sinh động, vui nhộn và cũng đậm chất

Lê Thị Liên

2.2- Giọng điệu
Trái tim có thứ ngôn ngữ riêng của nó và trái tim cất lên thứ ngôn ngữ
ấy bằng một giọng điệu cũng rất riêng. Đúng như Lưu Khánh Thơ đã nói:
"Giọng điệu ở đây không phải là cách nói mà là cảm xúc, là giọng điệu của
tâm hồn". (5. Tr 253)
Nếu chúng ta ví những điều tác giả muốn gửi gắm, nhắn nhủ đến các em
qua bài thơ là một dòng sông chở nặng phù sa thì giọng điệu là lớp sóng-phần
nổi và luôn đồng hành cùng lớp phù sa ấy. Chính những nhịp sóng này khi
nhanh khi chậm, khi khoan thai, khi dồn dập sẽ nâng đỡ, tạo đà cho các em
thỏa sức ngụp lặn trong làn nước mát mà kiếm tìm từng hạt phù sa. Bước chân
lên bờ rồi, những hạt nước rồi cũng bốc hơi đi lại túi gấm phù sa thu nhặt
được và dư âm dềnh dàng, tròng trành của từng nhịp sóng.
Mã Giang Lân có viết: Thơ Xuân Quỳnh "lúc thủ thỉ, lúc tâm tình, khi
dạt dào mạnh mẽ, nhưng cái chính là chân thành dịu nhẹ và điệu hát ru
thường trở về". Bởi theo Mai Hương: "Bắt nguồn từ cảm hứng lời ru, chất thơ
thường mượt mà, đậm màu sắc ca dao, dân ca".
Tuổi thơ Xuân Quỳnh được đắm mình, được nuôi dưỡng bằng những lời
hát ru, những câu chuyện thần tiên của bà và khi lớn lên rồi làm mẹ Xuân
Quỳnh càng thấm đượm những điệu ru con. Những âm điệu du dương ấy đã
ngấm vào từng nhịp tim, từng hơi thở của người mẹ - Xuân Quỳnh. Xuân
Quỳnh đã lấy đúng cái âm điệu ấy để lên tiếng, để làm thơ.
Tuy có màu sắc chung nhưng trong 22 bài thơ của tập Bầu trời trong
quả trứng, giọng điệu thơ Xuân Quỳnh lại vô cùng biến ảo.
Trong bài Cắt nghĩa viết tặng Minh Vũ một loạt câu hỏi được đặt ra:
... Má ơi ai sinh cá
Ai làm ra cái kem
Đêm sao lại màu đen
Ban ngày sao màu trắng?

Trong suốt mùa đông vườn em
Nắng lặn vào trong mùi thơm
Cả trăm ngàn bông hoa cúc.
( Mùa đông nắng ở đâu?)
Những điều mẹ nghĩ hôm nay
Ghi cho con nhớ những ngày còn thơ
Ngày mai trọn vẹn ước mơ
Yêu thương thêm chuyện ngày xưa nước mình.
(Tuổi thơ con)

K32A GDTH

-21-

Niên khóa: 2006 -2010


Khóa luận tốt nghiệp

Lê Thị Liên

Khi thì nhí nhảnh ngây thơ như giọng một đứa trẻ:
Bóng bàng tròn lắm
Tròn như cái nong
Em ngồi vào trong
Mát ơi là mát
( Cây bàng)
Trong bài Chuyện cổ tích về loài người Xuân Quỳnh laị sử dụng giọng
kể như của bà, của mẹ dẫn c gi vào một thế giới hoàn toàn mới lạ:
Trời sinh ra trước nhất

bài Tại sao gà con sinh ra?, Xuân Quỳnh viết:
Thấy gà mẹ khổ quá
Cứ nằm liền ổ rơm
Thân xác xơ gầy mòn
Không ăn mà mãi thức
Thương mẹ, đạp vỏ trứng
Thế là gà sinh ra.
Bài thơ vừa mang giọng kể lại vừa mang giọng tả. Xuân Quỳnh phải
quan sát tỉ mỉ lắm mới có cái nhìn tinh tế đến vậy. Nhà thơ đã kể cả quá trình
ấp trứng của chú gà mái rất chi tiết, tỉ mỉ, chân thật, từ cái nhìn ấy đã khiến
Xuân Quỳnh thấy "gà mẹ khổ quá".
Gà mẹ đã hi sinh hết mình vì con: nằm liền ổ rơm, không ăn mà mãi
thức vì thế thân xác gầy mòn. Nó không ăn, không ngủ mà thức mãi để ấp ủ
cho đàn con. Những chú gà con dường như cũng hiểu lòng gà mẹ nên đạp vỡ
vỏ trứng chui ra.
Một hiện tượng hết sức bình thường có thể lí giải cho các em là gà mẹ
ấp ủ gà con đã đủ ngày đủ tháng nên gà con mổ vỏ trứng chui ra. Nhưng đối
với Xuân Quỳnh - một người mẹ yêu con tha thiết, suốt đời hi sinh vì chồng vì
con lại lí giải một cách hoàn toàn khác:
Vì gà mẹ mong chờ
Nên có gà con đó.
Xuân Quỳnh không lí giải theo khoa học mà lí giải theo một cách riêng
mà có lẽ chỉ mình nhà thơ mới có: Gà con sinh ra chỉ bởi gà mẹ yêu thương,
che chở, ấp ủ và hi sinh tất cả chỉ để mong chờ những chú gà con ra đời.

K32A GDTH

-23-

Niên khóa: 2006 -2010

Sao trăng khuyết, trăng đầy?
Trăng khuyết là trăng gầy
Lúc buồn trăng khuyết thế.

K32A GDTH

-24-

Niên khóa: 2006 -2010


Khóa luận tốt nghiệp

Lê Thị Liên

Với sự biến ảo, nhập vai xuất sắc này, ta không hề thấy một sự lặp lại
đơn điệu, nhàm chán nào trong suốt 22 bài thơ của Bầu trời trong quả trứng.
Giọng mẹ không hề lẫn với giọng con. Nét tinh nghịch hồn nhiên của trẻ thơ
được giữ lại nguyên vẹn, nét ngọt ngào sâu sắc của người mẹ cũng nguyên
phần đằm thắm.
Trong bài Chuyện về những dòng nước thì từng câu thơ cứ lần lượt nối
tiếp nhau, trôi đi băng băng như chính đó là dòng nước đang ào tìm về biển.
Say sưa cùng chuyện kể, người ta không còn chú ý gì đến thế giới ồn ào, náo
nhiệt thực tại nữa, chỉ còn biết thả hồn phiêu bạt theo lời kể khi rì rầm, khi ào
ạt, khi khẩn thiết xin dừng, khi hừng hực khát khao khám phá; đó là lời của
"ngàn đá", lời của "rong rêu"; lời của "những hòn cuội", những "hạt phù sa":
Đó là nơi dòng sông
òa vui khi gặp biển
Những câu thơ cuối cùng vang lên, người đọc như thở phào nhẹ nhõm
với cảm giác vừa hoàn thành xong một hành trình dài tìm về với biển. Đọc thơ