Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Mai
Mở ĐầU
1. Lí do chọn đề tài
1.1. Lí do khách quan
Một em nhỏ làm thơ - chuyện này đã trở thành hiện tợng vào năm
1966 - lúc Trần Đăng Khoa mới lên 8 tuổi - làm những bài thơ đầu tiên tại xã
Quốc Tuấn - Nam Sách - Hải Dơng. Trần Đăng Khoa đã đóng góp nhng bài
thơ của mình vào cuộc đời, và đóng góp cái thế giới tâm hồn trẻ con vào
trong thơ. Những dòng thơ hồn nhiên và ấm áp tình ngời đó đã nhanh chóng
làm xôn xao lòng ngời đọc, cả ngời lớn lẫn trẻ con. Thơ Khoa chứa chan một
tình yêu, tâm hồn thắm thiết với thế giới xung quanh. Chính vì lẽ đó đã tạo
nên điều kì diệu, tạo nên sự hấp dẫn trong thơ Khoa. Trong nớc biết thơ Khoa
đã đành, thơ Khoa còn truyền ra cả ngoài nớc, các em thiếu niên nhỏ tuổi mùa
hè 1968 truyền nhau đọc rất thích các bài thơ của Trần Đăng Khoa.
Ngay bản thân tôi khi còn nhỏ đã đợc bà dạy đọc bài thơ Con bớm
vàng và cảm thấy rất thích mặc dù lúc ấy cha biết tác giả là ai. Rồi lớn lên
một chút, đi học Tiểu học lại đợc học rất nhiều bài thơ hay của Trần Đăng
Khoa nh bài: Cây dừa, Trăng ơi từ đâu đến?. Mẹ ốm và bài Nghe thầy đọc
thơ. Những bài thơ ấy tôi không chỉ thuộc mà luôn in đậm trong tâm trí tôi,
đến bây giờ thơ Trần Đăng Khoa vẫn luôn chiếm đợc cảm tình, sự yêu mến
của tôi đặc biệt là những bài thơ Khoa viết khi còn nhỏ.
1.2. Lí do chủ quan
Ngày nay Đảng, Nhà nớc và toàn thể nhân dân ta rất quan tâm tới bậc
Tiểu học, coi đây là nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân. Bậc học này
sẽ trang bị cho các em những tri thức sơ giản nhất về tự nhiên, xã hội, con ng-
ời, giúp các em có cái nhìn đúng đắn về thế giới khách quan. Những tri thức
này sẽ đợc các em vận dụng vào học ở các lớp trên và giải quyết những vấn đề
liên quan trong cuộc sống. Trong đó môn Tiếng Việt giúp các em rất nhiều
trong học tập cũng nh trong giao tiếp. Cảm thụ văn học ở Tiểu học là một vấn

văn, bài thơ. Cụ thể là ít khi chú ý phân tích các biện pháp tu từ về ngữ âm,
ngữ nghĩa, cú pháp. Đây là một thiếu sót đáng để chúng ta lu tâm.
Tập thơ Góc sân và khoảng trời của nhà thơ Trần Đăng Khoa rất quen
thuộc với học sinh Tiểu học. Đây là tập thơ hay, gần gũi phù hợp với độ tuổi
các em không phải vì ngôn ngữ thơ chau chuốt, hay vì tập thơ đợc viết ra bởi
Trờng ĐHSP HN 2
K30B - GDTH

2
Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Mai
một ngời đợc mệnh danh thần đồng thơ. Tập thơ đợc các em yêu thích bởi
ngôn ngữ trong sáng, giản dị, giàu sức biểu cảm; những hình ảnh trong thơ
dung dị, thân thơng. Một điều độc đáo là tập thơ đợc viết ra bởi một chú bé có
tâm hồn nhạy cảm cùng với trí tởng tợng cực kỳ phong phú. Những vần thơ,
bài thơ của Khoa đều ấm lên tình yêu, niềm tin vào cuộc sống. Qua cái nhìn
ngộ nghĩnh đáng yêu của trẻ thơ Trần Đăng Khoa đã tạo nên một thế giới trẻ
thơ ở trong thơ. Đọc thơ Khoa không chỉ các em thấy đợc sự đồng cảm với
mình mà bạn đọc lớn tuổi thì đợc tìm lại tuổi thơ của mình. Chính vì vậy Góc
sân và khoảng trời đợc đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi rất
yêu thích.
Tác giả Trần Đăng Khoa lại rất có duyên với sách giáo khoa Tiếng
Việt Tiểu học. Theo giáo s Nguyễn Minh Thuyết chủ biên bộ sách này khi tìm
chọn văn bản thơ đa vào sách giáo khoa thì thấy thật thú vị: Trần Đăng Khoa
là một trong số rất ít tác giả mà ở lớp học nào của bậc Tiểu học đều có thể
chọn thơ đa vào sách. Có tới 12 bài thơ của nhà thơ nhí Trần Đăng Khoa đợc
chọn làm văn bản đọc trong sách giáo khoa trớc và sau năm 2000: ò .ó o ;
Kể cho bé nghe; Khi mẹ vắng nhà ., Cây dừa, Tiếng võng kêu Bởi lẽ trong
thơ Khoa các em tìm thấy cuộc sống hàng ngày của mình, thế giới trẻ thơ của

biệt phẩm chất thần hay trạng . Phẩm chất thần hay trạng mà tác giả nói đến
ở đây chính là khả năng thơ ca đặc biệt của một chú bé phản ánh thế giới
riêng của mình - thế giới trẻ thơ - bằng nghệ thuật thơ ca. Trần Đăng Khoa
muốn thâu tóm toàn bộ vẻ đẹp trong cuộc sống trẻ thơ từ đó giới thiệu, bày tỏ
tình cảm hết sức chân thành của mình để tâm hồn trẻ thơ của các em nhận đợc
sự đồng cảm của mọi ngời
Hay nhà thơ Xuân Diệu đã từng nhận xét: Hàng vạn em nhỏ cát tiếng
gáy ò ó o ở khắp nơi, Khoa ở trung tâm của cuộc đồng ca vang t ơng lai
ấy .
Báo Madeleine Riffau đã từng nhận xét: nói Tới Việt Nam anh hùng là
nhắc tới Khoa, thiếu nhi nhà thơ Việt Nam, những tiếng hát có sức mạnh hơn
quả bom.
Tập thơ "Góc sân và khoảng trời " của nhà thơ Trần Đăng Khoa đã gây
đợc nhiều sự chú ý bởi đây là một trong các tập thơ hay nhất trong các sáng
tác của thiếu nhi thời kì kháng chiến chống Mĩ. Đã có nhiều nhà văn, nhà thơ
Trờng ĐHSP HN 2
K30B - GDTH

4
Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Mai
giới thiệu khá hay tập thơ này trong đó phải kể đến nhà thơ Xuân Diệu. Trong
giáo trình Văn học thiêú nhi Việt Namtác giả Trần Đức Ngôn- Dơng Thu
Hơng cũng đề cập đến khía cạnh nội dung của tập thơ song ở mức độ khái
quát, chung chung. Tôi thấy rằng tập thơ không chỉ phản ánh đợc cảnh vật,
con ngời, thiên nhiên thời kì chống Mĩ mà giá trị đặc sắc, nổi bật của tập thơ
là chứa đựng trong đó cả một thế giới trẻ thơ của Khoa và rất nhiều em nhỏ
khác cùng thời đó trong cuộc sống hàng ngày và trong các mối quan hệ với
thế giới xung quanh. Điều đặc biệt là cái thế giới ấy đợc vẽ ra bằng cách nhìn,

Tập thơ "Góc sân và khoảng trời" của Trần Đăng Khoa. Nhà xuất bản
Giáo dục 2007.
4. Phơng pháp nghiên cứu.
4.1. Phơng pháp đọc sách, tài liệu
4.2. Phơng pháp phân tích, tổng hợp
4.3. Phơng pháp so sánh
NộI DUNG
Trờng ĐHSP HN 2
K30B - GDTH

6
Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Mai
Chơng 1. Thế giới trẻ thơ trong
Góc sân và khoảng trời
1.1.Trẻ thơ - đối tợng phản ánh của nghệ thuật
Trẻ thơ có nhu cầu tiếp xúc với nhiều loại hình nghệ thuật trong đó có
văn học. Với đặc điểm giàu tình cảm và phong phú sự tởng tợng. Văn học
giúp cho trẻ dễ hoà nhập tâm hồn mình với thế giới nhân vật trong truyện. Các
em theo dõi một cách chăm chú các sự kiện, các tình tiết với đôi mắt ngạc
nhiên. Chúng ngạc nhiên với những hiện tợng kỳ vĩ, trớc những biến đổi kỳ
diệu của từng nhân vật. Trẻ xúc cảm đến rơi nớc mắt, lo sợ cho số phận nhân
vật mình a thích khi nhân vật đó gặp phải thử thách nguy hiểm. Các em cời
rạng rỡ khi nhân vật mình yêu thích chiến thắng kẻ thù, chiến thắng cái ác và
đợc hạnh phúc. Ngợc lại, các em cũng thể hiện một cách thẳng thắn thái độ
với nhân vật mà các em không a thích. Có thể nói nghệ thuật luôn song hành
với sự phát triển tâm lí của trẻ
Các kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng:nghệ thuật đóng vai trò quan
trọng trong việc hình thành nhân cách của con ngời đặc biệt là trẻ em. Thể

Quốc, dân tộc, các anh hùng không ít lời phát biểu của nhà văn, nhà thơ
sáng tác cho trẻ em đều cho rằng: Sáng tác cho thiếu nhi là một lĩnh vực khó
trong sáng tác văn học nói chung. Nó đòi hỏi ngời viết phải có một khả năng,
đặc biệt phải biết nhìn thế giới với con mắt trẻ thơ, luôn ngạc nhiên thích thú
với thế giới xung quanh và phải xác định trẻ em luôn vơn tới cái rực rỡ khác
thờng.
Nghệ thuật song hành cùng với sự phát triển tâm lí của trẻ, có nghĩa là
nghệ thuật xây dung nội dung phù hợp với từng giai đoạn phát triển cụ thể.
Bên cạnh việc xây dựng nội dung phù hợp, mục tiêu của văn học nghệ thuật
phải căn cứ vào khả năng của trẻ. Một trong những nhà nghiên cứu tâm lí học
ngời Nga L.X.Vgôtxki đã khẳng định rằng nhân tố quyết định tính khách
quan trong tâm lí học nghệ thuật là quan điểm coi sáng tác nghệ thuật là hoạt
động sáng tạo đặc biệt. Trong hoạt động sáng tạo đó có sự tham gia của hoạt
động nhận thức. Vgotxki cho rằng giống nh sáng tạo, sáng tác nghệ thuật cần
Trờng ĐHSP HN 2
K30B - GDTH

8
Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Mai
có một sự hoạt động tích cực của quá trình, cảm thụ nghệ thuật là một quá
trình phức tạp.
Đối với lứa tuổi trẻ thơ, đặc điểm cảm thụ văn học của trẻ thể hiện ở
những biểu hiện ngây thơ, quan hệ trực tiếp đối với tác phẩm văn học và thờng
ngay lập tức các lời nói, cử chỉ hành vi biểu hiện phẩn ứng của mình trớc các
nhân vật, sự kiện trong tác phẩm. Nh vậy cảm thụ văn học không xuất hiện ở
trẻ dới hình thức có sẵn. Nó đợc hình thành trong mối quan hệ thờng xuyên
với tác phẩm văn học, đồng thời tác phẩm văn học có thể trở thành nguồn gốc
của nhận thức về đạo đức ở trẻ.

ngần gỡ tóc . Tại đây Sấm ghé xuống sân khanh khách c ời tại đây m-
a chéo mặt sân sủi bọt ; cũng trên mảnh sân này cóc nhảy chồm chồm sau
khi trời đã ma xuống rồi. Những vật rất thông thờng nhng đợm sắc thần tiên
của hồn con trẻ và đợm tình mến yêu của trái tim thơ ấu.
Thơ Khoa cho chúng ta biết cuộc sống khá vất vả nguy hiểm nhng
không thiếu niềm vui của những niềm vui của những cậu bé, cô bé sinh ra và
lớn lên ở nông thôn, trong hoàn cảnh chiến tranh. Đó là những em bé chăm
ngoan, hiếu thảo, biết lao động giúp đỡ gia đình, kính yêu cha mẹ, chăm sóc
cha mẹ, yêu quý thầy cô giáo.
1.2.1. Cuộc sống lao động, học tập của các em đợc phản ánh trong
Góc sân và khoảng trời
Trong bài Khi mẹ vắng nhà, Khoa đã liệt kê hàng loạt công việc em
đã làm để san sẻ vất vả cho mẹ: luộc khoai, giã gạo, thổi cơm, nhổ cỏ vờn,
quét sân và quét ngõ. Nh vậy, Khoa đã là em bé ngoan lắm rồi, đợc việc lắm
rồi, nhng mà em thực sự cha thoả mãn, em thấy mình còn làm đợc ít quá, tuy
lúc đó em mới tròn chín tuổi:
Mẹ ngày đêm khó nhọc
Con cha ngoan, cha ngoan!
Vì vậy, khi Mẹ ốm em đã làm tất cả cho mẹ vui lòng, giống nh lão
Lai xa, hơn tám mơi tuổi vẫn ra sân múa gơm cho mẹ già xem, vờ ngã nh trẻ
con để mẹ cời:
Mẹ vui, con có quản gì,
Ngâm thơ, kể chuyện rồi thì múa ca
Rồi con diễn kịch giữa nhà
Trờng ĐHSP HN 2
K30B - GDTH

10
Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị

11
Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Mai
Bờ tre vẫn chú dế mèn vuốt râu.
Đợc đi học thật là vui, các em cùng nhau hát những câu rộn ràng, bất
chấp chiến tranh, bất chấp giặc Mỹ Chúng tôi chẳng sợ Mỹ đâu.
Đến lớp các em đợc thầy cô giáo dạy cho bao điều; nhng có lẽ in đậm
nhất trong các em là lúc Nghe thầy đọc thơ .
Em nghe thầy đọc bao ngày
Tiếng thơ đỏ nắng xanh cây quanh nhà
Mái chèo nghiêng mặt sông ra
Bâng khuâng nghe vọng tiếng bà năm xa
Khi phải xa trờng lớp, xa bạn bè, thầy cô Khoa Nhớ bạn, Khoa
không chỉ nói chung chung về đám bạn của mình. Trong thơ Khoa từng gơng
mặt bạn bè dần hiển hiện với những cái tên và với những đặc điểm dễ nhớ, dễ
yêu. Đó là bạn Lập, bạn Lộ, là thằng Tý Mái tóc hoe hoe, mắt l ơn ti hí, là
Thằng Trình nớc da mai mái ỏn ẻn tiếng c ời nh con gái, là Cái Thuý, cái
Liên Tên nghe vẻ dịu hiền Mà nghịch nh quỷ sứ .
Khi thầy đi bộ đội, em và các bạn rất buồn nhng biết kiềm chế tình cảm
để thầy ra đi vẫn yên lòng:
Chúng em lòng những là buồn
Vẫn cời hát, để thầy còn đi xa
(Thầy giáo đi bộ)
Xa thầy, nhớ thơng thầy nhiều, nhng các em đã biết chuyển nỗi nhớ ấy
thành tiếng cời, tiếng hát tiễn đa thầy. Mỗi khi nghĩ đến thầy, Khoa nh cảm
thấy bao điều tốt đẹp lặng lẽ xâm chiếm lòng mình. Thầy đã gieo những hạt
giống tốt đẹp vào tâm hồn thi sĩ của Khoa. Hồi tởng lại những lúc Nghe thầy
đọc thơ và biết ơn vô hạn đối với công lao của thầy.
Đêm nay thầy ở đâu rồi

Trong giấc em mơ
Có gặp con cò
Lặn lội bờ sông
Có gặp cánh bớm
Mênh mông mênh mông

Trờng ĐHSP HN 2
K30B - GDTH

13
Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Mai
Em ơi cứ ngủ
Tay anh đa đều
Ba gian nhà nhỏ
Đầy tiếng võng kêu
(Tiếng võng kêu)
Ngời anh còn dặn em bao điều quan trọng khi em ở nhà một mình.
Những lời dặn đó đợc đúc kết trong những câu lục bát ngắn gọn, dễ nhớ, dễ
thuộc. Chúng có thể thay thế phần nào sự có mặt của anh bên em:
Dặn em đừng có chơi xa
Máy bay Mỹ bắn không ra kịp hầm
Đừng ra ao cá trớc sân
Đuổi con bơm bớm, trợt chân, ngã nhào
Đừng đi bêu nắng, nhức đầu
Đừng vầy nghịch đất, mắt đau, lấm ngời
Nhng tinh thần trách nhiệm với em lớn quá, nên dặn dò kỹ lỡng rồi ông
anh nhỏ tuổi vẫn bồn chồn không yên; ngồi trong lớp học vẫn lo em ở
nhà. Tình thơng nhiều quá, nên đôi lúc con ngời của tình cảm lấn át cả con

Chú cháu cùng xem
Cái mắt cời tít !
.(Chụp ảnh)
Cậu bé Khoa còn dành tình cảm yêu thơng tới các con vật nuôi trong
gia đình. Đặc biệt là với con Vàngđợc Khoa dành nhiều tình cảm hơn, coi
đây là ngời bạn cùng biết chia sẻ buồn vui với mình
Tao đi học về nhà
Là mày chạy xồ ra
Đầu tiên mày rối rít
Cái đuôi mừng ngoáy tít
Rồi mày lắc cái đầu
Khịt khịt mũi, rung râu
Rồi mày nhún chân sau
Chân trớc chồm, mày bắt
Trờng ĐHSP HN 2
K30B - GDTH

15
Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Mai
Bắt tay tao rất chặt
Thế là mày tất bật
Đa vội tao vào nhà
Dù tao đi đâu xa
Cũng nhớ mày lắm đó
(Sao không về Vàng ơi)
Đó là tình cảm với gà mẹ khi bị lạc mất bầy con trong bom đạn chiến
tranh. Khoa hiểu đợc nỗi lòng của gà mẹ trong đôi mắt điên dại. Khoa nói
với con gà mái nh một lời tâm sự, cảm thông với nỗi đau mất mát đó:

Rồi cùng các bạn đi câu cá, thật là thú vị vì câu đợc rất nhiều cá lại có
đầy đủ các loại cá: Cá mơng, cá ngão, cá rô, cá diếc, và đ ợc tắm mình trong
không khí trong lành của đồng nội. Rồi đi chọc ếch , đánh giậm và còn đi
thả diều để cùng thả hồn theo cánh diều bay bổng, cánh diều chở bao ớc mơ
của tuổi thơ. Còn biết bao trò chơi khác nữa cùng song hành với tuổi thơ của
các em.
Thơ Khoa đã giới thiệu cho ngời đọc thấy đợc cuộc sống sinh hoạt đời
sống tình cảm của cả một thế hệ thiếu nhi lớn lên trong khói lửa chiến tranh,
qua đó khẳng định bản lĩnh tự tin và bản chất hồn nhiên yêu đời của các em.
Chơng 2. Nghệ thuật đặc sắc qua những bài
thơ viết về thế giới trẻ thơ trong
góc sân và khoảng trời
Trờng ĐHSP HN 2
K30B - GDTH

17
Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Mai
Quả là thời kỳ niên thiếu, Trần Đăng Khoa đã tạo ra đợc một thế giới
nghệ thuật thơ của mình. Đặc sắc, một mình riêng một góc trời. Thế giới ấy,
bắt đầu từ góc sân, Từ góc sân nhà em, tiếp đến là Góc sân và khoảng
trời .Cứ nh thế, không gian nghệ thuật thơ Khoa cứ mở rộng dần, tầm nhìn,
tầm quan sát của Khoa ngày càng mở rộng; tầm suy nghĩ, t duy thơ ngày một
thêm sâu sắc. Đọc những bài thơ Trần Đăng Khoa viết ở tuổi học trò, thấy rõ
một điều: càng nhỏ tuổi thơ càng hồn nhiên. Sự hồn nhiên là một đặc điểm
tâm lý rất quan trọng của tuổi ấu thơ. Nó đem đến một cái nhìn trinh nguyên
và kỳ diệu. Chỉ có cái nhìn ấy, chỉ có đôi tai ấy mới có thể nghe, cảm và thấy
đợc những điều không ai thấy đợc khi đã trở thành ngời lớn. Ngây thơ, hồn
nhiên, là một bảo bối có sức mạnh nhiệm màu.

rất nhẹ không bao giờ chìm xuống nớc cả. Tinh tế nh tiếng một chiếc lá đa rơi
ngoài thềm Tiếng rơi rất mỏng nh là rơi nghiêng ( Đêm Côn Sơn). Kỳ diệu
nh:
Sắc biển xanh trên những mái nhà
(Mang biển về quê)
Bằng cái nhìn trong veo, sự phát hiện đầy bất ngờ Trần Đăng Khoa liên
tởng những vì sao tinh tú với ánh lửa chài lấp loé, lúc ẩn lúc hiện; những áng
mây bay đợc ánh mặt trời chiếu rọi lấp lánh trông thật giống Cánh buồm xa
Vậy là có lửa chài, có cánh buồm và sắc xanh của biển. Tất cả ba thứ đó là
đặc trng của biển rồi, em đã Mang biển về quê rồi.
Trong mắt Khoa thì tất cả đều là sinh thể có cuộc sống riêng bí ẩn và lý
thú. Vì thế mà Cỏ gà rung tai nghe- Bụi tre tần ngần gỡ tóc Hàng b ởi đu đ-
a Bế lũ con đầu tròn trọc lóc Cây dừa sải tay bơi Ngọn mùng tơi nhảy
múa Muôn nghìn cây mía mua g ơm. Đấy là những vật hữu hình, còn có
những thứ không có hình dáng cụ thể nh: Trời, sấm, sét Cũng đ ợc nhìn thấy
thật rõ nét.
Con mắt hồn nhiên trong trẻo ấy đã nhìn ông trời to tớng:
Mặc áo giáp đen Ra trận
Và đồng thời nhìn thấy các chú kiến bé tí tẹo trong một Đám ma bác
giun với đầy đủ các loại kiến: kiến Đất, kiến Cánh, kiến Lửa, kiến Kim, kiến
Càng, kiến Đen, kiến Gió Cả một họ hàng nhà kiến thật là đông đúc kiến
già có, kiến trẻ có và điều đặc biệt hơn là sự quan sát và tởng tợng kỳ diệu của
Trờng ĐHSP HN 2
K30B - GDTH

19
Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Mai
Khoa đã phát hiện thấy mỗi con kiến ấy làm một công việc khác nhau: kiến

Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Mai
(Lời bạn gái 12 tuổi)
Kiểu nhìn của trẻ nh nhìn qua kính vạn hoa, chỉ khẽ thay một chút là
thấy bao hình lạ. Đây là mắt gà, đôi mắt của gà con liếp nhiếp:
Đôi mắt tròn trong nh hai giọt nớc
Hai giọt nớc không bao giờ khô đợc
Nhng cũng là đôi mắt gà, đôi mắt gà mẹ đang điên dại vì mất bầy con
Mày nhìn tao đôi mắt lạc hẳn đi
Tròng mắt vằn những tia máu đỏ
Cái nhìn cháy nh hai hòn lửa
(Nói với con gà mái)
ở tuổi Khoa lúc ấy sức nhìn, sức nghe phát triển và vô cùng thức nhọn.
Chú bé đã nghe thấy, đã thu nhận đợc bao nhiêu âm thanh kì lạ. Từ tiếng kêu
của con sâu: Con sâu quên không kêu. Đến tiếng thở và tiéng kêu của con
sâu:
Nghe ri rỉ tiếng sâu
Nó đang thở cuối tờng
Từ tiếng sơng đang đọng mật, đến tiếng rì rầm rặng duối há miệng
uống sơng .
Quan trọng nhất là em đã nghe đợc tiếng nói của loài vật, thiên nhiên-
một khả năng mà ở loài ngời đã hoàn toàn mai một:
à uôm ếch nói ao chuôm
Rì rào, Gió nói cái vờn rộng thênh
Âu âu, Chó nói đêm thanh
Tẻ te Gà nói sáng banh ra rồi
Vi vu Gió nói Mây trôi
Thào thào Trời nói xa vời Mặt Trăng
(Tiếng nói)

Nhe cả hàm răng sún
Răng sún là răng trẻ con. Trâu cũng là trẻ con, còn là trẻ con nên trâu
cũng bị sún răng. Điều lí thú là Trần Đăng Khoa đã tả cái cời của trâu khác
cái cời của nghé. Nghé con cha có răng và cũng còn bé hơn nên cời theo kiểu
nghé:
Trờng ĐHSP HN 2
K30B - GDTH

22
Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Mai
Nghé con nghênh mặt cời
(Cầu cầm)
Đấy không chỉ là cái cời bản năng mà còn là cời hồn nhiên thách thức,
cời vào mũi giặc Mỹ.
Khi làm thơ Trần Đăng Khoa cha đợc đi đâu xa. Thế giới thơ ca của
chú bé thôn quê dù chỉ giới hạn từ góc sân ra đến cánh đồng và một khoảng
trời xanh biếc nhng thật mênh mông và vô cùng rộng lớn. Đấy là một thế giới
riêng huyền diệu, chỉ có trẻ thơ mới đợc phép ra vào tự do. Chỉ có ngời thơ nh
trần Đăng Khoa mới có thể kể cho chúng ta nghe, nói cho chúng ta hiểu về thế
giới đó
Trong thế giới ấy Trầulà chú bé con hay đi ngủ sớm cần phải đánh
thức(vì muốn xin mấy lá trầu thì không thể không nói chuyện với chủ nhân).
Trong câu hỏi "đã ngủ rồi hả trầuvà sau đó còn nhắc lại "mà trầu mày đã
ngủ . Trong câu hỏi đó vừa thân mật lại vừa có một tí so sánh, một tí lí sự rất
trẻ con:
Đã ngủ rồi hả trầu?
Tao đã đi ngủ đâu
Mà trầu mày đã ngủ?

Mắt xanh nh nớc
- à thôi, mày đợc!
Bé Giang dỗ dành
(Đánh tam cúc )
Thế giới loài vật trong thơ Khoa thật đa dạng với những nét độc đáo.
Chỉ có con mắt trẻ thơ mới có những nhận xét thú vị đến kì lạ :
Mụ gà cục tác nh điên
Làm thằng gà trống huyên thuyên một hồi
(Buổi sáng nhà em)
Tuổi thơ tò mò hiếu động luôn a sự thay đổi. Chỉ là một biến động của
thời tiết- ma rất đỗi bình thờng cũng khiến Khoa viết thành thơ nhng cơn ma
trong thơ Khoa không buồn bã não nùng mà sôi nổi giống hệt một cuộc hành
quân khổng lồ:
Ông trời- mặc áo giáp đen- ra trận
Trờng ĐHSP HN 2
K30B - GDTH

24
Khoá luận tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Mai
Muôn nghìn cây mía- múa gơm
Kiến- hành quân đầy đờng
(Ma)
Đọc những bài thơ Trần Đăng Khoa viết ở tuổi học trò thấy rõ một
điều: Càng nhỏ tuổi thơ càng hồn nhiên. Sự hồn nhiên là một đặc điểm tâm lí
rất quan trọng của tuổi ấu thơ. Vì đợc nhìn, đợc cảm bằng cái nhìn ngây thơ
của trẻ nhỏ nên thế giới trong thơ Khoa thật sống động nh Vân Thanh đã từng
nhận xét : Thế giới trong thơ Khoa thật sinh động. Đợc nhìn và cảm nghe
qua con mắt của trẻ thơ, thế giới trong đó hiện ra một vẻ đẹp riêng thật là độc