Thế giới nhân vật trong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn
Công Hoan
Mục lục
Trang
Mở đầu..................................................................................................4
1. Lý do chọn đề tài...................................................................... 4
2. Lịch sử vấn đề .......................................................................... 6
3. Nhiệm vụ, đóng góp đề tài ..................................................... 13
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .......................................... 13
5. Phương pháp nghiên cứu ........................................................ 14
6. Cấu trúc luận văn ................................................................. 14
Nội dung :.......................................................................................... 15
Chương I: Từ quan niệm nghệ thuật về con người đến thế giới nhân
vật trong sáng tác trước cách mạng của Nguyễn Công
Hoan ...........15
I. Từ quan niệm nghệ thuật về con người............................................ 15
II...đến thế giới nhân vật trong sáng tác trước cách mạng................... 23
Chương II: Nhân vật và bức tranh hiện thực đời sống trong truyện
ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn Công
Hoan...................................39
I. Nhân vật và bức tranh hiện thực đời sống trong truyện ngắn...........39
1. Nhân vật trong những truyện ngắn tiêu biểu ......................... 40
1.1 Nhân vật tính cách ............................................................... 41
1.2 Nhân vật số phận ................................................................. 47
2. Bức tranh hiện thực đời sống trong truyện ngắn ................... 49
1
Thế giới nhân vật trong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn
Công Hoan
II. Nhân vật và bức tranh hiện thực đời sống trong tiểu thuyết........... 51
1. Nhân vật trong tiểu thuyết........................................................ 54
1.1 Nhân vật trong tiểu thuyết Ông chủ .................................... 54

văn học có giá trị.
Con đường viết văn của ông đã bộc lộ đầy đủ tính cách và hoàn
cảnh riêng tạo nên đạc điểm cây bút ông. Ông là một trong những
người đã đặt nền móng cho dòng văn xuôi hiện thực phê phán.Đó cũng
là thời kỳ văn học Việt Nam đang ở buổi sơ khai của nền văn học viết
bằng chữ quốc ngữ mà mỗi tác giả đều phải tự tìm lấy mình, tự khẳng
định mình, khẳng định văn học Việt Nam.
Nguyễn Công Hoan đã chọn và dám táo bạo đi thẳng đến một
mình viết những truyện trong đời sống bình thường, về những con
người cùng khổ bị bọn cường hào địa chủ, tham quan, ô lại đè nén, bóc
lột đến cùng cực và bị giết hại. Bằng con mắt nhìn đả kích giễu cợt sâu
cay, xuất phát từ tấm lòng căm giận kẻ cường quyền và tình yêu
thương những người nghèo khổ.
Văn ông dễ hiểu, giản dị, trong sáng, tự nhiên và rất sống động.
3
Thế giới nhân vật trong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn
Công Hoan
Ông đã khai thác câu chữ chọn lọc rất tinh tế và sắc sảo. Những cảnh
huống xã hội, những nỗi lòngvà số phận các nhân vật như hiện hình
dưới ngòi bút của ông,khiến khi truyện đã kết thúc vẫn dội mạnh vào
những âm vang sâu lắng trong tâm trí người đọc đến phải bật lên tiếng
cười mỉa mai, chua chát và nghẹn dòng nước mắt.
Nguyễn Công Hoan là một trong số ít các nhà văn Việt Nam
hiện đại có tác phẩm được đưa vào giảng dạy trong bậc trung học ở
nước ta. Song ở đâu và lúc nào, ông cũng được quan tâm biểu hiện là
đã có rất nhiều nhà nghiên cứu và những người say mê yêu thích văn
ông đã dụng công tìm hiểu và đánh giá.
Có thể nói Nguyễn Công Hoan là nhà văn chưa bao giờ bị
quên. Ông là người thường xuyên được nhắc nhở trong làng văn
Việt Nam hiện đại. Người có vị trí như ông không phải là quá

ý, quan tâm của giới nghiên cứu. Từ đó đến nay nhiều công trình
tìm hiểu ,đánh giá nội dung -hình thức biểu hiện, cách đánh giá
bút pháp miêu tả nhân vật trong truyện ngắn Nguyễn Công Hoan
vẫn là chủ yếu. Những bài nghiên cứu, đánh giá về tiểu thuyết
chỉ nằm xen kẽ trong nhận định chung cụ thể. Sau đây là một số
nhận định,đánh giá mà chúng tôi thống kê được có liên quan
đến nhân vật trong các tác phẩm của Nguyễn Công Hoan trước
cách mạng , chia làm hai thời kì.
5
Thế giới nhân vật trong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn
Công Hoan
2.1:Trước cách mạng :
Đã có rất nhiều nhà nghiên cứu chú ý về truyện ngắn Nguyễn
Công Hoan. Phê bình Kép Tư Bền in trong báo Bắc HàT8/1935 Trần
Hạc Đình viết: “ Cái biệt tài viết tiểu thuyết của Nguyễn Công Hoan
chỉ có ở trong truyện ngắn ...Nguyễn Công Hoan là nhà văn ưa tả, ưa
vẽ cái xấu xa, hèn mạt, đê tiện của một hạng ngưòi xưa nay vẫn đeo cái
mặt lạ giả dối. Ông không hề có tỉ mỷ, lôi thôi như phần nhiều các nhà
văn tả chân. Vậy mà từ một lời nói, từ một cử chỉ của những nhân vật
trong truyện đều như chép nguyên sự thực. Ông làm “sống” một cách
linh động những nhân vật”.
Hải Triều-nhà phê bình đương thời cho phái nghệ thuật vị nhân
sinh cũng đã cảm nhận khá sâu sắc ý nghĩa của những vấn đề xã hội
trong những truyện ngắn của Nguyễn Công Hoan: “ Cái chủ trương
nghệ thuật vị nhân sinh của tôi ngày nay đã được biểu hiện rõ bằng
những bức tranh rất linh hoạt dưới ngòi bút tài tình của nhà văn
Nguyễn Công Hoan ”
Trong cuốn Lịch sử văn học Việt Nam, tác giả Nguyễn Trác
nhận định : “truyện ngắn Nguyễn Công Hoan là một tấn trò đời rộng
rãi và phong phú. Ông chỉ cốt khám phá trong hiện thực những mâu

7
Thế giới nhân vật trong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn
Công Hoan
rất vui, thứ văn mà có lẽ từ ngày nước Việt Nam có tiểu thuyết
viết theo lối mòn người ta chỉ thấy ở ngòi bút của ông thôi.”
Có thể thấy Vũ Ngọc Phan là một trong số ít những nhà
nghiên cứu trước cách mạng nhìn nhận một cách thấu đáo về
nhân vật cũng như ngòi bút xây dựng truyện của Nguyễn Công
Hoan.
Như vậy từ những năm đầu tiên của quá trình nghiên cứu nhân
vật trong truyện của Nguyễn Công Hoan đã được chú ý .
2.2:Sau cách mạng tháng Tám đến nay:
ở miền Bắc đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về Nguyễn Công
Hoan song chủ yếu vẫn là mảng truyện ngắn .PGS Lê Thị Đức Hạnh là
người dành nhiều tâm huyết nghiên cứu về Nguyễn Công Hoan và đã
công bố nhiều công trình nhất về truyện ngắn Nguyễn Công Hoan.
Trong cuốn Tìm hiểu truyện ngắn Nguyễn Công Hoan. NXB Khoa
học - xã hội 1979 tác giả đã chia quá trình viết truyện ngắn của nhà văn
thành 5 thời kì.
Theo tác giả thời kì 1929-1935 Nguyễn Công Hoan viết theo 3
chủ đề;
- Tố cáo, lên án những bọn chuyên sống bằng cách áp bức, bóc lột
những người nghèo khổ.
- Miêu tả những cảnh khổ cực của người nông dân và của ngững
người nghèo khác như kép hát , đi ở, phu xe...
8
Thế giới nhân vật trong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn
Công Hoan
- Phê phán những hạng người tuy không phải là tư sản nhưng
nhờ đế quốc mà phong lưu, ảnh hưởng lối sống tư sản đồi truỵ ở Châu

bị áp bức, bóc lột, các giai cấp thống trị và các tầng lớp trung
gian cho đến những người ở dưới đáy của một xã hội hết sức
phức tạp”.
Trong một bài nghiên cứu Phan Cự Đệ cũng đã chỉ ra những
đóng góp và hạn chế:”...truyện của Nguyễn Công Hoan có nhiều
nét gần gũi với truyện cười dân gian .Chú ý xây dựng cốt truyện
hơn là xây dựng tính cách nhân vật”.
Trong lời giới thiệu Truyện ngắn Việt Nam 1930-1945 nhà
nghiên cứu Nguyễn Hoành Khung đã nhấn mạnh về tài năng cuả
Nguyễn Công Hoan trong truyện ngắn “truyện ngắn cuả Nguyễn Công
Hoan là hiện tượng chưa từng có tới hai lần trong văn học Việt Nam’.
Tính chất trào phúng ở Nguyễn Công Hoan là thuộc về ‘năng khiếu
thiên bẩm”là sự kế thừa truyền thống trào phúng của văn học dân tộc.
Trong giai đoạn hiện nay các công trình nghiên cứu của GS
Nguyễn Đăng Mạnh, Nguyễn Hoành Khung đã để tâm nhiều đến tiểu
thuyết của Nguyễn Công Hoan. GS Nguyễn Đăng Mạnh viết :“Hầu hết
truyện ngắn và truyện dài của Nguyễn Công Hoan đều xoay quanh sự
đối chọi giữa kẻ giàu và người nghèo. Một đằng chẳng làm gì cả mà ăn
10
Thế giới nhân vật trong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn
Công Hoan
ngập mày, ngập mặt không hết tiền, hết của. Một đằng thì vất vả đủ
đường mà suốt đời đói rách”.
Nguyễn Hoành Khung trong: Văn học Việt Nam 1930 - 1945(tập 1)
đã đi từ quá trình sáng tác tiểu thuyết trước cách mạng đến sau cách mạng
của Nguyễn Công Hoan và dừng lại lâu hơn ở Bước đường cùng. Nguyễn
Hoành Khung đã phát hiện phân tích và lý giải rất nhiều những vấn đề
thuộc về nội dung cũng như nghệ thuật đầy sức thuyết phục. Đặc biệt ở
phương diện nghệ thuật tác giả đã có những ý kiến sắc sảo chỉ ra những
ưu nhược điểm về nhân vật Bước đường cùng :”đã xây dựng thành

phá về toàn bộ các yếu tố nghệ thuật tạo nên đặc điểm thế giới
nhân vật trong luận văn này.
3. Nhiệm vụ và đóng góp của đề tài
3.1- Nhiệm vụ:
Luận văn đặt ra nhiệm vụ là tìm hiểu Thế giới nhân vật trong
truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn Công Hoan một cách hệ thống
dưới góc độ thi pháp học. Từ đó tìm ra “cái riêng” của nhà văn trong sự
đóng góp vào mảng văn học hiện thực và tiến trình phát triển của văn
học dân tộc, cũng từ đó để hiểu thêm về ông qua lời khẳng định “Ông là
một trong những người đặt viên gạch đầu tiên xây nền móng cho dòng
văn xuôi hiện thực phê phán Việt Nam.
12
Thế giới nhân vật trong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn
Công Hoan
3.2- Đóng góp:
Lấy thế giới nhân vật trong truyện ngắn và một số tiểu thuyết của
Nguyễn Công Hoan làm đối tượng nghiên cứu. Luận văn đã đi sâu vào
đời sống tâm hồn, tính cách con người để “nắm bắt” được tư tưởng của
nhà văn bởi nhân vật là yếu tố để nhà văn bộc lộ chủ đề, tư tưởng. Đồng
thời qua nhân vật nhà văn muốn bày tỏ những quan niệm, suy tư trăn trở
của mình trước thế sự, trước cuộc đời . Để từ đó chúng ta nhận ra quan
điểm nhân sinh mới mẻ, nhận ra con người, cá tính Nguyễn Công Hoan
trong văn học.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu chủ yếu của chúng tôi tập trung
tìm hiểu hầu hết là những nhân vật trong truyện ngắn của Nguyễn Công
Hoan và hai cuốn tiểu thuyết Ông chủ và Bước đường cùng bởi vì trong
di sản văn học đồ sộ mà Nguyễn Công Hoan để lại, thể loại truyện ngắn
được ông viết thành công nhất tạo nên gương mặt độc đáo của nhà văn.
Tiểu thuyết Bước đường cùng cũng đã có những thành công nhất

khái niệm về hệ quy chiếu thể hiện tầm lí giải, tầm hiều biết, tầm đánh
giá, tầm trí tuệ, tầm nhìn tình cảm, nói tổng quát là tầm cảm nhận của
chủ thể.
14
Thế giới nhân vật trong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn
Công Hoan
Mỗi một nhà văn lớn đề có một quan niệm nghệ thuật riêng. Quan
niệm này sẽ chi phối quá trình sáng tác và là cơ sở để tạo nên tư duy
nghệ thuật.
Hạt nhân của quan niệm nghệ thuật là quan niệm về con người
bởi vì dù nhà văn có miêu tả khía cạnh nào của thế giới tựu trung lại
cũng đều là nói tới con người. Đi sâu vào chiếm lĩnh giá trị nghệ thuật
của một tác phẩm văn học trước hết phải đi tìm quan niệm nghệ thuật về
cuộc đời và con người của người nghệ sĩ đã sáng tạo ra tác phẩm văn
học ấy. Tất nhiên ở đây là khám phá cách cảm nhận con người qua việc
miêu tả nhân vật chứ không làm nhiệm vụ phân tích nhân vật.
Khám phá quan niệm nghệ thuật nghĩa là đi tìm cách cắt nghĩa
về con người ẩn chìm trong hình thức nghệ thuật.Do vậy nếu bỏ qua
quan niệm nghệ thuật về con người sẽ dẫn đến cách hiểu giản đơn
bản chất phản ánh của văn nghệ hoặc là đồng nhất tư tưởng sáng tác
với thế giới quan, hạ thấp yêu cầu sáng tác với thế giới quan, hạ
thấp yêu cầu sáng tạo tư tưởng nghệ thuật, thẩm mỹ của tác giả cho
rằng nhà văn chỉ có tâm hồn là đủ hoặc là rút gọn tiêu chuẩn của
tính chân thực vào một điểm là miêu tả giống hay không giống với
đối tượng và như vậy kết quả cũng xem nhẹ vai trò sáng tạo nghệ
thuật của nhà văn.
Mỗi thời, mỗi thể loại, mỗi nhà văn đều có thể xác định cho
mình một dạng mâu thuẫn tạo nên tiếng cười cho riêng mình. Quan
niệm nghệ thuật về con người tất nhiên nó mang dấu ấn sáng tạo cá
15

văn.
Văn xuôi hiện thực nhìn xã hội trong quan hệ với số phận và ứng
xử cá nhân. Hoàn cảnh là đối tượng quan tâm chính, nhưng con người
vẫn là điểm tựa để nhìn vào hoàn cảnh. Hiện thực xã hội nước ta dưới
chế độ thực dân phong kiến đầy rẫy sự bất công, gian trá, bao nhiêu
chuyện xấu xa độc ác hèn hạ, thảm hại mà người đương thời vẫn thấy
xảy ra hàng ngày, chung quanh mình, trước mắt mình, bất cứ chỗ nào.
Song con người trong cái xã hội ấy luôn tạo cho mình một vẻ bề
ngoài giả dối đối lập, với bản chất bên trong. Chuyện những quan lại
lớn nhỏ mà bọn thống trị thực dân cất nhắc đưa lên từ mọi nguồn bẩn
thỉu, để làm tay sai thu thuế, đốc phu bắt lính cho chúng, đối với quan
trên thì hết sức quị luỵ luồn cúi hầu hạ, nhưng đối với dân đen thì làm
trò ra oai, hống hách ức hiếp, bóp nặn, đục khoét không từ thủ đoạn nào
.Chuyện những tên địa chủ hoặc tư sản làm giàu bằng bóc lột hay lừa
bịp lại hiếu danh: chúng làm trò báo hiếu: ngày giỗ cha làm cỗ linh đình
mới bạn bè khách khứa đông ngùn ngụt nhưng lại đuổi bà mẹ già ra
khỏi nhà, rồi vì một chức "nghị gật" bỏ ra hàng nghìn , hàng vạn để
mua thì chẳng tiếc nhưng tính toán với người làm thuê trong nhà hay
người khốn khó vay nợ, đợ con thì cò kè từng xu, chuyện vợ chồng
diễn trò “tam tòng tứ đức”, "xuất giá tòng phu", kẻ làm trò chung thuỷ
... và còn biết bao nhiêu chuyện xấu xa, độc ác hèn hạ thảm hại hơn
nữa ...
17
Thế giới nhân vật trong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn
Công Hoan
Nguyễn Công Hoan đã dùng ngòi bút của mình vạch toạc tất cả sự
thật đen tối, tàn nhẫn và mục nát ấy đến tận xương tuỷ.
Những chuyện xấu xa,bỉ ổi trong cái xã hội ấy cũng chính là đề tài
trong những chuyện đáng cười, đáng khinh, đáng ghét qua hàng mấy
trăm truyện ngắn và hàng chục tiểu thuyết của Nguyễn Công Hoan.

ấn tượng tuổi thơ, ảnh hưởng của gia đình, hoàn cảnh xã hội cùng cá
tính hài hước đã góp phần hình thành nên quan niệm nghệ thuật về con
người của nhà văn.
3. Ngay từ nhỏ Nguyễn Công Hoan đã có khiếu hài hước. Ông đã
từng diễn trò cho cả nhà xem và những người giúp việc trong nhà, ông
pha trò rất có duyên và lại học được điệu bộ của những kép diễn ở rạp
để làm cho mọi người đựơc cười "Tôi bắt chước Môlie, tôi cũng làm hài
kịch. Những hài kịch của tôi mới đầu chỉ là những màn ngắn mà diễn
viên cương ra những câu nói nhảm để chế ông thầy bói, thầy cúng,
phỏng theo truyện tiếu lâm. Diễn viên chính bao giờ cũng là tôi. Vì tôi
pha trò có duyên, lại học được nhiều điệ bộ của những kép diễn ở rạp
nên buổi biểu diễn thu hút được nhiều khán giả dần. Khá giả của tôi tối
đầu, là các anh chị và những người giúp việc trong nhà. Rồi tiếng cười
vang ra đến trại lệ, trại cơ, anh em lính cũng rủ nhau vào xem’.
Hài kịch của tôi trứơc hết chỉ có mục đích làm cho mọi người cười
sặc sụa, chứ không có nghĩa lý gì. Nhưng rồi sau vì tối nào cũng quay đi
19
Thế giới nhân vật trong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn
Công Hoan
quay lại từng ấy trò, tôi sợ nhàm lên phải thay đổi. Tôi bèn tìm ra những
thói xấu của người xung quanh làm đề tài dựng nên kịch để chế nhạo.’
Khi đi học Nguyễn Công Hoan sớm có cái ranh mãnh, tinh quái
nghịch ngợm của tuổi học trò... "Làm giấy khai sinh là một vịêc nghiêm
chỉnh nhưng tôi không bỏ được thói tinh nghịch. Muốn ngày sinh tháng
đẻ của tôi có ý nghĩa dối trá, tôi đã lấy ngaỳ 1 tháng 4 là ngày mà phong
tục nước Pháp cho phép cả nước được nói lừa để đùa nhau. Tôi khai đẻ
1905, lậu hai tuổi’. Ông cũng rất ham đọc sách báo và nhớ nhiều nhất là
văn thơ trào phúng.
Nhà văn có một quãng đời tuổi thơ sớm được tiếp xúc với cảnh
ngang trái của xã hội. Nó in dấu ấn khá đậm đến nếp nghĩ, nếp làm sau

thị, sự giao thiệp với các nhà nghèo ở nông thôn, những việc mắt thấy
tai nghe ở cửa quyền làm cho tôi hiểu biết rộng rãi về trường đời. Tất cả
những cái ấy ảnh hưởng đến tôi, đào tạo cho tôi một sở trường viết
truyện ngắn và một khả năng sáng tác truyện về xã hội”.
Đó là những xu hướng hình thành nên quan niệm về con người
của Nguyễn Công Hoan.PGS Nguyễn Hoành Khung đã nhận xét thật
xác đáng:”Hoàn cảnh xã hội ,môi trường gia đình, thế giới quan nhà
văn đã mài sắc,phát huy năng khiếu trào phúng của ông và ngay từ
sớm cảm quan trào phúng đã bắt gặp cảm quan xã hội của nhà văn”.
21
Thế giới nhân vật trong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn
Công Hoan
Sống dưới chế độ thống trị của thực dân, nhà văn thấy cái gì
cũng là giả dối, lừa bịp đáng khôi hài. Vì vậy với ông cuộc đời là
một sân khấu hài kịch, ông đã cho thấy đối tượng tiếng cười là trạng
thái khôi hài của cuộc đời. Nếu như Nam Cao cuộc đời chỉ là sự
‘chết mòn”chết khi đang sống. Đối với Vũ Trọng Phụng”đời chỉ
toàn là những sự vô nghĩa lí,đời là một cơn giông tố làm đảo điên
tất cả.Bố con trở thành kẻ thù,anh em ruột trở thành vợ chồng
(Giông tố), nghèo đói trở thành triệu phú, thằng mạt hạng trở thành
vĩ nhân (Số đỏ)..tất cả quay cuồng, hỗn loạn điên đảo tất cả là một
“xã hội khốn nạn”, “xã hội chó đểu”, thì với Nguyễn Công Hoan tất
cả từ đạo lý, công thương, tình phụ tử, nghĩa vợ chồng đều trở thành
trò hề.
Các xã hội ấy “tấn trò đời” ấy vốn tiềm tàng mâu thuẫn được
phát hiện qua cái nhìn nhạy bén đặc biệt là của nhà văn trào phùng
Nguyễn Công Hoan đã tạo nên được những tấn trò nghệ thuật đặc
sắc, sinh động được thể hiện qua thế giới nhân vật trong những
sáng tác trước cách mạng.
II... đến thế giới nhân vật trong sáng tác trước cách mạng của

dạng thể kết hợp khái quát và cá biệt.
Trước hết Nguyễn Công Hoan nhìn đời theo quan niệm giaù-
nghèo. Nguyễn Đăng Mạnh đã viết : “Quan điểm giàu nghèo đã trở
23
Thế giới nhân vật trong truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn
Công Hoan
thành một niềm tin, một nguyên tắc nhận thức luận bền vững giúp ông
phám phá ra biết bao chuyện bất công, vô lý, vô nghĩa trong xã hội cũ:”
Một đằng chẳng làm gì mà ăn ngập mặt không hết tiền, một đằng thi vất
vả đủ đường mà suốt đời đói rách.(Đọc lại truyện ngắn trào phúng
Nguyễn Công Hoan).
Nhà nghiên cứu Nguyễn Hoành Khung nhận xét: “Mâu thuẫn giữa
giàu - nghèo trong xã hội là nỗi ám ảnh thường trực, trở thành ý thức
nghệ thuật của Nguyễn Công Hoan, chi phối cả cách dựng truyện, cách
kết cấu, xây dựng nhân vật trong tác phẩm của ông”.
Hầu hết truyện ngắn và tiểu thuyết của Nguyễn Công Hoan đều
xoay quanh sự đối chọi giữa kẻ giàu và người nghèo, kẻ giàu là bọn có
thế lực, địa vị, bọn thực dân, bọn quan lại, cả quan ông lẫn quan bà, bọn
tư sản, địa chủ, cường hao, lính tráng.thủ phạm gây ra những chuyện
xấu xa nhơ nhuốc trong xã hội. Người nghèo là lớp dân nghèo thành thị,
phu xe, kép hát, người ở, ăn mày, gái điếm, lưu manh, mở rộng ra ông
đi vào đời sống nông dân, công nhân.
Nghèo dưới con mắt của Nguyễn Công Hoan cũng không tránh
khỏi các nết xấu, có các thói tật. Đó là một cái nhìn trào lộng của một
người bị quan nhìn cuộc đời toàn những cái đáng cười. Cười để chế
giễu, khinh bỉ, đau xót, căm giận, cười ra nước mắt của một tấm lòng ưu
ái, nhân hậu.
1.Thế giới nhân vật trong sáng tác của Nguyễn Công Hoan hầu
như đều có một ngoại hình xấu xí. Điều này trở thành thói quen, ý thức
thẩm mỹ trong ông. ‘Tôi vẽ người xấu nhạy hơn người tốt. Bởi vì tôi