1


ChươngưI-ưKháiưniệmưluậtưdânưsự






Có rất nhiều qui tắc liên quan tới đời sống con ngời
Các qui tắc của luật dân sự luôn gắn bó với đời
sống thờng nhật của con ngời, ổn định, không bị
ảnh hởng nhiều bởi các trào lu chính trị
Các qui tắc này đợc hình thành sớm nhất
Lý do : Các quan hệ do luật dân sự điều tiết là các
quan hệ hết sức cơ bản của đời sống con ngời vợt
trên mọi thời đại
2


Cácưquanưhệưcơưbản



Quanưhệưgiữaưngườiưvớiưngườiư(quyềnưđốiưnhân)
Quanưhệưgiữaưngườiưvớiưngườiưvàưvậtư(quyềnưđốiưvật)

3



thành hai loại quan hệ là: Quan hệ tài sản; và Quan
hệ nhân thân
Tuy nhiên quan hệ tài sản và quan hệ nhân thân là
các quan hệ cơ bản và chủ yếu trong xã hội do nhiều
ngành luật điều chỉnh
Luật dân sự chỉ điều chỉnh một phần các quan hệ này
5


Sửưdụngưthuậtưngữưkhác






Quyền sản nghiệp và quyền ngoại sản nghiệp
Quyền sản nghiệp nhằm thoả mãn các nhu cầu vật
chất, kinh tế bao gồm quyền đối vật và quyền đối
nhân
Quyền ngoại sản nghiệp nhằm thoả mãn các nhu
cầu tinh thần

6


LuËt­d©n­sù­lµ­g×­?




8


Tínhưchấtưcủaưcácưquanưhệưtàiưsảnưvàưquanưhệư
nhânưthânưtrongưluậtưdânưsự
Sự cần thiết xác định tính chất của các quan hệ này
trong luật dân sự
Tính chất, đặc điểm của quan hệ tài sản:
- Chủ thể có quyền bình đẳng, tự định đoạt
- Trao đổi, đền bù ngang giá
- Nhằm thoả mãn mục đích tiêu dùng
Tính chất, đặc điểm của quan hệ nhân thân:
- Phân loại thành hai nhóm: Không gắn với tài sản và gắn
với tài sản
- Ranh giới rất mong manh với các ngành luật khác


9


BLDSưxácưđịnhưđốiưtượngưđiềuưchỉnh




BLDS quy định địa vị pháp lý, chuẩn mực pháp lý
cho cách ứng xử của cá nhân, pháp nhân, chủ thể
khác; quyền, nghĩa vụ của các chủ thể về nhân thân
và tài sản trong các quan hệ dân sự, hôn nhân và
gia đình, kinh doanh thơng mại, lao động (BLDS

- Xác định tính chất quyền và nghĩa vụ chủ thể
- Xác định biện pháp tác động khi vi phạm nghĩa vụ
- Xác định biện pháp nhằm thúc đẩy việc thực hiện quyền
và nghĩa vụ
12


Nộiưdungưdânưluật

Quyềnưlợiưtư

Xácưlậpư
quyềnưlợi

Theoưýưchíư
củaư
chủưthể

Chủưthểưquyềnưlợiưtư

Thểưnhân

Thựcưhiện
ưquyềnưlợi
Bìnhư
quyền
dânưsự
Anưtoàn
ưthânưthể


Tựưdoư
tinhưthần

Tựưdoư
nghềư
nghiệp
13

Tựưdoưchỗưở


X¸c­lËp
­quyÒn­lîi

C¸c
­quyÒn­lîi
chñ­quan

C¨n­cø­
ph¸t­sinh
­quyÒn­lîi

14


Truyềnưthống

Hợpưđồng

Gầnưnhư

đốiưnhân
Nghĩaưvụ
chuyển
ưgiao
Nghĩaưvụ
hành
động
Nghĩaưvụ
không
hànhưđộng
Nghĩaưvụ
ưtựưnhiên

Quyềnưlợiưchủưquan

Quyền
đốiưvật

Vật

Bấtư
động
sản

Ngoạiưsản
nghiệpưquyền

Quyền
nhân
ưthân

doưdụngưđích

16


LượcưsửưdânưluậtưViệtưNam







10/10/1945, Hồ Chủ Tịch ký Sắc lệnh số 90/ SL cho phép
giữ luật lệ cũ
2/5/ 1950, ban hành Sắc lệnh số 97/ SL cho phép áp dụng
luật cũ không trái với tinh thần của Sắc lệnh này
1959, Chỉ thị số 772/ CT- TATC đình chỉ việc áp dụng
pháp luật phong kiến đế quốc
Thập kỷ 60-80, cải tạo và xây dựng CNXH
Thập kỷ 80, có nhiều văn bản liên quan đến luật dân sự
28/10/1995, Quốc hội khoá IX, Kỳ họp thứ 8 thông qua
BLDS có hiệu lực 1/7/1996
17


Ph©n­biÖt­luËt­d©n­sù­vµ­mét­sè­ngµnh­luËt­
kh¸c




Nhữngưtrườngưhợpưápưdụngư
luậtưdânưsự
* Kết quả mà các cơ quan nhà nớc có thẩm quyền áp
dụng luật dân sự là các quyết định cho các vụ việc
cụ thể
* Các vụ việc này có thể chia thành các loại sau:
- Công nhận hay bác bỏ một quyền lợi
- Xác định một nghĩa vụ cụ thể cho một chủ thể nhất
định
- áp dụng một hay nhiều chế tài cho ngời vi phạm
nghĩa vụ để bảo vệ quyền lợi của ngời khác
20


Nguyênưtắcưápưdụngưluậtưdânưsự
Cần lu ý tới: Cam kết của các bên, các qui định trong văn bản
pháp luật, án lệ, tập quán, học thuyết pháp lý, lẽ công bằng
Thứ tự u tiên áp dụng trong BLDS 2005: (1) Pháp luật;(2)
Thoả thuận của các bên; (3) Tập quán; (4) áp dụng tơng tự
(Điều 3, BLDS 2005)
Nguyên tắc áp dụng tơng tự:
- Tơng tự luật dân sự (tơng tự điều luật)
- Tơng tự pháp luật
Lu ý: Điều kiện để áp dụng tập quán và tơng tự là tập quán và qui
định tơng tự không đợc trái với những nguyên tắc của BLDS
2005


21

đối với tài sản
Tự do tự nguyện cam kết, thoả thuận
Bình đẳng
Thiện chí, trung thực
Chịu trách nhiệm dân sự
Tôn trọng đạo đức, truyền thống
Tôn trọng, bảo vệ quyền dân sự
Tôn trọng lợi ích nhà nớc, lợi ích cộng đồng, quyền
và lợi ích của ngời khác
Tuân thủ pháp luật
Hoà giải trong quan hệ dân sự
23


Nguồnưcủaưluậtưdânưsự
Khái niệm về nguồn: Văn bản, tiền lệ pháp, tập quán pháp,
học thuyết pháp lý, lẽ công bằng
Các loại nguồn
Nguồn của luật dân sự Việt Nam:
- Hiến pháp
- BLDS và các đạo luật
- Pháp lệnh và Nghị quyết của UBTVQH
- Nghị định của Chính phủ...
Lu ý: Bình luận khái niệm và phân loại nguồn của luật dân sự
trong Giáo trình luật dân sự Việt Nam của Đại học Luật
Hà Nội, 2006, tr. 31-33)


24