Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: Th.s Nguyễn Văn Hà

MC LC
Trang
Danh mc cỏc kớ hiu, cỏc ch vit tt ........................................................ 3
Li cm n .................................................................................................... 4
Li cam oan ................................................................................................ 5
PHN M U........................................................................................... 6
1. Lý do chn ti........................................................................................ 6
2. Mc ớch nghiờn cu.................................................................................. 7
3. Nhim v nghiờn cu ................................................................................. 7
4. i tng nghiờn cu................................................................................. 7
5. Phng phỏp nghiờn cu ............................................................................ 7
6. Cu trỳc ti ............................................................................................ 7
PHN NI DUNG ....................................................................................... 9
CHNG 1. C S L LUN V PPDH TCH CC MễN TON ...... 9
1.1.

PPDH mụn Toỏn .................................................................................. 9

1.2.

PPDH tớch cc mụn Toỏn................................................................... 11

1.3.

ng dng CNTT vo dy hc i s trng THPT ......................... 16

CHNG 2. NG DNG CNTT VO DY HC BI TP TON

-2-

K34D_To¸n


Khãa luËn tèt nghiÖp

GVHD: Th.s NguyÔn V¨n Hµ

Danh mục các kí hiệu, các chữ viết tắt
THPT: Trung học phổ thông.
CNTT: Công nghệ thông tin.
GD&ĐT: Giáo dục và đào tạo.
PPDH: Phương pháp dạy học.

SVTH: §oµn H­¬ng Giang

-3-

K34D_To¸n


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: Th.s Nguyễn Văn Hà

Li cm n
Trc tiờn, tụi xin by t lũng cm n chõn thnh v bit n sõu sc n
thy giỏo Nguyn Vn H ngi ó tn tỡnh ch bo, giỳp tụi trong quỏ
trỡnh thc hin ti ny.

nào.

SVTH: Đoàn Hương Giang

-5-

K34D_Toán


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: Th.s Nguyễn Văn Hà

PHN M U
1.

Lý do chn ti
Hin nay chỳng ta ang chng kin s phỏt trin nh v bóo ca cụng

ngh thụng tin v truyn thụng (ICT). S ra i ca Internet ó thc s m ra
mt k nguyờn ng dng ICT trong mi lnh vc ca i sng xó hi, kinh
t,... Trong khung cnh ú GD&T c coi l mnh t mu m cho cỏc
ng dng ca ICT phỏt trin, iu ú s to ra nhng thay i sõu sc trong
cụng ngh GD&T. Nhng cụng ngh tiờn tin nh a phng tin, truyn
thụng bng rng, CD - ROM, DVD v Internet s mang n nhng bin i
cú tớnh cỏch mng trờn quy mụ ton cu trong lnh vc GD&T, do ú s dn
n nhng thay i trong PPDH.
Vic ng dng CNTT trong ngnh giỏo dc ó c ng, Nh nc v
B Giỏo dc v o to c bit quan tõm, n c:
+ Ch th s 40/CT-TW ca Ban chp hnh TW ng ra ngy 15/6/2004 v

ca hc sinh, tụi ó chn ti ng dng CNTT vo dy hc bi tp toỏn
chng Gúc lng giỏc v cụng thc lng giỏc i s 10 nõng cao theo
PPDH tớch cc lm khúa lun tt nghip ca mỡnh.
2.

Mc ớch nghiờn cu
Thụng qua vic nghiờn cu ti nhm phỏt huy c hng thỳ, tớnh tớch

cc hc tp ca hc sinh i vi vic hc tp ni dung lng giỏc lp 10, to
c s cho vic nghiờn cu sõu hn cỏc lp trờn.
3.

Nhim v nghiờn cu
Thit k v xõy dng cỏc Bi ging in t phn bi tp chng VI :

Gúc lng giỏc v cụng thc lng giỏc i s 10 nõng cao theo PPDH
tớch cc.
Cỏc phn mm phc v dy v hc mụn i s trng ph thụng.
4.

i tng nghiờn cu
Hot ng dy ca giỏo viờn v hot ng hc ca hc sinh theo PPDH

tớch cc.
5.

Phng phỏp nghiờn cu
Nghiờn cu ti liu v PPDH tớch cc.
Nghiờn cu mt s phn mm ng dng CNTT vo dy hc toỏn:



K34D_Toán


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: Th.s Nguyễn Văn Hà

PHN NI DUNG
CHNG 1. C S L LUN V PPDH TCH CC MễN TON
1.1.

PPDH mụn Toỏn

1.1.1. Khỏi nim v PPDH
Phng phỏp l con ng, cỏch thc t c nhng mc ớch nht
nh.
PPDH l cỏch thc hot ng v giao lu ca thy gõy nờn nhng hot
ng v giao lu cn thit ca trũ nhm t c mc tiờu dy hc.
1.1.2. Mt s c im ca PPDH
cimvvaitrũhotngcathyvcatrũ. õy khụng phi l hai
hot ng song song c lp vi nhau. Hot ng ca thy gõy nờn hot ng
ca trũ. Hot ng ca thy l mt tỏc ng iu khin. Tuy nhiờn tỏc ng
khụng phi ch gm hot ng ca thy m cũn c s giao lu gia thy vi
trũ.
PPDHcútớnhkhỏiquỏt: PPDH l hỡnh nh khỏi quỏt nhng hot ng
v giao lu no ú ca ngi thy. Hỡnh nh ny thng c hỡnh thnh do
phn ỏnh nhng hot ng, giao lu dn ti thnh cụng ca giỏo viờn trong
quỏ trỡnh dy hc v phn ỏnh nhng thnh tu ca khoa hc giỏo dc hoc
ca nhng khoa hc khỏc thụng qua khoa hc giỏo dc.

nh.
PPDH vi cỏch truyn thụng tin ti hc sinh bng hot ng bờn ngoi:
+ PPDH thuyt trỡnh.
+ PPDH ging gii minh ha.
+ PPDH gi m - vn ỏp.
+ PPDH trc quan.
PPDH vi tỡnh hung in hỡnh trong quỏ trỡnh dy hc:
+ Mụn Toỏn: PPDH nh ngha khỏi nim, PPDH nh lý toỏn hc,
PPDH quy tc v phng phỏp toỏn hc, PPDH bi tp toỏn hc.
+ Mụn Vt lý: PPDH nh ngha khỏi nim, PPDH nh lut vt lý,
PPDH bi tp vt lý, PPDH thc hnh khỏi nim,
+ Mụn Vn: PPDH k chuyn vn hc, PPDH th ca, PPDH phõn
tớch tỏc phm vn hc,
PPDH vi vic phỏt trin t duy hc sinh:
+ PPDH gi m vn ỏp.
+ PPDH phỏt hin v gii quyt vn .
+ PPDH thc hnh luyn tp.

SVTH: Đoàn Hương Giang

- 10 -

K34D_Toán


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: Th.s Nguyễn Văn Hà

PPDH vi cỏc hỡnh thc t chc dy hc:

iu mỡnh cha bit.
Dy hc chỳ trng rốn luyn phng phỏp t hc.

SVTH: Đoàn Hương Giang

- 11 -

K34D_Toán


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: Th.s Nguyễn Văn Hà

Phng phỏp tớch cc xem vic rốn luyn phng phỏp hc tp cho hc
sinh khụng ch l bin phỏp nõng cao hiu qu dy hc m cũn l mt mc
tiờu dy hc. Trong phng phỏp hc thỡ ct lừi l phng phỏp t hc. Nu
rốn luyn cho ngi hc cú c phng phỏp, k nng, thúi quen, ý chớ t
hc thỡ s to cho h cú c lũng ham hc, khi dy ni lc vn cú ca mi
ngi, kt qu hc tp s c nhõn lờn gp bi.
Tng cng hc tp cỏ th phi hp vi hc nhúm.
Nu trỡnh kin thc t duy hc sinh khụng th ng u tuyt i thỡ
khi ỏp dng phng phỏp tớch cc buc phi chp nhn s phõn húa v cng
, tin hon thnh nhim v hc tp, nht l khi bi hc c thit k
thnh mt chui cụng tỏc c lp.
Ngoi ra, lp hc l mụi trng giao tip thy trũ, trũ vi trũ, to nờn
mi quan h hp tỏc gia cỏc cỏ nhõn trờn con ng chim lnh ni dung hc
tp. Thụng qua tho lun, tranh lun trong hc tp, ý kin mi cỏ nhõn c
bc l, khng nh hay bỏc b. Qua ú, ngi hc nõng mỡnh lờn mt trỡnh
mi, bi hc vn dng c vn hiu bit v kinh nghim ca mi hc sinh

v tỡm cỏch gii quyt vn ú mt cỏch ch ng, t giỏc, tớch cc.
iii. PPDHtheonhúm
Giỏo viờn t chc lp hc thnh mt s nhúm v giao vic cho cỏc nhúm
thụng qua cỏc phiu hc tp.
Dy hc theo nhúm trong tit hc khi cú nhng vn tng cỏ nhõn hc
sinh cú th gii quyt c, thng cú th c tin hnh trong quỏ trỡnh hot
ng cng c kin thc.
* T tng ct lừi, trng tõm nht ca vic dy hc toỏn theo PPDH tớch cc
l: t chc cho hc sinh ch ng xõy dng nh ngha, khỏi nim toỏn hc;
ch ng tỡm ng li chng minh toỏn hc.
1.2.3.2. Vn dng PPDH tớch cc vo gii toỏn
a. Th no l mt bi toỏn?
Theo G.Polya: Bi toỏn l vic t ra s cn thit tỡm kim mt cỏch cú ý
thc cỏc phng tin thớch hp t n mt mc ớch nht nh trụng thy
rừ rng nhng khụng th t ngay c.


Cỏcyutcbncabitoỏn: Bi toỏn gm 2 yu t chớnh hp thnh
S ũi hi ca bi toỏn.
Mc ớch ca bi toỏn.



Ligiicabitoỏn: Li gii ca bi toỏn c hiu l tp sp th t

cỏc thao tỏc cn thc hin t ti mc ớch ó nh.

SVTH: Đoàn Hương Giang

- 13 -

theo mt angụrit no ú hoc khụng mang tớnh cht angụrit no.
iii. Phõn loi theo ni dung bi toỏn: Cú 3 loi:
Bi toỏn s hc.
Bi toỏn i s.
Bi toỏn hỡnh hc.
iv. Phõn loi theo ý ngha gii toỏn: Cú 2 loi:
Bi toỏn cng c k nng.
Bi toỏn phỏt trin t duy.

i.

Phngphỏptỡmligiicabitoỏn: Gm 4 bc:
Bc1:Tỡmhiu.

SVTH: Đoàn Hương Giang

- 14 -

K34D_Toán


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: Th.s Nguyễn Văn Hà

Tp cho hc sinh thúi quen phõn tớch bi tp: Tỡm hiu k ni dung ca
bi tp, xỏc nh dng ca bi tp (õu l n, õu l d liu ), khai thỏc trit
cỏc d kin, gi thit ca bi tp, tỡm hiu c phng phỏp gii v cỏc
kin thc cụng c thớch hp, phõn tớch c mi liờn h hỡnh thnh gi thit
v kt qu ca bi toỏn,


GVHD: Th.s Nguyễn Văn Hà

õy l mt phng phỏp thoỏng nghe rt tru tng nhng khi ỏp dng
vo bi ging c th thỡ rt d hiu. V mt iu c bit l mang li kt qu
tt trong vic truyn t kin thc cho hc sinh.
Sau õy l mt vớ d c th trong cỏch dy Gii bi tp lng giỏc theo
hng phỏt huy tớnh sỏng to ca hc sinh THPT: Nh chỳng ta ó bit trong
chng trỡnh toỏn ph thụng bi tp lng giỏc bao gm hai dng c bn:
+ Dng bi tp vn dng cỏc kin thc lng giỏc ó hc vo cỏc tỡnh hung
c th nh: chng minh cụng thc, gii phng trỡnh theo Angụrit, bin i
ng thc
+ Dng bi tp nhm hỡnh thnh kin thc mi qua gii bi tp giỳp hc sinh
cú th tip thu nhng kin thc cha bit, cú th l nhng tớnh cht, quy tc

Khi dy gii bi tp lng giỏc, cú th phỏt huy tớnh sỏng to ca hc
sinh cú th vn dng 4 bc nờu trờn tỡm li gii ca bi toỏn.
1.3.

ng dng CNTT vo dy hc i s trng THPT

1.3.1. Vai trũ ca CNTT trong dy hc i s trng THPT
1.3.1.1. CNTT l phng tin to thun li cho trin khai PPDH tớch
cc.


Toỏn hc l mt mụn khoa hc tru tng, do ú khai thỏc s dng

phn mm nhm ng dng CNTT trong dy v hc toỏn cú nhng c thự
riờng. Ngoi mc tiờu tr giỳp hc sinh chim lnh kin thc thỡ vn phỏt

hai chiu gia thy v trũ.
iii. To ra mt mụi trng dy v hc linh hot, cú tớnh m.
Trong cỏc hỡnh thc t chc dy hc cú s h tr ca CNTT thỡ vai trũ
ca ngi thy c bit quan trng. H thng cỏc cõu hi ca ngi thy a
ra phi ỏp ng c cỏc yờu cu sau:


Cỏc cõu hi phi mang tớnh gi m, nh hng giỳp cho hc sinh con

ng x lý thụng tin i n kin thc mi.


Cỏc cõu hi phi tr giỳp hc sinh cng c kin thc mi v tng

cng kh nng vn dng kin thc trong thc hnh.


Cỏc cõu hi phi cú tớnh m khuyn khớch hc sinh phỏt huy tớnh

sỏng to, kh nng phõn tớch tng hp, khỏi quỏt hoỏ cỏc tri thc ó c
trang b gii quyt vn .
iu khỏc bit so vi cỏc hỡnh thc dy hc truyn thng l quỏ trỡnh
truyn t, phõn tớch, x lý thụng tin v kim tra ỏnh giỏ kt qu c giỏo
viờn, hc sinh thc hin cú s tr giỳp ca cỏc phn mm v mỏy tớnh in t.


mt gi hc cú ng dng CNTT l mt gi hc phỏt huy tớnh tớch

cc ca hc sinh thỡ iu kin tiờn quyt l vic khai thỏc CNTT phi m
bo cỏc yờu cu v tớnh c trng ca PPDH tớch cc m giỏo viờn la chn.

cuc sng cú liờn quan vi kin thc toỏn hc, to s hp dn, lụi cun hc
sinh.
Vớd: Ti Dubai khỏch sn hỡnh parabol ny l s bt phỏ ra khi hng ng
nhng khỏch sn 6 sao t n ngng 7 sao.





SVTH: Đoàn Hương Giang

- 18 -

K34D_Toán


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: Th.s Nguyễn Văn Hà

1.3.2.2. S dng on vn bn
Mc ớch: Tit kim thi gian thuyt trỡnh cho giỏo viờn.
Th hin: Giỏo viờn cho hin th cỏc on vn bn di dng Text box
ú l cỏc on vn bn m nu khụng cú s tr giỳp ca mỏy tớnh in t thỡ
giỏo viờn ch cú th din t bng li hoc trỡnh by túm tt trờn bng ph, bao
gm: ni dung y cỏc nh ngha khỏi nim, cỏc nh lý, cỏc tớnh cht
toỏn hc v bi tp toỏn hc; cỏc cõu hi hng dn hc sinh phỏt hin v
gii quyt vn , cỏc bc phõn tớch tỡm ra ng li chng minh toỏn hc
hoc cỏc kin thc k nng toỏn trng tõm trong bi hc.
Lu ý: Cỏc chng minh toỏn hc, phn túm tt (nh ngha, khỏi nim toỏn

số a thì song song song với nhau, các đường thẳng này luôn cắt trục tung tại
điểm có tung độ bằng b …

1.3.3. Một số phần mềm thông dụng thường dùng trong dạy học đại số ở
trường THPT
1.3.3.1. Phần mềm Microsoft Powerpoint (MS Powerpoint)
a. Giới thiệu chung về MS PowerPoint
MS PowerPoint là một phần mềm thuộc nhóm MS Office, có chức năng
hỗ trợ việc thiết kế, soạn thảo và định dạng nội dung tài liệu, rất thuận tiện
cho việc trình bày trong giảng dạy, thuyết trình...
b. Ứng dụng phần mềm Powerpoint trong việc soạn giáo án điện tử
Một số thao tác thường dùng trong việc soạn giáo án điện tử: 


Chèn tranh ảnh vào Slide.



Tạo hoạt ảnh.



Vẽ hình cho Slide.



Diễn giải khi trình chiếu.

c. Một số lưu ý khi sử dụng phần mềm Powerpoint để soạn giáo án điện
tử:

+ Cn quy nh mu ch cho hc sinh ghi vo v.
1.3.3.2. Phn mm Cabri (Cabri Geometry II Plus, Cabri 3D)
Phn mm Cabri c vit vo thp niờn 1980, ti Phũng Nghiờn cu
ca CNRS (Centre National de la Recherche Scientifique) v trng i hc
Joseph Fourier Grenoble, Cng ho Phỏp. Phn mm Cabri s dng trờn
nhiu h iu hnh, cú giao din rt thõn thin v hin nay ó c Vit húa.
Nm 2004, Giỏo s Jean-Marie Laborde cựng nhúm Cabrilog tip tc
em nhng thnh qu ca Cabri II vo khụng gian 3 chiu cho ra i phn
mm Cabri 3D h tr dng hỡnh trong khụng gian. Cabri 3D l phn mm
hỡnh hc u tiờn cú phiờn bn khụng gian. Vi phn mm Cabri, ngi s
dng cú th tỏc ng trc tip lờn i tng hỡnh hc ang kho sỏt, thay i

SVTH: Đoàn Hương Giang

- 21 -

K34D_Toán


Khóa luận tốt nghiệp

GVHD: Th.s Nguyễn Văn Hà

v di chuyn hỡnh nhiu v trớ khỏc nhau, thay i cỏc tham s, d oỏn cỏc
tớnh cht ca mt i tng, kt hp gia hỡnh hc v gii tớch.
Mt trong nhng khú khn trong ging dy hỡnh hc cng nh i s l
vic v hỡnh. Hỡnh giỏo viờn v trờn bng hoc v trờn nhng dựng dy hc
bỡnh thng trc õy u l "hỡnh cht", phn mm Cabri cho phộp lm
c vic di hỡnh i ch khỏc, quay cỏc gúc hc sinh quan sỏt. c
im quan trng gn vi tớnh cht "ng" ca Cabri l phn mm cho phộp

GVHD: Th.s Nguyễn Văn Hà

1.3.3.3. Phn mm Geometers Sketchpad (GSP)
Phn mm Geometers Sketchpad do mt s nh toỏn hc M thit k vo
nhng nm 90. Hin ti phn mm ny c coi l phn mm mụ phng hỡnh hc
ng s mt th gii.
Ngoi ra GSP cũn h tr c lc cho kho sỏt v v th hm s v mt s
vn khỏc ca toỏn hc, giỳp cho hc sinh v hỡnh chớnh xỏc trong hỡnh hc, phỏt
hin, d oỏn kt qu ca bi toỏn, ng thi to cho hc sinh k nng thit lp cỏc
thut toỏn khi gii quyt cỏc vn no ú.

Mn hỡnh Geometer Sketchpad
1. Thc n: thc hin
cỏc lnh dng hỡnh
chớnh.
2. Mn hỡnh lm vic
ghi kt qu cụng vic.

3. Cỏc cụng c v hỡnh chớnh
(compa, thc k, ty, ....)

a. Cỏc i tng v cụng c lm vic chớnh


Cỏc i tng c bn: im; on, tia, ng thng; Vũng trũn, cung

trũn; Text Box; Min phng; Hp ca cỏc i tng trờn.

SVTH: Đoàn Hương Giang


i tng cn khi
to u tiờn v
khụng cú cỏc ph
thuc liờn kt vi
cỏc i tng no
khỏc.

b. Mt s ng dng ca GSP trong dy hc toỏn hc


Bitoỏnqutớch



To vt (Trace) cho mt im, mt i tng khi chuyn ng:

Nhỏy chut chn im hoc i tng s di chuyn v li vt.
Chn [Menu]Display Trace Point (hoc Trace Segment, Ray,...).
(S dng Erase Traces xúa vt)


Chn mu cho im, i tng. Gm cỏc bc:

Chn im hoc i tng.
Chn [Menu] Display Color.
Nhỏy chut chn mu thớch hp trong bng mu cú sn. Khi ú, nu di
chuyn im hoc i tng thỡ s thy li cỏc vt ca nú trc ú.


Dng qu tớch. Gm cỏc bc:


Phộp quay. S dng Rotate trong menu Transform. Thao tỏc:

+ Bc 1: Chn tõm quay.
+ Bc 2: Chn hỡnh cn dng nh qua phộp quay.
+ Bc 3: Dng nh ca hỡnh chn: Vo menu Transform Menu Rotate,
xut hin hp thoi Nhp giỏ tr gúc quay vo hp v click chut vo nỳt
Rotate.


Phộp i xng trc. S dng Reflect trong Menu Transform. Thao tỏc:

+ Bc 1: Chn trc i xng l ng thng d ó cho;
Thc hin lnh Transform Mark Mirro xỏc nh d l trc i xng.
+ Bc 2: Chn hỡnh cn dng nh qua trc i xng.
+ Bc 3: Hin th nh ca hỡnh qua phộp i xng: Vo transform Reflect.


Vthcahms. S dng Graph Menu. Thao tỏc:

Vit biu thc ca hm s bng lnh:
+ Vo Graph New functions (Gừ biu thc ca hm s nh s dng bng
tớnh, chn giỏ tr trong Values, vit hm s s cp t mc Functions).
V th:
+ ỏnh du chn hm s ó vit trờn mn hỡnh.
+ V th bng lnh Graph Plot Function. th hm s hin lờn mn
hỡnh.


ocvtớnhtoỏn: Bao gm: