BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
Phan Thành Khởi
PHÁT TRIỂN DU LỊCH
TỈNH VĨNH LONG GIAI ĐOẠN
2000-2010 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2020
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÝ HỌC
Thành phố Hồ Chí Minh, 2012
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
Phan Thành Khởi
PHÁT TRIỂN DU LỊCH
TỈNH VĨNH LONG GIAI ĐOẠN
2000-2010 VÀ TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2020
Chuyên ngành
: Địa lý học (Trừ Địa lý tự nhiên)
Mã số
: 60 31 95
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐỊA LÝ HỌC
Tác giả
Phan Thành Khởi
MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các bảng, biểu đồ, bản đồ
MỞ ĐẦU ................................................................................................................... 1
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH
................................................................................................................................... 11
1.1. Cơ sở lí luận du lịch ....................................................................................... 11
1.1.1. Khái niệm về du lịch và sản phẩm du lịch .............................................. 11
1.1.1.1. Khái niệm về du lịch ........................................................................ 11
1.1.1.2. Khái niệm về sản phẩm du lịch ........................................................ 12
1.1.2. Chức năng của du lịch ............................................................................ 15
1.1.2.1. Chức năng xã hội. ............................................................................ 15
1.1.2.2. Chức năng kinh tế. ........................................................................... 15
1.1.2.3. Chức năng sinh thái. ......................................................................... 15
1.1.2.4. Chức năng chính trị. ......................................................................... 16
1.1.3.Các đặc trưng cơ bản của ngành du lịch .................................................. 16
1.1.4. Các loại hình du lịch ............................................................................... 17
1.1.4.1. Phân loại theo mục đích chuyến đi .................................................. 17
1.1.4.2. Phân loại theo tài nguyên du lịch ..................................................... 19
1.1.4.3. Phân loại theo lãnh thổ hoạt động .................................................... 20
1.1.4.4. Phân loại theo vị trí địa lý ................................................................ 20
2.1.5. Đánh giá chung ....................................................................................... 53
2.2. Thực trạng phát triển du lịch tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 2000-2010. ............ 55
2.2.1. Thực trạng phát triển du lịch chung ........................................................ 55
2.2.1.1 Khách du lịch .................................................................................... 55
2.2.1.2. Doanh thu ......................................................................................... 58
2.2.1.3. Lao động .......................................................................................... 60
2.2.1.4. Cơ sở vật chất kỹ thuật. .................................................................... 63
2.2.1.5. Đầu tư cho du lịch ............................................................................ 65
2.2.1.6. Tổ chức quản lý hoạt động du lịch ................................................... 65
2.2.2. Thực trạng hoạt động du lịch theo lãnh thổ ............................................ 66
2.2.2.1. Một số điểm du lịch ......................................................................... 66
2.2.2.2. Các khu du lịch ................................................................................ 75
2.2.2.3. Các cụm du lịch ............................................................................... 80
2.2.2.4. Các tuyến du lịch .............................................................................. 81
2.2.3. Kết quả khảo sát mức độ hài lòng của du khách đối với sản phẩm du lịch
tỉnh Vĩnh Long. ................................................................................................. 84
2.2.4. Đánh giá chung về hoạt động du lịch của tỉnh Vĩnh Long ..................... 89
2.2.4.1. Những kết quả .................................................................................. 89
2.2.4.2. Những hạn chế ................................................................................. 90
Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU
LỊCH TỈNH VĨNH LONG ĐẾN NĂM 2020 ....................................................... 95
3.1. Định hướng phát triển du lịch đến năm 2020 ................................................ 95
3.1.1. Những cơ sở để định hướng .................................................................... 95
3.1.1.1. Chiến lược phát triển du lịch vùng Đồng bằng Sông Cửu Long
đến 2020 ........................................................................................................ 95
3.1.1.2. Định hướng phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Vĩnh Long đến 2020 .... 97
3.1.1.3. Mục tiêu và quan điểm phát triển du lịch tỉnh Vĩnh Long đến 2020
...................................................................................................................... 100
: Thành phố Hồ Chí Minh
TP
: Thành phố
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1 :
Chỉ tiêu khí hậu sinh học đối với con người ......................................23
Bảng 1.2:
Tốc độ tăng trưởng khách nội địa ở ĐBSCL so với cả nước và các
vùng khác năm 2010 ..........................................................................39
Bảng 1.3:
Tốc độ tăng trưởng khách du lịch ở một số tỉnh ĐBSCL ..................39
Bảng 2.1 :
Tổng lượng khách đến Vĩnh Long từ năm 2000-2010 và năm 2011 .55
Bảng 2.2 :
Số lượng khách nội địa đến Vĩnh Long từ năm 2000-2010 ..............57
Bảng 2.3 :
Bảng 3.4:
Tình hình lao động qua các năm và định hướng lực lượng lao động du
lịch đến năm 2015-2020 ..................................................................107
Bảng 3.5:
Dự báo tốc độ phát triển, tăng trưởng số lượng cơ sở lưu trú tỉnh Vĩnh
Long đến năm 2020 ..........................................................................108
Bảng 3.6 :
Các dự án đầu tư và kêu gọi đầu tư phát triển du lịch đến năm 2015
...........................................................................................................109
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Tốc độ tăng trưởng khách du lịch Vĩnh Long ......................................55
Biểu đồ 2.2: Lượng khách quốc tế đến Vĩnh Long giai đoạn 2000-2010.................56
Biểu đồ 2.3: Du khách biết đến các điểm du lịch ở Vĩnh Long thông qua đâu ........86
Biểu đồ 2.4: Mức độ hiểu biết sản phẩm du lịch đặc trưng của Vĩnh Long .............88
DANH MỤC CÁC BẢN ĐỒ
Bản đồ ranh giới hành chính tỉnh Vĩnh Long ........................................................... 44
Bản đồ hiện trạng cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất du lịch tỉnh Vĩnh Long .................. 92
Bản đồ hiện trạng phân bố điểm, khu du lịch tỉnh Vĩnh Long năm 2010 ................. 93
Bản đồ du lịch Vĩnh Long trong liên hệ phát triển vùng ......................................... 94
trong thời kì từ năm 200-2010 và đưa ra tầm nhìn mới đến năm 2020 là một vấn đề
2
cần thiết, góp phần tổng quan, định hướng phát triển du lịch trong nền kinh tế
chung của tỉnh.
Vĩnh Long là vùng đất thấp nằm giữa sông Tiền và sông Hậu với hệ thống cù lao
phong phú, tương đối đa dạng về tự nhiên đặc biệt là vườn cây ăn trái kết hợp cùng
hệ thống sông ngòi kênh rạch chằng chịt là điều kiện tương đối thuận lợi cho phát
triển du lịch nhưng tình hình phát triển du lịch hiện nay nhìn chung chưa tương
xứng với tiềm năng.
Dưới góc độ là người học và nghiên cứu về địa lí, đề tài: Phát triển du lịch Vĩnh
Long giai đoạn 2000-2010 và tầm nhìn đến năm 2020 là vấn đề có ý nghĩa thực
tiển, nhằm đánh giá được những tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch của tỉnh
trong bối cảnh hiện nay. Qua đó, đề xuất phương hướng và các giải pháp phù hợp
cho ngành du lịch của tỉnh phát huy những thế mạnh, phát triển mạnh hơn nữa du
lịch trong xu thế mới.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục tiêu
Trên cơ sở vận dụng những vấn đề lí luận và thực tiễn về phát triển du lịch, đề tài
tập trung phân tích hiện trạng phát triển du lịch của tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 20002010. Đề xuất định hướng và các giải pháp phát triển du lịch của tỉnh đến năm
2020.
2.2. Nhiệm vụ
Đề tài tập trung giải quyết một số nhiệm vụ sau :
– Tổng quan cơ sở lí luận và thực tiễn về phát triển du lịch, áp dụng vào địa bàn
nghiên cứu.
– Phân tích tiềm năng phát triển du lịch của tỉnh Vĩnh Long.
- Đánh giá hiện trạng phát triển du lịch của tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 2000-2010.
và các giá trị văn hóa truyền thống, các biện pháp sử dụng tài nguyên một cách có
hiệu quả, hợp lý. Các công trình của các nhà khoa học Pháp như: “Cơ hội phát triển
du lịch” của văn phòng kiến trúc sư trưởng về du lịch,Paris, 1975; Du lịch ở khu
vực nông thôn Farcy (H.Le), Gunn và Burg, 1976; Tổ chức các vùng du lịch của
Gunn (CIA), 1972...
4
Từ giữa thập kỷ 70 của thế kỷ XX đến nay phát triển du lịch bền vững trở
thành một xu hướng, quan điểm, mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội và du lịch trên
thế giới. Các hoạt động du lịch nói chung đã dược tiêu chuẩn hóa, có sự giám sát,
kiểm tra chặt chẽ. Việc khai thác du lịch được tiến hành theo hướng có lợi cho tài
nguyên và cộng đồng, đảm bảo nguồn tài nguyên phát triển du lịch cho thế hệ hôm
nay và cả thế hệ mai sau.
Hoa Kỳ là một trong những nước có những công trình nghiên cứu để xây dựng các
định mức và tiêu chuẩn xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật, lắp đặt thiết bị, đón tiếp du
khách đảm bảo phù hợp với sức chứa của môi trường như: Environmental Isues of
Tourism and Recreation (Mieczkowski Z, 1995), Tourism an Sustainability (Staler
M.J, 1997). [53]
Các nhà khoa học Canada cũng có nhiều công trình nghiên cứu phát triển du lịch
như Tourism carying capacity (Orelly A.M., 1991).
Các nhà khoa học Pháp cũng có đề cập tới các tiêu chuẩn trong quy hoạch du lịch
để đạt được sự phát triển bền vững trong đó nổi bậc là Georges Caze-Robert
Lanquar Yves Raynouard trong cuốn Quy hoạch du lịch, 1988.
Tổ chức Du lịch thế giới trong giai đoạn này cũng đã thực hiện các công trình
nghiên cứu xây dựng hệ thống trong khai thác và sử dụng Tài nguyên du lịch.
Từ sau chiến tranh thế giới thứ II đến những năm 80 của thế kỷ XX các nhà địa lý
Liên Xô cũng thực hiện nhiều công trình nghiên cứu phục vụ cho mục đích phát
triển du lịch như: V. Xtaukat(1969) đã nghiên cứu và đưa ra các chỉ tiêu đánh giá
danh thắng và di tích, tính đến năm 1931 Việt Nam có 404 danh thắng và di tích.
Đồng thời trong thời gian này các nhà địa lý, kiến trúc của người Pháp điều tra,
khảo sát, đánh giá các điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên ở các vùng núi
và biển giàu tiềm năng phục vụ cho mục đích ra quyết định và thực hiện quy hoạch
các khu đô thị du lịch, nghỉ dưỡng như: Đà Lạt (1893-1911), SaPa (1903), Tam Đảo
(1922), Sầm Sơn (1906), Nha Trang (1891-1911), Vũng Tàu (1911), Đồ Sơn (19201928)...
Từ năm 1990 trở lại đây du lịch bắt đầu được quan tâm nghiên cứu. Một số công
trình khởi đầu và cũng là nền tảng cho du lịch như: Dự án VIE/89/003 về kế hoạch
chỉ đạo phát triển du lịch ở Việt Nam do tổ chức du lịch thế giới (OMT) thực hiện,
“Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam giai đoạn 1995-2000” do viện
6
nghiên cứu phát triển du lịch thực hiện. Tổng cục du lịch Việt Nam với nhiều công
trình như: “Tổ chức lãnh thổ du lịch Việt Nam năm 1986, “Quy hoạch tổng thể phát
triển du lịch Việt Nam thời kỳ 1995-2010” năm 1995,... Và nhiều ấn phẩm sách du
lịch được biên soạn như: “Địa lý du lịch” phần Tổ chức lãnh thổ du lịch và phân
vùng du lịch (Nguyễn Minh Tuệ và nhóm nghiên cứu, 1997); “Đặc trưng các hệ
sinh thái, cơ sở của phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam” (Nguyễn Khánh,
1999); “Tổ chức các lãnh thổ dải ven biển khu vực trọng điểm miền Trung Việt
Nam” (Nguyễn Quang Mỹ và nhóm nghiên cứu, 1995); “Tổ chức lãnh thổ du lịch
Việt Nam” (Lê Thông, Nguyễn Minh Tuệ); “Nhập môn khoa học du lịch” (Trần
Đức Thanh, 2006); “Địa lý du lịch” (Nguyễn Minh Tuệ, Lê Thông, 1997); “Tài
nguyên và môi trường du lịch Việt Nam” (Phạm Trung Lương và nhóm nghiên cứu,
2000); “Quy hoạch du lịch những vấn đề lý luận và thực tiễn” (Trần Văn Thông);
“Tổng quan về du lịch” (Vũ Đức Minh)...đã tập trung nghiên cứu lý luận và thưc tế
trên phạm vi khác nhau. [11]
Du lịch tỉnh Vĩnh Long từ trước đến nay vốn cũng có nhiều nhà khoa học nghiên
cứu và hiện nay cũng đang được các học viên cao học trường Đại học sư phạm
+ Về du lịch tỉnh Vĩnh Long cũng có những công trình nghiên cứu vẫn chưa thật
sự được quan tâm đầu tư và phát triển. Các đề tài nghiên cứu bước đầu chỉ tập trung
trên những lĩnh vực nhỏ như: du lịch sinh thái, du lịch homestay..., về lãnh thổ cũng
chỉ có những đề tài nghiên cứu các đơn vị hành chính nhỏ như: các xã cù lao-nơi du
lịch đang phát triển sôi động mà chưa có những nghiên cứu quá trình phát triển du
lịch toàn tỉnh, chưa có nghiên cứu mối liên hệ nội vùng trong phát triển du lịch của
tỉnh mặc dù trong những năm gần đây với sự phát triển du lịch sôi động của cả nước
nói chung và của Đồng Bằng Sông Cửu Long nói riêng thì du lịch Vĩnh Long (du
lịch sinh thái, du lịch cộng đồng....) đã được quan tâm phát triển và trở thành đề tài
khá hấp dẫn đối với các nhà nghiên cứu du lịch. Vì vậy, việc tiến hành nghiên cứu
quá trình phát triển du lịch toàn tỉnh Vĩnh Long trong thời gian qua nhằm đưa ra
những định hướng chiến lược cho phát triển du lịch trong tương lai là cần thiết, có ý
nghĩa quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Vĩnh Long.
8
5. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu
5.1. Các quan điểm nghiên cứu
5.1.1. Quan điểm tổng hợp, lãnh thổ
Đây là quan điểm rất quan trọng nhằm nghiên cứu tổng hợp tất cả các nhân tố ảnh
hưởng đến tình hình phát triển du lịch Vĩnh Long gia đoạn 2000-2010, nghiên cứu
mối quan hệ tác động của các điều kiện tự nhiên, tài nguyên du lịch, các nhân tố
kinh tế – xã hội và sự biến động của chúng đối với việc phát triển du lịch Vĩnh
Long. Từ đó có thể đưa ra những định hướng và tầm nhìn phát triển du lịch tỉnh
Vĩnh Long đến năm 2020.
5.1.2. Quan điểm lịch sử viễn cảnh
Quan điểm này cần được đảm bảo trong suốt quá trình nghiên cứu, chúng ta cần
xem xét việc phát triển các loại hình du lịch Vĩnh Long trong quá khứ, thực trang
phát triển ở hiện tại và từ đó đưa ra những định hướng cho sự phát triển trong thời
cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất,… ta sử dụng phương pháp bản đồ để thể hiện. Đây là
cơ sở để phân tích và phát hiện quy luật hoạt động của hệ thống lãnh thổ du lịch,
trên cơ sở đó đưa ra định hướng tổ chức hoạt động du lịch trong tương lai.
Từ nguồn số liệu thống kê sẽ xây dựng thành các biểu đồ, cách này sẽ thể hiện các
con số thành các biểu đồ một cách trực quan, sinh động.
5.2.4. Phương pháp toán và thống kê du lịch
Phương pháp này nghiên cứu về mặt định lượng của các chỉ tiêu phát triển trong
hoạt động du lịch.Những thông tin, số liệu có liên quan đến các hoạt động du lịch ở
địa phương sẽ được thu thập, thống kê làm cơ sở cho việc xử lí, phân tích và đánh
giá nhằm thực hiện những mục tiêu mà đề tài đặt ra.
5.2.5. Phương pháp khai thác phần mềm của hệ thống thông tin đại lý
Các phần mềm xử lí thông tin thu được thông qua điều tra thu thập như Excel,
Mapinfo… để xử lí, phân tích kết quả điều tra và thể hiện qua các bảng thống kê,
các bản đồ, biểu đồ, sơ đồ.
10
6. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục thì nội dung chính của
luận văn gồm 3 chương :
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn về phát triển du lịch
Chương 2: Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch tỉnh Vĩnh Long từ năm
2000-2010.
Chương 3: Định hướng và giải pháp phát triển du lịch tỉnh Vĩnh Long đến
năm 2020.
11
12
lịch đã đưa ra định nghĩa: “Du lịch là tập hợp các mối quan hệ và các hiện tượng
phát sinh trong các cuộc hành trình và lưu trú của những người ngoài địa phương,
nếu việc lưu trú đó không thành cư trú thường xuyên và không liên quan đến hoạt
động kiếm lời”.
Ông Michael Coltman (người Mỹ) cho rằng: “Du lịch là sự kết hợp và tương tác của
4 nhóm nhân tố trong quá trình phục vụ du khách bao gồm: du khách, nhà cung ứng
dịch vụ du lịch, cư dân sở tại và chính quyền nơi đón khách du lịch”.[44]
Tháng 6 – 1991, tại Otawa (Canada) diễn ra Hội nghị quốc tế về thống kê du lịch
cũng đưa ra định nghĩa: “Du lịch là hoạt động của con người đi tới một nơi ngoài
môi trường thường xuyên (nơi ở thường xuyên của mình), trong một khoảng thời
gian ít hơn đã được các tổ chức du lịch quy định trước, mục đích của chuyến đi
không phải là để tiến hành các hoạt động kiếm tiền trong phạm vi vùng đến
thăm”.[43]
Dưới góc độ địa lí du lịch, Pirogionic (1985) cho rằng “Du lịch là một dạng hoạt
động của dân cư trong thời gian rỗi liên quan với sự di chuyển và lưu trú tạm thời
bên ngoài nơi cư trú thường xuyên nhằm nghỉ ngơi, chữa bệnh, phát triển thể chất
và tinh thần, nâng cao trình độ nhận thức – văn hoá hoặc thể thao kèm theo việc tiêu
thụ những giá trị về tự nhiên, kinh tế và văn hoá”.[36]
Tại điểm 1 điều 10 của Pháp lệnh Du lịch Việt Nam (1999), thuật ngữ “du lịch”
được hiểu như sau: “Du lịch là hoạt động của con người ngoài nơi cư trú thường
xuyên của mình nhằm thoả mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng trong một
khoảng thời gian nhất định”.[49]
Thông qua một số định nghĩa trên, có thể nói rằng du lịch là một dạng hoạt động
đặc thù, gồm nhiều thành phần tham gia, tạo thành một tổng thể hết sức phức tạp.
Hoạt động du lịch vừa có đặc điểm của ngành kinh tế, lại có đặc điểm của ngành
văn hoá – xã hội.
1.1.1.2. Khái niệm về sản phẩm du lịch
Sản phẩm du lịch cũng còn là cách tổ chức, điều phối các chương trình du lịch
theo những cách thức và biện pháp khác nhau. Cũng với những điểm đến đã được
xác định nhưng nhà tổ chức có thể đưa ra nhiều cấu hình tour khác nhau để tiếp cận
những tuyến điểm du lịch theo những góc độ khác nhau, tránh sự nhàm chán cho
các đối tượng khách. Nếu như những người kinh doanh du lịch liên tục tư duy sáng
14
tạo để cho ra đời các chương trình du lịch khác nhau trên cơ sở khai thác các tài
nguyên sẵn có trên một địa bàn, khu vực cụ thể thì sẽ cho ra các sản phẩm du lịch
mới.
Sản phẩm du lịch còn là sự đa dạng hóa những dịch vụ và nâng cao không ngừng
chất lượng các dịch vụ phục vụ và chăm sóc khách hàng, làm thỏa mãn những nhu
cầu khác nhau của khách du lịch như các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, dịch vụ làm
đẹp, các dịch vụ thông tin liên lạc, bưu chính viễn thông, dịch vụ tài chính, ngân
hàng tiện lợi, dịch vụ ghi dấu và lưu giữ hình ảnh, âm thanh của du khách… Tất cả
những dịch vụ đó sẽ đem lại nhiều lợi ích to lớn cho du khách và cũng là yếu tố
quyết định doanh thu của các điểm du lịch.
Sản phẩm du lịch thường được cụ thể hóa bằng các sản phẩm vật chất cung cấp
cho du khách ở những nơi du khách dừng chân, nghỉ ngơi hay tham quan du lịch.
Đó có thể là các vật phẩm, đồ lưu niệm; các chủng loại hàng hóa với mẫu mã, chất
liệu, phương pháp chế tác đem đến nhiều công năng tiện ích khác nhau cho người
sử dụng. Những sản phẩm này với những giá cả khác nhau được cung cấp đến tay
người tiêu dùng là các du khách bằng những phương cách khác nhau.
Sản phẩm du lịch còn là phong cách của người làm du lịch ở các vị trí và cương vị
khác nhau tạo ra những hình ảnh mới ấn tượng đem lại sự hài lòng cho du khách.
Sản phẩm du lịch không phải là những gì cao xa, đôi khi chỉ là một nụ cười thân
thiện hay một câu xin lỗi, một lời cám ơn… của người làm du lịch hướng về du
khách.
lao động với hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Ngoài ra chức năng kinh tế của du lịch còn thể hiện ở khía cạnh khác. Đó là dịch
vụ du lịch, một ngành kinh tế độc đáo, ảnh hưởng đến cơ cấu ngành và cơ cấu lao
động của nhiều ngành kinh tế: nông nghiệp, công nghiệp, giao thông vận tải, ngoại
thương… và là cơ sở quan trọng, tạo đà cho nền kinh tế phát triển.
1.1.2.3. Chức năng sinh thái.
Tạo môi trường sống ổn định về mặt sinh thái. Nghỉ ngơi du lịch là nhân tố có tác
dụng kích thích việc bảo vệ, khôi phục và tối ưu hoá môi trường thiên nhiên bao
quanh, bởi vì chính môi trường này có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ và hoạt
động của con người.
Copyright: Tài liệu đại học ©