BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
--------------

NGUYỄN NGỌC NHƯ Ý

PHƯƠNG THỨC BIỂU HIỆN
NHÂN VẬT ANH HÙNG TRONG THỦY HỬ
CỦA THI NẠI AM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGỮ VĂN

Thành phố Hồ Chí Minh - 2012


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
--------------

NGUYỄN NGỌC NHƯ Ý

PHƯƠNG THỨC BIỂU HIỆN
NHÂN VẬT ANH HÙNG TRONG THỦY HỬ
CỦA THI NẠI AM
Chuyên ngành : Văn học Trung Quốc
Mã số
: 62.22.30.50

LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGỮ VĂN

Người hướng dẫn khoa học

1.2.1. Từ cảm thức thẩm mỹ về người anh hùng thăng hoa thành
hình tượng anh hùng ................................................................. 33
1.2.2. Tiểu thuyết chương hồi và việc thể hiện quan niệm anh hùng ... 41
1.3. Quan niệm anh hùng trong Thủy Hử ................................................. 46
1.3.1. Những tiền đề văn hoá, lịch sử và văn học ................................. 46
1.3.2. Quan niệm anh hùng trong Thủy Hử nhìn từ quan niệm nghệ
thuật về cuộc đời và con người của Thi Nại Am ........................ 52
1.3.3. Quan niệm anh hùng trong Thủy Hử nhìn từ phương diện đặc
trưng thể loại ............................................................................... 67
Chương 2. ĐẶC TRƯNG THẨM MỸ CỦA NHÂN VẬT ANH HÙNG
TRONG THỦY HỬ ....................................................................................... 76
2.1. Khái niệm về nhân vật và chức năng của nhân vật trong văn học ....... 76
2.1.1. Khái niệm về nhân vật ................................................................ 76
2.1.2. Chức năng của nhân vật trong văn học ....................................... 78
2.1.3. Chức năng của nhân vật anh hùng trong Thủy Hử ..................... 78
2.2. Hệ thống nhân vật anh hùng trong Thủy Hử ..................................... 90


2.2.1. Diện mạo chung của người anh hùng ......................................... 90
2.2.2. Hệ thống nhân vật anh hùng - nhìn từ nguồn gốc xuất thân....... 96
2.3. Đặc trưng thẩm mỹ của hình tượng nhân vật anh hùng trong
Thủy Hử ..................................................................................................... 101
2.3.1.Những bức chân dung kỳ hình dị tướng .................................... 101
2.3.2. Phẩm chất, tính cách anh hùng ................................................. 104
Chương 3. MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT THỂ HIỆN NHÂN
VẬT ANH HÙNG TRONG THỦY HỬ..................................................... 122
3.1. Nghệ thuật xây dựng cốt truyện ...................................................... 122
3.1.1. Khái niệm cốt truyện................................................................. 122
3.1.2. Đặc điểm cốt truyện Thủy Hử .................................................. 122
3.2. Nghệ thuật tạo dựng kết cấu............................................................ 128

: Trang


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Về mặt khoa học
Thủy Hử là một trong những bộ trường thiên tiểu thuyết lớn nhất - "Tứ
đại danh tác" - của Trung Quốc nằm trong “Minh đại tứ đại kỳ thư” (bốn pho
sách lạ kỳ đời Minh), được xem là tác phẩm tiêu biểu của tiểu thuyết cổ điển
Trung Quốc. Tuy nhiên, ý kiến nhận định về giá trị tác phẩm này mà thực
chất là đánh giá về các nhân vật anh hùng hết sức phức tạp, thậm chí nhiều
khi trái ngược nhau. Vì vậy, ngay từ lúc mới ra đời, Thủy Hử phải chịu số
phận hết sức éo le trên chính quê hương của nó. Cuối đời Minh, tác phẩm liên
tiếp bị cấm lưu hành, vì bị xem là “hối đạo chi thư”, sách dạy làm kẻ cướp.
Các triều vua Thuận Trị, Khang Hy, Càn Long cũng ban lệnh cấm Thủy Hử.
Khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, dưới sự lãnh đạo
của Mao Trạch Đông, Thủy Hử được xem là tác phẩm có tính gợi dẫn về
chính trị. Nhưng cũng chính vì mục đích chính trị mà trong và sau cách mạng
văn hóa, số phận của tác phẩm cũng bao phen thăng trầm, có lúc bị cấm vì bị
cho rằng chứa đựng những lời đen tối, phản nghịch. Gần đây, cư dân trên
mạng cũng tranh luận gay gắt vì đánh giá của một vị giáo sư người Úc: "Thủy
Hử là tác phẩm mang nhiều ý nghĩa tiêu cực"(Bill Jenner). Điều đó cho chúng
ta thấy rằng, đã hơn 5 thế kỷ trôi qua, việc thẩm định và tiếp nhận tác phẩm
cũng như đánh giá các nhân vật anh hùng trong Thủy Hử vẫn còn chưa thống
nhất. Sở dĩ có sự khác nhau đó vì các ý kiến đã tiếp cận tác phẩm từ các góc
nhìn khác nhau, nên việc lý giải nhân vật cũng không giống nhau. Có nhà
nghiên cứu bắt đầu từ tâm lý xã hội để phân tích quan hệ phát sinh giữa áp
bức dân tộc và văn học bình dân. Trong khi đó, tâm lý tiếp nhận của đông đảo

Đó là những lý do cơ bản để chúng tôi lựa chọn đề tài này.


3

1.2. Về mặt thực tiễn
Trong chương trình giảng dạy ở các cấp học hiện nay của nước ta từ đại
học, cao đẳng đến trung học phổ thông, văn học Trung Quốc chiếm một vị trí
đáng kể. Việc nghiên cứu nhân vật anh hùng, phương thức biểu hiện nhân vật
anh hùng trong Thủy Hử của luận án có thể áp dụng vào thực tế giảng dạy văn
học Trung Quốc nói riêng, văn học nước ngoài nói chung của chúng tôi và
những ai quan tâm sau này.
Hơn nữa, những đặc trưng thẩm mỹ của hình tượng người anh hùng thể
hiện lý tưởng, ước mơ của con người trong một thời đại nhất định. Văn học
Việt Nam trong sự phát triển và giao lưu với văn hóa phương Đông đã chịu
nhiều ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa. Thực hiện đề tài này, chúng tôi sẽ
có điều kiện so sánh đối chiếu với hình tượng người anh hùng trong văn học
trung đại Việt Nam qua thực tế giảng dạy của mình.
Hình tượng các anh hùng trong Thủy Hử vẫn có sức hấp dẫn đối với con
người ở mọi thời đại. Họ sẵn sàng hy sinh cả tính mạng mà không hề tính
toán thiệt hơn để cứu khốn phò nguy, dẹp tan bất bình trong thiên hạ.Trong
hiện thực của đời thường, người ta thường tỏ ra cảm thông với những người
yếu thế nhưng lại đi theo kẻ mạnh. Nét đẹp thú vị của các anh hùng Lương
Sơn Bạc là lòng dũng cảm, tài nghệ vô song của họ thăng hoa thành tình
thương và sức mạnh luôn hướng về quần chúng nhân dân bị áp bức, bất công.
Câu chuyện của các anh hùng Lương Sơn Bạc sẽ luôn có giá trị nhân sinh sâu
sắc, và, trong một chừng mực nào đó, vẫn có một ý nghĩa giáo dục nhất định.
Đây là đề tài mà chúng tôi say mê và cảm thấy thú vị, nghiên cứu nó
cũng đáp ứng nhu cầu của đông đảo bạn đọc Việt Nam yêu mến văn học
Trung Quốc.



5

văn, Hán phú, Đường thi, Tống Từ, Nguyên khúc, Minh Thanh tiểu thuyết” 1.
Các tác giả đã đề cập đến sự xuất hiện của nhân vật anh hùng trong văn học
nhưng chỉ mới dừng lại dưới góc nhìn lịch sử văn học. Tuy nhiên, đó là những
ý kiến vô cùng quí báu để chúng tôi định hướng về nội dung cũng như cách
nhìn nhận đánh giá về hình tượng nhân vật anh hùng trong Thủy Hử. Chúng
tôi đặc biệt chú ý hai ý kiến có tính gợi mở để tìm hiểu hình tượng nhân vật
anh hùng trong Thủy Hử sau đây:
1. Trong Văn học sử Trung Quốc, Chương Bồi Hoàn, Lạc Ngọc Minh,
cho rằng nhân vật trong Thủy Hử là nhân vật “tính cách hóa”.
2. Còn Trương Quốc Phong - tác giả của Tiểu thuyết sử thoại các thời đại
Trung Quốc lại nhấn mạnh đến tác động của hoàn cảnh lên tính cách
nhân vật. Nhìn chung, các tác giả đều thống nhất ở quan niệm nhân vật
trong Thủy Hử được biểu hiện, mô tả thế giới nội tâm thông qua hành
động và lời nói của họ.
2.1.2. Hướng nghiên cứu theo lối phê bình tác phẩm
Trong công trình Luận bàn Thủy Hử, bao gồm nhiều tác giả như Kim
Thánh Thán, Dư Quan Anh, Tiền Chung Thư, chúng tôi tiếp thu phép đọc
Thủy Hử, những nhận xét, lời bình luận về nhân vật của các tác giả, đặc biệt là
Kim Thánh Thán. Ông nhấn mạnh đến vẻ đẹp của người anh hùng ở hành
động, đạo đức, phẩm chất chứ chưa đồng tình và tìm hiểu lý tưởng của họ.
2.2. Các công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài khác đã được
dịch ở Việt Nam
Tiểu thuyết Trung Quốc nói chung và Thủy Hử nói riêng đã được nhiều
học giả trên khắp thế giới nghiên cứu. Tuy nhiên chỉ một số ít những thành
tựu nghiên cứu này được dịch ra Tiếng Việt. Trong tầm đọc mà chúng tôi tìm
hiểu được, một vài công trình sau đây là điển hình:

- Văn học Trung Quốc, tập 2, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1998.
Trong những công trình nghiên cứu trên, dưới góc nhìn văn học sử, các
tác giả đề cập đến lý tưởng anh hùng qua phân tích các nhân vật Thủy Hử như
một trong những nội dung chính của tác phẩm. Về phương diện nghệ thuật


7

của Thủy Hử, các tác giả cũng đưa ra một số nhận định xác đáng, có tính gợi
mở cho chúng tôi tiếp nối. Tuy nhiên, những nhận định đó chưa tạo thành một
chỉnh thể, làm nổi rõ quan niệm nghệ thuật của tác phẩm.
2.3.2. Hướng nghiên cứu của các công trình chuyên khảo và các bài
nghiên cứu trên tạp chí
- Luận bàn Thủy Hử, Á Nam Trần Tuấn Khải, Lương Duy Thứ, Trần
Xuân Đề, Lê Ngọc Tú, Nxb Văn học, Hà Nội, 1999.
- Tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc, Trần Xuân Đề, Nxb Giáo dục, Hà Nội,
1996.
- Để hiểu 8 bộ tiểu thuyết cổ Trung Quốc, Lương Duy Thứ, Nxb Đại học
Quốc gia Hà Nội, 2000.
- Và một số công trình chuyên khảo, các bài viết khác.
Trong những công trình nghiên cứu điển hình trên, ngoài nội dung về
nhân vật anh hùng, các tác giả đi vào khai thác các thủ pháp xây dựng nhân
vật, kết cấu xung đột và tìm hiểu đặc trưng thi pháp của Thủy Hử. Tuy vậy,
hầu hết các công trình nghiên cứu chỉ mới đi vào cấp độ vĩ mô của tác phẩm
mà chưa bàn đến một cách hệ thống phương thức thể hiện nhân vật anh hùng
trong Thủy Hử.
Ngoài ra, còn có các công trình bàn luận trực tiếp đến nhân vật anh hùng
trong Thủy Hử, chẳng hạn:
- Nhân vật Thủy Hử, của Ngô Nguyên Phi, Nxb Đồng Nai, 1999.
- 108 anh hùng Lương Sơn Bạc, của Lý Mộng Hà, Nxb Đồng Nai, 1994.

giả mang tính hiện đại. Trong phê bình, nghiên cứu truyền thống, bình điểm
là hình thái phê bình có tính chất định hướng cho độc giả tiếp nhận tác phẩm,
lấy độc giả làm “bản vị”. Từ đời Minh đến đời Thanh, bình điểm Thủy Hử có
các tác giả: Dư Tượng Đẩu, Diệp Trú, Kim Thánh Thán, Lý Trác Ngô v.v…
Các ý kiến này được sưu tập trong tác phẩm Thủy Hử nghiên cứu luận văn tập
1

Phong trào đấu tranh của sinh viên ngày 4 tháng 5 năm 1919 ở Trung Quốc


9

do Tác gia Xuất bản xã ấn hành năm 1957.
Trong đó, bình điểm của Dư Tượng Đẩu có tính chất phê bình cảm tính,
phản ánh khuynh hướng tiếp thụ của tầng lớp thị dân, ghi lại những cảm
tưởng về các nhân vật trong Thủy Hử. Tác giả nhìn nhân vật từ góc nhìn đạo
đức luận, lấy “nhân”, “hiếu”, “trung”, “nghĩa” làm tiêu chuẩn đánh giá.
Diệp Trú ra sức công kích đạo học, phản đối lễ giáo là giả dối, đề cao
nhân tính chân thực tự nhiên. Từ cái hư ngụy và vô dụng của đạo học tiến
hành đánh giá một số nhân vật thông qua giá trị của “chân” và “giả”. Đó là sự
đối lập giữa hình tướng bên ngoài và những giá trị chân thực bên trong hoặc
ngược lại. Từ điểm nhìn này nhà phê bình đã lý giải hàng loạt nhân vật bằng
cái nhìn vượt lên tri kiến thông thường như trường hợp của Lỗ Trí Thâm,
Tống Giang, Lý Quỳ. Cách tiếp cận này của Diệp Trú có điểm gần với Kim
Thánh Thán. Do vậy, chúng ta hiểu vì sao họ gọi Tống Giang là “giả đạo học,
chân cường đạo” (giả làm kẻ học đạo, nhưng thật chất là cường đạo), nhìn
thấy cái chỗ “vô câu vô thúc, xuất tính nhi vi” (tính không chịu buộc ràng,
thích gì làm nấy) không câu nệ tiểu tiết để sau này thành Phật của Lỗ Trí
Thâm, khẳng định cái thô lỗ chân thật của Lý Quỳ trong đối sánh song hành
với Tống Giang. Diệp Trú phê phán Tống Giang có một nét tính cách nổi bật

một là thánh nhân, hai là tài tử. Tài năng của tài tử văn chương thể hiện ở khí
lực rất lớn, thậm chí phải đạt đến mức “tâm tuyệt khí tận”. Trong Thủy Hử
tam tự tam Kim Thánh Thán ca ngợi vị trí tuyệt đỉnh của văn chương trong
Thủy Hử, không có tác phẩm nào vượt qua được nó. Vì vậy ông dồn toàn bộ
tâm huyết và niềm say mê vào bình điểm Thủy Hử, chú ý đến cả thiên,
chương, cú, tự trong tác phẩm. Tổng bình hồi 24, ông chỉ ra sự kết nối tài tình
giữa các chương gọi là “thiên chương chi pháp” (văn pháp nối mạch giữa các
chương hồi). Ngoài ra, ông còn nghiên cứu cú pháp, tự pháp: tỉ mỉ thống kê
những từ lặp đi lặp lại nhiều lần trong mỗi hồi để chỉ ra giá trị biểu đạt của
nghệ thuật của ngôn từ. Nhìn chung hướng nghiên cứu này đã chú ý đến cả


11

hai phương diện nội dung và hình thức nghệ thuật, có những thành tựu nhất
định. Tìm hiểu về văn phép của Thủy Hử, Kim Thánh Thán bước đầu đã chỉ
ra đặc trưng nghệ thuật tự sự trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc, nhưng
chưa nghiên cứu dưới góc nhìn của lý thuyết tự sự hiện đại, chưa thấy được
vai trò của người kể chuyện cùng với điểm nhìn nghệ thuật cũng như giọng
điệu trần thuật trong tác phẩm.
2.4.2. Phê bình theo hướng hiện đại
Cuộc vận động Tân văn hóa thời Ngũ tứ có ý nghĩa như một cuộc cách
mạng văn hoá thời đại trong lịch sử Trung Quốc. Theo đó, phê bình và lý luận
văn học cũng có những bước phát triển mới. Có hai phương diện của cuộc vận
động ảnh hưởng trực tiếp đến việc tiếp nhận và phê bình Thủy Hử truyện: Thứ
nhất là đề xướng văn Bạch thoại, thứ hai là ảnh hưởng các trào lưu văn học
mới của phương Tây, bao gồm cả lý luận văn học. Cuộc vận động văn học
Bạch thoại, đặc biệt là đề cao những tiểu thuyết cổ đại khiến người ta hứng
thú hơn khi thưởng thức Thủy Hử cùng với một số tác phẩm khác. Sự đổi mới
về lý luận văn học và phê bình văn học đã khiến cho công việc phê bình Thủy

trong thời kỳ cách mạng văn hóa. Trong bài Sự biến thiên của lưu manh, Lỗ
Tấn đơn cử Thủy Hử để chứng minh rằng những hiệp sĩ theo đuổi chính nghĩa
đã dần dần biến mất khỏi Trung Hoa, thậm chí bọn lưu manh đã nổi lên để
biến thành trâu ngựa cho kẻ thống trị. Trong xã hội phong kiến, Lương Sơn
không giống với các đảng cường đạo khác ở chỗ là “Thế thiên hành đạo”
(thay trời hành đạo), nhưng “khắp trong bốn bể, không ai không phải là bầy
tôi của vua”. Anh em Lương Sơn thần phục vua Tống, tự nhiên biến mình
thành một kẻ nô tài. Đứng trên góc độ là nhà phê bình để đánh giá Thủy Hử,
nói chung, lập trường của Lỗ Tấn có chỗ giống Hồ Thích cho rằng nội dung
của tác phẩm này chính là sự phản ánh lịch sử cụ thể. Cơ sở lý luận này là
luận điểm: văn học phản ánh hiện thực cuộc sống.
Tạ Vô Lượng trong Thủy Hử nghiên cứu luận văn tập cho rằng, Thủy


13

Hử phản ánh tư tưởng cách mạng bình dân. Ông vận dụng tư tưởng cách
mạng cận hiện đại, tư tưởng triết học siêu nhân của Nietzsche, tư tưởng nữ
quyền để đánh giá về Thủy Hử. Ông đưa khái niệm cách mạng vào trong Thủy
Hử. Ông cho rằng bất kỳ một dạng thức văn học nào đó sản sinh đều có
những nguyên nhân tâm lý nhất định. Tạ Vô Lượng đã bắt đầu từ tâm lý xã
hội để để phân tích quan hệ phát sinh giữa áp bức dân tộc và văn học bình
dân. Thủy Hử là tiếng nói phẫn uất của một thời đại có nền chính trị cực kỳ
thảm khốc, vì vậy sức mạnh phản kháng sục sôi trong tác phẩm đã phản ánh
tâm lý bất bình của đông đảo quảng đại quần chúng nhân dân. Ông cũng cho
rằng Thủy Hử là bộ tiểu thuyết miêu tả vũ lực siêu nhân và tích cực cổ xúy
cho cách mạng bình dân. Trong trường hợp này nhà phê bình đã đứng trên lập
trường đấu tranh giai cấp và tư tưởng cách mạng để phân tích tác phẩm là
không thích hợp. Bởi vì từ góc nhìn đó, tác giả đã vượt ra khỏi tính thời đại,
ra khỏi môi trường văn hóa của tác phẩm, nên những kết luận có thể rơi vào

diện nội dung tư tưởng, Đào Từ Huệ ảnh hưởng một cách sâu sắc quan niệm
của Kim Thánh Thán.
Tham khảo trên trang Web “Trung Quốc văn học”1 đăng tải các bài
viết nghiên cứu về Thủy Hử của các nhà phê bình đương đại Trung Quốc,
chúng tôi nhận thấy một trong những vấn đề được bàn luận nhiều nhất là vấn
đề nữ tính và hình tượng phụ nữ, kế đến là thảo luận về tước hiệu của nhân
vật anh hùng, tranh luận Thủy Hử phản ánh đời sống nông dân hay thị dân và
đặc biệt là vấn đề văn bản học Thủy Hử. Một số bài viết đã khai thác nghệ
thuật xây dựng hình tượng người anh hùng trong Thủy Hử truyện. Liên quan
đến hình tượng hiệp khách, có các bài viết của Ninh Giá Vũ “Thủy Hử truyện
và văn hóa lục lâm Trung Quốc” (Tạp chí “Văn nghệ di sản”, 1995); Lý
Chân Du với bài “Di phong của du hiệp với Thủy Hử” (ĐHSP Bắc Kinh học
báo, 1992). Các bài viết này đều tập trung phân tích bản sắc du hiệp trong các
1

(www. literature.org.cn)


15

hình tượng anh hùng Lương Sơn Bạc. Năm 2001, trên Nam khai học báo có
đăng tải bài của Lỗ Đức Tài “Hiệp trong lịch sử và hiệp trong tiểu thuyết”.
Trong bài viết đó, tác giả tập trung nghiên cứu sự biến thiên của văn hóa võ
hiệp cổ đại và ảnh hưởng đến Thủy Hử truyện như thế nào. Có lẽ, Tống Giang
được quan tâm nghiên cứu nhiều nhất chẳng hạn các bài “Thử dùng phương
pháp hệ thống để nghiên cứu hình tượng Tống Giang” của Chu Thư Văn
(Thương Nhiêu sư phạm học báo, 1985), “Trung Nghĩa khó vẹn toàn- thử
luận về tính cách mâu thuẩn của Tống Giang” của Lý Anh Nhiên (Thạch Gia
Trang Sư phạm học báo, 2000). Âu Dương Kiện lại dùng phương pháp so
sánh để nghiên cứu 3 hình tượng Sài Tiến, Tiều Cái và Tống Giang trong bài

Tuy nhiên, chưa có một công trình nào mang tính hệ thống nghiên cứu về
phương thức biểu hiện nhân vật anh hùng trong Thủy Hử. Luận án của chúng
tôi bước đầu tìm hiểu vấn đề này, theo hướng áp dụng lý thuyết tự sự học để
nghiên cứu một tác phẩm cổ điển phương Đông, hy vọng mở ra một cách nhìn
mới về Thủy Hử, một tác phẩm có số phận thăng trầm kỳ lạ trong lịch sử tiếp
nhận văn học ở ngay chính trên quê hương Trung Quốc của nó và cũng như ở
Việt Nam.
3. Mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề tài này, chúng tôi nhằm một số mục tiêu sau:
- Trước hết, luận án tìm hiểu quan niệm nghệ thuật và những yếu tố văn
hóa chi phối cách tổ chức thế giới nghệ thuật của Thủy Hử.
- Sau đó chỉ ra đặc trưng thẩm mỹ và phương thức biểu hiện nhân vật
anh hùng trong Thủy Hử. Trong công trình này chúng tôi tìm hiểu nhân
vật anh hùng nhìn từ phương diện lý thuyết tự sự học hiện đại.
3.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.2.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận án là đặc trưng thẩm mỹ hình tượng


17

nhân vật anh hùng và các phương thức thể hiện nhân vật anh hùng trong tác
phẩm Thủy Hử.
3.2.2. Phạm vi nghiên cứu
Việc xây dựng nhân vật anh hùng trong Thủy Hử vừa thể hiện tài năng
của tác giả cũng như thể hiện truyền thống văn hóa triết học và quan điểm
thẩm mỹ của dân tộc Trung Hoa. Trong luận án này, chúng tôi tập trung làm
sáng tỏ một số đặc trưng thẩm mỹ cơ bản của hình tượng anh hùng và phương
thức thể hiện nhân vật anh hùng trong tác phẩm.

1. Luận án hướng đến tìm hiểu một số phương thức thể hiện nhân vật anh
hùng trong tác phẩm như nghệ thuật tổ chức không – thời gian, nghệ
thuật tạo dựng kết cấu, nghệ thuật xây dựng hình tượng người kể
chuyện...Qua đó, cho ta thấy những đặc trưng trong nghệ thuật thể hiện
hình tượng người anh hùng của Thủy Hử nói riêng, thể loại truyền kỳ
anh hùng nói chung.
2. Luận án góp phần hệ thống hóa bức chân dung hình tượng người anh
hùng trong Thủy Hử dưới cái nhìn của thi pháp học – tự sự học hiện
đại. Từ đó góp thêm một cách nhìn, hướng tiếp cận hình tượng nhân vật
anh hùng trong Thủy Hử.
6. Cấu trúc của luận án
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, nội dung luận án
bao gồm 3 chương:
- Chương 1: Cơ sở hình thành quan niệm anh hùng trong Thủy Hử
- Chương 2: Đặc trưng thẩm mỹ của nhân vật anh hùng trong Thủy Hử
- Chương 3: Một số biện pháp nghệ thuật thể hiện nhân vật anh hùng
trong Thủy Hử


19

Chương 1
CƠ SỞ HÌNH THÀNH QUAN NIỆM ANH HÙNG
TRONG THỦY HỬ
1.1. Giới thuyết về quan niệm anh hùng
1.1.1. Khái niệm anh hùng
Theo Hán Việt từ điển của Đào Duy Anh, “anh": là vua loài hoa;
"hùng": là vua loài thú; Anh hùng là người hào kiệt xuất chúng”.
Theo Từ điển từ và nghĩa Hán Việt của Giáo sư Nguyễn Lân, “anh:
Hoa đẹp, vẻ đẹp, người tài năng xuất chúng; hùng: Loài thú khỏe nhất,