BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
__________________
Đặng Hà Xuyên
THIẾT KẾ EBOOK HỖ TRỢ HỌC SINH
GIẢI BÀI TẬP HÓA HỌC LỚP 10
CHƯƠNG TRÌNH NÂNG CAO
LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
Thành phố Hồ Chí Minh – 2013
1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH
__________________
Đặng Hà Xuyên
THIẾT KẾ EBOOK HỖ TRỢ HỌC SINH
GIẢI BÀI TẬP HÓA HỌC LỚP 10
CHƯƠNG TRÌNH NÂNG CAO
Chuyên ngành : Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số
: 60 14 01 11
THPT Bùi Thị Xuân (Tp.HCM) đã nhiệt tình tạo mọi điều kiện và giúp đỡ tác giả trong suốt
quá trình thực nghiệm sư phạm.
Cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến bố mẹ, bạn bè thân thuộc đã
luôn chia sẻ, hỗ trợ, động viên và giúp đỡ tác giả hoàn thành tốt luận văn này.
Thành phố Hồ Chí Minh – 2013
Tác giả
1
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN .............................................................................................................. 1
MỤC LỤC .................................................................................................................... 2
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ......................................................................... 5
MỞ ĐẦU....................................................................................................................... 6
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................................. 6
2. Mục đích nghiên cứu ...................................................................................................... 7
3. Nhiệm vụ của đề tài ........................................................................................................ 7
4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu .............................................................................. 7
5. Phạm vi nghiên cứu ........................................................................................................ 7
6. Giả thuyết khoa học ........................................................................................................ 8
7. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................................... 8
8. Những đóng góp mới của đề tài nghiên cứu ................................................................. 8
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ....................... 10
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu .............................................................................. 10
1.1.1. Các đề tài nghiên cứu về ebook ............................................................................10
1.1.2. Các đề tài nghiên cứu về bài tập và phương pháp giải bài tập ..............................13
1.2. Đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT ..................................................... 15
1.2.1. Phương pháp dạy học ............................................................................................15
1.7.4. Nhận xét ................................................................................................................49
CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ EBOOK HỖ TRỢ HỌC SINH GIẢI BÀI TẬP HÓA
HỌC LỚP 10 CHƯƠNG TRÌNH NÂNG CAO ..................................................... 52
2.1. Tổng quan về chương trình hóa học 10 nâng cao ................................................... 52
2.1.1. Mục tiêu và nội dung kiến thức của chương “Phản ứng hóa học” [47] ................52
2.1.2. Mục tiêu và nội dung kiến thức của chương “Nhóm Halogen” [47] ....................53
2.1.3. Mục tiêu và nội dung kiến thức của chương “Nhóm Oxi” [47] ............................55
2.2. Những định hướng khi thiết kế ebook ..................................................................... 57
2.2.1. Mục đích thiết kế ebook ........................................................................................57
2.2.2. Nguyên tắc thiết kế về cấu trúc .............................................................................57
2.2.3. Nguyên tắc thiết kế về nội dung ............................................................................57
2.2.4. Nguyên tắc thiết kế về hình thức ...........................................................................58
2.2.5. Nguyên tắc thiết kế về tính năng sử dụng .............................................................58
2.3. Quy trình thiết kế ebook hỗ trợ hs giải bthh 10 nâng cao ..................................... 58
2.3.1. Xác định mục tiêu, đối tượng sử dụng và công cụ thiết kế ebook ........................58
2.3.2. Xây dựng nội dung ................................................................................................59
2.3.3. Thiết kế ebook .......................................................................................................59
2.3.4. Chạy thử sản phẩm ................................................................................................65
2.3.5. Hoàn thiện ebook ..................................................................................................65
2.4. Cấu trúc và nội dung của ebook hỗ trợ hs giải bthh 10 nâng cao ......................... 65
2.4.1. Giới thiệu tổng quan về ebook ..............................................................................65
3
2.4.2. Những điểm mới của ebook ..................................................................................76
2.5. Sử dụng ebook hỗ trợ hs giải bthh 10 nâng cao ...................................................... 78
2.5.1. Hướng dẫn sử dụng ebook ....................................................................................78
2.5.2. Một số chú ý để sử dụng ebook có hiệu quả .........................................................79
2.6. Một số giáo án thực nghiệm ...................................................................................... 80
:
bài tập
BTH
:
bảng tuần hoàn
BTHH
:
bài tập hóa học
CNTT
:
công nghệ thông tin
CSS
:
Cascading style sheets – ngôn ngữ quy định cách trình bày HTML
CTPT
:
học sinh
HTML
:
Hypertext markup Language – Ngôn ngữ liên kết siêu văn bản
ICT
:
information and communication technology – Công nghệ thông tin
và truyền thông
KL
:
kim loại
NC
:
nâng cao
TN
:
thực nghiệm
Tp.HCM :
Thành phố Hồ Chí Minh
USB
Univeral Serial Bus – Thiết bị lưu trữ dữ liệu gắn ngoài máy tính
:
5
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hiện nay, chúng ta đang sống trong thời kỳ phát triển mạnh mẽ về khoa học kỹ thuật.
Các quốc gia trên thế giới đang tích cực áp dụng những tiến bộ mới của khoa học và công
nghệ, đặc biệt là các ứng dụng của công nghệ thông tin và truyền thông trong mọi lĩnh vực
để xây dựng, phát triển đất nước và hội nhập quốc tế.
Đối với lĩnh vực giáo dục, các ứng dụng của công nghệ thông tin và truyền thông có tác
dụng rất lớn trong việc thay đổi phương thức dạy và học. Đây là một trong những phương
tiện giúp người học có thể tự mình chiếm lĩnh các tri thức và tiến tới một “xã hội học tập”.
Ở Việt Nam, hiện nay trong quá trình dạy và học thì các ứng dụng của công nghệ thông tin
và truyền thông đang được khai thác một cách mạnh mẽ, phát huy tối đa vai trò của nó
3. Nhiệm vụ của đề tài
- Tìm hiểu tổng quan về hướng nghiên cứu của đề tài.
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về xu hướng đổi mới phương pháp dạy học, dạy học tích
cực, tự học, bài tập hóa học và ebook.
- Điều tra thực trạng sử dụng ebook trong dạy học hóa học ở trường THPT.
- Nghiên cứu, lựa chọn các phần mềm dùng để xây dựng ebook.
- Nghiên cứu các dạng bài tập và cách giải các dạng bài tập đó trong chương trình hóa
học lớp 10 nâng cao.
- Sưu tầm và thiết kế các bài tập, bổ sung thêm các bài tập gây hứng thú để học sinh tự
học.
- Thiết kế ebook với trọng tâm là các dạng bài tập tự luận và trắc nghiệm với các
phương pháp giải tương ứng để giúp học sinh rèn luyện kĩ năng giải bài tập và tự học.
- Tiến hành thực nghiệm sư phạm: thử nghiệm dạy học có sử dụng ebook đã thiết kế.
- Kết luận và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao kết quả học tập môn Hóa học.
4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Việc thiết kế ebook giúp học sinh giải bài tập hóa học lớp 10
chương trình nâng cao để nâng cao kết quả học tập của HS ở trường THPT.
- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học môn Hóa học ở trường THPT.
5. Phạm vi nghiên cứu
- Nội dung: Cách thiết kế ebook, các dạng bài tập, các bài tập tự luận và bài tập trắc
nghiệm khách quan hóa học lớp 10 chương trình nâng cao (chương 4 – Phản ứng hóa học,
chương 5 – Nhóm Halogen, chương 6 – Nhóm Oxi).
- Địa bàn nghiên cứu: Một số trường THPT ở tỉnh Long An, Tây Ninh và Tp. HCM.
7
- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 10/2012 đến 8/2013.
8
- Bài tập của ebook được sưu tầm và hoàn thiện gồm 181 bài tập tự luận trong đó có
các bài tập gây hứng thú (32 bài) và 290 câu hỏi trắc nghiệm.
- Tư liệu của ebook được tác giả sưu tầm với những hình ảnh (23 ảnh) và phim (65
phim) có chất lượng tốt nhất, người dùng dễ hiểu và dễ theo dõi.
- Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học của ebook được thiết kế đẹp mắt, tiện lợi và
sử dụng được khi không có mạng internet, giúp người dùng dễ dàng tiềm kiếm các thông
tin cần thiết một cách nhanh chóng, chính xác.
- Phần mềm cân bằng phương trình hóa học được tích hợp để giúp người dùng có thể
kiểm tra chính xác đáp án khi cân bằng phương trình hóa học dạng phân tử và dạng ion.
- Các đề kiểm tra được thiết kế để HS tự kiểm tra, đánh giá kiến thức sau khi học
xong mỗi chương.
- Cách thiết kế ebook đơn giản, dễ thực hiện, không cần sử dụng các phần mềm phức
tạp.
- Giao diện ebook được thiết kế theo xu hướng mới nhất – Flat User Interface, phong
cách giao diện phẳng đơn giản nhưng bắt mắt, hiện đại. Flat User Interface nổi tiếng và
được phổ biến từ thời điểm Windows 8 của Microsoft ra mắt, gây hứng thú học tập cho
học sinh, kích thích học sinh tự học; ngoài ra còn có sự tương tác giữa ebook và người
dùng.
- Ebook được HS sử dụng như là một công cụ để tự học, tự nghiên cứu và là tài liệu
dạy học hữu ích cho GV.
9
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Các đề tài nghiên cứu về ebook
01/03/2010 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về sử dụng phần mềm tự do
mã nguồn mở trong các cơ sở giáo dục. Trong Nghị quyết Trung ương II, khoá VIII Đảng
và Nhà nước ta khẳng định, phải “đổi mới phương pháp giáo dục – đào tạo, khắc phục lối
truyền thụ kiến thức một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học. Từng
bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương pháp hiện đại vào quá trình dạy học,
đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, Chỉ thị số 29 của Bộ
Giáo dục – Đào tạo (ngày 30/7/2001/CT) về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng
công nghệ thông tin trong ngành giáo dục nêu rõ “Công nghệ thông tin là phương tiện để
tiến tới một xã hội hóa học tập”, nhưng “giáo dục và đào tạo phải đóng vai trò quan trọng
bậc nhất thúc đẩy sự phát triển của công nghệ thông tin ”.
Cụ thể, sự phát triển ấy được thể hiện trong việc xuất hiện ngày càng nhiều các phần
mềm hỗ trợ chuẩn bị bài giảng, nhiều website, blog, ebook … hỗ trợ việc dạy và học cho
giáo viên và học sinh. Mỗi hình thức cần đảm bảo không những về nội dung mà còn về tính
sư phạm. Ở đây chúng tôi xin được đề cập đến ebook, một trong những hình thức được sử
dụng phổ biến rộng rãi ngày nay. Ebook có nhiều loại, tùy thuộc vào cách thiết kế và nội
dung nhưng một cách tổng quát chúng đều có những ưu điểm nổi bật như nhỏ gọn, dễ cập
nhật, sửa lỗi, dễ bảo quản, chứa đựng được nhiều âm thanh, hình ảnh, màu sắc, phim,…và
có thể dùng bất cứ nơi nào chỉ với một phương tiện cá nhân như máy tính, laptop, máy tính
bảng hay điện thoại thông minh (smart phone)…Chính điều này đã giúp ebook nhanh chóng
trở thành đề tài nghiên cứu của các sinh viên đại học và các học viên cao học. Sau đây là
một số khóa luận và luận văn tốt nghiệp chuyên ngành Lý luận và phương pháp dạy học
môn hóa học của trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh và Đại học Sư phạm Hà Nội:
1. Nguyễn Thúy Hằng (2008), Thiết kế ebook hóa học 12 nâng cao phần kim loại, Luận
văn thạc sĩ giáo dục học, ĐHSP Hà Nội.
2. Nguyễn Thị Nhung (2006), Thiết kế ebook hóa học 11 nâng cao chương 4: Đại
cương về hóa học hữu cơ, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP Hà Nội.
3. Nguyễn Thị Dạ Thảo (2008), Thiết kế ebook hóa học 11 nâng cao phần hữu cơ, Luận
văn thạc sĩ giáo dục học, ĐHSP Hà Nội.
4. Nguyễn Thị Minh Trang (2010), Thiết kế ebook hóa học lớp 10 nâng cao chương 5
“Nhóm Halogen”, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP Hà Nội.
công phu, đầy đủ các dạng của chương. Đặc biệt phần bài giải được thiết kế giúp HS tự học
rất tốt. Các thí nghiệm liên quan được cung cấp sẵn, rất tiện lợi nên ebook này đã thực sự
trở thành người bạn không thể thiếu của HS lớp 12 khi học môn hoá học. Tuy nhiên, ebook
còn có một hạn chế nhỏ là thiết kế giao diện chưa phù hợp so với lứa tuổi HS.
12
9. Lê Thị Hà (2012), Thiết kế ebook giúp học sinh giải bài tập hóa học vô cơ chương
trình nâng cao lớp 11 ở trường THPT, Luận văn thạc sĩ giáo dục học, ĐHSP TP.
HCM.
Ebook của tác giả Lê Thị Hà đi theo một hướng hoàn toàn mới đó là về bài tập hóa học
và phương pháp giải các bài tập hóa học. Nội dung trọng tâm của ebook là về phần bài tập
để hỗ trợ HS tự học nâng cao khả năng giải các bài tập hóa học. Tuy nhiên, số lượng bài tập
ít, chưa phong phú và nội dung ebook còn đơn giản.
Những ebook trên qua phần thực nghiệm sư phạm đã chứng tỏ tính khả thi, hiệu quả
nâng cao chất lượng dạy học hóa học. Vì thế rất cần nhiều nghiên cứu khác để có thể mở
rộng quy mô ảnh hưởng của hướng nghiên cứu đầy triển vọng này.
1.1.2. Các đề tài nghiên cứu về bài tập và phương pháp giải bài tập
Trong thực tiễn dạy học hóa học ở trường phổ thông, BTHH không chỉ giúp HS củng cố
được những kiến thức đã học, mà chủ yếu là tạo điều kiện giúp HS rèn luyện và hình thành
các kĩ năng độc lập nghiên cứu. Một trong những hoạt động chủ yếu để phát triển tư duy
cho HS là hoạt động giải bài tập. Vì vậy, giáo viên cần phải tạo điều kiện để thông qua hoạt
động này các năng lực tư duy được phát triển, HS sẽ có những phẩm chất tư duy mới như:
năng lực phát hiện vấn đề, tìm ra hướng mới, tạo ra kết quả học tập mới. Để có được những
kết quả như vậy, người giáo viên cần ý thức được mục đích của hoạt động giải BTHH,
không phải chỉ là tìm ra đáp số đúng mà còn là phương tiện khá hiệu quả để rèn luyện tư
duy hoá học cho HS. BTHH phong phú và đa dạng, để giải được BTHH cần phải vận dụng
nhiều kiến thức cơ bản, sử dụng các thao tác tư duy so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát
hoá, trừu tượng hoá, … Qua đó HS thường xuyên được rèn luyện ý thức tự giác trong học
tham khảo hữu ích, giúp HS tự học và tự rèn luyện.
Từ các hướng nghiên cứu trên nhận thấy có rất nhiều tác giả đã thiết kế ebook nhưng chỉ
nhằm giúp HS tự học phần lý thuyết, minh họa rõ hơn phần lý thuyết, hỗ trợ các bài giảng
trên lớp qua mỗi chương còn các tác giả làm về phần bài tập lại thiên về phương hướng xây
dựng, tuyển chọn và sử dụng về bài tập hóa học. Vì vậy, chúng tôi muốn kết hợp hai hướng
trên để thiết kế ebook giúp HS có được những phương pháp giải bài tập hóa học một cách
có hệ thống, logic. Qua đó HS sẽ nâng cao khả năng tư duy, sáng tạo, đồng thời cung cấp
cho học sinh kiến thức, con đường giành lấy kiến thức và mang lại niềm vui của quá trình
khám phá, tìm tòi, phát hiện của việc tìm ra đáp số.
14
1.2. Đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT
1.2.1. Phương pháp dạy học
Theo PGS. TS. Nguyễn Xuân Trường [51]:
Phương pháp dạy học bao gồm phương pháp dạy và phương pháp học.
-
Phương pháp dạy: là cách thức hoạt động của thầy trong việc tổ chức, chỉ đạo
các hoạt động nhận thức của trò.
-
Phương pháp học: là cách thức hoạt động của trò trong việc chủ động chiếm
lĩnh kiến thức, kĩ năng.
-
Phương pháp dạy học: là cách thức hoạt động của thầy trong việc tổ chức, chỉ
4 khóa VII (1-1993), Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12-1996), được thể chế
15
hóa trong Luật giáo dục (2005), được cụ thể hóa trong các chỉ thị của Bộ Giáo dục và
Đào tạo, đặc biệt chỉ thị số 14 (4 – 1999).
Luật giáo dục, điều 28.2, đã ghi “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy
tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp
học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức
vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS ”.
Đổi mới phương pháp theo hướng tích cực hóa hoạt động của HS nhằm đạt được
mục tiêu dạy học THPT phát triển năng lực nhận thức và năng lực hành động của HS
đặc biệt là:
-
Năng lực sáng tạo.
-
Tính mềm dẻo, linh hoạt.
-
Tính thích ứng nghề nghiệp.
-
Năng lực hợp tác hành động.
Việc thực hiện đổi mới PPDH đã và đang được thực hiện ở nhiều nước trên thế
chấp nhận các giải pháp đã có sẵn được đưa ra. Đổi mới phương pháp dạy học nhằm
giải quyết yêu cầu đó của HS: sự lĩnh hội độc lập các tri thức và phát triển các kĩ
năng một cách chủ động, sáng tạo. Từ đó giúp tạo ra con người năng động, có khả
năng hợp tác với nhau trong công việc, có khả năng làm việc với cộng đồng; có khả
năng sử dụng các phương tiện thiết bị hiện đại. Cùng với yêu cầu đó, đổi mới phương
pháp giáo dục theo hướng tích cực hóa người học, học tập theo nhóm, học trên mạng
cần được tăng cường.
1.2.3. Xu hướng đổi mới phương pháp dạy học
Theo PGS.TS. Trịnh Văn Biều [7], một số xu hướng đổi mới phương pháp dạy
học trên thế giới và ở nước ta hiện nay là:
1. Phát huy tính tích cực, tự lực, chủ động, sáng tạo của người học. Chuyển trọng
tâm hoạt động từ GV sang HS. Chuyển lối học từ thông báo tái hiện sang sáng tạo,
tìm tòi, khám phá.
2.
Cá thể hóa việc dạy học.
3. Sử dụng tối ưu các phương tiện dạy học đặc biệt là tin học và công nghệ thông
tin vào dạy học.
4. Tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào đời sống. Chuyển từ lối học
nặng về tiêu hóa kiến thức sang lối học coi trọng việc vận dụng kiến thức.
5.
Cải tiến việc kiểm tra và đánh giá kiến thức.
6. Phục vụ ngày càng tốt hơn hoạt động tự học và phương châm học suốt đời.
17
7. Gắn dạy học với nghiên cứu khoa học với mức độ ngày càng cao (theo sự phát
- Ở mức độ thường xuyên, phổ biến nhất là truy cập Internet để tìm thông tin phục vụ
cho công tác giảng dạy của GV. Sử dụng máy tính như là công cụ để soạn bài giảng, chuẩn
bị tư liệu dạy, kết hợp với máy chiếu (projector) để trình chiếu trong giờ học, soạn bài kiểm
tra,….
- Ở mức độ đang phát triển, ở bậc đại học và đầy hứa hẹn trong giáo dục ở bậc phổ thông
là E – Learning. E – Learning có hai hình thức chủ yếu là học trực tuyến qua website hoặc
ngoại tuyến qua CD- ROM.
- Ở mức độ bắt đầu phát triển, dựa trên công nghệ thông tin và truyền thông khai thác
công nghệ mạng, kỹ thuật đồ hoạ, kỹ thuật mô phỏng, công nghệ tính toán…để tổ chức lớp
học. CNTT có tính tương tác cao dựa trên multimedia, tạo điều kiện cho người học trao đổi
thông tin một cách dễ dàng hơn cũng như đưa ra nội dung phù hợp với khả năng và sở thích
của từng người.
Nền kinh tế thế giới và cả ở Việt Nam đang bước vào nền kinh tế tri thức. Đặc điểm của
nền kinh tế này đang thu hút nhiều lao động tham gia, nhất là những lao động có tri thức cao.
Do đó, việc nâng cao hiệu quả chất lượng giáo dục đào tạo sẽ là nhân tố sống còn quyết
định sự tồn tại và phát triển của mỗi quốc gia và CNTT là một công cụ hỗ trợ đắc lực.
1.2.4.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
Ứng dụng của CNTT đã thực sự trao quyền chủ động học tập cho HS và cũng làm thay
đổi vai trò của người GV trong giáo dục. Từ vai trò là nhân tố quan trọng, quyết định trong
kiểu dạy học “lấy GV làm trung tâm”, thì nay phải chuyển sang giữ vai trò nhà điều phối
theo kiểu dạy học “ lấy học sinh làm trung tâm”. Kiểu dạy học hướng tập trung vào HS và
hoạt động hoá người học có thể thực hiện được một cách tốt hơn với sự trợ giúp của CNTT.
Đối với bộ môn Hóa học, việc ứng dụng CNTT trong giảng dạy hoá học sẽ tạo ra một
bước chuyển cơ bản trong quá trình đổi mới nội dung, phương pháp dạy học. Cụ thể hơn đó
là :
- Bài học trở nên sinh động, thu hút sự chú ý của học sinh do có nhiều minh họa sống
động cụ thể với phim tư liệu, tranh ảnh, các sơ đồ, bảng biểu giúp hệ thống, khái quát hóa
bài học trong giờ học bài mới hay ôn tập.
-
Giúp HS dễ hiểu bài, hiểu bài một cách sâu sắc hơn và nhớ bài lâu hơn .
-
Giúp HS tiếp cận, làm quen với các thiết bị và công nghệ hiện đại.
-
Giúp cho bài học sinh động, phong phú, hấp dẫn đối với HS.
-
Giúp GV tiết kiệm được thời gian trên lớp trong mỗi tiết học, giúp GV điều khiển được
hoạt động nhận thức của HS, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của các em được thuận lợi
và cho hiệu suất cao hơn.
-
Giải phóng người thầy giáo khỏi một khối lượng lớn các công việc tay chân, do đó làm
tăng khả năng nâng cao chất lượng dạy học.
20
-
Đặc biệt nếu áp dụng hình thức đào tạo điện tử (E – Learning) sẽ đáp ứng được mọi tiêu
bày cái gì trước, cái gì sau. Nếu không chú ý có thể làm lộ thông tin mà đáng lẽ HS phải là
người khám phá và phát hiện.
1.3. Dạy học tích cực
1.3.1. Tính tích cực và tích cực hóa trong hoạt động nhận thức của học sinh
1.3.1.1. Tính tích cực trong hoạt động nhận thức
Theo PGS. TS. Nguyễn Ngọc Bảo [5], thực chất của “học là hoạt động tích cực, tự lực
nhận thức”.
Tính tích cực biểu thị sự nỗ lực của chủ thể khi thực hiện một nhiệm vụ, giải quyết vấn
đề nào đấy. Tính tích cực cũng có quan hệ mật thiết với tính tự lực, với cảm xúc và ý chí.
Tính tích cực nhận thức là thái độ cải tạo của chủ thể đối với khách thể, thông qua sự
huy động ở mức độ cao các chức năng tâm lí để giải quyết vấn đề trong học tập. Tuỳ theo
21
việc huy động chức năng tâm lí nào và mức độ huy động chức năng tâm lí đó cao đến đâu,
có thể chia tính tích cực nhận thức thành 3 mức độ:
-
Tính tích cực tái hiện.
-
Tính tích cực tìm tòi.
-
Tính tích cực sáng tạo.
Hứng thú – tích cực do bị lôi cuốn bởi lòng đam mê, yêu thích bộ môn.
-
Động cơ – tích cực vì hướng tới động cơ nhất định.
1.3.1.3. Một số biện pháp phát huy tính tích cực của HS
Để tích cực hoá hoạt động học tập của HS cần phải có những biện pháp phát huy tính
tích cực, cụ thể như:
a. Tăng thời gian cho HS hoạt động. Giảm thuyết trình của GV, tăng đàm thoại giữa
thầy và trò, ưu tiên sử dụng phương pháp đàm thoại nêu vấn đề, cho HS được thảo luận,
tranh luận.
22
b. Sử dụng các phương pháp dạy học tích cực phù hợp. GV cần có sự đầu tư thích
đáng, không chỉ ở kiến thức chuyên môn sâu rộng mà còn có năng lực sư phạm, khả
năng phối hợp các PPDH. Tăng cường sử dụng bài tập đòi hỏi HS phải suy luận sáng tạo,
tổ chức các hoạt động tập thể, học nhóm.
c. Tạo động cơ, hứng thú học tập. Để tạo động cơ, hứng thú học tập GV có thể gắn
nội dung dạy học với thực tế, làm cho HS thấy rõ lợi ích của môn học, gây sự tò mò,
mong muốn được khám phá kho tàng trí thức của nhân loại, tổ chức các trò chơi, đố vui.
d. Động viên và khuyến khích. Khuyến khích HS phát biểu ý kiến, với những HS có
sức học yếu không nên chế giễu, nạt nộ; đối với những HS khá, giỏi nên tạo điều kiện tối
đa để phát triển khả năng. Với những câu trả lời sai của HS, GV cần khéo léo và tế nhị
nhận xét kết luận. Điều này sẽ tạo nên bầu không khí thoải mái, bình đẳng cho lớp học,
giúp phát huy tính tích cực trong hoạt động nhận thức của HS.
e. Sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại. Phương tiện dạy học có tác dụng rất
lớn trong việc phát huy tính tích cực của HS. Tăng cường sử dụng thí nghiệm theo
Copyright: Tài liệu đại học ©