BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐHSP TP. HCM- TRƯỜNG CÁN BỘ QUẢN LÝ GD VÀ ĐT II
**************************************
VŨ LAN HƯƠNG

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG
XÃ HỘI HÓA CÔNG TÁC GIÁO DỤC Ở
QUẬN 2 TP.HỒ CHÍ MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH "QUẢN LÝ VÀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC VĂN HÓA, GIÁO DỤC"

MÃ SỐ: 5.07.03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS ĐẶNG QUỐC BẢO

TP. HỒ CHÍ MINH - 2003


LỜI CẢM ƠN

Chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến:
♦ Trường Cán bộ quản lý Giáo dục và Đào tạo 2 thành phố Hồ Chí Minh, trường
Đại học sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh và các quí thầy cô giáo đã tận tình giảng
dạy, hướng dẫn trong quá trình học tập, nghiên cứu chương trình đào tạo Thạc sỹ
Quản lý và Tổ chức công tác văn hóa giáo dục.
♦ Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố HÒ Chí Minh.
♦ Ủy ban nhân dân Quận 2.
♦ Phòng Giáo dục - Đào tạo Quận 2.
Đã tận tình giúp đỡ chúng tôi hoàn thành luận văn
Chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến TS. Lê Thị Hoa, người đã giúp

1.Lý do chọn đề tài và lịch sử vấn đề nghiên cứu ................................................................. 9
T
0

T
0

1.1.Lý do chọn đề tài ........................................................................................................ 9
T
0

T
0

1.2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu ........................................................................................ 11
T
0

T
0

2.Mục đích nghiên cứu ........................................................................................................ 12
T
0

T
0

3.Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................................................. 12
T

T
0

8.Cấu trúc luận văn: ............................................................................................................ 13
T
0

T
0

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ XÃ HỘI HÓA CÔNG TÁC
T
0

GIÁO DỤC ........................................................................................................ 14
T
0

1.1.Sơ lược lịch sử vấn đề xã hội hóa công tác giáo dục .................................................... 14
T
0

T
0

1.2 Một số khái niệm cơ bản ............................................................................................... 15
T
0

T

1.3 Việc thực hiện xã hội hóa công tác giáo dục ở một số nước trên thế giới .................... 19
T
0

T
0

1.4 Những yêu cầu khách quan của việc thực hiện xã hội hóa công tác giáo dục .............. 20
T
0

T
0

1.4.1 Bản chất xã hội của giáo dục ................................................................................. 20
T
0

T
0


1.4.2 Xã hội hóa cá nhân và mục tiêu phát triển toàn diện con người ........................... 21
T
0

T
0

a)Xã hội hóa cá nhân ................................................................................................. 21


T
0

1.5.1 Sự tham gia của xã hội .......................................................................................... 23
T
0

T
0

b). Huy động xã hội tham gia vào quá trình giáo dục................................................ 24
T
0

T
0

c) Huy động các lực lượng xã hội tham gia vào quá trình đa dạng hóa các loại hình
T
0

thức học tập, các loại hình nhà trường. ...................................................................... 24
T
0

d). Huy động xã hội đầu tư các nguồn lực cho giáo dục ........................................... 25
T
0


phát triển kinh tế xã hội cửa địa phương ................................................................... 29
T
0

d) Xã hội hóa câng tác giáo dục là góp phần thực hiện công bằng xã hội, trước hết là
T
0

công bằng trong thụ hưởng giáo dục ......................................................................... 30
T
0

e) Xã hội hóa công tác giáo dục góp phần thực hiện dân chủ hoá giáo dục .............. 30
T
0

T
0

1.6 Cơ chế đảm bảo xã hội công tác hóa giáo dục .............................................................. 31
T
0

T
0

1.6.1.Sự lãnh đạo của Đảng: ........................................................................................... 31
T
0


T
0

2.1.1- Vài nét về Quận 2 ................................................................................................. 34
T
0

T
0

a) Đặc điểm tự nhiên.................................................................................................. 34
T
0

T
0

b) Đặc điểm kinh tế - xã hội ...................................................................................... 34
T
0

T
0

2.1.2 Tình hình giáo dục- đào tạo trên địa bàn Quận 2 từ khi tách quận mới ................ 35
T
0

T
0

2.2.2 Những kết quả đạt được ........................................................................................ 38
T
0

T
0

a) Mạng lưới trường lớp ngày càng mở rộng, quỉ mô giáo dục ngày càng phát triển.
T
0

T
0

................................................................................................................................... 38
b) Chất lượng giáo dục ngày một nâng cao: .............................................................. 39
T
0

T
0

c) Công tác chống mù chữ và phổ cập giáo dục: ....................................................... 41
T
0

T
0

d) Đội ngã giáo viên được phát triển về số lượng và nâng cao về chất lượng........... 42

0

T
0

CHƯƠNG 3: MỘT SÔ BIỆN PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC
T
0

XÃ HỘI HÓA GIÁO DỤC Ở QUẬN 2........................................................... 51
T
0

3.1- Mục tiêu và định hướng phát triển giáo dục đào tạo ở Quận 2 đến năm 2010 ............ 51
T
0

T
0

3.1.1-Một số mục tiêu chung .......................................................................................... 51
T
0

T
0

3.1.2-Một sô chỉ tiêu phát triển đến năm 2010 ............................................................... 51
T
0


T
0

a) Nguyên tắc bảo đảm tính lợi ích ............................................................................ 53
T
0

T
0

b)Nguyên tắc bảo đảm tính hiệu quả ......................................................................... 53
T
0

T
0

c)Nguyên tắc bao đảm tính chức năng, nhiệm vụ phù hợp với nhau ........................ 54
T
0

T
0

e)Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý ........................................................................... 54
T
0

T


b) Về bản chất, nội dung và ý nghĩa của xã hội hóa công tác giáo dục. .................... 57
T
0

T
0

c) Các hình thức tuyên truyền: ................................................................................... 58
T
0

T
0

3.4.2-. Huy động sức mạnh tổng hợp của cấc lực lương trong xã hội tham gia xã hội
T
0

hóa công tác giáo dục. .................................................................................................... 59
T
0

a) Cùng chăm lo xây dựng môi trường lành mạnh và thuận lợi cho giáo dục ........... 59
T
0

T
0


T
0

T
0

b)Bậc tiểu học. ........................................................................................................... 77
T
0

T
0

c) Với bậc trung học cơ sở ......................................................................................... 78
T
0

T
0


3.4.5- Cải thiện các điều kiện cho việc tổ chức điều hành xã hội hóa công tác giáo dục
T
0

trong các cơ sở giáo dục ................................................................................................. 79
T
0

3.5 Khảo nghiệm về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp nêu trên ................... 80


T
0

PHẦN PHỤ LỤC .............................................................................................. 90
T
0

T
0


PHẦN I - MỞ ĐẦU MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG

1.Lý do chọn đề tài và lịch sử vấn đề nghiên cứu
1.1.Lý do chọn đề tài
Điều 35 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã xác
định:" Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu". [1; 26]. "Mục tiêu của giáo dục và
đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dường nhân tài, hình thành đội
ngũ lao động có tri thức, có tay nghề, có năng lực thực hành, tự chủ, năng động, sáng
tạo" [3;81].
Như vậy, Đảng ta đã xác định rõ con người là mục tiêu, là động lực chính của sự
phát triển, là vị trí trung tâm của chiến lược kinh tế - xã hội. Phát triển sự nghiệp giáo
dục là nhằm phát huy nhân tố con người, nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài. Cùng với khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo được xem là quốc
sách hàng đầu. Vậy, để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thì một trong
những tiền đề quan trọng nhất là phải nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực có
chất lượng ở mọi trình độ từ công nhân, nhân viên nghiệp vụ, cán bộ kỹ thuật đến các
kỹ sư, nhà khoa học.v. V.. Đó là yêu cầu mà xã hội đã đặt ra cho giáo dục đào tạo mà
nếu chỉ riêng ngành Giáo dục - Đào tạo sẽ không thể thực hiện được.

nội dung xã hội hóa công tác giáo dục; chưa có sự phối hợp đồng bộ giữa các lực
lượng tham gia thực hiện. Để góp phần khắc phục những hạn chế nêu trên, từng bước
nâng cao hiệu quả hoạt động xã hội hóa công tác giáo dục tại Quận 2, đề tài sẽ đề cập
đến một số những biện pháp nhằm tăng cường hoạt động xã hội hóa công tác giáo dục
trên địa bàn Quận 2. Tuy nhiên, với khả năng và thời gian có hạn, đề tài chỉ nhấn
mạnh đến một số biện pháp chủ yếu nhằm tăng cường hoạt động xã hội hóa công tác
giáo dục ở Quận 2, góp phần phát triển sự nghiệp giáo dục ở Quận 2 nói riêng và toàn
Thành phố Hồ Chí Minh nói chung.
Vì lý do trên, chúng tôi đã chọn " Một số biện pháp nhằm tăng cường xã hội hóa
công tác giáo dục ở Quận 2 Thành phố Hồ Chí Minh " làm đề tài nghiên cứu.


1.2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Từ trước đến nay Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm đến công tác giáo dục.
Trong suốt quá trình lãnh đạo đấu tranh cách mạng, Đảng ta luôn coi trọng việc huy
động toàn dân, toàn xã hội vào việc thực hiện nhiệm vụ chính trị. Khi bàn về công tác
giáo dục, Hồ Chủ Tịch đã dạy: " Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng, cần phải phát
huy đẩy đủ dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng quan hệ thật tốt, đoàn kết thật chặt chẽ
giữa thầy và thầy, giữa thầy và trò, giữa học trồ với nhau, giữa cán bộ các cấp, giữa
nhà trường và nhân dân để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ áo"[8; 258]. Trong truyền
thống giáo dục của dân tộc ta, xã hội hoá công tác giáo dục đã từng có sức sống tiềm
tàng. Theo thời gian, giáo dục gắn bó máu thịt với mọi sinh hoạt kinh tế - văn hóa - xã
hội của đất nước và đã được các nhà khoa học, các nhà quản lý, các tổ chức nghiên
cứu, tổng kết lý luận kinh nghiệm thực tiễn từ nhiều địa phương trong cả nước. Một số
sách của các học giả có tên tuổi như : " Xã hội hoá giáo dục là một tư tưởng chiến
lược, một bộ phận của đường lối giáo dục, một con đường phát triển giáo dục ở nước
ta" của GS.TS Phạm Minh Hạc, "Xã hội hoá công tác giáo dục" của GS. Phạm Tất
Dong, "Xã hội hoá giáo dục - một số vấn đề lý luận và thực tiễn" của PGS. Nguyễn
Sinh Huy, "Xã hội hóa giáo dục- một động lực nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài" của PGS-TS Nguyễn Mậu Bành v.v...nhằm thực hiện, triển khai chủ

Xã hội hóa công tác giáo dục ở Quận 2 Thành phô Hồ Chí Minh còn nhiều vấn
đề đặt ra cần phải giải quyết. Nếu làm rõ được thực trạng, đề xuất được các biện pháp
đồng bộ có tính đến những đặc thù riêng của Quận thì sẽ tăng cường được hiệu quả
của xã hội hóa công tác giáo dục, góp phần thúc đẩy sự nghiệp giáo dục đào tạo ở
Quận 2 nói riêng và ở Thành phố Hồ Chí Minh nói chung.

5.Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về vân đề xã hội hóa công tác giáo dục.
- Khảo sát, phân tích thực trạng và các biện pháp xã hội hóa công tác giáo dục ở
Quận 2 Thành phố Hồ Chí Minh, chỉ ra những mặt làm được và chưa làm được trong
việc thực hiện xã hội hoá công tác giáo dục tại địa bàn quận.
- Đề xuất những biện pháp nhằm thực hiện tốt hơn xã hội hoá công tác giáo dục
trên địa bàn Quận.


6.Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu, chúng tôi sử dụng 2 nhóm phương
pháp chủ yếu sau:
♦ Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Sưu tầm, phân tích các tài liệu
liên quan đến xã hội hoá giáo dục.
♦ Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: phỏng vấn, điều tra xã hội học để
thu thập dữ liệu, phương pháp thống kê, phương pháp phân tích, tổng hợp, phương
pháp hệ thống và khái quát hóa.

7.Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu những nội dung cơ bản về xã hội hóa công tác giáo dục. Thời gian
nghiên cứu từ năm 1999 đến nay; về mặt không gian, trên địa bàn Quận 2 Thành phố
Hồ Chí Minh với giáo dục mầm non, bậc tiểu học và trung học cơ sở.

8.Cấu trúc luận văn:

Quan điểm của Đảng và Nhà nước về xã hội hóa công tác giáo dục được thể chế
hóa bằng pháp luật thể hiện ở Luật giáo dục: " Mọi tổ chức, gia đình và công dân đều
có trách nhiệm chăm lo sự nghiệp giáo dục, xây dựng phong trào học tập và môi
trường giáo dục lành mạnh, phối hợp với nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục. Nhà
nước giữ vai trò chủ đạo trong phát triển sự nghiệp giáo dục; thực hiện đa dạng hóa
các loại hình nhà trường và các hình thức giáo dục; khuyến khích, huy động và tạo
điều kiện để tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp giáo dục ".[2; 12].
Nghị quyết 90/CP ngày 21/8/1999 của Chính phủ đã cụ thể hóa quan điểm xã hội
hóa công tác giáo dục là quá trình vận động và tổ chức sự tham gia rộng rãi của nhân
dân, của toàn xã hội vào sự nghiệp phát triển giáo dục, là sự cộng đồng trách nhiệm
của các tầng lớp dân cư để xây dựng và phát triển một môi trường giáo dục lành


mạnh, là đa dạng hóa sự đầu tư vào các hình thức giáo dục dưới sự quản lý của Nhà
nước.

1.2 Một số khái niệm cơ bản
1.2.1 Giáo dục
Loài người ngay từ khi hình thành đã luôn gắn kết với nhau trong xã hội, truyền
thụ cho nhau những kinh nghiệm sống để có thể tiếp tục sinh tồn. Quá trình truyền thụ
kiến thức từ các thế hệ trước cho thế hệ sau chính là khởi nguồn của giáo dục. Như
vậy, giáo dục là hoạt động chuyên môn có tổ chức, có kế hoạch của xã hội nhằm
truyền thụ kinh nghiệm, bồi dưỡng tri thức, hình thành và phát triển nhân cách con
người theo những yêu cầu của xã hội trong những giai đoạn lịch sử nhất định.
Thuật ngữ giáo dục ngày nay thường được hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp.
Với nghĩa rộng, giáo dục là quá trình hình thành toàn vẹn nhân cách, là sự hình thành
được tổ chức một cách có mục đích, có hệ thống những sức mạnh thể chất và tinh thần
của con người, cho cá nhân tham gia vào đời sống xã hội, sản xuất và văn hóa có hiệu
quả. Quá trình này được tiến hành thông qua hai lĩnh vực hoạt động có mục đích là
dạy học và giáo dục. Giáo dục theo nghĩa hẹp là bộ phận của quá trình giáo dục tổng

nhằm đáp ứng lại xã hội và chịu ảnh hưởng của xã hội.
Hoạt động của con người, của cộng đồng diễn ra trên tất cả các lĩnh vực đời sống
chính trị, kinh tế, văn hoá trong mối quan hệ tương hỗ với nhau và đó chính là sự
tương tác qua lại của con người và cộng đồng nhằm đáp ứng lại xã hội và chịu ảnh
hưởng của xã hội.
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn coi trọng việc phát huy lực
lượng toàn xã hội vào quá trình thực hiện các nhiệm vụ chính trị thích ứng với từng
giai đoạn cách mạng cụ thể.
Trong quá trình đổi mới, đi lên của đất nước, thuật ngữ " xã hội hóa" được dùng
chính thức trong nhiều loại văn kiện quan trọng của Đảng, chứa đựng tư tưởng chiến
lược, quan điểm chỉ đạo của Đảng trong quá trình đưa đất nước đổi mới, đi lên, hòa
nhập vào sự phát triển chung của nhân loại.


1.2.3 Biện pháp và biện pháp xã hội hóa
Theo từ điển Tiếng Việt thì biện pháp là cách làm, cách thức tiến hành giải quyết
một vấn đề cụ thể. Giải pháp là cách giải quyết một vấn đề lớn trong đó có chứa đựng
nhiều mâu thuẫn nội tại. Trong giải pháp bao hàm cả biện pháp.
Như đã nói ở trên, khái niệm xã hội hóa dùng để mô tả những phương cách mà
con người học hỏi, tuân thủ theo những chuẩn mực, giá trị, các vai trò mà xã hội đã đề
ra. Như vậy, biện pháp xã hội hóa được hiểu là cách làm, cách thức tiến hành giải
quyết một vấn đề cụ thể theo những chuẩn mực, giá trị, các vai trò mà xã hội đề ra.

1.2.4 Xã hội hóa công tác giáo dục
Từ nghiên cứu lý luận cũng như những chỉ đạo hoạt động giáo dục trong thực
tiễn, chúng ta cần phân biệt rõ tính chất xã hội của giáo dục và xã hội hóa công tác
giáo dục không phải là một. Nếu không có định hướng rõ ràng thì tự thân hoạt động
giáo dục vẫn có tính chất xã hội nhưng không bao giờ đạt tới trình độ xã hội hóa đích
thực theo đúng ý nghĩa xã hội và nhân văn của nó.
Vậy xã hội hóa giáo dục là gì?

Hiện nay chúng ta đang sống trong thời đại nền kinh tế tri thức và cũng đang
đứng trước những thách thức lớn của nhân loại. Ta đang phải giải quyết vấn đề khó
khăn là phải nâng cao chất lượng hiệu quả dạy học trong điều kiện kinh tế khó khăn,
tụt hậu so với các nước trong khu vực nói riêng và thế giới nói chung, ở nước ta, trong
một thời gian khá dài, do ảnh hưởng của nền kinh tế quan liêu bao cấp, chúng ta đã
làm thui chột các yếu tố năng động, tính ưu việt của nền giáo dục mới làm cho nền
giáo dục nước ta có nhiều bất cập, vì vậy, xã hội hóa công tác giáo dục vừa là tư tưởng
chỉ đạo vừa là giải pháp có tính khả thi đáp ứng yêu cầu giáo dục trong giai đoạn mới.
Đây là xu thế phát triển tất yếu phù hợp với quá trình xã hội hóa, quốc tế hóa nền kinh
tế, phù hợp với nền kinh tế nhiều thành phần vận động trong cơ chế thị trường ở nước
ta. Nó đảm bảo cho giáo dục thực sự là sự nghiệp của toàn dân, toàn xã hội, đảm bảo
huy động được mọi nguồn lực trong xã hội cho giáo dục.
Chiến lược phát triển Giáo dục 2001 - 2010 đã nêu một trong 7 giải pháp phát
triển giáo dục là đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục.
Thực tế đã chứng minh không thể tồn tại một nền giáo dục đứng ngoài xã hội và
cũng không thể có xã hội phát triển nếu không có giáo dục. Hai vấn đề này luôn tồn


tại song hành và bổ trợ cho nhau, thúc đẩy nhau cùng phát triển. Giáo dục có tác động
mạnh mẽ đến sự phát triển kinh tế - văn hóa xã hội là do giáo dục làm nâng cao dân
trí, giáo dục cung cáp nhân lực, nhân tài, giáo dục tạo sự bình đẳng trong xã hội.
Ngược lại, xã hội ổn định thì kinh tế mới tăng trưởng, phát triển, tác động lại xã hội
làm xã hội công bằng, văn hóa. Đây chính là bản chất xã hội và là cơ sở tư duy của xã
hội hóa công tác giáo dục. Nói cách khác, bản chất của vấn đề này chính là mọi người
làm giáo dục để giáo dục cho mọi người.

1.3 Việc thực hiện xã hội hóa công tác giáo dục ở một số nước trên thế giới
Xã hội hóa công tác giáo dục thực tế không phải là cách làm mới chỉ có riêng ở
nước ta mà là cách làm giáo dục phổ biến của các nước trên thế giới kể cả những nước
công nghiệp hiện đại, có nền kinh tế phát triển cao. Thuật ngữ họ dùng là "sự tham gia

giáo dục- đào tạo.

1.4.2 Xã hội hóa cá nhân và mục tiêu phát triển toàn diện con người
a)Xã hội hóa cá nhân
Giáo dục con người, về phương diện xã hội, là làm cho con người phát triển tốt
hơn và trở thành phần tử tích cực của xã hội.
Xã hội hóa cá nhân là quá trình giáo dục mỗi cá nhân từ một con người sinh vật
thành con người xã hội có đầy đủ năng lực phẩm chất tham gia vào các mặt hoạt động
xã hội như hoạt động học tập, lao động, vui chơi giải trí, văn hóa, thể thao, hoạt động
chính trị, văn hóa xã hội. ,v.v....biết cách ứng xử với tự nhiên, xã hội, con người....để
hợp tác, hòa nhập được với cộng đồng.

b) Mục tiêu phát triển toàn diện con người.
Mục tiêu phát triển giáo dục là phát triển con người toàn diện về đạo đức, trí tuệ,
thẩm mỹ, thể chất, các kỹ năng nghề nghiệp nhằm đáp ứng các yêu cầu phát triển kinh
tế - xã hội, tiến bộ khoa học - công nghệ. Mục tiêu trên không thể nào thực hiện được
nếu môi trường gia đình, xã hội không lành mạnh, nếu khoa học, kinh tế, công nghệ
không phát triển tới một trình độ nhất định nào đó. Chỉ có sự tham gia trực tiếp và
gián tiếp của gia đình, xã hội vào việc tạo ra môi trường thuận lợi cho giáo dục, vào
việc hoàn thiện nội dung và phương pháp giáo dục, cải tiến công tác quản lý giáo dục
thì giáo dục mới có khả năng thực hiện được mục tiêu toàn diện nêu trên.


1.4.3Tăng cường dân chủ hóa giáo dục
Dân chủ hóa giáo dục là nội dung rất cơ bản của sự nghiệp đổi mới giáo dục,
biến hệ thống giáo dục và trường học thành một thiết chế hoàn toàn của dân, do dân vì
dân. Xã hội hóa công tác giáo dục là con đường để thực hiện dân chủ hóa giáo dục
nhằm biến hệ thống giáo dục từ một thiết chế hành chính cô lập thành một thiết chế
giáo dục của dân, do dân, vì dân. Để thực hiện được điều này cần làm cho mọi người
dân trong cộng đồng nắm được những thông tin về giáo dục để họ không những có thể

a) Huy động xã hội tham gia xây dựng môi trường thuận lợi cho giáo dục Môi
trường đề cập ở đây là môi trường gia đình, nhà trường và xã hội. Yêu cầu là phải dựa
vào lực lượng của toàn xã hội để đảm bảo cho các môi trường trên được lành mạnh,
có tính tích cực và nhất là có tính thống nhất trong việc tác động hình thành nhân cách
của trẻ.
- Gia đình là tế bào của xã hội, một thiết chế cơ bản của xã hội, thực hiện một
trong những chức năng cơ bản của nó là chức năng giáo dục. Gia đình là nơi nuôi
dưỡng con người từ khi sơ sinh đến lúc trưởng thành, là môi trường chính yếu trong
việc hình thành và phát triển nhân cách, là nhân tố quan trọng trong việc giáo dục thế
hệ trẻ.
- Môi trường nhà trường là nói đến cảnh quan, cơ sở hạ tầng của nhà trường, đến
nề nếp kỷ cương, quan hệ trong sáng giữa thầy với thầy, trò với trò, trò với thầy, thầy
trò với nhân dân địa phương V.V. nghĩa là tạo ra môi trường thuận lợi để xây dựng
mối quan hệ tốt đẹp giữa con người với con người.
Điểm thống nhất về nhu cầu, lợi ích chung giữa gia đình và nhà trường là ở chỗ
tất cả đều vì tương lai của thế hệ trẻ. Đó là thuận lợi rất cơ bản để đi đến thông nhất
chung với nhau về mục đích, nội dung và phương pháp giáo dục. Gia đình muốn con
ngoan, thành đạt thì nhà trường muôn trò giỏi, đạo đức tốt. Để đạt được sự phôi hợp,
thông nhát với nhau về mọi mặt giữa gia đình và nhà trường thì cần phải có quá trình,
cả nhà trường và gia đình đều phải chủ động trong quá trình này.
- Môi trường xã hội vi mô và vĩ mô có tác động rất lớn đến việc giáo dục thế hệ
trẻ. Hiện nay ở nước ta, xã hội đang có nhiều biến động. Chúng ta cần chú trọng trong
việc khai thác những mặt tốt của môi trường xã hội, đồng thời cũng hết sức chú ý đẩy


lùi những mặt tiêu cực của nền kinh tế thị trường như tệ nạn tham nhũng, mại dâm,
văn hóa bạo lực, đồi trụy, ma túy v.v.cần phải huy động các lực lượng trong toàn xã
hội, từ tổ chức Đảng, chính quyền các cấp đến các đoàn thể cá nhân tham gia vào việc
xây dựng một môi trường xã hội lành mạnh. Đó là việc đề cao các giá trị xã hội chân
chính, phát triển kinh tê, xây dựng cơ sở hạ tầng, tạo ra nhiều công ăn việc làm, xây

phương thức chính qui và không chính qui trên cơ sở Nhà nước thống nhất quản lý từ
nội dung đến chương trình, các qui chế thi cử, văn bằng, các tiêu chuẩn giáo viên
v.v..để mọi người có thể lựa chọn cách học phù hợp với nhu cầu, hoàn cảnh của mình.
Việc các lực lượng xã hội tham gia vào quá trình giáo dục, đa dạng hóa các loại
hình trường lớp và các hình thức học tập góp phần làm cho mọi người có thể học tập
thường xuyên, học tập suốt đời là một trong những nội dung quan trọng nhất của công
tác xã hội hóa giáo dục.

d). Huy động xã hội đầu tư các nguồn lực cho giáo dục
Trong những năm qua, đầu tư của Nhà nước cho giáo dục không ngừng gia tăng
nhưng vẫn chưa đủ để giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu phát triển giáo dục cả về số
lượng và chất lượng ngày một gia tăng.
Như chúng ta biết, ngân sách giáo dục dùng cho việc chi trả lương giáo viên
chiêm tới hơn 80% ngân sách; phần dùng cho việc xây dựng cơ sở vật chất và các hoạt
động giáo dục khác là quá ít. Do đó mà cơ sở trường lớp, thiết bị dạy học thiếu thốn
trầm trọng, nhiều nơi nhà trường không thể tiến hành những hoạt động giáo dục cơ
bản nhất. Mặt khác, đời sống của giáo viên ở nhiều nơi còn quá nhiều khó khăn, thiếu
thốn, nhiều em nhà nghèo không thể đủ tiền đi học. Hàng năm, ngân sách Nhà nước
chi cho giáo dục chỉ đáp ứng khoảng từ 60-70% nhu cầu của giáo dục. Trước tình hình
như vậy, chúng ta không thể và không chỉ dựa vào nguồn ngân sách của Nhà nước
hàng năm mà phải khai thác mọi nguồn lực trong xã hội. Các lực lượng trong xã hội
có thể đóng góp nhân lực, tài lực, vật lực để xây dựng trường lớp, tăng cường các
trang thiết bị giáo dục cho nhà trường, giúp đỡ học sinh nghèo, con em các gia đình
thuộc diện chính sách gặp khó khăn, khuyến khích, khen thưởng học sinh giỏi, phát
hiện và bồi dưỡng tài năng, góp phần chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho giáo
viên.
Huy động các nguồn lực cho giáo dục không chỉ là việc huy động tiền của mà
còn tính đến các phạm vi rất rộng rãi của các loại nguồn lực nêu trên. Một khi các nội
dung toàn diện của xã hội hóa công tác giáo dục được thực hiện tốt thì chính đó lại là