Trường THPT Hồng Bàng

GV: Nguyễn Xuân Hướng

Tên đề tài :

PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH
TRONG TIẾT DẠY HỌC ÔN- LUYỆN TẬP
A/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
-Cần phải đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học
sinh. Như là: dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh, chú trọng
hơn phương pháp tự học, tăng cường học tập cá thể và phối hợp với học tập hợp tác...
-Yêu cầu của việc đánh giá, kiểm tra kiến thức học sinh theo định hướng mới của
Bộ GD-ĐT là trắc nghiệm nên cả giáo viên và học sinh cần có sự chuyển đổi cần thiết ,
kịp thời về phương pháp dạy và học.
-Kiến thức đã học rất quan trọng và còn là cơ sở , nền tảng để hiểu kiến thức mới.
Vai trò của giáo viên rất quan trọng lúc này là cần phải giúp học sinh hệ thống toàn bộ
kiến thức trọng tâm từng bài, từng chương... để học sinh nắm được sự liên quan giữa các
khối kiến thức đó. Giúp học sinh rèn luyện và nâng cao hơn kĩ năng vận dụng để giải được
bài tập cũng như xác định phân loại nhanh các dạng cơ bản, lựa chọn phương pháp giải
hay, gọn phù hợp. Mà trong thực tế hiện nay khả năng tự học , tự tổng hợp kiến thức đã
học để vận dụng của học sinh còn rất thụ động. Vì vậy, tôi đã trăn trở khá lâu và đến nay
thì mạnh dạn viết về đề tài : “ Phát huy tính tích cực của học sinh trong tiết dạy học ônluyện tập”
B/THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỀTÀI:
I/ Thuận lợi:
-Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, chủ tịch hội đồng quản trị nên cơ sở vật
chất của nhà trường khá đầy đủ. Các phương tiện hỗ trợ dạy học như máy chiếu,phòng thí
nghiệm ... đều đáp ứng được yêu cầu.
-Các loại sách giáo khoa, sách giáo viên... phục vụ cho chương trình mới khá rõ
ràng về nội dung. Sách bài tập có hệ thống các dạng cơ bản, nâng cao tùy theo nhiều đối
tượng học sinh.

∗ Yêu cầu chung:
+ Đối với học sinh:
-Cần đề cao phương pháp tự học, tự nghiên cứu. Cần có ý thức tự giác cao trong
học tập: tự học bài và bước đầu đã có vận dụng giải các bài tập cơ bản trong sách giáo
khoa.Cần phải phát huy tính tích cực của học sinh ngay trong việc tự chuẩn bị bài ở nhà.
- Tự chuẩn bị đề cương ôn tập theo phiếu học tập khi có yêu cầu ( nếu là các tiết ,
bài ôn tập chương, ôn thi học kì…)
+ Đối với giáo viên:
-Cần đổi mới phương pháp dạy học một cách toàn diện. Dạy lý thuyết trình bày theo
hướng trắc nghiệm và tăng cường kiểm tra học sinh theo hình thức trắc nghiệm.
-Dạy lý thuyết thật kĩ và đã có hướng dẫn sơ lược các bài tập trong sách giáo khoa ở
cuối mỗi tiết học. Kết hợp với việc kiểm tra bài cũ nên bước đầu đã có nhận xét, sửa chữa
phần trình bày của học sinh.Có thể cho trước một số bài tập dạng tương tự, trọng tâm về
nhà.
-Cần chuẩn bị cho tiết ôn tập theo dạng phiếu học tập, theo câu hỏi trắc nghiệm
giao trước cho học sinh cũng như tự chuẩn bị hệ thống câu hỏi, câu bài tập phù hợp với
nhiều đối tượng học sinh.
∗Các bước thực hiện giờ ôn – luyện tập:
Tùy theo đặc thù nội dung cũng như thời lượng phân phối chương trình cho phép
người giáo viên linh động chia thành 4 hoặc 5 phần sau đây:
1/ Kiểm tra sự chuẩn bị ở nhà của học sinh: (khoảng 10% thời gian)
a/ Các yêu cầu cần kiểm tra:
+Theo phiếu học tập đã giao.
+ Theo các bài tập cơ bản trong sách giáo khoa hoặc theo bài tập tương tự mà giáo
viên đã cho trước.
b/ Cách thực hiện:
Phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ ôn- luyện tập

Trang 2


Về kiến thức: học sinh nắm vững: Liên kết ion, liên kết cộng hóa trị.
∗Sự hình thành một số loại phân tử.
∗Đặc điểm cấu trúc và liên kết của hai loại liên kết cơ bản.
Về kĩ năng: Dùng hiệu độ âm điện để phân loại tương đối loại liên kết hóa học.
Giáo viên gọi một học sinh trong lớp trả lời câu hỏi: Kiến thức trọng tâm ở phần
liên kết hóa học là gì?
Từ đó bắt đầu vào các hoạt động cụ thể
Hoạt động 1:
Giáo viên chiếu câu hỏi lên màn hình : Vì sao các nguyên tử nguyên tố (trừ khí
hiếm ) phải liên kết với nhau? Các nguyên tử liên kết với nhau như thế nào?
Học sinh dần nhớ lại và nêu quy tắc bát tử ( các nguyên tử nguyên tố khác khí hiếm
Phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ ôn- luyện tập

Trang 3


Trường THPT Hồng Bàng

GV: Nguyễn Xuân Hướng

đều có khuynh hướng đạt giống cấu hình electron của khí hiếm với 8 electron ngoài cùng
hoặc 2e ngoài cùng với He) và đây là cơ sở của việc hình thành nên liên kết hóa học
Hoạt động 2: Sử dụng phiếu học tập:
Có 4 phiếu học tập giao trước cho 4 tổ:
+Phiếu số 1:
-Thế nào là liên kết hóa học
-Nguyên nhân hình thành liên kết hóa học?
-Có mấy kiểu liên kết xảy ra?
+Phiếu số 2:
-Thế nào là liên kết ion? Sự hình thành ion, cation, anion.

Sau đó giáo viên hướng dẫn học sinh phát biểu điền vào bảng sau đây:
Phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ ôn- luyện tập

Trang 4


Trường THPT Hồng Bàng

So sánh

GV: Nguyễn Xuân Hướng

Liên kết cộng hóa trị Liên kết cộng hóa Liên kết ion
không cực
trị có cực

Giống nhau Các nguyên tử kết hợp với nhau để tạo ra cho mỗi nguyên tử lớp
(về
mục electron ngoài cùng bền vững giống cấu trúc khí hiếm.
đích)
Khác nhau

Dùng chung electron. Dùng
chung Cho
và
(về cách tạo Cặp electron chung electron. Cặp e electron
không bị lệch
chung bị lệch về
liên kết )
phía nguyên tử có

Từ 0,4 đến < 1,7

Liên kết cộng hóa trị có cực

≥ 1,7

Liên kết ion

3/ Vận dụng kiến thức để giải bài tập:
a/ Ý nghĩa: (Rất quan trọng) Học sinh biết cách vận dụng và rèn luyện một số kĩ
năng cơ bản về phương pháp giải bài tập, giải quyết một số vấn đề đơn giản được mô
phỏng trong một số dạng bài tập cơ bản. Cần nâng lên một bước về sự gắn kết giữa các
dạng kiến thức để vận dụng vào phần bài tập tổng hợp.
b/ Cách thực hiện:
-Giáo viên lựa chọn các câu hỏi, bài tập tiêu biểu trọng tâm cơ bản hoặc bài tập mà
Phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ ôn- luyện tập

Trang 5


Trường THPT Hồng Bàng

GV: Nguyễn Xuân Hướng

nhiều học sinh còn chưa giải được. giáo viên chiếu đề bài tập lên màn hình để tiết kiệm
thời gian.
- Học sinh lên bảng giải theo yêu cầu.
Cần chú ý:
+ Bài tập được lựa chọn phải phù hợp với trình độ của học sinh mới có tác dụng củng
cố , gây hứng thú và kích thích tính tích cực hoạt động của học sinh. Giáo viên có thể sử


Phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ ôn- luyện tập

Trang 6


Trường THPT Hồng Bàng

GV: Nguyễn Xuân Hướng

Oxit

Na2O

MgO

Al2O3

SiO2

P2O5

SO3

Cl2O7.

∆λ

2,51


Câu này có mức độ tổng hợp nhiều kiến thức hơn nên giáo viên linh hoạt chia nhóm
thảo luận và gọi học sinh có sự phù hợp với đối tượng.
-Nên gọi học sinh yếu, kém viết cấu hình electron.
-Gọi học sinh khá hơn tổng hợp lại
Kết quả :
X: 1s22s22p5 : Là nguyên tố F có độ âm điện 3,98, phi kim điển hình.

9

19

A: 1s22s22p63s23p64s1. Là K có độ âm điện là 0,82, kim loại điển hình.

Z: 1s22s22p4 . Là nguyên tố O có độ âm điện là 3,44, phi kim điển hình

8

Cặp X và A : CTPT là KF có ∆λ= 3,16 → là liên kết ion.
Cặp A và Z : CTPT là K2O có ∆λ= 2,62→ là liên kết ion.
Cặp X và Z : CTPT là OF2 có ∆λ= 0,54→là liên kết cộng hóa trị có cực.
4/ Trả lời một số câu trắc nghiệm cơ bản:
Do đặc thù bộ môn Hóa được yêu cầu kiểm tra kiến thức theo hình thức trắc
Phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ ôn- luyện tập

Trang 7


Trường THPT Hồng Bàng

GV: Nguyễn Xuân Hướng

C/ Liên kết cộng hóa trị không cực được tạo nên từ các nguyên tử khác hẳn nhau về tính
chất hóa học.
D/ Giá trị ∆λ giữa 2 nguyên tử càng lớn thì phân tử phân cực càng yếu.
Hướng dẫn: Học sinh nắm kĩ quan hệ giữa ∆λ và loại liên kết đã học. Chọn đáp án
đúng là B
Ví dụ 3.2: Khi phản ứng hóa học xảy ra giữa những nguyên tử X và Y có cấu hình
electron ở trạng thái cơ bản lần lượt là 1s22s1 và 1s22s22p5 thì liên kết này là:
A/ Liên kết ion
Phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ ôn- luyện tập

Trang 8


Trường THPT Hồng Bàng

GV: Nguyễn Xuân Hướng

B/ Liên kết kim loại
C/ Liên kết cộng hóa trị có cực
D/ Liên kết cộng hóa trị không cực.
Hướng dẫn: X là kim loại điển hình, Y là phi kim điển hình. Chọn đáp án là A.
Ví dụ 3.3: Hợp chất nào sau có cả ba loại liên kết trong phân tử:
A/ CO2

B/ K2O

C/ NH3

D/ NH4Cl.


tình chu đáo của thầy cô thì sẽ tăng thêm sự yêu thích bộ môn và sự quí mến với thầy cô.
Phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ ôn- luyện tập

Trang 9


Trường THPT Hồng Bàng

GV: Nguyễn Xuân Hướng

Đó cũng chính là phần thưởng quí giá nhất mà mỗi thầy cô chúng ta từng mong ước.
Tuy nhiên, với kinh nghiệm còn chưa nhiều nên việc trình bày chắc sẽ còn nhiều
hạn chế, có thể chưa thật hoàn toàn phù hợp với tình hình thực tế. Nhưng đó chính là
những ý tưởng, ước mơ lớn nhất của tôi trong việc giúp học sinh có phương pháp học phù
hợp với yêu cầu mới. Rất mong quí thầy cô quan tâm có nhiều góp ý, nhận xét bổ ích để
được hoàn chỉnh và có sự sát thực hơn khi vận dụng .
Xin chân thành cảm ơn !
G/ TÀI LIỆU THAM KHẢO
1/ Hóa học 10- Nhà xuất bản giáo dục năm 2010
2/ Sách giáo viên Hóa học 10- Nhà xuất bản giáo dục năm 2010.
3/Giới thiệu giáo án Hóa Học 10: Lê Quán Tần- Vũ Anh Tuấn- Nhà xuất bản Hà
Nội năm 2009
4/Thiết kế bài giảng Hóa học 10- Cao Cự Giác- Nhà xuất bản Hà Nội năm 2010
5/ Chuẩn kiến thức kĩ năng hóa học 10- 2011.

Xuân Lộc : ngày 21 tháng 03 năm 2012
Người thực hiện

Phát huy tính tích cực của học sinh trong giờ ôn- luyện tập