THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP TRONG DẠY-HỌC ĐỊA LÍ

THÁNG 03/2015

PHẦN I: MỞ ĐẦU
1/ Tính cấp thiết của đề tài :
Từ thực tiễn của việc giảng dạy địa lí cấp THPT ở trong trường THPT Buôn Ma
Thuột; nhất là trong tình hình đổi mới nội dung, chương trình sách giáo khoa hiện nay;
đó chính là lí do cấp thiết khiến tôi chọn đề tài này.
2/ Tình hình nghiên cứu :
Trong quá trình giảng dạy địa lí cấp THPT, các giáo viên đã sử dụng nhiều phương
pháp dạy học, phương tiện dạy học, tuy nhiên những phương pháp, phương tiện dạy
học mới chưa được tiếp cận và áp dụng một cách rộng rãi, hiệu quả.
Trong các tài liệu tham khảo, có rất ít tác giả đã đề cập đến phương tiện dạy-học dành
cho việc thực hiện đổi mới nội dung, chương trình sách giáo khoa.
Việc nghiên cứu và thử nghiệm đề tài này ( Thiết kế và sử dụng phiếu học tập ) có ý
nghĩa lí luận và thực tiễn cấp bách .
3/ Mục đích, đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu, phạm vi và giá trị sử dụng
của đề tài:
3.1. Mục đích, đối tượng :
* Mục đích :
- Hướng dẫn giáo viên trong quá trình giảng dạy trực tiếp và học sinh trong quá trình
tiếp thu bài học, làm bài tập, kiểm tra kiến thức...
- Góp phần nâng cao kết qủa dạy và học của giáo viên và học sinh, tích cực tham gia
vào việc mở rộng ứng dụng phương tiện dạy-học mới, hiện đại vào thực tiễn giáo dục
của đất nước
* Đối tượng nghiên cứu :
- Giáo viên trong việc giảng dạy.
- Học sinh trong việc học tập.
3.2. Nhiệm vụ :
- Nghiên cứu phương pháp thiết kế và sử dụng Phiếu học tập.

tiện truyền thống như :
+ Bản đồ giáo khoa, bản đồ treo tường (PTDH chủ yếu)
+ Vẽ sơ đồ, lược đồ để minh họa cho nội dung bài học (vẽ bảng hoặc chuẩn bị mẫu)
* Để đảm bảo đạt được kết qủa cao trong việc dạy-học của bộ môn, ngoài các phương
tiện dạy học trên giáo viên cần phải tiếp cận nhiều phương tiện dạy-học mới, hiện đại
trong đó có PHIẾU HỌC TẬP.
2/ Khái quát chung kĩ năng Thiết kế và Sử dụng phiếu học tập trong dạy-học
môn địa lí cấp THPT :
2.1. Quan niệm: Phiếu học tập là tờ giấy rời trên đó ghi các câu hỏi, bài tập, nhiệm vụ
học tập... kèm theo các gợi ý, hướng dẫn, dựa vào đó HS thực hiện, hoặc ghi các thông
tin cần thiết để giúp HS mở rộng kiến thức, bổ sung kiến thức bài học.
G/v: Bùi Văn Tiến-Tổ Địa lí-Trường THPT Buôn Ma Thuột
Page 2


THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP TRONG DẠY-HỌC ĐỊA LÍ

THÁNG 03/2015

2.2. Chức năng:
a) Cung cấp thơng tin v sự kiện: Phiếu học tập chứa đựng thông tin, dữ liệu
hoặc sự kiện.
VD: Một đoạn văn mô tả về bản sắc văn hóa của Tây Nguyên,...
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Ni rừng Ty Nguyn in bĩng của gần 50 dân tộc từ khắp các vùng đất nước hội tụ về
đây. Không đâu như Tây Nguyên có đủ nền văn hóa của hầu hết các vùng miền của đất
nước. Tiếng sli, tiếng lượn quấn quýt bn tiếng đọc trường ca Đăm Săn, tiếng khèn môi,
kèn lá réo rắt bên tiếng cồng chiêng trầm hng, m vang, dn ca quan họ xoắn xuýt với lí con
sáo Trung Bộ, điệu hị ru con Nam Bộ mềm mại, da diết lan vào không gian đầy chất sử
thi Tây Nguyên... Một nền văn hóa đầy màu sắc đa dạng, tôn thêm vẻ đẹp đậm đà của bản

+ Phiếu thực hành: Nội dung liên quan đến những nhiệm vụ thực hành, rèn luyện kĩ
năng (phiếu số 4).

G/v: Bùi Văn Tiến-Tổ Địa lí-Trường THPT Buôn Ma Thuột
Page 4


THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP TRONG DẠY-HỌC ĐỊA LÍ

THÁNG 03/2015

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Dựa vo Atlat Địa lí Vịệt Nam trang 4-5 kết hợp với lược đồ địa hình trong SGK, hy tìm
những thơng tin cần thiết v ghi vo bảng sau:
Cc vng ni

Vị trí

Hướng núi, hướng nghiêng chung của địa hình,
hình thi chung của địa hình, hướng sông,...

Đông Bắc
Ty Bắc
Bắc Trường Sơn
Nam Trường Sơn

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Hai cu thơ sau viết về dy ni no ở Việt Nam?
“Một dy ni m hai mu my
Bn nắng bn mưa khí trời cũng khc”

- Cơng thức tính/ Cch tính:

VD: Tốc độ tăng trưởng của lương thực năm 1995 so với năm 2005 l:

- Tương tự ta có bảng số liệu:
Bảng: Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất ngành trồng trọt theo từng nhóm cây trồng
Cy trồng

1990

Lương thực

100

Rau đậu

100

Cy cơng nghiệp

100

Cây ăn quả

100

Cy khc

100



THÁNG 03/2015

+ So sánh tốc độ tăng trưởng của từng nhóm cây:
...........................................................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................................

- Sự thay đổi cơ cấu giá trị sản xuất ngành trồng trọt (dựa vào hình 22- SGK)
...........................................................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................................

- Mối quan hệ giữa sự thay đổi về tốc độ tăng trưởng với sự thay đổi cơ cấu giá trị sản
xuất ngành trồng trọt
...........................................................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................................

2. Bi tập 2
a) Dựa vo bảng 23.2 trong SGK phn tích xu hướng biến động diện tích gieo trồng cây công
nghiệp hàng năm và cây công nghiệp lâu năm trong giai đoạn 1975- 2005
- Nhận xt chung (xu hướng tăng hay giảm, có liên tục hay không, loại cây công nghiệp nào có
diện tích tăng nhanh hơn):
...........................................................................................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................................................................................

5. Thiết -kế
điện

đều
thực hiện thông qua môi trường Multimedia do máy tính tạo ra.

+ Cây công nghiệp lâu năm:

...........................................................................................................................................................................................................................

Multimedia được hiểu là một loại đa phương tiện, đa môi trường, đa truyền thông.

...........................................................................................................................................................................................................................

Trong
môi trường Multimedia, bao gồm các dạng: văn bản (text), đồ họa (graphic), ảnh
...........................................................................................................................................................................................................................
b) Nhận xét sự thay đổi cơ cấu diện tích cy CN

Cây CN lâu năm
động (animation), ảnh tĩnh (image), âm thanh (audio)
và phim (video clip).
Cây CN hàng năm

100%

90%
80%
70%

40.8
43.9
Với


44.3

34.9 34.5
phương tiện khác, BGĐT vừa là nguồn
cung cấp thông tin, hỗ trợ hoạt động nhận thức,
10%
0%
1975

cịn tăng cường
tính
trực quan, kích thích
sự say mê, hứng thú đối với môn học, đặc biệt là
1980
1985 1990 1995
2000 2005
1

khả năng phát triển tư duy cho HS. Bên cạnh đó, BGĐT cịn gĩp phần tích cực trong việc
giảm thời gian diễn giải của GV, tăng cường hoạt động nhận thức của HS.
Biểu đồ cơ cấu diện tích cây CN của nước ta
giai đoạn 1975- 2005

b) Quy trình tiến hnh thiết kế BGĐT
G/v: Bùi Văn Tiến-Tổ Địa lí-Trường THPT Buôn Ma Thuột
Page 7


THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP TRONG DẠY-HỌC ĐỊA LÍ

năng,

............................................................................................................. ...

thái độ …

..........................................................................................................

- Mối quan hệ giữa sự thay đổi cơ cấu diện tích cây

20

B2) Lựa chọn kiến thức cơ bản của bài dạy CN
học,vớixác
định
nội bố
dung
trọng
sự thay
đổiđúng
trong phân
sản xuất
câytâm,
CN
1975

2005

...
cấu trúc các

được xác định dựa vào một số cơ sở sau: mục tiêu của bài học, kiến thức cơ bản, phân
bố thời gian, phương pháp và PTDH, môi trường lớp học để xác định nội dung, khối
lượng công việc trong phiếu học tập cho phù hợp.
- Bước 3: Viết phiếu học tập: Các thông tin, yêu cầu,... trên phiếu học tập phải
được ghi r rng, ngắn gọn, chính xc, dễ hiểu. Phần dnh cho HS điền các thông tin phải
có khoảng trống thích hợp. Cách trình bày phiếu phải đảm bảo tính khoa học, thẩm mĩ.
2.5. Sử dụng phiếu học tập
Phiếu học tập là công cụ để GV tiến hành tổ chức hoạt động nhận thức cho HS,
đồng thời là cơ sở để HS tiến hành các hoạt động một cách tích cực, chủ động. Việc sử
dụng phiếu học tập nên được sử dụng trong dạy kiến thức mới, ôn tập, kiểm tra,...
thường được diễn ra theo quy trình sau:
- Gio vin nu nhiệm vụ học tập, giao phiếu học tập cho HS, ty theo hình thức tổ
chức dạy học m GV giao cho mỗi HS một phiếu hay mỗi nhĩm một phiếu.
- Tiến hành quan sát, hướng dẫn và giám sát kết quả hoạt động của HS.
- Tổ chức cho một số cá nhân hoặc đại diện nhóm trình by kết quả lm việc với
phiếu học tập. Hướng dẫn toàn lớp trao đổi, bổ sung hoàn thành phiếu học tập. GV có
thể yêu cầu HS trao đổi chéo nhau để sửa chữa, đánh giá kết quả làm việc với phiếu
học tập của nhau trên cơ sở các kết luận của GV.

G/v: Bùi Văn Tiến-Tổ Địa lí-Trường THPT Buôn Ma Thuột
Page 9


THIẾT KẾ VÀ SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP TRONG DẠY-HỌC ĐỊA LÍ

THÁNG 03/2015

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ :
1/KẾT LUẬN:
Việc áp dụng phương pháp dạy-học, phương tiện dạy-học mới, hiện đại