SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT THỐNG NHẤT A

----------    ----------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÍCH HP GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH

TRONG MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN
LỚP 12 - TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Người thực hiện: Nguyễn Đăng Khoa
Có đính kèm:
Mô hình

Phần mềm

khác

Nguyễn Đăng Khoa – TỔ SỬ – ĐỊA – GDCD – TRƯỜ N G THPT THỐ N G NHẤ T A

Phim ảnh

Hiện vật


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠY HỌC

TÍCH HỢP GIÁO DỤC TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH
TRONG MƠN GIÁO DỤC CƠNG DÂN LỚP 12 TRUNG HỌC PHỔ THƠNG

xã hội. Qua đó, biến tư tưởng đạo đức đã học tập được ở Bác thành những hành động,
những việc làm cụ thể của mình. Chính vì vậy, tơi cố gắng tìm hiểu qua các tác phẩm, tài
liệu, phim ảnh… nói về thân thế, sự nghiệp và cuộc đời của Bác phù hợp với nội dung
Nguyễn Đăng Khoa – TỔ SỬ – ĐỊA – GDCD – TRƯỜ N G THPT THỐ N G NHẤ T A

2


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠY HỌC

kiến thức của từng phần, từng ý trong mỗi bài học của các khối lớp để có thể đưa vào
chương trình giảng dạy của mơn Giáo dực cơng dân.
Trong q trình tơi thực hiện đề tài này tơi ln có sự giúp đỡ của các bạn đồng
nghiệp trong trường, cũng như sự ủng hộ, khuyến khích động viên của các cấp lãnh đạo
vì vậy tơi đã cố gắng nghiên cứu tài liệu và sử dụng cơng nghệ thơng tin để giảng dạy
làm cho tiết học đạt hiệu quả tốt hơn.

II/- THỰC TRẠNG KHI TIẾN HÀNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1/- Thuận lợi
1.1/- Một số thuận lợi khách quan
Khi nhắc đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, là người Việt Nam thì khơng ai là người khơng
biết đến. Với các em học sinh khi còn học bậc tiểu học, hình ảnh Bác Hồ đã được khắc
sâu vào tâm trí các em qua các bài tập đọc, qua các mẩu chuyện… dần dần các em hiểu
sâu sắc hơn về Bác qua “Thư Bác Hồ gửi học sinh nhân ngày khai trường”, qua 5 điều
Bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng…, qua các câu chuyện kể về các đức tính của Bác và
qua các bài học đạo đức ơ bậc tiểu học và trung học cơ sở. Từ đó các em hiểu: Bác
khơng chỉ là vị lãnh tụ mn vàn kính u của dân tộc mà còn là một anh hùng giải
phóng dân tộc, danh nhân văn hóa của thế giới.
Khi thực hiện đề tài, đây khơng chỉ là mục đích của cá nhân trong giảng dạy mà còn
là việc thực hiện hưởng ứng cuộc vận động lớn của Ban chấp hành Trung ương, của Bộ

điệu, gượng ép điều này khiến giáo viên gặp khơng ít khó khăn.
Khi đưa những tư liệu thơng tin về tranh ảnh, phim tài liệu hay những thơng tin lấy
từ mạng Internet vào trong bài dạy đòi hỏi giáo viên phải biết sử dụng cơng nghệ thơng
tin, đây là một trong những khó khăn chung đối với giáo viên giảng dạy các bộ mơn xã
hội, vì giáo viên phải biết sử dụng một số phần mềm để xử lý lại tranh ảnh khi nó q
mờ, q cũ hay cắt các đoạn phim theo đúng ý muốn để tránh lãng phí thời gian trên lớp
cũng như làm cho học sinh đi đúng hướng giáo viên đã định ra.

III/- NỘI DUNG CHÍNH CỦA CHUN ĐỀ
1/- Cơ sở lý luận
Chủ tịch Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ mn vàn kính u của dân tộc ta và là một anh
hùng giải phóng dân tộc, một danh nhân văn hóa thế giới. Khi nói về Người, chúng ta
khơng chỉ nói tới cơng lao mà Người đã hy sinh cho dân tộc và cho nền hòa bình thế giới
mà chúng ta còn nói nhiều tới cái “Đức” ở trong con người của Bác. Khi nói về Người
thì khơng một bài ca, một bài thơ hay một tác phẩm nào có thể ngợi ca lên hết được, bởi
Hồ Chí Minh là một tấm gương lớn về tư tưởng, đạo đức, cho các thế hệ con cháu chúng
ta mãi mãi noi theo.
Ngày 27-3-2003 Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa IX đã ra Chỉ thị số 23-CT/TW
về việc: “đẩy mạnh nghiên cứu, tun truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai
đoạn mới”; Thực hiện Chỉ thị 06-CT/TW ngày 3-10-2006 của Bộ Chính trị và Thơng tri
19-TT/TU ngày 22-1-2007 của Ban thường vụ Tỉnh ủy về việc triển khai thực hiện cuộc
vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, mọi tầng lớp nhân
dân, cũng như các ban ngành, đồn thể trong cả nước cùng hăng hái thi đua thực hiện
bằng nhiều hình thức khác nhau. Thực hiện cuộc vận động lớn này trường THPT Thống
Nhất A đã có nhiều hoạt động diễn ra trong cả học sinh và giáo viên. Chính vì vậy việc
tìm tòi những tư tưởng, đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh phù hợp với nội dung của
từng mơn học, bài học… để có thể lồng ghép vào giảng dạy là điều hết sức cần thiết.
Đây cũng là một bước hết sức quan trọng để các em “học tập” theo tấm gương Hồ Chí
Nguyễn Đăng Khoa – TỔ SỬ – ĐỊA – GDCD – TRƯỜ N G THPT THỐ N G NHẤ T A


sao cho nội dung cuộc vận động được áp dụng vào cuộc sống một cách triệt để nhất.
2.1- Để giáo dục nội dung thứ nhất: Đó là giáo dục lòng u nước sâu sắc, cần qn
triệt những nội dung của chủ nghĩa u nước trong giai đoạn mới, nêu cao tinh thần u
nước, lòng tự tơn dân tộc, tự hào về truyền thống anh hùng bất khuất của dân tộc, truyền
thống lịch sử vẻ vang bốn ngàn năm văn hiến của dân tộc ta, về cái giá của cuộc sơng
thanh bình hơm nay, vì độc lập, vì tự do, vì chủ quyền dân tộc, vì tương lai mai sau mà
triệu triệu người đi trước đã ngã xuống để bắc cầu cho dân tộc ta bước lên đài chiến
thắng vinh quang. Và để chiến thắng, tồn dân tộc đã phát huy sức mạnh đồn kết dân
tộc kết hợp với sức mạnh thời đại.
Nguyễn Đăng Khoa – TỔ SỬ – ĐỊA – GDCD – TRƯỜ N G THPT THỐ N G NHẤ T A

5


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠY HỌC

- Hiểu và hành động thể hiện lòng u nước cũng là lương tâm trách nhiệm của mỗi
người dân Việt Nam, nhất là những học sinh lớp 12 sắp rời ghế nhà trường để bước vào
đời, xây dựng đất nuớc. Để thực hiện cơng cuộc cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa, đòi hỏi
các em phải kiên trì bền bỉ học tập theo lời dạy của Bác:
Khơng có việc gì khó
Chỉ sợ lòng khơng bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí cũng làm nên
- Bên cạnh đó cần giáo dục cho học sinh nhận thức sâu sắc hơn, đầy đủ hơn nội
dung u nước hiện nay là u chủ nghĩa xã hội, là trung thành vơ hạn với sự nghiệp xây
dựng và bảo vệ tổ quốc, bảo vệ độc lập chủ quyền tồn vẹn lãnh thổ, bảo vệ nền văn hóa
dân tộc, bảo vệ đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ nhân dân, bảo vệ lợi ích
của tổ quốc, nêu cao cảnh giác trước những âm mưu diễn biến hòa bình và các thế lực
thù địch, lợi dụng tơn giáo, tín ngưỡng để chia rẽ khối đại đồn kết tồn dân, chia rẽ

quan hệ cá nhânvà tập thể,giữa gia đình và xã hội, giữa trách nhiệm ,nghĩa vụ và quyền
lợi,sẵn sàng đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân, việc gì có lợi cho tập thể cho nước
cho dân thì quyết chí làm nhược bằng có hại thì quyết khơng làm
2.2- Tiếp theo, cần giáo dục cho học sinh học tập nội dung thứ hai là: Thực hiện
đúng lời dạy “Cần, kiệm, liêm, chính, chí cơng vơ tư”, nêu cao phẩm giá con người Việt
Nam trong thời kì mới.
- Đó là: Mỗi học sinh cần phải chun cần, kiên trì, bền bỉ, tích cực học tập và lao
động một cách sáng tạo, học tập, lao động có hiệu qua, có năng xuất, biết q trọng của
cơng biết tơn trọng sức lao động và thành quả lao động của người khác, sử dụng có hiệu
quả vật tư tiền vốn tài sản ngun liệu của nhà nước vào việc cơng một cách hợp lí, tiết
kiệm, đúng ngun tắc, tạo thành quả cao
- Cần tập trung ý chí sức mạnh vào việc cơng khơng tính tốn cá nhân, chống lối
sống thực dụng, giành giật lợi ích cho mình, việc dễ thì làm việc khó đùn đẩy cho người
khác, khơng chạy theo danh vọng tiền tài địa vị hoặc lạm dụng chức quyền để giành giật
lợi ích riêng.
- Thẳng thắn, trung thực bảo vệ chân lí, bảo vệ đường lối,quan điểm của đảng, bảo
vệ người tốt, chống mọi biểu hiện vơ liêm bất chính, tiêu cựcvà loại bỏ chúng ra khỏi đời
sống xã hội.
2.3- Nội dung thứ ba là: Giáo dục các em nâng cao ý thức dân chủ và kỉ luật, gắn bo
tập thể, với nhân dân, vì nhân dân phục vụ.
- Mỗi người phải đặt mình trong tổ chức, trong tập thể lớp ,trường,các tổ chức đồn
thể xã hội và tn thủ, phục tùng tổ chức, phải tơn trọng nội qui qui chế, tơn trọng
ngun tắc, pháp luật, kỉ cương. Sống và làm việc theo hiến pháp và pháp luật. Mọi biểu
hiện cửa quyền hách dịch,chia rẽ kéo bè kéo cánh làm rối loạn tập the, rối loạn kỉ cương
phép nước đồng nghĩa với phá hoại đất nuớc.
- Mỗi người dù ở cương vị nào, kể cả khi đang là học sinh hay sau này khi học thành
nghề cũng phải gần dân, học dân, có trách nhiệm với dân, phải trăn trở và thấy trách
nhiệm của mình khi dân còn đói nghèo. Khơng chỉ sẻ chia và đồng cam, cộng khổ với
nhân dân, còn phải phát huy sức mạnh của dân, tổ chức, động viên, lãnh đạo nhân dân
chiến đấu thốt khỏi đói nghèo, Nhân dân là người thầy ngiêm khắc và nhân ái, ln

trọng đạo, các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của dân tộc. Giữ gìn truyền thống gia
đình ơng bà cha mẹ mẫu mực con cháu hiếu thảo, giữ thuần phong mĩ tục của dân tộc
Việt…, giữ gìn các mối quan hệ hàng xóm láng giềng “Tắt lửa tối đèn có nhau” và các
mối quan hệ xã hội: “Lời nói chẳng mất tiền mua. Lựa lời mà nóí cho vừa lòng nhau”;
“Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ” và như lời Bác dặn trước lúc đi xa: “Rằng đã u Tổ
quốc mình, càng u thắm thiết những khúc hát dân ca”, vì đó chính là hồn dân tộc.
* Tóm lại: trên đây là bốn nội dung chính mà mỗi người giáo viên bộ mơn giáo dục
cơng dân cần phải tích hợp để giáo dục học sinh một cách hiệu quả và triệt để. Để tích
hợp những nội dung trên vào từng bài học cụ thể nhằm giáo dục học sinh đòi hỏi người
giáo viên bộ mơn giáo dục cơng dân vừa phải cần cù, chun tâm học tập tìm hiểu kiến
thức và những câu chuyện kể về Bác trên sach vở báo đài vừa phải đưa nội dung giáo
Nguyễn Đăng Khoa – TỔ SỬ – ĐỊA – GDCD – TRƯỜ N G THPT THỐ N G NHẤ T A

8


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠY HỌC

dục vào bài học một cách tự nhiên, linh hoạt, sáng tạo. Sau đây là một số ví dụ cụ thể về
tích hợp tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào giảng dạy bộ mơn giáo dục cơng dân bậc
trung học phổ thơng.
3/- Phần hướng dẫn tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh trong mơn
Giáo dục cơng dân lớp 12 – trung học phổ thơng
Nội dung
Nội dung
tư liệu cần sử dụng
giáo dục & khai thác
Bài 1- Pháp Phần 1, mục a
Khi nói về mối quan hệ giữa tự do và - Tác dụng Pháp luật
luật và đời

luật
độc lập non trẻ của chúng ta, Chủ tịch dân ln gắn liền với
Hồ Chí Minh đã kêu gọi: “Quốc dân nhau, khơng thể tách
Việt Nam! muốn giữ vững nền độc rời.
lập,muốn làm cho dân mạnh, nước - liên hệ thực tiễn đến
giàu, mọi người Việt Nam phải hiểu vấn đề học tập của
biết quyền lợi và bổn phận của mình, học sinh đối với đất
phải có kiến thức mới có thể tham gia nước trong giai đoạn
vào cơng cuộc xây dựng nước nhà…” hiện nay.
Bài 4- Cơng Phần 1- mục a: Sau cách mạng tháng tám năm 1945, - Giáo viên cho học
dân
bình Cơng dân bình chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử đầu biết bầu cử ứng cử là
đẳng trước đẳng về quyền tiên của nước việt Nam, Chủ tịch Hồ một trong các quyền
pháp luật
và nghĩa vụ
Chí Minh đã tun bố: “Trong cuộc của mỗi cơng dân.
tổng tuyển cử, hễ là người muốn lo - Qua lời tun bố của
việc nước thì đều có quyền ra ứng cử, Bác, HS hiểu thế nào
hễ là cơng dân thì đều có quyền đi bầu là quyền bình đẳng?
cử. Khơng chia gái trai, giàu nghèo,

Tên bài

Địa chỉ tích hợp

Nguyễn Đăng Khoa – TỔ SỬ – ĐỊA – GDCD – TRƯỜ N G THPT THỐ N G NHẤ T A

9



Quốc hội khóa I, kỳ họp thứ hai (101946), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trình
bày: “…Chính phủ hiện thời đã cố
gắng liêm chính lắm. Nhưng trong
Chính phủ, từ Hồ Chí Minh cho đến
những người làm việc ở các ủy ban
làng hiện đơng lắm và phức tạp lắm.
Dù sao cũng phải hết sức làm gương
và nếu làm gương khơng xong, thì sẽ
dùng pháp luật mà trị – đã trị, đương
trị và sẽ trị cho kỳ hết…”.
Khi nói về quan hệ giữa vợ chồng
trong một gia đình Bác có nói: “Nhiều
người lầm tưởng đó là một việc dễ,
chỉ: hơm nay anh nấu cơm, rửa bát,
qt nhà, hơm sau em qt nhà, nấu
cơm, rửa bát thế là bình đẳng bình
quyền. Lầm to! Đó là cuộc cách mạng
khá to và khó. Vì trọng trai khinh gái
là thói quen mấy nghìn năm để lại. Vì
nó ăn sâu vào đầu óc của mọi người,
mọi gia đình, mọi tầng lớp. Phải cách
mạng từng người, từng gia đình, đến
tồn dân. Dù to, dù khó cũng nhất định
thành cơng”.
Trong bức thư gửi Đại hội các dân tộc
thiểu số miền Nam tại Plây Cu tháng 4
năm 1946 bác có viết: “Đồng bào Kinh
hay Thổ, Mường hay Mán, Gia Rai hay
Ê đê, xê Đăng hay Ba Na và các dân
tộc thiểu số khác, đều là con cháu Việt

nhân phải hiểu như
thế nào mới là đúng?
- Cho HS liên hệ đến
gia đình mình đã thực
hiện được sự bình
đẳng chưa?

- Quyền bình đẳng
giữa các dân tộc.
- Học sinh liên hệ
với thực tế tại trường
mình và địa phương.

- Qua lời phát biểu
của Bác ta cần hiểu
bình đẳng giữa các
tơn giáo như thế nào
cho đúng.
- Nhà nước ta thực
hiện quyền bình đẳng
giữa các tơn giáo
nhằm mục đích gì ?
- Cơng dân có thể
thực hiện quyền tự do
ngơn luận bằng cách
nào?
10


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠY HỌC

sự phát động quần chúng một cách sơi
nổi và liên tục”.
Sau cách mạng tháng tám năm 1945,
chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử đầu
tiên của nước việt Nam, Chủ tịch Hồ
Chí Minh đã tun bố: “Trong cuộc
tổng tuyển cử, hễ là người muốn lo
việc nước thì đều có quyền ra ứng cử,
hễ là cơng dân thì đều có quyền đi bầu
cử. Khơng chia gái trai, giàu nghèo,
tơn giáo, nòi giống, giai cấp, đảng
phái, hễ là cơng dân Việt Nam thì đều
có hai quyền đó”.
Đầu năm 1946, cả nước tiến hành
Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên,
tại Hà nội, nơi Bác ra ứng cử, có 118
vị Chủ tịch Ủy ban và đại biểu các giới
hàng xã đã cơng bố một bản đề nghị
u cầu cụ Hồ chí Minh khơng cần
ứng cử mà ủng hộ Cụ vĩnh viễn làm
chủ tịch. Trước tình cảm đó Bác viết
một bức thư cảm tạ: “Tơi là cơng dân
của nước Việt nam Dân chủ Cộng
hòa, nên tơi khơng thể vượt qua thể lệ
của Tổng tuyển cử. Xin cảm tạ đồng
bào đã có lòng u tơi và u cầu tồn
thể đồng bào hãy làm nhiệm vụ của
một người cơng dân trong cuộc tổng
tuyển cử sắp tới”.
Trong điện gửi đồng bào Sơn Hà, Hồ

khiếu nại và tố cáo
của mình như thế
nào?
- Cho HS liên hệ
thực tế địa phương
mình về việc khiếu
nại, tố cáo của c/dân.
- Tầm quan trọng của
học tập đối với mỗi
con người?
- Học sinh liên hệ:
mình cần phải làm gì
để khơng phụ lòng
mong mỏi của Bác.

Trong thư Bác Hồ gửi cho học sinh
nhân ngày khai giảng năm học đầu
tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng
hòa có đoạn viết: “Non sơng Việt Nam
có trở nên tươi đẹp hay khơng, dân tộc
Việt nam có bước tới đài vinh quang
để sánh vai các cường quốc năm châu
được hay khơng, chính là nhờ một
phần lớn ở cơng học tập của các em”.
Bài 9- Pháp Phần 2- Pháp Ngày 19-9-1954 tại đền thờ các vua Khi tiếp thu những
luật với sự luật với sự phát Hùng, Bác căn dặn đội qn tiên tinh hoa văn hóa của
phát triển triển văn hóa, phong khi vào tiếp quản Thủ đơ, Bác nhân loại thì cần phải

Nguyễn Đăng Khoa – TỔ SỬ – ĐỊA – GDCD – TRƯỜ N G THPT THỐ N G NHẤ T A


tới sản xuất và tới sống của chính con
người”.

có sự chọn lọc, đồng
thời cũng phải biết
giữ gìn những văn
hóa di sản vật thể và
phi vật thể của đất
nước.
- Giá trị của rừng đối
với nền kinh tế đất
nước và vấn đề mơi
trường sống của con
người.
- Học sinh liên hệ với
việc trồng và bảo vệ
cây xanh trong nhà
trường và ở địa
phương mình.

4/- Một số phương pháp tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh
trong mơn Giáo dục cơng dân
(Thuyết trình, kể chuyện, hoạt động nhóm sưu tầm tìm hiểu về Bác, tổ chức diễn
xuất, tổ chức các hội thi hoạt động ngồi giờ có chủ đề về Bác như kể chuyện ca
hát. Phát động phong trào người tốt việc tốt theo tấm gương của Bác…)
- Kể chuyện : những mẩu chuyện về cuộc sống sự nghiệp của chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Hát ,ngâm thơ , diễn kịnh về cuộc sống sự nghiệp của chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Viết bài cảm tưởng về Bácva thi thuyết trình trước tập thể, sáng tác các tác phẩm
thơ ca ,văn, nghị luận, nhạc, họa về Bác
- Thực hiện học tập và rèn luyện đạo đức theo Bác bằng những việc làm cụ thể như:

trong đợt thi do Tỉnh Đồn tổ chức.
Các em học sinh trong trường đã có ý thức hơn trong học tập và rèn luyện đạo đức .

V/- BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Qua việc thực hiện giảng dạy lồng ghép những nội dung kiến thức về tấm gương đạo
đức Hồ chí Minh vào trong chương trình mơn Giáo dục cơng dân lớp 12, tơi nhận thấy
ngồi việc thực hiện hưởng ứng cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo
đức Hồ Chí Minh” do Bộ Chính trị, Tỉnh ủy và Ngành phát động thì khơng những giáo
viên mà tất cả các em học sinh ngày càng hiểu sâu sắc hơn về Người. Thơng qua sự hiểu
biết đó các em đã biết vận dụng vào vị trí, vai trò của người học sinh để làm theo tấm
gương của Bác bằng những việc làm cụ thể.
Việc đưa những kiến thức phù hợp với bài học vào giảng dạy là một việc khơng khó,
nhưng đòi hỏi người giáo viên phải chịu khó tìm tòi và dọc nhiều tài liệu tham khảo để
có thể chọn lọc được những nội dung có tính tiêu biểu nhất và qua đó có tính giáo dục
cao đối với học sinh.

VI/- KẾT LUẬN
Thực hiện chỉ thị số 23 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc đẩy mạnh nghiên
cứu, tun truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong tồn Đảng, tồn dân trong giai
đoạn đổi mới đất nước hiện nay là một cơng việc hết sức cần thiết và quan trọng. Chính
vì vậy các cấp, các ngành và các đồn thể trong cả nước, bằng nhiều hình thức phong
Nguyễn Đăng Khoa – TỔ SỬ – ĐỊA – GDCD – TRƯỜ N G THPT THỐ N G NHẤ T A

13


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TRONG DẠY HỌC

phú đã làm cho tư tưởng và đạo đức của Người ngày càng thấm sâu vào từng người dân.
Để cho việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trở thành một việc