QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG DẠY
HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG
QUẬN 3, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Thế kỷ XXI là thế kỷ hội nhập và phát triển không chỉ trên lĩnh vực
kinh tế, chính trị mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến nền giáo dục các quốc gia
trên thế giới. Cả thế giới đều hướng loài người tới một tương lai tươi sáng vì


ngày mai, việc đẩy mạnh hoạt động giáo dục cho thế hệ trẻ là một yếu tố vô
cùng quan trọng không thể thiếu được ở mỗi quốc gia, vì thế hệ trẻ là chủ
nhân tương lai thực sự của đất nước. Bởi thế, việc giáo dục các kỹ năng
sống, kỹ năng nghề nghiệp là vô cùng quan trọng.
Tuy nhiên, muốn thực hiện được điều này thì cần phải có thời gian,
cần phải có một chương trình dài hạn cho từng kế hoạch cụ thể. Việc giáo
dục trước hết phải đi từ những nguyên tắc, nguyên lý hay định nghĩa trước
( lý thuyết), từ đó hình thành các kỹ năng, kỹ xảo thực hành bộ môn để
người học ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống.
Hiện nay, trên thế giới có hơn 150 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đưa
việc giáo dục kỹ năng sống vào các chương trình giáo dục ở mọi lứa tuổi, ở
các chương trình giáo dục khác nhau, đặc biệt là các chương trình môn học
thuộc lĩnh vực khoa học xã hội.
Do nhu cầu đổi mới giáo dục để đáp ứng sự phát triển và sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cũng như đáp ứng nhu cầu của người
học, Việt Nam đã thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông; đổi mới mục tiêu
giáo dục từ chủ yếu là trang bị kiến thức cho người học sang trang bị những
năng lực cần thiết cho họ: “ năng lực hợp tác, có khả năng giao tiếp, năng
lực chuyển đổi nghề nghiệp theo yêu cầu mới của thị trường lao động, năng

còn củng cố kiến thức ngoài thực tế, củng cố cho học sinh kỹ năng, kỹ xảo,
hành vi, cách ứng xử và đối phó với những biến đổi ngoài môi trường sống,
giúp cho các em tự tin hơn trong các tình huống hay các sự cố xảy ra ngoài ý
muốn của bản thân. Từ đó, học sinh có thể vận dụng tốt hơn kiến thức và áp
dụng kỹ năng sống một cách hiệu quả hơn.
Trên thực tế cho thấy sau khi các em được giáo dục và rèn kỹ năng
sống, các em tự tin hơn rất nhiều, không biểu hiện những thái độ tiêu cực và
dần trở nên vững vàng hơn trong cuộc sống và các mối quan hệ trong xã hội,


mối quan hệ con người với tự nhiên ngày càng hoàn thiện hơn. Mặt khác,
giúp học sinh củng cố nhân cách, phẩm chất đạo đức vốn có của người Việt.
Từ năm 2001, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thực hiện giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh phổ thông với sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, đặc biệt
là Unicef tại Việt Nam. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh được thực hiện
bằng việc khai thác nội dung của một số môn học có ưu thế, đặc biệt là các
môn học thuộc lĩnh vực khoa học xã hội như: Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Giáo
dục công dân… . Gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang nghiên cứu xây
dựng chương trình giáo dục kỹ năng sống để đưa vào chương trình giáo dục
phổ thông theo hình thức tích hợp ở nhiều môn học và hoạt động giáo dục
trong và ngoài nhà trường. Tuy nhiên, việc tích hợp giáo dục kỹ năng sống
vào nội dung môn học, hoạt động giáo dục nào, bằng phương pháp nào, thời
lượng, cơ cấu chương trình và các tổ chức thực hiện ra sao là những câu hỏi
đặt ra đòi hỏi phải giải đáp. Một trong những hướng trả lời cho các câu hỏi
trên là phải đưa việc giáo dục kỹ năng sống vào nội dung các môn học, đặc
biệt là các môn học thuộc lĩnh vực khoa học xã hội. Giáo dục kỹ năng sống
thông qua các môn học sẽ gúp học sinh dễ dàng vận dụng kiến thức vào thực
tiễn, từ đó hình thành kỹ năng, nâng cao nhận thức, phát triển thái độ, tình
cảm, niềm tin, bản lĩnh cũng như sự năng động, sáng tạo của học sinh. Đó
cũng là lý do để tôi chọn đề tài nghiên cứu: “ Quản lý giáo dục kỹ năng

5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về công tác quản lý giáo dục kỹ
năng sống thông qua hoạt động dạy học các môn khoa học xã hội ở
5.2.

trường THPT.
Khảo sát thực trạng quản lý giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt
động dạy học các môn khoa học xã hội ở trường THPT Quận 3,

5.3.

TP.Hồ Chí Minh
Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt
động dạy học các môn khoa học xã hội ở trường THPT.


6. Gới hạn phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Đề tài luận văn tập trung nghiên cứu việc tích hợp giáo dục
kỹ năng sống thông qua hoạt động dạy học của giáo viên thuộc bốn môn
khoa học xã hội khối lớp 12 là Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý và Giáo dục
công dân
- Về không gian: Nghiên cứu chủ yếu ở các trường THPT Quận 3, TP. Hồ
Chí Minh.
- Đối tượng điều tra khảo sát: Cán bộ quản lý, Tổ trưởng bộ môn, Giáo
viên và Học sinh ở các trường THPT Quận 3, TP. Hồ Chí Minh
7. Phương pháp luận nghiên cứu
7.1. Phương pháp luận :
7.1.1. Quan điểm hệ thống - cấu trúc
Giáo dục kỹ năng sống là một hoạt động gồm nhiều thành tố có mối
quan hệ với nhau. Việc lồng ghép, tích hợp giáo dục kỹ năng sống thông qua

- Đọc, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu nhằm xác lập cơ sở lý
luận.
7.2.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Phương pháp được thực hiện nhằm thu thập thông tin về thực trạng
tích hợp, các biện pháp quản lý việc tích hợp giáo dục kỹ năng sống thông
qua hoạt động dạy học các môn khoa học xã hội bậc THPT . Các đối tượng
được điều tra gồm giáo viên, tổ trưởng bộ môn và cán bộ quản lý các trường
THPT Quận 3, TP. Hồ Chí Minh
- Phương pháp phỏng vấn trực tiếp
Phương pháp được thực hiện nhằm tìm hiểu các nguyên nhân về thực
trạng tích hợp và quản lý giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động dạy
học các môn khoa học xã hội và tìm hiểu quan điểm của các đối tượng được
phỏng vấn về việc tích hợp giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động dạy
học các môn khoa học xã hội bậc THPT. Phương pháp được thực hiện chủ
yếu với giáo viên, tổ trưởng bộ môn và cán bộ quản lý các trường THPT
được khảo sát.


- Phương pháp quan sát nhằm thu thập thông tin về các vấn đề nghiên cứu.
Tiến hành dự giờ để quan sát việc tích hợp giáo dục kỹ năng sống
thông qua hoạt động dạy học trên lớp của giáo viên.
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia, khảo nghiệm sư phạm
+ Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Trao đôi, lấy ý kiến chuyên gia là cán
bộ quản lý các trường THPT, chuyên gia về giáo dục kỹ năng sống để tìm
hiểu về việc tích hợp và quản lý việc tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào các
môn khoa học xã hội bậc THPT sao cho hiệu quả.
+ Phương pháp khảo nghiệm: Khảo nghiệm các biện pháp quản lý việc tích
hợp giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động dạy học các môn khoa học
xã hội ở trường THPT Quận 3, TP. Hồ Chí Minh.

1.2.4. Giáo dục kỹ năng sống
1.2.5. Quản lý giáo dục kỹ năng sống
1.2.6. Tích hợp giáo dục kỹ năng sống
1.2.7. Dạy học
1.2.8. Hoạt động dạy học
1.2.9. Các môn khoa học xã hội
1.2.10.
Giáo dục kỹ năng sống thông qua dạy học các môn khoa
học xã hội
Một số vấn đề về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT
1.3.1. Tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

1.4.

THPT
1.3.2. Mục tiêu của giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT
1.3.3. Các kỹ năng sống cần giáo dục cho học sinh THPT
1.3.4. Các phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT thông qua hoạt động

1.5.

dạy học các môn khoa học xã hội.
1.4.1. Giáo dục kỹ năng sống trong môn Ngữ văn
1.4.2. Giáo dục kỹ năng sống trong môn Lịch sử
1.4.3. Giáo dục kỹ năng sống trong môn Địa lý
1.4.4. Giáo dục kỹ năng sống trong môn Giáo dục công dân
Quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT thông qua
hoạt động dạy học các môn khoa học xã hội.
1.5.1. Vai trò của quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong

2.4.1. Nhận thức về tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống.
2.4.2. Thực trạng nhận thức về những kỹ năng sống cần giáo dục cho
học sinh THPT.
2.4.3. Thực trạng nhận thức về vai trò, ý nghĩa của các môn khoa học
xã hội trong việc giáo dục rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh ở trường
THPT.


2.4.4. Thực trạng giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động dạy học
các môn khoa học xã hội ở trường THPT Quận 3, TP. Hồ Chí Minh.
2.5. Thực trạng quản lý giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động
dạy học các môn khoa học xã hội ở trường THPT Quận 3, TP. Hồ Chí
Minh.
2.5.1. Thực trạng xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh thông qua hoạt động dạy học các môn khoa học xã hội.
2.5.2. Thực trạng tổ chức thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh thông qua hoạt động dạy học các môn khoa học xã hội.
2.5.3. Thực trạng chỉ đạo, phối kết hợp giữa nhà trường với các lực
lượng giáo dục về giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động dạy học các
môn khoa học xã hội
2.5.4. Thực trạng kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch giáo dục
kỹ năng sống thông qua hoạt động dạy học các môn khoa học xã hội
2.6. Đánh giá chung về thực trạng
Tiểu kết chương 2
CHƯƠNG 3
MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ
HỘI Ở TRƯỜNG THPT QUẬN 3, TP. HỒ CHÍ MINH
3.1. Một số nguyên tắc xây dựng biện pháp
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu

1.

Võ Kỳ Anh - GĐ trung tâm GD môi trường và sức khỏe cộng đồng. (2007),
Giáo dục kỹ năng sống.


2.

Nguyễn Thanh Bình (2007), Bài viết tổng quan lịch sử nghiên cứu kỹ năng
sống và giáo dục kỹ năng sống, Viện Nghiên cứu Sư phạm - ĐHSP Hà Nội.

3.

Bộ GD và ĐT (2010), Giáo dục kỹ năng sống trong hoạt động Giáo dục
ngoài giờ lên lớp ở trường THPT, NXB Giáo dục Việt Nam.

4.

Bộ GD và ĐT (2010), Giáo dục kỹ năng sống trong môn Địa lý ở trường
THPT, NXB Giáo dục Việt Nam.

5.

Bộ GD và ĐT (2010), Giáo dục kỹ năng sống trong môn GDCD ở trường
THPT, NXB Giáo dục Việt Nam.

6.

Bộ GD và ĐT (2010), Giáo dục kỹ năng sống trong môn Ngữ văn ở trường
THPT, NXB Giáo dục Việt Nam.


13.

Nguyễn Huy Du (2000), Trò chuyện với tuổi trẻ về chìa khóa vạn năng,
NXB Thanh niên.

14.

Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện ĐH Đại biểu toàn quốc lần thứ
XI, NXB Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội.


15.

Nguyễn Minh Đạo (1996), Cơ sở khoa học quản lý, NXB Chính trị Quốc
gia, Hà Nội.

16.

Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh - Đài Tiếng nói Việt Nam - Ban
biên tập phát thanh thanh Thiếu nhi (2004), Sổ tay hướng dẫn thanh niên về
ứng xử trong cuộc sống hiện đại, NXB Thanh niên.

17.

Trần Thị Minh Đức (chủ biên) (2009), Giáo trình tư vấn tâm lý.

18.

Giáo dục KNS cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn (2006), NNXB Chính trị

tạo, Học viện Quản lý giáo dục.

25.

Nhiều tác giả (2010), Cẩm nang Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung
học, NXB Giáo dục Việt Nam.

26.

Nhiều tác giả (2010), Tài liệu hướng dẫn dành cho giảng viên tập huấn về
kỹ năng sống cho thanh niên có hoàn cảnh khó khăn, Công ty CP tham vấn,
Nghiên cứu và Tâm lý học cuộc sống (SHARE).

27.

Nhóm biên soạn (2005), Từ điển tiếng Việt, NXB Thống kê, Thành phố Hồ
Chí Minh.

28.

Hoàng Phê (1998), Từ điển tiếng Việt, NXB Đà Nẵng.


29.

Nguyễn Dục Quang (2007), Bài viết Một vài vấn đề chung về KNS và
GDKNS, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam.

30.



Trung tâm Từ điển ngôn ngữ (1992), Từ điển tiếng Việt, Hà Nội.

37.

Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh - Ban Tổ chức
(2006), Hướng dẫn kỹ năng nghiệp vụ công tác tổ chức đoàn, NXB Thanh
niên.

38.

Nguyễn Quang Uẩn (2007), Bài viết Một số vấn đề lý luận về kỹ năng sống,
Trường ĐHSP Hà Nội.

39.

Phan Thanh Vân (2010), Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học
phổ thông thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, Luận án tiến sĩ
Giáo dục học, Đại học Thái Nguyên.
Nguyễn Bình Xuân (1997), Tuổi trẻ sự nghiệp và tình yêu, NXB Giáo dục