KHÓA BỒI DƯỠNG SAU ĐẠI HỌC
TIẾP CẬN SINH THÁI HỌC TRONG QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN THIÊN
NHIÊN VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ PHÁT TRIỂN RỪNG

CHUYÊN ĐỀ
XÃ HỘI HỌC MÔI TRƯỜNG

Giảng viên:

GS - TS. Vũ Cao Đàm

Học viên:

Khương Hữu Thắng

Đơn vị:

VQG Bù gia Mập – Bình Phước

1


SỰ RA ĐỜI CẢNH SÁT MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM
LÀ LỰC LƯỢNG HỔ TRỢ ĐẮC LỰC TRONG
CÔNG TÁC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG.
I. Cảnh sát môi trường Việt Nam.
1. Tính cấp thiết
Trong những thập niên gần đây, nước ta đang hòa mình cùng toàn thế giới
trong công cuộc phát triển kinh tế và xây dựng bảo vệ đất nước. Việt Nam đã đạt
được nhiều thành quả to lớn như; đã thực hiện thành công việc xóa đói giảm nghèo,
phổ cập giáo dục cho nhân dân…Nhưng song song với những thành quả đạt được,

Tình trạng săn bắt, buôn bán trái phép động vật quý hiếm, chặt phá rừng bừa bãi
đang đe dọa làm suy giảm tính đa dạng sinh học ở nước ta. Nhiều tổ chức quốc tế về
môi trường, đặc biệt là Quỹ Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (WWF) đã cảnh báo Việt
Nam về nguy cơ “rừng rỗng” như đã từng xảy ra ở một số quốc gia. Mức độ và tính
chất vi phạm ngày càng nghiêm trọng. Có những vụ chặt phá rừng huy động tới 200
- 300 người có tổ chức dùng gậy, đá chống đối và hành hung các lực lượng kiểm
lâm, làm nhiều người bị thương.
Ngoài ra, việc chấp hành các quy định của pháp luật về xả thải của các cơ sở
sản xuất, kinh doanh cũng chưa nghiêm. Mặc dù trong thời gian gần đây, tỷ lệ vi
phạm có giảm về lượng, nhưng tính chất phức tạp và phạm vi ảnh hưởng của vi
phạm ở một số vụ việc có phần tăng. Các hành vi vi phạm pháp luật về BVMT đã
được thực hiện dưới những hình thức tinh vi hơn nhằm che giấu sự phát hiện của các
cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Quy mô và phạm vi ảnh hưởng của hành vi này
ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn. Sự xuất hiện nhiều “làng ung thư” theo phản
ánh của báo chí thời gian vừa qua minh chứng cho thấy mức độ và phạm vi ảnh
hưởng của các hành vi vi phạm pháp luật về BVMT ngày càng lớn. Kết quả kiểm
tra, thanh tra các cơ sở sản xuất hóa chất do Bộ TN&MT tiến hành trong năm 2006
cho thấy có đến 90% cơ sở được kiểm tra, thanh tra có vi phạm pháp luật về BVMT.
Xử lý các hành vi vi phạm về xử lý hành chính
Mặc dù các vi phạm pháp luật về BVMT đang diễn ra hết sức bức xúc song
việc phát hiện, đấu tranh và xử lý lại chưa đáp ứng được yêu cầu do lực lượng thanh
tra và quản lý môi trường các cấp còn quá mỏng. Mặt khác, theo quy định của pháp
luật hiện hành, việc thanh tra phải tuân thủ các trình tự, thủ tục nhất định, do đó rất
hạn chế trong việc chủ động đấu tranh phòng chống các hành vi vi phạm pháp luật
về BVMT.
Hành vi vi phạm hành chính chủ yếu là: không lập Báo cáo đảm bảo môi trường
hoặc không thực hiện các biện pháp khắc phục ô nhiễm; gây ô nhiễm trong quá trình
sản xuất kinh doanh, không xử lý chất thải; gây ô nhiễm tiếng ồn, độ rung. Ngoài ra,
còn phải áp dụng các biện pháp bồi thường thiệt hại do ô nhiễm môi trường gây ra,
suy thoái và sự cố môi trường.

môi trường ngày càng ô nhiễm nghiêm trọng; các nguồn tài nguyên thiên nhiên bị
cạn kiệt, chất lượng các thành phần môi trường sẽ bị suy giảm; nguy cơ vi phạm
pháp luật về môi trường gia tăng và tính chất ngày càng nghiêm trọng, tinh vi, phức
tạp.
Nhóm tội phạm gây ô nhiễm môi trường (quy định từ Điều 181 đến Điều 185
Bộ luật Hình sự 1999) có thể ngày càng gia tăng do thực hiện mục tiêu công nghiệp
hóa - hiện đại hóa đất nước đến 2020, tỷ trọng GDP các khu công nghiệp dự kiến sẽ
tăng tới 34% vào năm 2010. Với dự kiến tăng trưởng như vậy, cường độ độc hại trên
quy mô toàn quốc dự kiến sẽ tăng 3,8 lần sau 10 năm (2000 - 2010).
Tội phạm về ô nhiễm đất, nguồn nước sẽ tăng cả về số lượng và mức độ vi
phạm, do sự phát triển của nền kinh tế với độ tăng trưởng như hiện nay và do chưa
có công nghệ xử lý đạt tiêu chuẩn đối với các loại rác thải sinh hoạt và công nghiệp;
do các hóa chất dùng trong nông nghiệp và các nguồn nhiễm xạ, nhiễm bẩn từ các
nguyên liệu, vật liệu khác dùng trong sản xuất…Tội "hủy hoại các tài nguyên môi
trường, vi phạm các chế độ bảo vệ đặc biệt đối với một số đối tượng môi trường" sẽ
gia tăng đáng kể và mức độ ngày càng nguy hiểm, mang tính quyết liệt, nghiêm
trọng. Việt Nam là một trong 10 quốc gia có đa dạng sinh học thuộc loại cao nhất
4


trên thế giới với các hệ sinh thái đặc thù, nhiều giống loài đặc hữu có giá trị khoa
học kinh tế cao và nhiều nguồn gen quý hiếm. Tuy nhiên, hiện nguồn tài nguyên này
đang bị khai thác quá mức, thậm chí còn mang tính hủy diệt, nhiều loài, gen đã trở
nên hiếm, có nguy cơ bị tuyệt chủng. Bên cạnh đó, các loại tội phạm về đốt phá
rừng, săn bắt các loài động thực vật quý hiếm... ngày càng nhiều và mang tính chất
nghiêm trọng hơn.
Riêng tội "vận chuyển chất thải, chất phóng xạ trái phép qua biên giới", tội
phạm thường lợi dụng vào trình độ kém phát triển về kinh tế, kỹ thuật, sự thiếu hiểu
biết về môi trường và BVMT hoặc chạy theo lợi ích kinh tế trước mắt... Hiện nay,
các nước phát triển đang tìm mọi cách để vận chuyển các chất thải, rác thải công


khai tập huấn cho cán bộ thuộc lực lượng CSMT về các văn bản, quy định của pháp
luật liên quan đến BVMT như Luật Hình sự, Tố tụng hình sự và Luật BVMT...
Đồng thời, ngoài việc xử phạt vi phạm hành chính, Cục sẽ triển khai thực hiện điều
tra làm rõ một số vụ án điển hình về hành vi gây ô nhiễm, hủy hoại môi trường của
một số đơn vị, doanh nghiệp và cá nhân.
Với việc lực lượng CSMT đi vào hoạt động, tin tưởng rằng đây sẽ là lực
lượng hỗ trợ đắc lực trong công tác BVMT đất nước, hạn chế, đẩy lùi tội phạm về
môi trường, góp phần phát triển bền vững đất nước.
2. Lịch sử ra đời và cơ cấu tổ chức
Đứng trước tình hình thực tế về sự ô nhiểm môi trường và sự bất cập, phức
tạp, yếu kém trong công tác quản lý bảo vệ môi trường hiện nay. Nhằm nhằm đáp
ứng những nhu cầu thực tế về bảo vệ môi trường và an ninh quốc gia. Chính phủ
đã có chủ trương cho Bộ công an thành lập Cục cảnh sát môi trường, thực hiện
nhiệm vụ bảo vệ an ninh môi trường của quốc gia.
Chính phủ có ý tưởng thành lập và xây dựng tổ chức Cảnh sát môi trường
từ những năm 2001, nhưng do nhiều lý do khách quan và chủ quan khác nhau
nên tới năm 2006 mới chính thức thành lập Cục cảnh sát môi trường theo Quyết
định số 1899/2006/QĐ-BCA, ngày 29 tháng 11 năm 2006 của Bộ Công an. Cục
cảnh sát có cơ cấu tổ chức là 01 Cục trưởng và 03 Cục phó, 03 phòng và 01 trung
tâm; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức của các phòng, trung tâm do
Cục trưởng Tổng cục Cảnh sát quyết định.
Cục cảnh sát môi trường có nhiệm vụ: Hướng dẫn chỉ đạo và tổ chức thực
hiện một số hoạt động điều tra theo pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự và xử lý
các vi phạm quy định về bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật.
Cục Cảnh sát môi trường có trách nhiệm giúp Tổng Cục trưởng Tổng cục
Cảnh sát thống nhất quản lý, tổ chức chỉ đạo, hướng dẫn lực lượng Cảnh sát môi
trường trong cả nước thực hiện các chủ trương, kế hoạch, biện pháp bảo vệ môi
trường; phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh chống tội phạm và các vi phạm pháp
luật khác về môi trường theo quy định của pháp luật và của Bộ trưởng.

gia. Song đơn vị Cảnh sát môi trường đang còn gặp nhiều thách thức và khó
khăn.
- Đơn vị Cảnh sát môi trường mới được thành lập, đang còn non trẻ, thiếu
kinh nghiệm trong vấn đề gây ôi nhiểm môi trường của các hoạt động sản xuất
kinh tế nên việc điều tra sử phạt còn gặp nhiều khó khăn.
- Vì ham lợi riêng mà một số cá nhân và tổ chức đã bất chấp những nguy
hại đối với môi trường, đã thực hiện những hành vi gây hại, gây tổn thất cho môi
trường sinh thái và xã hội loài người.
- Các hành động phá hoại môi trường vì lợi ích cá nhân, ngày đang càng
phức tạp, tinh vi và xẩy ra trên rất nhiều lĩnh vực khác nhau. Nên việc phát hiện
và xử lý là vô cùng khó khăn
III. Kết Luận
Sự kiện ra đời nghành “Cảnh sát môi trường Việt Nam” là tất yếu trong
thời điểm phát triển kinh tế - xây dựng bảo vệ đất nước hiện nay. Cảnh sát môi
7


trường” ra đời đó hệ quả của sự lắng nghe của các nhà làm chính trị, lãnh đạo đất
nước đối với những tuyên đoán, những hoạt động nghiên cứu, kết quả nghiên cứu
của các nhà khoa học về môi trường. Từ đó cho ta thấy Chính phủ ta là một
Chính phủ có tầm nhìn thấu đáo trong phát triển kinh tế xã hội theo hướng bền
vững.
Sự ra đời của Cảnh sát môi trường góp phần tích cực trong hoạt động
phòng chống, phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm về quản lý, bảo vệ môi
trường. đồng thời góp phần xây dựng phát triển đất nước bền vững theo còn
đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng, nhân dân ta đã lựa chọn và quyết tâm thực
hiện.
Nhưng để thực hiện việc bảo vệ môi trường trong sạch bền vững thì không
chỉ có mình Cảnh sát môi trường thực hiện là đủ, mà nó là sự chung tay góp sức,
cùng hành động của toàn thể các ban nghành, nhân dân và toàn xã hội, toàn đất