BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÌNH DƯƠNG
KHOA XÃ HỘI HỌC
Tên Đề tài: Tìm hiểu về nhận thức, thái độ và hành vi của người dân về ô
nhiễm môi trường trong việc phân loại, thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt.
(Trường hợp nghiên cứu: phường Phú Thọ- Thị Xã Thủ Dầu Một - Tỉnh Bình
Dương)
Nhóm SVTH: GVHD:
Nguyễn Thị Tuyết ThS: Nguyễn Thị Kim
Loan
Nguyễn Thị Hằng
Nguyễn Thị Uyên
Vũ Hậu Mai
Bùi Thị Thu Ba
Bình Dương ngày 22/11/2009
1
Tóm Tắt Đề Tài
“Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ
mật thiết với nhau bao quanh con người có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự
tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên”. Trong những năm gần đây, vấn
đề ô nhiễm môi trường luôn là mối quan tâm của toàn xã hội. Có rất nhiều
nguyên nhân dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường; Trong đó, rác thải sinh
hoạt chưa được phân loại, thu gom và xử lý thích hợp của người dân và chính
quyền địa phương là một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến ô nhiễm
môi trường.
Nghiên cứu cho thấy, rất nhiều người dân quan tâm đến vấn đề môi
trường và nhận thức được tầm quan trọng của môi trường đối với đời sống hàng
ngày. Tuy nhiên, đa số người dân tại phường Phú Thọ chưa thật sự chú ý đến
việc phân loại, thu gom rác thải sinh hoạt và việc xử lý rác của chính quyền địa
phương. Bên cạnh đó, việc tuyên truyền, phổ biến và tập huấn cho người dân
vẫn chưa được các cơ quan quản lý của phường chú trọng.

rất mong nhận được những ý kiến đóng góp từ phía thầy cô và các bạn để đề tài
được hoàn thiện hơn.
CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
4
Phó giáo sư PGS
Tiến sỹ TS
Thạc Sỹ ThS
Cử nhân CN
Kỹ Sư KS
Thành phố Tp
Thành phố Hồ Chí Minh Tp HCM
Khoa học và Công nghệ KH & CN
Nhà xuất bản NXB
Nghị định NĐ
Quyết định QĐ
Chính phủ CP
Bảo vệ môi trường BVMT
Thông tư TT
5
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài.
1.2 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu.
1.3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu.
1.4 Mô tả về mẫu.
1.5 Mô tả địa bàn nghiên cứu.
1.6 Phương pháp nghiên cứu.
1.7 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của đề tài.
1.8 Kết cấu đề tài.
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

7
PHẦN MỞ ĐẦU
8
1.1 Lý do chọn đề tài
Môi trường luôn đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống con người.
Nó đảm nhận 3 chức năng chính: Cung cấp tài nguyên, cung cấp không gian
sống và là nơi chứa đựng rác thải. Môi trường xanh sạch không chỉ đơn thuần
tạo nên vẻ mỹ quan cho xã hội mà còn ảnh hưởng tích cực đến sức khỏe của con
người. Tuy nhiên, trong hoạt động sống thường ngày con người đã thải ra môi
trường một khối lượng rác rất lớn và ngày càng nhiều. Điều này đã làm cho môi
trường bị ô nhiễm nghiêm trọng.
Theo thống kê mới nhất của Hội thảo xây dựng chiến lược kiểm soát ô
nhiễm ở Việt Nam vào tháng 12 năm 2004, trung bình tổng lượng chất thải hàng
năm trên 49 ngàn tấn thì trong đó có 55% chất thải công nghiệp, 1% chất thải y
tế và 44% chất thải gia cư
i
. Bên cạnh đó, ở Đô thị trong cả nước số chất thải rắn
mỗi năm là 9.939.103 tấn rác thải rắn, trong đó có tới 76,31% là chất thải rắn
sinh hoạt từ các khu dân cư
ii
. Điều này cho thấy, ngoài tình trạng ô nhiễm môi
trường do rác thải từ các khu công nghiệp, nhà máy, khu chế xuất thì một vấn đề
đáng báo động hiện nay là tình trạng ô nhiễm môi trường do rác thải sinh hoạt
chưa được phân loại, thu gom và xử lý theo đúng quy định. Đây là một trong
những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường ở các khu
dân cư, khu đô thị.
Những năm gần đây, Bình Dương là một trong những tỉnh thuộc khu
vực phía Nam đi đầu trong việc phát triển công nghiệp, cùng với quá trình tăng
trưởng kinh tế, xu hướng đô thị hóa đang ngày càng diễn ra mạnh mẽ, tỉ lệ dân
cư gia tăng làm tăng lượng rác thải sinh hoạt, tạo khó khăn cho công tác thu gom

Người dân đang sống ở phường Phú Thọ, Thị xã Thủ Dầu Một, tỉnh Bình
Dương.
Phạm vi nghiên cứu:
10
Đề tài chỉ dừng lại ở việc khảo sát và đánh giá thái độ, nhận thức của người dân
phường Phú Thọ – Thị xã Thủ Dầu Một- tỉnh Bình Dương trong việc phân loại,
thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt.
Qua đó nhóm tác giả muốn chứng minh việc nâng cao nhận thức của người dân
đối với vấn đề phân loại, thu gom và xử lý rác thải là một điều rất cần thiết và
cấp bách.
Do hạn chế về thời gian và kinh nghiệm nhóm tác giả chưa thể nghiên cứu sâu
vào nhiều khía cạnh của ô nhiễm môi trường mà chỉ có thể nghiên cứu một
mảng nhỏ. Với mong muốn đề tài này sẽ được mở rộng hơn trong tương lai.
1.3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu:
Đề tài tập trung chủ yếu vào việc tìm hiểu nhận thức và thái độ của người dân
trong vấn đề phân loại, thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt, trên cơ sở đó làm rõ
vai trò của các cơ quan chức năng, cơ quan truyền thông trong việc quản lý môi
trường.
Đề ra những giải pháp nhằm góp phần nâng cao nhận thức từ đó góp phần thay
đổi hành vi của người dân.
Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Tìm hiểu thái độ nhận thức của người dân trong việc phân loại, thu gom và xử
lý rác thải sinh hoạt.
- Thực trạng phân loại, thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt của người dân.
- Tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn trong việc phân loại, thu gom và xử lý
rác thải của người dân.
- Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng trong việc
phân loại, thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt ở phường Phú Thọ.
1.4 Phương pháp nghiên cứu

Ngoài ra, đề tài còn sử dụng một số phương pháp liên ngành khác như: Phương
pháp phân tích tổng hợp, phương pháp diễn dịch, quy nạp…
1.5. Mô tả về mẫu
- Nguyên tắc chọn mẫu định lượng:
12
Biến số độc lập: Tuổi, giới tính, học vấn, nghề nghiệp, tôn giáo của người trả lời
và thu nhập gia đình.
Biến số phụ thuộc: Những biểu hiện về nhận thức, thái độ, hành vi và tình hình
phân loại, thu gom rác trong gia đình của người trả lời thể hiện trong nội dung
nghiên cứu.
Nguyên tắc chọn mẫu định tính : Chọn mẫu phi xác suất theo chỉ tiêu.
Từ đó các mẫu được chọn như sau:
- Mẫu chính : 44 hộ gia đình
- Mẫu phụ : 10 hộ gia đình
- Đề tài khảo sát 4 khu phố : khu phố 3; khu phố 2; khu phố 7 và khu phố 8
của phường Phú Thọ, Thị xã Thủ Dầu Một - Tỉnh Bình Dương.
Mỗi khu phố chọn 14 hộ gia đình (trong đó 11 hộ thuộc mẫu chính và 3 hộ
thuộc mẫu phụ)
Theo các tiêu chí sau:
 Gia đình công nhân viên chức( làm trong các công ty, tổ chức…) 4 hộ
 Gia đình trí thức: 4 hộ
 Gia đình làm nghề tự do: 4 hộ
 Gia đình hưu trí: 2 hộ
 Về phỏng vấn sâu: Chọn ngẫu nhiên trong 4 khu phố:
1 cán bộ môi trường;
2 nhân viên vệ sinh môi trường (là nhân viên thu gom rác do Phường
thuê);
3 hộ gia đình trong đó: 1 hộ là công nhân viên chức(trí thức), 1 hộ
làm kinh tế tự do, 1 hộ gia đình công nhân.
2 trưởng khu phố.

Đại học/ trên đại học 9 18.8
Tổng 48 100.0
Bảng 1.4: Nghề nghiệp của người tham gia phỏng vấn
Nghề nghiệp N Tỷ lệ %
Cán bộ, công viên chức nhà nước 19 38.8
Tiểu thủ công nghiệp 2 4.1
Nghề tự do 20 40.8
về hưu, già yếu, không làm việc 8 16.3
Tổng 49 100.0
(kết quả điều tra của nhóm tác giả , thực hiện tháng 9/2009)
14
1.6 Mô tả địa bàn nghiên cứu
Bình Dương là tỉnh thuộc vùng Miền Đông Nam Bộ, được tách ra từ
tỉnh Sông Bé (cũ) nằm ở vị trí chuyển tiếp giữa Nam Trường Sơn, giữa các tỉnh
như Tây Ninh, Bình Phước, Đồng Nai với các tỉnh còn lại của Nam bộ. Là một
trong các tỉnh đi đầu về phát triển kinh tế. Trung tâm tỉnh – Thị xã Thủ Dầu Một
cách TP. HCM 30km, nằm trên quốc lộ 13 nối vào quốc lộ 14 đi Tây Nguyên và
các tỉnh Miền Trung.[Thủ Dầu Một – Bình Dương đất lành chim đậu, tr.7; 29]
Tại Thị xã Thủ Dầu Một có 14 đơn vị hành chính, gồm 3 xã (Tân An,
Chánh Mỹ, Tương Bình Hiệp) và 11 phường (Phú Cường, Hiệp Thành, Chánh
Nghĩa, Phú Thọ, Phú Hòa, Phú Lợi, Phú Mỹ, Định Hòa, Hiệp An, Hòa Phú, Phú
Tân). Trong đó phường Phú Thọ nằm phía Nam Thị xã Thủ Dầu Một có diện
tích tự nhiên là 475,04ha. Phường Phú Thọ được chia thành 7 khu phố (khu
2,3,4,5,6,7,8), tổng số hộ 4.763 hộ với 16.423 người.
Hiện nay, hầu hết rác sinh hoạt tại địa bàn thị xã nói chung và phường
Phú Thọ nói riêng, do phòng Quản Lý Đô Thị phối hợp với công ty Công Trình
Đô Thị tỉnh Bình Dương thu gom. Trong tỉnh có một bãi trung chuyển Truông
Bồng Bông ở Chánh Phú Hòa – Bình Dương. Sau khi rác thải sinh hoạt được
đưa đến bãi trung chuyển thì việc xử lý được giao lại cho Công ty Cấp Thoát
Nước – Môi Trường của tỉnh.

thức của người dân trong việc bảo vệ môi trường thông qua việc phân loại, thu
16
gom và xử lý rác thải. Cung cấp những thông tin và giải pháp nhằm nâng cao
hơn nữa nhận thức của người dân trong việc bảo vệ môi trường.
Đề tài mang tính chất thăm dò nhận thức và thái độ của người dân về vấn đề ô
nhiễm môi trường thông qua việc phân loại, thu gom rác thải sinh hoạt hàng
ngày và qua công tác xử lý rác thải sinh hoạt.
Đề tài cũng có thể làm tài liệu tham khảo cho những ai muốn tìm hiểu vấn đề
này sâu hơn và cho các sinh viên khoá sau.
Qua đề tài nhóm tác giả cũng đề ra những biện pháp giúp địa phương tham khảo
trong việc quản lý và hướng dẫn người dân trong việc phân loại, thu gom và xử
lý rác thải.Và điều quan trọng nhất là thông qua đề tài này nhóm tác giả có thêm
được nhiều kinh nghiệm cho mình để phục vụ cho các cuộc nghiên cứu sau.
Qua đó cũng đề xuất một số khuyến nghị để địa phương tạo điều kiện và cung
cấp một số kiến thức về môi trường giúp cho người dân nâng cao nhận thức, có
trách nhiệm với môi trường qua những hành động cụ thể.
1.8. Kết cấu của đề tài
Đề tài gồm 3 phần: mở đầu, nội dung và kết luận.
Phần mở đầu, bao gồm các nội dung: Lý do chọn đề tài, mục tiêu và nhiệm vụ
nghiên cứu, đối tượng – khách thể và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên
cứu, ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn.
Phần nội dung chính gồm 5 chương, có kết cấu như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận. Chương này có 4 mục. Nội dung của chương này:
Tổng quan nghiên cứu, cách tiếp cận, các khái niệm, mô hình khung phân tích
và các giả thuyết.
Chương 2: Thực trạng việc phân loại và xử lý rác thải sinh hoạt của người dân
phường Phú Thọ - Thị xã Thủ Dầu Một – Bình Dương. Chương này có 2 mục
bao gồm các nội dung: Thực trạng việc phân loại rác thải sinh hoạt của người
dân phường Phú Thọ; Thực trạng việc xử lý rác thải sinh hoạt của người dân
phường Phú Thọ.

1.3.6/ Môi trường
1.3.7/ Ô nhiễm Môi trường
1.3.7.1/ Ô nhiễm không khí
1.3.7.2/ Ô nhiễm môi trường đất
1.3.7.3/ Ô nhiễm nước
1.3.8/ Rác thải( chất thải)
1.3.9/ Quản lý rác thải
1.3.10/Vệ sinh
1.3.11/Tiêu chuẩn môi trường
1.3.12/Vi phạm tiêu chuẩn môi trường
1.3.13/Quản lí môi trường
1.4. Mô hình khung phân tích và Giả thuyết nghiên cứu.
1.4.1 Mô hình khung phân tích.
1.4.2 Giả thuyết nghiên cứu.
20
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
1.1.1.Về lĩnh vực môi trường:
Trong những năm vừa qua, môi trường luôn là vấn đề được nhiều cá
nhân, tổ chức quan tâm, nghiên cứu, tìm hiểu; nhiều cuộc hội thảo và nhiều công
trình khoa học được công bố. Cho đến thời điểm này có thể kể một số công trình
sau:
Tác giả Nguyễn Thị Phương, Khoa Phụ nữ học đại học mở TPHCM.khoá
3 năm 1994-1998, trong đề tài “Môi trường TP Quy Nhơn và các hoạt động bảo
vệ môi trường của phụ nữ Quy Nhơn”
21
Các vấn đề môi trường (báo cáo khoa học tại hội thảo các vấn đề môi trường
năm 1982)
Tác giả Lê Văn Khoa trong tác phẩm “Môi Trường và Ô Nhiễm”, Nhà
xuất bản giáo dục, năm 1995.
Tác phẩm “Ô nhiễm môi trường - sự cảnh báo”, Nhà xuất bản phụ nữ.

rác đã hình thành còn rất ít; Phần lớn phương tiện thu gom rác không đạt yêu
cầu vệ sinh; Công tác kiểm tra giám sát xử lý các vi phạm về vệ sinh môi
trường, đặc biệt là các vi phạm của người dân và lực lượng thu gom rác chưa
được quan tâm đúng mực, việc quản lý thu gom rác còn mang nặng biện pháp
hành chính, chưa chú ý đến quyền lợi của người lao động nên kết quả mang lại
còn nhiều hạn chế…Đồng thời đề xuất một số mô hình tổ chức và cơ chế chính
sách phù hợp để quản lý thu gom rác sinh hoạt.
Tác giả Bàng Anh Tuấn trong đề tài “Sự tham gia của lực lượng thu gom
rác dân lập và hệ thống quản lí rác thải ở Tp.HCM”, năm 2002. Bằng phương
pháp phương pháp quan sát, nghiên cứu tư liệu, báo cáo, phân tích tổng hợp.
Nghiên cứu này đã tập trung vào các điểm chính sau: Những thuận lợi và khó
khăn của hệ thống thu gom rác dân lập, quá trình tổ chức thu gom rác dân lập tại
một số quận, phường ở Tp.HCM, cải thiện điều kiện việc làm và sức khoẻ của
lực lượng thu gom rác dân lập. Xử lý thành phần hữu cơ của rác sinh hoạt theo
hướng sản xuất phân loại.
Tác giả Đỗ Xuân Biên trong đề tài“ Tìm hiểu hệ thống thu gom rác dân
lập và vấn đề tái tổ chức lực lượng thu gom rác tại Tp.HCM ”, luận văn tốt
nghiệp năm 2000, Sinh viên khoa Địa lí chuyên ngành Môi trường, Trường Đại
học KH - XH và Nhân Văn. Trong đề tài tác giả đã dùng phương pháp quan sát
thực tế, phỏng vấn lực lượng thu gom rác thải và một số vấn đề liên quan.
Thông qua các phương pháp, nghiên cứu này đã nêu lên được thực trạng của hệ
thống quản lý rác thải tại Tp.HCM, trong đó có phần nghiên cứu về nhận thức,
thái độ của người dân. Nhưng do đây là luận văn tốt nghiệp chuyên ngành môi
trường nên tác giả quan tâm đến lĩnh vực môi trường và đi sâu vào nghiên cứu
các mảng rác thải và hệ thống quản lý rác thải tại Tp.HCM nói chung. Đồng thời
tác giả cũng tìm hiểu một số vấn đề liên quan đến nhận thức, thái độ của người
23
dân trong việc xử lý và phân loại rác thải tại Tp.HCM. Tuy nhiên luận văn chỉ đi
nghiên cứu một cách sơ bộ và khái quát chứ không mang tính chất đi sâu vào
thực tế.

được người dân xử lý bằng cách tận dụng tối đa vào sinh hoạt hằng ngày, cụ
thể như: Thức ăn thừa thì cho gia súc gia cầm, rác thực vật ủ phân bón cho cây,
chai lọ, vỏ đồ hộp như lon sữa bò tận dụng làm đồ đong, gáo múc…Người Việt
vốn có một tập quán xử lý rác hợp lý, tiết kiệm giữ môi trường sạch sẽ, phân
loại và tìm cách tái sử dụng rác một cách hợp lý. Cùng với sự phát triển kinh tế
và quá trình đô thị hóa nhanh, nảy sinh ra những mâu thuẫn cần giải quyết giữa
lối sống nông nghiệp chuyển sang lối sống công nghiệp, giữa lối sống trong môi
trường thành thị và lối sống trong môi trường nông thôn. Việc thu gom rác hợp
lý và sự tự giác tham gia của cộng đồng trong các khâu thải rác và thu gom rác
là những vấn đề cần đặt ra cho tất cả mọi hệ thống xã hội ở mọi nơi trong cả
nước.
Ngoài ra, nhóm tác giả cũng đã tìm được một đề tài nghiên cứu một cách
khá cụ thể về nhận thức của cộng đồng trong vấn đề bảo vệ môi trường:
TS. Nguyễn Văn Đúng trong đề tài “ Giải pháp nâng cao nhận thức cộng
đồng trong việc bảo vệ môi trường”, liên hiệp các khoa học và kỹ thuật tỉnh
Đồng Tháp. Tham luận tại “Hội nghị thông báo kết quả nghiên cứu Khoa học
Xã hội Nam Bộ 2008”. Đề tài đưa ra tình trạng ô nhiễm môi trường do khâu xử
lý rác thải chưa hợp lý của cơ quan phụ trách. Hầu hết rác được thu gom về đều
được mang ra các bãi rác lộ thiên, không được quy hoạch thiết kế hợp vệ sinh
gây ô nhiễm môi trường làm ảnh hưởng đến sức khỏe người dân. Tác giả sử
dụng phương pháp phân tích tài liệu; Phương pháp nghiên cứu tổng hợp, liên
ngành; Phỏng vấn theo phiếu khảo sát đã soạn sẵn, với số lượng mẫu 3050 phiếu
tại phường 1 và 2 thành phố Cao Lãnh và xử lý thông tin bằng phần mềm
Microsoft Excel, tác giả đã đưa ra những kết quả định lượng nhằm đánh giá sự
quan tâm của người dân Tp.Cao Lãnh đối với vấn đề môi trường, đồng thời đề
xuất những giải pháp nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường của người dân nơi
đây.
25