ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
VƢƠNG THỊ LAN HƢƠNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH
GIỎI TOÁN Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC THÁI LONG
THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG, TỈNH TUYÊN QUANG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên
http://www.lrc-tnu.edu.vn/
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
VƢƠNG THỊ LAN HƢƠNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG HỌC SINH
GIỎI TOÁN Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC THÁI LONG
THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG, TỈNH TUYÊN QUANG
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. NÔNG KHÁNH BẰNG
Khánh Bằng Ngƣời thầy đã tận tình hƣớng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ em hoàn
thành luận văn này. Các thầy cô giáo trong khoa Tâm lý giáo dục Trƣờng Đại
học Sƣ phạm - Đại học Thái Nguyên đã dạy bảo cho tôi trong quá trình học tập
và hoàn thành luận văn tốt nghiệp của mình.
Và cuối cùng là lời cảm ơn chân thành tới gia đình, đồng nghiệp và các
bạn học viên lớp Quản lý Giáo dục K21 đã luôn động viên, khích lệ tôi trong
thời gian vừa qua.
Xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 4 năm 2015
Tác giả
Vƣơng Thị Lan Hƣơng
ii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT ............................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
....................................................................................... 4
................................................................. 4
......................................................................................... 4
...................................................................................... 4
................................................................................. 5
7. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 6
TH Thái Long, tỉnh Tuyên Quang ..................................................................... 56
2.3.1. Nhận thức của CBQL, GV, HS, CMHS về tầm quan trọng của
việc quản lý hoạt động bồi dƣỡng HSG toán .................................................... 56
2.3.2. Thực trạng xây dựng kế hoạch bồi dƣỡng học sinh giỏi ..................... 58
2.3.3. Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch bồi dƣỡng học sinh giỏi ........ 60
2.3.4. Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch
bồi dƣỡng .......................................................................................................... 64
2.3.5. Thực trạng phối hợp giữa nhà trƣờng - gia đình - xã hội trong
công tác bồi dƣỡng HSG toán ........................................................................... 65
2.3.6. Thực trạng quản lý các điều kiện CSVC đảm bảo cho hoạt động
bồi dƣỡng HSG toán .......................................................................................... 66
2.4. Đánh giá chung về thực trạng biện pháp quản lý công tác bồi dƣỡng
học sinh giỏi toán ở trƣờng TH Thái Long, tỉnh Tuyên Quang ........................ 67
2.4.1. Mặt mạnh ............................................................................................. 67
2.4.2. Mặt yếu ................................................................................................ 68
2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế......................................................... 69
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 .................................................................................. 70
iv
Chƣơng 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG
HỌC SINH GIỎI TOÁN Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC THÁI LONG,
THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG .................................................................... 71
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp .............................................................. 71
3.1.1. Đảm bảo tính kế thừa........................................................................... 71
3.1.2. Đảm bảo tính khả thi .......................................................................... 71
3.1.3. Đảm bảo tính thực tiễn ........................................................................ 72
3.1.4. Đảm bảo tính hiệu quả ......................................................................... 72
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng HSG toán ở trƣờng tiểu
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 99
PHẦN PHỤ LỤC
vi
DANH MỤC KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BGH
:
Ban giám hiệu
CBQL
:
Cán bộ quản lý
CLPTGD
:
Chiến lƣợc phát triển Giáo dục
CMHS
:
Cha mẹ học sinh
GV
:
Giáo viên
HĐND và UBND :
Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân
HS
:
Học sinh
HSG
:
Học sinh giỏi
HSNK
:
Học sinh năng khiếu
KH - KT
:
Sách giáo khoa
TBC
:
Trung bình cộng
TH
:
Tiểu học
XHHGD
:
Xã hội hóa Giáo dục
iv
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Thống kê nhân sự của trƣờng năm học 2014 - 2015 ........................ 47
Bảng 2.2: Kết quả khảo sát việc thực hiện nội dung bồi dƣỡng ....................... 49
Bảng 2.3: Đánh giá của CBQL, GV và HS về điều kiện đảm bảo cho học tập ..... 51
Đối với học sinh: Rất ít học sinh nhận thức đƣợc tầm quan trọng của việc
tìm tòi các cách giải và các bài toán nâng cao. Chỉ những học sinh có cha mẹ
thực sự quan tâm đến việc học tập của con em mình thì mới có những cố gắng
trong việc giải những bài toán nâng cao. Còn lại, hầu hết các em chỉ lo sao giải
cho đủ các bài tập theo yêu cầu của nội dung bài học, rất ngại phải giải những
bài toán nâng cao. Khi gặp các bài toán có nội dung nâng cao là bỏ, không chịu
suy nghĩ, có em muốn giải thì không nắm đƣợc phƣơng pháp giải, cách giải.
.
Ngày 15/10/2014 Thông tƣ 30/TT/BGD&ĐT chính thức có hiệu lực và
đƣợc triển khai trên cả nƣớc. Cách đánh giá mới đòi hỏi cách quản lý cũng phải
thay đổi cho phù hợp với tình hình thực tế.
3
"Quản lý hoạt động bồi
dưỡng học sinh giỏi toán ở trường Tiểu học Thái Long, thành phố Tuyên
Quang, tỉnh Tuyên Quang"
.
, góp phần nâng c
trƣờng TH Thái Long TP Tuyên Quang tỉnh Tuyên Quang.
TP Tuyên Quang tỉnh Tuyên Quang.
Thái Long TP Tuyên Quang.
Bồi dƣỡng học sinh giỏi không phải là vấn đề của riêng nƣớc ta mà là vấn
đề đang đƣợc quan tâm ở mọi quốc gia trên thế giới trong chiến lƣợc phát triển
nguồn nhân lực con ngƣời phát triển các mục tiêu kinh tế - xã hội. Vì vậy bồi
Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi tham khảo ý kiến của một số nhà giáo
dục nhằm khảo nghiệm tính phù hợp và tính khả thi của các biện pháp đề xuất.
6.3.3. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Trên cơ sở các báo cáo tổng kết của nhà trƣờng để đánh giá những kết
quả đã đạt đƣợc và chƣa đƣợc.
6.3.4. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động
Nghiên cứu hiệu quả các hoạt động giáo dục của nhà trƣờng tổ chức cho
học sinh nhằm đánh giá, tổng kết kinh nghiệm trên cơ sở đó đề xuất các biện
pháp phù hợp.
5
6.3.5. Phương pháp hỗ trợ
Sử dụng các công thức toán học để xử lý dữ liệu thu đƣợc.
7. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh
giỏi toán tại trƣờng TH Thái Long TP Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội
dung chính của luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng:
Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi
toán ở trƣờng TH.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi toán ở
trƣờng TH Thái Long TP Tuyên Quang tỉnh Tuyên Quang.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng học sinh giỏi toán ở
trƣờng TH Thái Long TP Tuyên Quang tỉnh Tuyên Quang.
6
7
Ở Trung Quốc, từ đời nhà Đƣờng, những trẻ em có tài đặc biệt đƣợc
mời đến sân Rồng để học tập và đƣợc giáo dục bằng những hình thức đặc biệt.
Từ năm 1985, Trung Quốc thừa nhận phải có một chƣơng trình giáo dục đặc
biệt dành cho hai loại đối tƣợng học sinh yếu kém và HSG, trong đó cho phép
các HSG có thể học vƣợt lớp.
Trong tác phẩm phƣơng Tây, Plato cũng đã nêu lên các hình thức giáo
dục đặc biệt cho HSG. Ở châu Âu trong suốt thời Phục hƣng, những ngƣời có
tài năng về nghệ thuật, kiến trúc, văn học... đều đƣợc nhà nƣớc và các tổ chức
cá nhân bảo trợ, giúp đỡ.
Nƣớc Mỹ mãi đến thế kỉ XIX mới chú ý tới vấn đề giáo dục HSG và tài
năng. Đầu tiên là hình thức giáo dục linh hoạt tại trƣờng St. Public Schools
Louis 1868 cho phép những HSG học chƣơng trình 6 năm trong vòng 4 năm;
sau đó lần lƣợt là các trƣờng Woburn; Elizabeth; Cambridge…
Và trong suốt thế kỉ XX, HSG đã trở thành một vấn đề của nƣớc Mỹ với
hàng loạt các tổ chức và các trung tâm nghiên cứu, bồi dƣỡng HSG ra đời. Năm
2002 có 38 bang của Hoa Kỳ có đạo luật về giáo dục HSG (Gifted & Talented
Student Education Act) trong đó 28 bang có thể đáp ứng đầy đủ cho việc giáo
dục HSG. Nhà nƣớc có chính sách phát hiện tuyển chọn các loại HSG, học sinh
năng khiếu hàng năm với nhiều hình thức: Biểu diễn thi đấu, thi viết, thi diễn
thuyết ở từng tiểu bang và trong phạm vi cả nƣớc. Về hình thức đào tạo, bồi
dƣỡng thì rất phong phú, đa dạng … Tất cả đều theo nguyên tắc giáo dục
chuyên biệt, vừa chú trọng đảm bảo kiến thức phổ thông chung, vừa quan tâm
tới năng khiếu, sở trƣờng của từng học sinh.
Các nƣớc phát triển nhƣ Anh, Pháp, Đức, Liên Xô (trƣớc đây) … đã
hoàn thành phổ cập giáo dục và từ thế kỷ XIX cũng đã chú ý nhiều đến công
tác bồi dƣỡng HSG. Thi HSG là một trong các hình thức phát hiện để tuyển
chọn bồi dƣỡng năng khiếu: Liên bang Xô Viết có bài viết từ những năm 70
của Việt Nam. Sau nhà Lý, các triều đại phong kiến vẫn tiếp tục truyền thống
quý trọng ngƣời tài, làm phong phú kho tàng văn hóa dân tộc và góp phần làm
rạng rỡ đất nƣớc.
9
Khi cách mạng tháng Tám thành công, ngày 20/11/1946, trong bài viết
“Tìm ngƣời tài đức”, Hồ Chủ Tịch khẳng định: “Nước nhà cần phải kiến thiết,
kiến thiết phải có người tài, trong số 20 triệu đồng bào chắc không thiếu gì
người có tài, có đức” [27]. Muốn có nhân tài phải “trồng”, phải chăm sóc, bồi
dƣỡng rất công phu mới mong gặt hái thành công.
Kế thừa truyền thống hiếu học, trọng giáo dục, trọng nhân tài của dân tộc
Việt Nam, trong nhiều thập kỷ qua, kể cả trong hoàn cảnh hết sức khó khăn của
các cuộc kháng chiến chống xâm lƣợc và can thiệp của nƣớc ngoài, nhân dân
ta, Đảng và Nhà nƣớc ta luôn coi trọng sự nghiệp GD&ĐT, quan tâm đến nhân
tố con ngƣời và bồi dƣỡng ngƣời tài. Đặc biệt là những năm gần đây, từ khi có
nghị quyết trung ƣơng 2 khóa VIII thì vấn đề nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực
và bồi dƣỡng nhân tài càng đƣợc coi trọng. Với quan điểm “Giáo dục là quốc
sách hàng đầu” thì chất lƣợng giáo dục có nhiều chuyển biến và đội ngũ HSG
ngày càng nhiều. Vì thế HSG Việt Nam ngày càng đƣợc phát triển qua số
lƣợng HSG đạt giải cao trong kỳ thi thế giới.
Thực tế cho thấy rất rõ công tác phát hiện và bồi dƣỡng nguồn nhân lực,
nhân tài cho phát triển xã hội là vấn đề quan tâm của mọi thời đại; đây là một
yêu cầu sống còn của phát triển xã hội. Trong thời đại chúng ta, yêu cầu này
đƣợc Đảng, Hồ Chủ Tịch và Nhà nƣớc ta thể hiện rất rõ trong các văn kiện, văn
bản về giáo dục, đào tạo con ngƣời xây dựng chế độ xã hội mới, đặc biệt trong
giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc hiện nay với mục đích dân
giầu, nƣớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Trong các văn kiện,
văn bản này nổi lên điểm căn bản là cần đào tạo ra những con ngƣời có đức, có
thấp và cao.
- Phát hiện, bồi dƣỡng học sinh giỏi cần đƣợc tiến hành theo hƣớng phát
hiện, bồi dƣỡng năng khiếu cao và đƣợc đào tạo nghề nghiệp chuyên môn có
chất lƣợng cao. Đây phải đƣợc coi là trọng tâm của công tác phát hiện, bồi
dƣỡng và đào tạo nguồn nhân lực cho phát triển xã hội.
- Phát hiện, bồi dƣỡng nguồn nhân tài cho phát triển xã hội phải đƣợc
quan tâm đặc biệt và phải theo hƣớng năng khiếu cao và có chọn lọc nhiều lần
11
và đƣợc chăm lo đào tạo đặc biệt. Đây chính là nguồn tài năng cho phát triển
giáo dục nƣớc nhà.
Những năm gần đây, có nhiều đề tài, công trình nghiên cứu đã đƣa ra các
giải pháp nâng cao chất lƣợng giáo dục, đặc biệt là chất lƣợng bồi dƣỡng HSG
ở các nhà trƣờng nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực cho
xã hội. Trong đó có đề tài: “Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên Trung
học cơ sở thành phố Hà Đông nhằm tăng cường chất lượng dạy học trong giai
đoạn hiện nay”[22], luận văn thạc sĩ của học viên Lê Văn Huấn, năm 2008;
luận văn thạc sĩ với đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh
các trường Trung học Cơ sở huyện Mỹ Lộc tỉnh Nam Định”[29] của tác giả
Đào Xuân Thành, năm 2008; “Các biện pháp quản lý của hiệu trưởng đối với
công tác bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học ở quận Lê Chân, thành phố Hải
Phòng”[35] luận văn thạc sĩ của tác giả Hoàng Thị Hạnh Vân, năm 2009;“Biện
pháp phát triển đội ngũ giáo viên trường Trung học Phổ thông chuyên Lê Hồng
Phong tỉnh Nam Định đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông”, luận văn
thạc sĩ của học viên Trần Thị Vân Anh, năm 2010. Ngoài ra còn có nhiều bài
viết, chuyên đề về hoạt động bồi dƣỡng giáo viên, học sinh giỏi các cấp…
Những đề tài, chuyên đề, công trình nghiên cứu này đã đề cập cơ sở lý luận và
thực tiễn một cách khá toàn diện về công tác quản lý nhà trƣờng, công tác bồi
giải toán nâng cao lớp 4 - 5 là yêu cầu cần thiết đối với mỗi giáo viên đứng lớp,
nhằm trang bị cho học sinh nắm vững các kiến thức cơ bản đến nâng cao, rèn
luyện thuần thục kỹ năng - kỹ xảo trong giải toán. Đối với cán bộ quản lý phải
nghiên cứu nhằm đi đầu trong công tác chỉ đạo nâng cao chất lƣợng giảng dạy
và học tập, từng bƣớc hình thành đội ngũ giáo viên giỏi trong nhà trƣờng; đồng
thời tạo điều kiện cho học sinh luôn có ý thức phấn đấu trong học tập để trở
thành những học sinh khá, giỏi.
Nhƣ vậy, việc dạy học giải toán nâng cao là quá trình rèn luyện phƣơng
pháp tƣ duy, phƣơng pháp làm việc cho học sinh tiểu học, giúp học sinh biết
cách phân tích tổng hợp và vận dụng những tính chất cơ bản của toán học vào
giải toán.
13
Những yêu cầu cơ bản đối với giáo viên và học sinh.
+ Đối với học sinh
Để giải đƣợc những bài toán nâng cao, đòi hỏi quá trình rèn luyện thao
tác tƣ duy ở học sinh, đồng thời phải giúp học sinh nắm vững các dạng toán,
các cách giải và biết nhận biết từ nhiều góc độ khác nhau. Từ đó giúp học sinh
đi tới nhiều cách giải, nhiều cách phát biểu. Do vậy, giáo viên cần trang bị cho
học sinh:
- Nắm vững các kiến thức cơ bản của toán học nhƣ: tri thức ban đầu về
số học các số tự nhiên, phân số, số thập phân, các đại lƣợng cơ bản, các yếu tố
hình học đơn giản và giải toán lời văn.
- Có kỹ năng, kỹ xảo thực hành tính, hình thành và phát triển năng lực
trừu tƣợng hóa, khái quát hóa, kích thích trí tƣởng tƣợng, có hứng thú trong học
tập, xem việc học toán nhƣ là yêu cầu của bản thân.
- Học sinh đƣợc rèn luyện tính cần cù, chịu khó, cẩn thận làm việc có kế
hoạch, lập luận có căn cứ, chính xác.
cứu những phƣơng pháp giải toán nâng cao trong sách giáo khoa và các bài toán
ở sách giáo khoa là hết sức cần thiết. Đặc biệt trong việc giải các bài toán nâng
cao ở các nhóm kiến thức khác nhau và có những dạng bài toán khác nhau.
Nghiên cứu kỹ những phƣơng pháp phù hợp để giải những bài toán này là cần
thiết nhằm giúp học sinh biết vận dụng các phƣơng pháp một cách linh hoạt vào
hoạt động giải toán. Từng bƣớc hình thành năng lực khái quát hóa và kỹ năng
giải toán; đồng thời rèn luyện năng lực sáng tạo trong học tập của học sinh.
Để việc dạy giải các bài toán nâng cao phù hợp với tƣ duy học sinh và giúp
học sinh năng động, tự tin, linh hoạt trong việc giải các bài toán nâng cao thì giáo
viên cần phân biệt đƣợc những bài toán nâng cao và phân loại những bài toán khó
có trong chƣơng trình. Ngƣời giáo viên phải tìm tòi phƣơng pháp giải từng dạng
toán thích hợp. Từ đó giúp học sinh nắm đƣợc các dạng toán nâng cao.
1.2. Những khái niệm công cụ của đề tài
1.2.1. Về Quản lý
Khái niệm quản lý
Quản lý là một hoạt động rất phổ biến trong mọi lĩnh vực hoạt động kinh
tế và đời sống xã hội loài ngƣời. Khi một nhóm hay một tổ chức cộng đồng
15
Copyright: Tài liệu đại học ©