Phương pháp sử dụng công nghệ thông tin để hướng dẫn học sinh tự học, tự khai thác kiến thức nhằm gây hứng
thú cho học sinh học tốt môn Địa lí 10 cụ thể áp dụng vào bài 21 Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới

I. Tên đề tài: “ PHƯƠNG PHÁP SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
ĐỂ HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC, TỰ KHAI THÁC KIẾN THỨC
NHẰM GÂY HỨNG THÚ CHO HỌC SINH HỌC TỐT MÔN ĐỊA LÝ
LỚP cụ thể áp dụng vào bài 21 Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới ”
II. Đặt vấn đề:
1/ Lý do chọn đề tài:
Những năm gần đây, trước yêu cầu cấp thiết của nền kinh tế tri thức
đòi hỏi việc nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực nhằm từng
bước cải tổ và chấn hưng nền giáo dục Quốc gia, đáp ứng và phù hợp với xu
thế hội nhập toàn cầu. Trong đó, định hướng chủ đạo và xuyên suốt của việc
nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo chú trọng phát huy tính tích cực, chủ
động, sáng tạo, khơi gợi năng lực tự nghiên cứu, lòng say mê, ham hiểu biết
và học hỏi của học sinh. Thông qua sự đổi mới nội dung chương trình giáo
dục, đổi mới phương pháp, phương tiện dạy học nhằm đào tạo ra lớp người
năng động, linh hoạt có đủ năng lực, phẩm chất, trí tuệ và hoàn thiện về nhân
cách để đảm đương sứ mệnh chủ nhân tương lai của đất nước - một đất nước
đang trong thời kỳ vươn mình ra biển rộng, hội nhập vào một sân chơi lớn mà
ở đó ngoài việc được đối xử bình đẳng, được tiếp cận với những tiến bộ của
nền kinh tế tri thức, ta còn khẳng định vị thế phát triển nước ta trên trường
Quốc tế bằng lối đi riêng với bản sắc riêng của dân tộc mình. Đó là vấn đề
lớn, những thách thức lớn đặt ra không những cho các nhà chiến lược, các
nhà hoạch định chính sách của Đảng, Nhà nước, Chính phủ các Bộ, ban,
ngành, mà còn đặt ra với mọi công dân Việt Nam.
Dạy học nói chung và dạy học môn Địa lí nói riêng cũng góp phần
đáng kể trong sứ mệnh chung đó.Với suy nghĩ, trăn trở của một giáo viên
nhiều năm giảng dạy môn Địa lí ở trường trung học phổ thông của một tỉnh
còn gặp nhiều khó khăn. Tôi mong muốn làm như thế nào để các em say mê
bộ môn địa lý nói chung và thích thú nghiên cứu quy luật của lớp vỏ địa lý

Trường PTTH Bắc Trà My. Mặt dù, được Hội Đồng Trường PTTH
Bắc Trà My đánh giá giờ dạy tốt. Nhưng điều kiện trường còn nhiều
khó khăn, điều kiện ứng dụng CNTT còn nhiều hạn chế nên đề tài chưa
được phát huy hết công dụng.Vừa qua tôi đã ứng dụng lồng ghép vào
giờ dạy thao giảng tại trường THPT Lê Quý Đôn và được các giáo viên
trong tổ đánh giá cao. Bản thân đã mạnh dạng tham gia vào đợt “Hội
giảng chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam năm học 2010-2011” của
Trường ta và đã được Hội Đồng Trường công nhận.
4/Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài:
- Giới hạn nghiên cứu: Bài học 21: Quy luật địa đới và quy luật phi
địa đới.
- Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 10 của Trường THPT Lê Qúy
Đôn.
5/ Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp quan sát: Qua dự giờ thao giảng và hội giảng của
Trường.
- Phương pháp nghiên cứu lý luận.
- Phương pháp so sánh.
- Phương pháp khảo sát, thống kê, tổng kết kinh nghiệm.
III/ Cơ sở lý luận:
Hiện nay theo chương trình cải cách giáo dục đã được pháp chế
hóa trong luật giáo dục. Điều 24.2 “Giáo dục phổ thông phải phát huy
tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phải phù hợp với
đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng kĩ năng tự học, rèn
luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tế, nhằm tác động tới tình
cảm, đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh”
Trong bài giảng các kiến thức về quy luật điạ lí và các nội dung
giáo dục môi trường đã trở thành nội dung mà giáo viên phải truyền
thụ cho học sinh. Ta đã biết điạ lí tự nhiên – kinh tế xã hội là 2 yếu tố
gắn bó mật thiết tác động qua lại với nhau vậy ngay từ đầu cấp học,

Trung bình
Yếu

Lớp 10C1
(49hs)
Lớp 10c6
(46hs)
Lớp 10C8
(45hs)

số
%
4
8.2%

lượng số
%
15
30,6%

1
2,2%
0

5
10.8%
5
11,1%

0%

xét đoán dựa trên bản đồ.
+ Tận dụng triệt để các thiết bị dạy học Địa lí như tranh ảnh, bản đồ,
biểu đồ, bảng thống kê, băng đĩa hình, trong đó quan trọng nhất là bản đồ.
Qua bản đồ, học sinh dễ dàng có được các biểu tượng trong không gian đồng
thời phát triển tư duy địa lí.
+ Tăng cường hướng dẫn học sinh quan sát, thu thập thông tin, vận
dụng vào thực tế cho phù hợp với các quy luật của tự nhiên góp phần sử dụng
tài nguyên một cách hợp lí nhất đồng thời biết cách bảo vệ môi trường đảm
bảo sự phát triển bền vững của xã hội.
*Cụ thể áp dụng vào bài học QUY LUẬT ĐIẠ ĐỚI VÀ QUY LUẬT
PHI ĐỊA ĐỚI
a. Học sinh cần phải nắm được: (Kiến thức cần đạt)
Skkn
3
Tác giả: Đào Thị Lan


Phương pháp sử dụng công nghệ thông tin để hướng dẫn học sinh tự học, tự khai thác kiến thức nhằm gây hứng
thú cho học sinh học tốt môn Địa lí 10 cụ thể áp dụng vào bài 21 Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới

- Hiểu và trình bày được một số biểu hiện của quy luật địa đới:
+Sự phân bố các vòng đai nhiệt trên thế giới.
+Sự phân bố các các đai khí áp và các đới gió chính trên trái đất.
+Sự phân bố các đới khí hậu trên trái đất.
+Sự phân bố các kiểu thảm thực vật và các nhóm đất chính.
- Biểu hiện quy luật phi địa đới của lớp vỏ địa lý:
+ Quy luật đai cao: Biểu hiện rõ nhất của quy luật đai cao là sự phân
bố các vành đai đất và thực vật theo độ cao.
+ Quy luật địa ô: Biểu hiện rõ nhất quy luật địa ô là sự thay đổi các
kiểu thảm thực vật theo kinh độ.

giáo khoa và các tranh ảnh mà giáo viên đã sưu tầm để sử dụng làm phương
tiện dạy học. Học sinh trình bày kết quả đã nghiên cứu, giáo viên giúp học
sinh chuẩn kiến thức bằng kiến thức cơ bản cần phải nhớ trong bài học.

Skkn

4

Tác giả: Đào Thị Lan


Phương pháp sử dụng công nghệ thông tin để hướng dẫn học sinh tự học, tự khai thác kiến thức nhằm gây hứng
thú cho học sinh học tốt môn Địa lí 10 cụ thể áp dụng vào bài 21 Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới

d. Sử dụng đồ dùng dạy học:
+ Vành đai nhiệt trên trái đất, các đai áp và đới gió, các đới khí hậu, các vành
đai thực vật theo độ cao trên núi Chim-bô- ra-giô, lược đồ phân bố thảm thực
vật trên trái đất, lược đồ phân bố các loại đất trên thế giới. (phóng to theo
sgk)
+ Tranh: Một số tranh ảnh về các cảnh quan chân núi, đỉnh núi, bờ Đông bờ
Tây của lục địa.
Đặc biệt các tranh ảnh về Sa pa, Đà lạt, các cảnh quan thiên nhiên, các đặc
sản thiên nhiên của Quảng Nam.
+ Một số tranh ảnh khác...Để nhằm phát huy tối đa tính chủ động của học
sinh trong giờ học, tôi đã tiến hành và hướng dẫn để học sinh hiểu về nguyên
nhân, biểu hiện của các quy luật địa đới và phi địa đới ở các phương tiện trực
quan.
2. Những biện pháp thực hiện (Nêu rõ biện pháp ở từng phần trong bài
giảng):
( phần mục tiêu bài học và phương tiện dạy học đã ghi ở phần

5
Tác giả: Đào Thị Lan


Phương pháp sử dụng công nghệ thông tin để hướng dẫn học sinh tự học, tự khai thác kiến thức nhằm gây hứng
thú cho học sinh học tốt môn Địa lí 10 cụ thể áp dụng vào bài 21 Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới

kinh độ?(Hs trả lời theo vĩ độ) =>HS
hình thành khái niệm
Bước 2: (3 phut)
Liên hệ kiến thức bài trước, Giáo viên
đặt câu hỏi :
-Tại sao các thành phần tự nhiên và
cảnh quan địa lí lại thay đổi có quy
luật như vậy?(do khí hậu)
Sau khi học sinh trả lời , giáo viên hỏi
tiếp :
-Nguyên nhân dẫn đến sự khác nhau
của các yếu tố khí hậu (nhiệt , ẩm.. )?
-GV chiếu lên màng hình hình vẽ về
tia sáng mặt trời đến trái đất, yêu cầu
học sinh lên bảng nhận xét về sự thay
đổi góc nhập xạ (góc tạo bởi tia tới
của bức xạ và bề mặt đất) từ xích đạo
về 2 cực (góc nhập xạ nhỏ dần)=> hs
rút ra nguyên nhân của quy luật địa
đới.
Do góc nhập xạ
GV: Khắc sâu kiến thức của bài
trước: Tất cả các thành phấn của lớp

không? Kể tên các thảm thực vật và
nhóm đất từ xích đạo về 2 cực .
Skkn
6

Tác giả: Đào Thị Lan


Phương pháp sử dụng công nghệ thông tin để hướng dẫn học sinh tự học, tự khai thác kiến thức nhằm gây hứng
thú cho học sinh học tốt môn Địa lí 10 cụ thể áp dụng vào bài 21 Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới

Bước 2: (5 phút)
Đại diện học sinh các nhóm lên chỉ
và nêu bằng bản đồ và hình phóng to
trên bảng. Các hs khác theo dõi
=>nhận xét về trình bày của bạn.
Bước 3: (3 phut)
Gv chiếu hình và tổng kết các biểu
hiện bằng hình ảnh có hiệu ứng
=>GV đánh giá, cộng điểm nhóm
nắm bài tốt.
- Liên hệ thực tế: (3 phut)
Vậy trên lãnh thổ Việt Nam có biểu
hiện của quy luật này hay không? Hs
lấy ví dụ chứng tỏ.
GV chiếu cảnh quan Bắc và Nam
lảnh thổ Việt Nam kèm câu thơ của
Tản Đà “Hải vân đèo lớn vượt qua,
mưa xuân ai bổng đổ ra nắng hè” khi
nhà thơ đi từ Bắc vào Nam đã chứng

II/ Quy luật phi địa đới :
Bước 1: (1Phút)
Giáo viên sử dụng hình 19.11 để đặt
câu hỏi : Hình vẽ nói lên nội dung
gì? trên cùng vĩ độ các thành phần
địa lí khác nhau vậy có tuân thủ theo
quy luật địa đới không? =>khái
niệm
Tại sao có sự phân bố khác nhau về 1/ Khái niệm: Là quy luật phân bố
đất và thực vật theo độ cao ?
không phụ thuộc vào tính chất
Skkn
7
Tác giả: Đào Thị Lan


Phương pháp sử dụng công nghệ thông tin để hướng dẫn học sinh tự học, tự khai thác kiến thức nhằm gây hứng
thú cho học sinh học tốt môn Địa lí 10 cụ thể áp dụng vào bài 21 Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới

Bước 2 :(3Phút)
Giáo viên cho học sinh quan sát lại
hình 19.1 để nói lên sự khác nhau
của thảm thực vật theo chiều Đông –
Tây ở vĩ độ 400VB ?
-Nguyên nhân của quy luật phi đia
đới ??

phân bố theo địa đới của các thành
phần địa lý và cảnh quan.


 Cho Hs rút ra kết luận về vai trò Quy luật địa ô :
tác động của 2 quy luật địa đới và phi là sự thay đổi có quy luật của các
địa đới tới bề mặt trái đất.(là 2 quy thành phần địa lý và cảnh quan
luật khác nhau nhưng có mối quan hệ theo kinh độ do sự phân bố lục địa
mật thiết, diễn ra đồng thời và tương , biển và đại dương.
hổ lẫn nhau)
*Liên hệ thực tế:(2Phút) các em hãy
Skkn

8

Tác giả: Đào Thị Lan


Phương pháp sử dụng công nghệ thông tin để hướng dẫn học sinh tự học, tự khai thác kiến thức nhằm gây hứng
thú cho học sinh học tốt môn Địa lí 10 cụ thể áp dụng vào bài 21 Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới

cho biết trên lãnh thố Việt Nam và
địa phương em đang sống có sự thay
đổi nào theo quy luật phi địa đới? Sau
khi học sinh trả lời =>GV trình chiếu
một số hình ảnh về Sa pa, Đà Lạt
cảnh quan từ chân núi lên đỉnh núi.
Trình chiếu các cảnh quan đặc sản
thiên nhiên từ Biển lên núi của Quảng
Nam cho Hs nhận biết về địa phương
ta bị chi phối bởi quy luật nào? Cảnh
quan đa dạng như thế chúng ta cần
làm gì để bảo vệ nó ......
- Học sinh tìm bài hát có liên quan tới

tương ứng giữa các đới khí hậu ->các nhóm đất->các kiểu thảm thực vật và
Skkn
9
Tác giả: Đào Thị Lan


Phương pháp sử dụng công nghệ thông tin để hướng dẫn học sinh tự học, tự khai thác kiến thức nhằm gây hứng
thú cho học sinh học tốt môn Địa lí 10 cụ thể áp dụng vào bài 21 Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới

hình tổng quát nhất về các đới gió các đai khí áp các vành đai nhiệt. Đây là
cách tổng kết vừa nhanh và vừa trực quan giúp học sinh thuộc bài và nhớ bài
lâu hơn.
- Về nhà làm bài tập trong sgk, chuẩn bị bài 22 giờ sau học.

5 Phụ lục:
Phiếu học tập 1
Quy luật
Địa đới

Biểu hiện

Phiếu học tập 2
Quy luật
Khái niệm
Đai cao

Nguyên nhân Biểu hiện

Phiếu học tập 3
Quy luật

Vành đai đất, vành đai
thực vật.

Quy luật Địa ô
Là sự thay đổi có quy
luật của các thành phần
địa lý và cảnh quan theo
kinh độ

VI/ Kết quả nghiên cứu:
- Qua việc thực hiện Ứng dụng công nghệ thông tin để đổi mới
phương pháp day học tôi thấy đã đạt được những kết quả tích cực sau:
1/ Đối với giáo viên:
- Giáo viên tích cực nghiên cứu, suy nghĩ, tìm ra những phương pháp
phù hợp với nội dung từng bài, từng phần, từng loại kiến thức.
- Trình độ chuyên môn nghiệp vụ, trình độ CNTT ngày một nâng cao.
2/ Đối với học sinh:
Skkn

10

Tác giả: Đào Thị Lan


Phương pháp sử dụng công nghệ thông tin để hướng dẫn học sinh tự học, tự khai thác kiến thức nhằm gây hứng
thú cho học sinh học tốt môn Địa lí 10 cụ thể áp dụng vào bài 21 Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới

- Phát huy được tính tích cực sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp tự học
cho người học, bỏ được thói quen học thụ động, ghi nhớ máy móc.
- Học sinh ngoài việc tự học còn biết trao đổi thảo luận với bạn trong

15
4
0
0%
(49hs)
61,2%
30,6%
8.2%
Lớp 10c6 10
30
5
1
(46hs)
21,8%
65,2%
10.8%
2,2%
Lớp 10c8 19
21
5
0
0%
(45hs)
42,2%
46,7%
11,1%
VII/ Kết luận:
Việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung, phương pháp dạy Địa lí
nói riêng là một yêu cầu cần thiết và cấp bách, nhưng quan trọng hơn là việc
áp dụng phương pháp dạy học và hình thức tổ chức dạy học đó như thế nào

- Nhà trường cần trang bị đầy đủ các phương tiện, thiết bị, đồ dùng.. để tạo
điều kiện tốt hơn nữa cho giáo viên trong việc nghiên cứu và ứng dụng các
phương pháp dạy tích cực nhằm gây hứng thú cho học sinh.
HẾT
Tam Kỳ , Ngày 25 tháng 4 năm 2011
Người thực hiện
Đào Thị Lan

MỤC LỤC
Trang
I/ Tên đề Tài…………….......…………………………..……..1
II/ Đặt vấn đề………….............…………….............................1
III/ Cơ sở lý luận..............................………………….…..........1
IV/ Cơ sở thực tiễn…….................................................……….2
V/ Nội dung và phương pháp thực hiện...…………..…………2
VI/ Kết quả nghiên cứu ……………...……………..………….2
VII/ Kết luận…………………….......………………….………4
VIII/ Kiến nghị……….…………..............................................4
IX/ Mục lục.....………………….....…………….….…………4
X/ Tài liệu tham khảo ................................................................6
XI/ Phiếu đánh giá xếp loại………….………………….........12
XII/ Phiếu chấm điểm, xếp loại.................................................

Skkn

12

Tác giả: Đào Thị Lan



PHIẾU ĐÁNH GIÁ, XẾP LOẠI SÁNG KIÊN KINH NGHIỆM.
Năm học: 2010-2011.
I. Đánh giá xếp loại của HĐKH Trường THPT Lê Quý Đôn.
1. Tên đề tài: Phương pháp sử dụng công nghệ thông tin để hướng dẫn học
sinh tự học, tự khai thác kiến thức nhằm gây hứng thú cho học sinh học
tốt môn Địa lí 10 cụ thể áp dụng vào bài 21 Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới.
2 Họ và tên tác giả: Đào Thị Lan.
3 Chức vụ: Giáo viên. Tổ Sử - Địa - CD .
4 Nhận xét của Tổ Trưởng Chuyên Môn/Nhóm Trưởng Bộ Môn:
a) Ưu
điểm: ..................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
..........................................................
b) Hạn
chế: ....................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................
5. Đánh giá, xếp loại:
Sau khi thẩm định, đánh giá đề tài trên, Tổ Trưởng Chuyên Môn/Nhóm
Trưởng Bộ Môn xếp loại:...................
TTCM/NTBM:
(ký đóng dấu, ghi rõ họ tên)

chế: .....................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
...........................
5. Đánh giá, xếp loại:
Sau khi thẩm định, đánh giá đề tài trên, HĐKH Trường PTTH Lê Qúy
Đôn thống nhất xếp loại:...................
Thư ký HĐKH:
(ký, ghi rõ họ tên)

Chủ tịch HĐKH:
(ký đóng dấu, ghi rõ họ tên)

II. Đánh giá, xếp loại của HĐKH sở GD&ĐT Quảng Nam.
Sau khi thẩm định, đánh giá đề tài trên, sở GD&ĐT Quảng Nam thống
nhất xếp loại:...................
Những người thẩm định:
(ký, ghi rõ họ tên)
Skkn

Chủ tịch HĐKH:
(ký đóng dấu, ghi rõ họ tên)
15

Tác giả: Đào Thị Lan


Phương pháp sử dụng công nghệ thông tin để hướng dẫn học sinh tự học, tự khai thác kiến thức nhằm gây hứng
thú cho học sinh học tốt môn Địa lí 10 cụ thể áp dụng vào bài 21 Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới

- Điểm cụ thể:
Phần
Nhận xét của người đánh giá
Điểm tối đa
Điểm đạt
xếp loại đề tài
được
1.Tên đề tài
1
2.Đặt vấn đề
3. Cơ sở lý luận
1
4. Cơ sở thực tiễn
2
5 Nội dung
9
nghiên cứu
6. Kết quả nghiên
3
cứu
7. Kết luận
1
8. Đề nghị
1
9. Phụ lục
10. tài liệu tham
1
khảo
11.Mục lục
12.Phiếu đánh giá