TăV Nă

ă

B nh ph i t c ngh n m n tính (BPTNMT) là tình tr ng b nh lý đ
h n ch lu ng khí không h i ph c hoàn toàn. S
và liên quan v i ph n ng viêm b t th

h n ch lu ng khí này th

c đ c tr ng b i s
ng ti n tri n t t

ng c a ph i v i các phân t nh và khí đ c h i

[48],[49]
BPTNMT đư th c s tr thành gánh n ng b nh t t trên toàn c u vì tính ch t ph bi n,
ti n tri n kéo dài, chi phí đi u tr cao và h u qu gây tàn ph [20],[49] [84]. B nh đang tr
thành m t thách th c l n đ i v i s c kho toàn c u.
Theo T ch c Y t Th gi i (WHO) n m 1990 BPTNMT là nguyên nhân gây t vong
đ ng th

6 và là nguyên nhân gây tàn ph đ ng th 12 trên toàn th gi i[85]. Trong n m 2000

kho ng 2,7 tri u ng i ch t vì BPTNMT, m t n a trong s đó
x y ra

Tây thái bình d ng mà ph n l n

Trung qu c. M i n m kho ng 400.000 ng i ch t vì BPTNMT


c trên th gi i quan tâm đ phòng tránh và đi u tr b nh này.

N m 1997 Vi n Huy t h c, Tim, Ph i qu c gia Hoa K ph i h p v iT ch c Y t th gi i
(WHO) đ ra ch

ng trình kh i đ ng toàn c u v phòng ch ng BPTNMT vi t t t là GOLD.

T 2003 GOLD đư đ a b n h

ng d n ch n đoán và đi u tr BPTNMT[49] v i m c tiêu nh m

t ng c ng s quan tâm c a các chính ph , các nhà ho ch đ nh chính sách và nhân viên y t c a các
n c t i BPTNMT.
Vi t Nam, theo m t s nghiên c u cho th y BPTNMT c ng có chi u h
theo xu h

ng chung c a th gi i. Nguy n ình H

nh t trong s các b nh ph i m n tính

ng

ng t ng

ng (1994) th y VPQMT là b nh hay g p

i l n, v i t l m c t 4-5% [3]. BPTNMT là c n

nguyên hàng đ u, chi m 25%- 26 % t ng s các b nh nhân đi u tr n i trú t i khoa Hô h p
B nh vi n B ch mai t n m 1996 đ n nay [2]. ư có m t s nghiên c u v đ c đi m lâm sàng,

giai đo n nh

h n. Vi c nghiên c u d ch t và các y u t nguy c c a BPTNMT trong c ng đ ng là h

ng

nghiên c u c n thi t đ góp ph n đ xu t các bi n pháp phòng tránh, đi u tr k p th i nh m
làm gi m t l t vong, m c đ tàn ph c ng nh chi phí đi u tr cao do BPTNMTgây nên.
Hi n

Vi t nam ch a có nghiên c u nào v tình hình BPTNMT t i các t nh mi n núi, trung

du. Thành ph B c Giang thu c m t t nh mi n núi, trung du c a B c b . Trong s phát tri n
kinh t , xư h i, B c Giang có ti m n ng và th m nh c a m t vùng công nghi p m i. Nh ng
n m g n đây t c đ công nghi p hoá t ng nhanh, nh ng làng ngh s n xu t c ng phát tri n, do
v y v n đ ô nhi m môi tr

ng c ng t ng nhanh.Bên c nh đó thói quen hút thu c lá trong

c ng đ ng là khá ph bi n.

i u này đ t ra v n đ c n có các nghiên c u v d ch t c a

BPTNMT và các y u t nguy c t i đây, đ t đó ngành Y t đ xu t đ

c các bi n pháp phát

hi n s m, phòng ng a nh m làm gi m c n b nh nguy hi m này.
Xu t phát t th c ti n trên chúng tôi ti n hành đ tài này nh m m c đích :
1.


ng hô h p. S t c ngh n này x y ra t t và có khi kèm theo

ph n ng ph qu n, có th không h i ph c ho c h i ph c m t ph n [18].
Ch nh ng tr

ng h p HPQ n ng, có co th t ph qu n không h i ph c m i đ

cx p

vào BPTNMT.

Viêm ph qu n m n

Khí ph th ng
1

2

11
5

3

4

8

6


 ả i hô h p Châu Âu (ERS - 1995)
nh ngh a: BPTNMT là tình tr ng b nh lý có đ c đi m chung là gi m l u l

ng khí

th ra t i đa và s tháo r ng khí trong ph i x y ra ch m. B nh ti n tri n ch m và không h i
ph c mà nguyên nhân th

ng do s ph i h p gi a các b nh lý đ

ng hô h p nh VPQM v i

KPT [].
 Theo GOLD
nh ngh a: BPTNMT là tình tr ng b nh lý đ

c đ c tr ng b i s h n ch lu ng khí không

h i ph c hoàn toàn. S h n ch lu ng khí này ti n tri n t t và liên quan đ n ph n ng viêm b t
th ng c a ph i - ph qu n gây nên b i các khí hay các phân t đ c h i [48], [49].
Theo GOLD 2006 b xung thêm: BPTNMT là b nh có th phòng ng a và đi u tr đ

c [].

1.1.2.ăD chăt ăh căBPTNMT
1.1.2.1. Vài nét v l ch s BPTNMT
 N m 1964, thu t ng "b nh ph i t c ngh n m n tính" l n đ u tiên đ
tình tr ng t c ngh n đ

c s d ng đ mô t

BPTNMT và là nguyên nhân t vong th 4. Theo d đoán c a WHO s ng i m c b nh s t ng 3-4
l n trong th p k này, gây ra 2,9 tri u ng i ch t m i n m và

c tính đ n n m 2020 BPTNMT s

là nguyên nhân gây t vong đ ng hàng th 3 trên toàn th gi i. Tu theo t ng n

c t l t vong t

10 - 500/100.000 dân v i kho ng 6% nam và 2- 4% n vì BPTNMT [19], [20],[42],[54].
Theo WHO v i s li u nghiên c u ch ra t l m c b nh khác nhau gi a các khu v c
trên th gi i. T l m c BPTNMT cao nh t
trong lúc đó t l th p

nh ng qu c gia mà hút thu c v n còn ph bi n,

qu c gia có m c tiêu th thu c lá th p. T l b nh th p nh t trong

nam gi i là 2,96/1000 dân

B c Phi và Trung

1,79/1000 dân các qu c gia và vùng đ o

ông và t l b nh th p nh t

n gi i là

Châu Á [27], [34],[54].


i tr

ng thành, ch y u

4.1% nam và 2.4% n
1980- 1990 trong các n

ng

i hút thu c lá [78]. Theo WHO BPTNMT gây nên t vong

châu Âu trong n m 1997 và t l t vong

n đư t ng lên t n m

c vùng B c Âu.[ Q24 12].

Anh:15-20% nam trên 40 tu i và 10% n trên 45 tu i có ho và kh c đ m m n tính,
và kho ng 4% nam và 3% n đ
x p th 5

c ch n đoán BPTNMT. BPTNMT là nguyên nhân t vong

Anh và x Wales [36],[43]
các n

c khu v c ông Nam Châu Á, t n xu t m c BPTNMT

c tính t 6- 8% dân s .


c ng đ ng, nh ng theo Nguy n Qu nh Loan (2002) nghiên c u trên 2001 dân c ph

ng

Kh

ng Mai, qu n Thanh Xuân, thành ph Hà N i nh n th y t l m c BPTNMT

nh ng

ng

i ≥ 35 tu i là 1,57%, nam: 2,37% và n : 0,36%. T l viêm ph qu n m n tính đ n thu n

(không có r i lo n thông khí t c ngh n) là 3,9%. Y u t nguy c gây BPTNMT rõ r t là hút
thu c lá (p< 0,001) [8].
Ngô Quý Châu và c ng s (2005) nghiên c u d ch t h c BPTNMT
N i trên 2583 ng

thành ph Hà

i tu i ≥ 40 thu c n i thành Hà N i. K t qu cho th y: t l m c BPTNMT

chung cho 2 gi i là: 2,0%, nam là 3,4% và n là 0,7%.

it

ng hút thu c có t l m c b nh

ph i t c ngh n m n tính cao h n h n, t l hút thu c lá trong nhóm m c b nh là 66,7%. [79].

Kho ng 20% nh ng ng

i hút thu c có gi m đáng k ch c n ng ph i

ng hô h p.

giai đo n s m và có t

l cao đáng k các tri u ch ng ho, kh c đ m [28], [34].
Khói thu c lá nh h

ng x u đ n chuy n đ ng lông chuy n c a bi u mô hô h p, c

ch ch c n ng đ i th c bào ph nang và t ng sinh các tuy n ch nh y. Thu c lá gây t ng
kháng l c đ

ng hô h p, gi m ho t tính Antiprotease và kích thích b ch c u phóng thích men

tiêu protein [28].
T c ngh n đ
toàn sau b thu c.

ng th đ
i v i ng

c th y

nh ng ng

i tr hút thu c và có th bi n m t hoàn

nh y c m v i đ c
tính khói thu c lá
B hút thu c

đ tu i 50

Tàn ph
B hút thu c
T vong

7

Tu i

đ tu i 65


ng bi u di n t c đ gi m FEV1 (% so v i lý thuy t)

ng

i hút thu c nh y c m v i đ c

tính c a khói thu c lá và hi u qu c a vi c b thu c lá (Theo Barnes P.J và c ng s 1997).
Trong m t nghiên c u thu n t p > 25 n m t i Copenhagen Danmark t 1976- 2004
cho th y nh ng ng

i đư b hút thu c không ng

hút > 25 n m và s ng


ng có

ng ch c n ng hô h p,

t c đ gi m FEV1 hàng n m nhanh h n, t l t vong do BPTNMT nhi u h n so v i ng

i

không hút thu c [20].
Theo ATS (1995) 15% ng

i hút thu c có tri u ch ng BPTNMT và 80 - 90% b nh

nhân BPTNMT nghi n thu c lá [18].
Khói thu c đóng vai trò là y u t nguy c

80 - 90% s các b nh nhân m c BPTNMT [28].

 ảút thu c th đ ng
Ti p xúc th

ng xuyên v i khói thu c c a nh ng ng

i hút thu c trong cùng phòng (nhà

ho c n i làm vi c) làm t ng t l m c BPTNMT [28].
Con c a nh ng ng
h n con nh ng ng


bi u mô niêm m c ph qu n, lòng ph nang t đó

gây viêm niêm m c bi u mô ph qu n, xâm nh p b ch c u đa nhân và đ i th c bào. Gi i


phóng các ch t trung gian hoá h c gây nên tình tr ng phù n , t ng ti t và co th t c tr n ph
qu n. Ti n trình này l p đi, l p l i gây phù n , phì đ i c tr n và th t h p đ
Nh ng th nghi m cho th y r ng nh ng ng
b nh ph i t c ngh n. T l VPQM cao h n

i làm vi c trong môi tr

ng th [30].
ng này có th b

nh ng công nhân làm vi c trong môi tr

ng có

nhi u b i và ch t kích thích hoá h c ngay c khi h không bao gi hút thu c [13], [66].
Trong nh ng nghiên c u g n đây Mastrangelo G. (2003) ch ra r ng: môi tr

ng ngh

nghi p xem nh là y u t nguy c BPTNMT, nh ng có hi u l c tác đ ng ít h n thu c lá.
Nh ng ng

i tr ph i nhi m m c đ cao b i sinh h c có liên quan đ n gi m FEV1, tuy

nhiên m i liên quan này không đáng k [45].


m c đ cao gây nguy h i đ n nh ng ng

i m c b nh tim và

ph i, vai trò c a nó gây ra BPTNMT không rõ ràng. Tác đ ng c a ô nhi m không khí t i s
xu t hi n BPTNMT th p h n so v i thu c lá. Ng
t ng lên

i ta nh n th y t l m c VPQM và KPT

nh ng vùng công nghi p hoá, các ch t đ c h i đ

Nh ng đ t b i nhi m n ng

c bi t là SO2, SO3, NO3.

các b nh nhânVPQM có liên quan đ n th i k b ô nhi m

không khí b i các tác nhân này [30].
* Nhi m trùng đ

ng hô h p

B nh nhân b VPQM d m c các đ t nhi m trùng c p h n so v i ng

i bình th

ng.


* Tình tr ng kinh t xã h i
Nguy c xu t hi n BPTNMT không hoàn toàn liên quan đ n tình tr ng kinh t xư h i.
Tuy nhiên, nh ng c dân có tình tr ng kinh t xư h i th p th
nghèo nàn, c ng nh môi tr

ng có tình tr ng dinh d

ng

ng s ng m th p và b ô nhi m, do v y t o đi u ki n thu n l i

h n cho nhi m khu n hô h p và xu t hi n BPTNMT [34],[55]
1.2.2.ăCácăy uăt ăliênăquanăđ năc ăđ a
* Y u t gen
Nhi u nghiên c u cho th y BPTNMT t ng lên trong nh ng gia đình có ti n s m c
b nh, y u t nguy c gen đ
glycogen đ

c bi t rõ nh t là thi u h t di truy n 1 - antitrypsin, đó là m t

c t ng h p t i gan.

ây là ch t c ch ch y u các proteaza, nó b o v nhu mô

ph i ch ng l i các men phân hu protein. Thi u men 1-antitrypsin s gây KPT toàn ti u thu
ng
th

i tr ,


nh ng đ i t

ng thi u hay gi m n ng 1

antitrypsin.
 M c đ gi m FEV1 ng

i không hút thu c có gi m 1 antitrypsin là 50 - 80ml/n m.

 M c đ gi m FEV1

i hút thu c có gi m 1 antitrypsin là 100 - 120 ml/n m.

ng

M c dù thi u 1 antitrypsin là y u t nguy c l n cho BPTNMT nh ng ch có < 1%
dân s có thi u h t y u t này [30],[56],[60].
* T ng đáp ng đ

ng th


Hen và t ng đáp ng đ
[34].

nh ng ng

ng th c ng đ

c xác đ nh là y u t nguy c cho BPTNMT


c m c bình th

ng thành

ng thì nh ng cá th này có nguy c sau này d b BPTNMT [34].

* Ải i tính
Ng

i ta th y r ng t l m c BPTNMT c a nam gi i cao h n n gi i liên quan t i hút

thu c lá. Nh ng nh ng n m tr l i đây t l m c BPTNMT n ngày càng t ng. S khác nhau v
gi i trong BPTNMT là k t qu c a s t

ng tác v gen gi i tính và s khác bi t gi i tính v v n

hoá xư h i trong th i k niên thi u, d y thì và tr

ng thành. S khác bi t v gi i tính trong ch c

n ng sinh lý c a ph i và đáp ng c a h mi n d ch nh h

ng đ n các b nh ph i t c ngh n. Ngày

càng có nhi u b ng ch ng r ng nh ng hormon gi i tính nh h

ng đ n s ph n ng c a đ

th trong su t c cu c đ i. Ngoài ra s khác bi t này còn liên quan đ n s khác nhau

S bi n đ i ch t gian bào




ng th .

ngo i bào.

T ng đáp ng viêm c a đ

ng th

BPTNMT đ c tr ng b i viêm m n tính toàn b đ

ng d n khí, nhu mô và m ch máu ph i.

T p trung các đ i th c bào, b ch c u lympho (ch y u là CD8) và b ch c u đa nhân trung tính


niêm m c đ

ng th . Các t bào viêm ho t hoá gi i phóng nhi u hoá ch t trung gian g m:

Leucotrien B4 (LTB4) Interleukin 8 (IL8), y u t ho i t kh i u  (TNF) và các y u t khác
có kh n ng phá hu c u trúc c a nhu mô ph i ho c duy trì tình tr ng viêm t ng b ch c u đa
nhân trung tính.


Ch t trung gian hoá h c viêm này bao g m m t ph r ng các proteinase có tác d ng m nh,

ng th ,

n n mao m ch ph i. Nh ng bi n đ i gi i ph u s

ng th và các thay đ i b nh lý khác đ c tr ng cho BPTNMT [21],[30].

M t cân b ng Proteinase - kháng Proteinase




ng th (x hoá và

Theo Barnes P.J (1997) và CS. trong BPTNMT s cân b ng b nghiêng v h

ng t ng ly

gi i protein ho c do t ng protease g m: các neutrophil elastase (NE), neutrophil proteinase
cathepsins và matrix metallo proteinase (MMPs)

ngo i bào ho c do thi u antiprotease g m:

1 Protease Inhibitor (1 Pi), ch t c ch ti t leukoprotease (SLPI) và ch t c ch metallo
proteinase gian bào c a mô (TIMPs) [20],[56].


M t cân b ng gi a Proteinase và kháng Proteinase là c ch b nh sinh quan tr ng nh t

làm phát tri n khí th ng ph i và m t đ đàn h i ph i.
C ch m t cân b ng oxy hoá - kháng oxy hoá.

ng th . Trên th c nghi m th y H2O2, ti n ch t F2 - III làm co

ng th [30],[49],[52].

Các h t và khí đ c h i

Nh ng y u t c đ a

VIểMă ăPH I

Anti-oxydants

Anti-proteinase

Kích ho t oxy hoá

Proteinase

C ch tu b

T n th

ng mô b nh đ c

tr ng c a BPTNMT

C ch b nh sinh c a BPTNMT theo NảLBI và WảO (2001)


1.3.2.ăSinhăb nhăh că[6], [11], [34].

đ

ng d n khí. Khi nhu mô ph i b phá hu , l c đàn h i gi m, th tích th ra t i đa trong

giây đ u tiên gi m.
S bi n đ i c a đ



 Bao g m các hi n t
gia t ng l p mô d

ng d n khí
ng c a viêm m n tính: phù, tích t proteoglycan và collagen làm

i niêm m c và gia t ng t bào ti t ch t nh y, phì đ i và quá s n l p c

tr n đ

ng d n khí.



ng kính c a đ

ng d n khi b thu h p do:

+ L p niêm m c dày lên làm gia t ng tác d ng c a s co th t c tr n c a ng d n khí,
làm kháng l c đ



đ ng CO2 hay không.

b nh nhân BPTNMT g m


S gia t ng kích thích th

ng xuyên t trung tâm hô h p

Các c hô h p ch u s gia t ng kích thích th

ng xuyên trung tâm hô h p. Trong

nh ng c n suy hô h p c p, P0.1 (áp l c đóng khi hít vào) t ng đ n 8cm H2O, ngh a là g p 4 l n
bình th
th

ng. S gia t ng kích thích này giúp cho b nh nhân duy trì m t thông khí phút bình

ng, nh ng t

ng đ

ng v i m t m c thông khí phút r t l n 80 lít/phút.

S thay đ i v m t hình h c c a c hô h p
 Do đ

ng d n khí b ngh n t c nh t là khi th ra, khí b b y và b nh t l i trong ph i, làm


ng c a chuy n hoá

 Toan hoá: Toan chuy n hoá làm gi m l c phát sinh co c khi đ

c kích thích.

 Thi u phospho máu: Thi u phospho trong máu làm l c co th t c hoành gi m. Khi cho đ
phospho, áp l c xuyên c hoành t ng đ

c 70%.

 Thi u magnésium: thi u magnésium làm gi m l c co c a c

hoành. Khi cho đ

magnésium, áp l c xuyên c hoành t ng rõ r t.
Tình tr ng m t c
Do t ng l u l

ng hít vào, t ng kích thích c hô h p t trung

ng, l ng ng c c ng

ph ng cùng v i các y u t chuy n hoá b t l i làm c hô h p ho t đ ng không t t, đ a đ n tình
tr ng m t c , nh t là c hoành. Khi n ng l
c s x y ra. Trong BPTNMT n ng l

ng tiêu hao l n h n n ng l



ng ho, kh c đ m vào bu i sáng, sau đó ho, kh c

đ m c ngày, đ m nhày s l ng ít (d i 60 ml/24 gi ).
 Khó th :
+ Ti n tri n n ng d n theo th i gian cho đ n khi xu t hi n liên t c c ngày, ph i g ng
s c đ th , th n ng, c m giác thi u không khí ho c th h n h n.
+ T ng lên khi g ng s c, khi có ti p xúc v i các y u t nguy c đ c bi t thu c lá.
* Tri u ch ng th c th [11],[18].
 Nh p th lúc ngh th

ng l n h n 20 l n/phút.

 L ng ng c hình thùng, các x

ng s

n n m ngang, kho ng gian s

n giưn. Ph n d

i

l ng ng c co vào trong thì hít vào,
 Rì rào ph nang gi m, có th có ran rít , ran ngáy, ran n .
 Có th th y m ch ngh ch đ o: chênh l ch huy t áp tâm thu gi a th ra và hít vào  10
mmHg.
 Có th th y d u hi u suy tim ph i (phù, gan to, t nh m ch c n i).




hi n b nh trong giai đo n s m c a b nh, c n đo ch c n ng thông khí cho t t c b nh nhân có
ho và kh c đ m m n tính ho c ngay c khi không có tri u ch ng nh ng có hút thu c ho c ti p
xúc v i các y u t nguy c khác.

ây là ph

ng pháp t t nh t đ phát hi n và theo dõi b nh

d a vào ch s FEV1 và FEV1/FVC [7],[42], [48],[49].
Trong BPTNMT, đo thông khí ph i có th th y nh ng thay đ i sau:
+ M c đ gi m FEV1 tu theo m c đ b nh.
+ Dung tích s ng th m nh: FVC giai đo n đ u có th bình th

ng nh ng s gi m khi

b nh ti n tri n n ng.
+ Dung tích s ng th ch m: VC chính xác h n FVC vì không b h n ch b i áp l c đ ng
c ađ

ng hô h p.

+ T s FEV1/FVC th

ng < 70% nh ng

giai đo n n ng c a b nh FEV1 và FVC cùng

gi m, lúc này t s này s không ph n ánh đúng m c đ b nh nên t s th


o th tích khí c n
Trong BPTNMT nhi u b nh nhân dung tích ph i toàn ph n t ng do RV (th tích khí

c n) t ng lên [9],[25].
 Ch n đoán hình nh [11].
X-quang ph i chu n
Có giá tr trong ch n đoán phân bi t BPTNMT v i các b nh t

ng t , đ theo dõi và

ch n đoán các bi n ch ng c a BPTNMT
+ Hình nh dày thành ph qu n t o thành các sáng hình ng hay hình tròn
t o thành các hình nh đ

ng ray ho c gi i ruban.

+ Hình nét toàn ph i t ng đ m lên: th

ng g i là ph i b n,

vùng c nh tim,


+ D u hi u c ng giưn ph i
+ Hình nh bóng khí
+

ng m ch ph i ngo i vi th a th t t o nên vùng gi m đ ng m ch k t h p v i hình nh
c ng giưn ph i.


th t ph i .

+

Xét nghi m máu: t ng h ng c u th phát và hematocrit t ng > 50% hay g p

BPTNMT.

1.4.2.ăCh năđoánăxácăđ nhă
Theo khuy n cáo c a NHLBI/WHO (2003) thì g i ý ch n đoán BPTNMT

b tk

b nh nhân nào có ho, khó th và/ho c có tri u ch ng khác c a BPTNMT c ng v i ti n s có
ti p xúc v i y u t nguy c c a b nh. Test h i ph c ph qu n là m t ch đ nh b t bu c ngoài
vi c đ nh danh ki u t c ngh n còn giúp ch n đoán phân bi t v i hen [48], [49].
Ch n đoán xác đ nh BPTNMT khi:

FEV1/VC ho c FEV1/FVC
ng.

 Giai đo n I (m c đ nh ):


FEV1/FVC < 70%



FEV1  80%



Có ho c không có ho và kh c đ m m n tính

(so v i tr s lý thuy t)

 Giai đo n II (m c đ trung bình):


FEV1/FVC < 70%



50%  FEV1 < 80%



Có ho c không có tri u ch ng (ho, kh c đ m)


Ho c FEV1 < 50%

(so v i tr s lý thuy t)

kèm theo tri u ch ng c a suy hô h p m n ho c tâm ph m n.

1.5.ăCỄCăPH

NGăPHỄPăNGHIểNăC UăD CHăT ăH CăBPTNMTă

1.5.1.ăCácănguyênăt căc aănghiênăc uăd chăt ăh căhôăh pă[10], [16].
 Xác đ nh qu n th : ch n qu n th có nguy c , qu n th m c tiêu g m nh ng ng
và ng

i có b nh, đ

i kho

c l a ch n m t cách ng u nhiên đ có tính đ i di n cho qu n th nh :

tu i, gi i, dân t c, đ a lý, ti p xúc v i môi tr ng.


 N m v ng thông tin v môi tr
giám đ nh môi tr

ng khi đi u tra v các b nh ngh nghi p, c ng nh ph i

ng s n xu t.



ng có

m t khi đi u tra
+ L i ích c a ph

ng pháp này h n ch vì ch có th tìm đ

trong qu n th

c đ l u hành c a m t b nh

th i gian nh t đ nh nh ng không phát hi n đ

c nh ng tr

ng h p

m i m c, b nh c p tính ...
+ Có th kh i đ u cho ph
+ Có th tìm đ

ng pháp d c hay ph

ng pháp b nh -ch ng.

c các m i liên quan v i m t nguyên nhân hay tìm gi i thuy t v nguyên

nhân gây b nh.
 Ph i tiêu chu n hoá các khám xét và k thu t th m dò

 Ph dung k
S d ng ph dung k đ đánh giá m c đ t c ngh n đ
t

ng th v i b t k m t đ i

ng nào có d u hi u g i ý nh kh c đ m m n tính, ngay c khi h không khó th .

ây là

cách đánh giá chu n nh t, có kh n ng phát hi n s m BPTNMT, ch n đoán và theo dõi ti n
tri n c a b nh [24],[42],[71].


Ch
IăT
2.1.ă

IăT
it



NGăVẨăPH

ngăII
NGăPHỄPăNGHIểNăC Uă

NGăNGHIểNăC Uă
ng ph ng v n là ng


ng. Ch p XQ ph i t i B nh vi n t nh B c giang.

2.3.ăTH IăGIANăNGHIểNăC U
Trong n m 2005 và n m 2006
2.4.ăPH

NGăPHỄPăNGHIểNăC U

2.4.1.ăThi tăk ănghiênăc u
ây là nghiên c u mô t c t ngang
2.4.2. C ăm u
C m uđ

c xác đ nh qua công th c tính c m u đi u tra, s d ng thi t k Cluster

Sampling ( m u chùm )

n  1  m  1 n
n = Z21-á/2

m = Kích th

p (1 – p)
d2

c trung bình c a chùm.

p = H s Rho, bi n đ ng gi a các chùm.



D©n sè >=40 tuæi

12,000
10,000
8,000
6,000
4,000
2,000
0.1

0.15

0.2

0.25

0.3

0.35

T l %c ap

- T công th c tính c m u , n u ch n d = 25 % c a p == n' = 1752 ng

i.

D phòng t l t ch i không tham gia là 20% == c m u cho nghiên c u kho ng 2100
ng


i > 40 tu i/h ( chi ti t xem ph l c 1).

i > 40 tu i là kho ng 2500 h d a


+ Xác đ nh h đ
b ng

c đi u tra thông qua xác đ nh 30 c m (t / thôn) đ

c đi u tra (xem

ph l c 2).

+ M i c m s đi u tra  84 h theo qui lu t "c ng ti n c ng" đ t đó tìm ra 70 đ i
t

ng c n ph ng v n.

Tiêuăchu năch năđ iăt
it

ngăcóănguyăc ăBPTNMT

ng có nguy c BPTNMT trong nghiên c u là ng

i có m t trong các d u hi u

sau:
 Có các tri u ch ng lâm sàng: ho, kh c đ m, khó th trên 2 n m.


c a BPTNMT.
Phơnăchiaăcácăgiaiăđo năc aănhómăBPTNMTătheoăGOLDă- 2003)
 Giai đo n 0: còn g i là giai đo n nguy c m c BPTNMT, đ c tr ng b i ho, kh c đ m m n
tính nh ng ch c n ng hô h p còn bình th

ng.

 Giai đo n I (m c đ nh ):


FEV1/FVC < 70%



FEV1  80%

 Giai đo n II (m c đ trung bình):

(so v i tr s lý thuy t)




FEV1/FVC < 70%



50%  FEV1 < 80%



ngăh p:

R i lo n tâm th n, các b nh nh h
th

ng đ n k t qu đo ch c n ng thông khí nh ch n

ng l ng ng c n ng ho c m i ph u thu t l ng ng c, các b nh n ng khác v.v…

2.4.4.ăPh

ngăti năvƠăcácăk ăthu tăthuăth păthôngătin

2.4.4.1.ăPh

ngăti n

* Thi t k b câu h i
-

Chúng tôi đư tham kh o m t s b câu h i qu c t dùng trong đi u tra d ch t b nh hô

h p nh sau:
 B ng câu h i v các tri u ch ng hô h p c a c ng đ ng than thép Châu Âu (ECSC –
1978).
 B ng câu h i v b nh hô h p s d ng cho ng

i tr