SKKN: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộ trường học

Sáng kiến kinh nghiệm với đề tài:
“ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
KIỂM TRA NỘI BỘ TRƯỜNG HỌC ”
PHẦN THỨ NHẤT: LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1.1 Lý do khách quan:
- Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần VIII và IX Đảng ta đều xác định và nhấn mạnh: “
Giáo dục là quốc sách hàng đầu là một trong những động lực quan trọng tạo sự
chuyển biến toàn diện trong phát triển giáo dục và đào tạo”
- Xuất phát từ quan điểm chỉ đạo của Đảng về giáo dục - đào tạo, thực hiện chiến lược
phát triển giáo dục 2010 - 2020, ngành giáo dục đang tích cực từng bước đổi mới nội
dung chương trình đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, đổi
mới công tác quản lý giáo dục, công tác kiểm tra nội bộ trường học nhằm nâng cao
chất lượng giáo dục và đào tạo qua quá trình hình thành nhân cách công dân. Thực
hiện tốt công tác kiểm tra nội bộ trường học là thực hiện chức năng quản lý giáo dục,
chức năng thiết yếu của các cơ quan quản lý giáo dục, là công cụ sắc bén góp phần
tăng cường hiệu lực và hiệu quả giáo dục. Như Bác Hồ đã nói:“ Thanh tra là tai mắt
của trên, là người bạn của dưới”
- Thanh tra, kiểm tra giáo dục là sự nghiệp của cán bộ lãnh đạo giáo dục: Lãnh đạo
cần phải kiểm tra, thanh tra thường xuyên. “ Không coi trọng kiểm tra nội bộ trường
học tức là tự tước mất vũ khí cần thiết của người lãnh đạo” - Phạm Văn Đồng
- Cũng trong nghị quyết TW II khoá VIII đã nêu những giải pháp phát triển giáo dục
cùng với việc cải tiến các vấn đề về công tác thanh tra, kiểm tra nội bộ trường học
được nêu “Hoàn thiện hệ thống thanh tra giáo dục, tăng cường cán bộ thanh tra, tập
trung vào thanh tra kiểm tra chuyên môn.”
- Trường THCS Đọi Sơn nằm trong hệ thống giáo dục của phòng Giáo dục và Đào tạo
Duy Tiên và hệ thống giáo dục công lập của nhà nước vì thế phải tuân thủ các văn
bản pháp quy, quy chế, quyết định về tổ chức hoạt động của hệ thống thanh tra kiểm
tra các cấp.
1.2 Lý do chủ quan:

- Theo quan điểm của Đảng và nhà nước về quản lý giáo dục mang tính chính trị cao
và nó luôn gắm liền với đường lối, chính sách của Đảng, phục vụ cho mục tiêu giáo
dục mà Đảng ta đã đạt ra. Thanh tra là một chức năng thiết yếu của quản lý giáo dục
trong chu trình quản lý giáo dục không thể thiếu khâu thanh tra, kiểm tra. Bởi vì thanh
tra giáo dục, kiểm tra nội bộ trường học nhằm đảm bảo tính pháp chế, tăng cường kỷ
luật trong quản lý giáo dục do đó nó mang tính chất pháp quyền, nó luôn luôn được
đặt dưới đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước nhằm thực hiện tốt mục tiêu
giáo dục, đào tạo. Thanh tra, kiểm tra có tính chất Nhà nước của cơ quan quản lý cấp
trên đối với cấp dưới. Do tổ chức thanh kiểm tra thực hiện nhằm phát huy nhân tố tích
cực phòng ngừa, xử lý các hành vi vi phạm góp phần thúc đẩy cơ quan hoàn thành
thực hiện đúng kế hoạch đã đặt ra. Đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý tăng cường
tính pháp chế XHCN bảo vệ lợi ích Nhà nước, các quyền lợi, lợi ích hợp pháp của cơ
quan. Kiểm tra nội bộ trường học là công tác kiểm tra chuyên ngành vừa bộc lộ quyền
lực Nhà nước, vừa đảm bảo dân chủ, kỷ cương trong hoạt động giáo dục và đào tạo.
Người viết: Trần Hải Nam - Đơn vị: Trường THCS Đọi Sơn


SKKN: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộ trường học

- Vì vậy công tác thanh kiểm tra nói chung và công tác kiểm tra nội bộ trường học nói
riêng có một vai trò rất quan trọng trong những tác động của xã hội và chất lượng giáo
dục. Hồ Chí Minh đã viết: “Có kiểm tra mới huy động được tinh thần tích cực và lực
lượng to tát của cá nhân, mới biết rõ năng lực và khuyết điểm của cán bộ, mới sửa
chữa và giúp đỡ kịp thời”.
2.Cơ sở pháp lý của đề tài:
- Thanh tra giáo dục là thanh tra chuyên ngành thực hiện quyền thanh tra Nhà nước về
giáo dục và đào tạo. Vừa bộc lộ quyền lực Nhà nước, vừa đảm bảo tính dân chủ, kỷ
cương trong hoạt động giáo dục có tính chất hành chính, pháp chế - Nhà nước.
- Tổ chức thanh tra giáo dục do pháp luật quy định, cấp trên bổ nhiệm và hoạt động
theo luật định.

- Tuy vậy nhiều năm qua trường THCS Đọi Sơn đã chú trọng đến công tác kiểm tra
nội bộ trường học. Bằng giải pháp xây dựng một mạng lưới cộng tác viên giúp BGH
trong công tác kiểm tra hoạt động sư phạm của giáo viên. Mỗi tổ khoa học lấy 2 đồng
chí giáo viên có kinh nghiệm và chuyên môn vững (Giáo viên có giải thưởng giáo
viên giỏi cấp huyện ) từ đó xây dựng được lòng tin vào đội ngũ thanh kiểm tra trong
trường học của giáo viên.
- Sự nghiệp GD&ĐT những năm gần đây đã có những bước phát triển nhanh và vững
chắc. Quy mô trường học được nâng cấp xây dựng khang trang. Đảng uỷ, UBND xã
Đọi Sơn đã xây dựng được các phòng học chức năng cao tầng mới kiên cố đưa vào sử
dụng tháng 8/2010.
- Năm 2009-2010 Trường có 12 lớp tổng số : 446 học sinh
- Năm học 2010 -2011 trường có 8 lớp tổng số : 308 học sinh
- Năm học 2011 -2012 trường có 8 lớp tổng số : 291 học sinh
- Tháng 11/2010 trường THCS Đọi Sơn đựơc UBND tỉnh Hà Nam, Sở GD & ĐT Hà
Nam công nhận trường chuẩn quốc gia
- Về công tác phổ cập trường THCS Đọi Sơn được công nhận là trường đạt phổ cập
giáo dục trung học cơ sở năm 2001.
- Về cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy và học tập được quan tâm và
không ngừng đầu tư, có đủ các trang thiết bị ( 1bộ/khối), có đủ các phòng học bộ
môn( theo tiêu chuẩn trường chuẩn). Mục tiêu phấn đấu của nhà trường trong năm các
năm tiếp theo là xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia sau 5 năm và tiến tới đạt kiểm
định chất lượng giáo dục THCS.
- Bảng thống kê tình hình đội ngũ
Sốlượng, chất
lượng đội ngũ

Năm học

Tổng số cán
bộ, giáo viên


14

12

Trung cấp

5
( NVHC )

4
( NVHC )

- Từ những vấn đề trên nhà trường đã xây dựng chương trình kế hoạch kiểm tra nội bộ
trường học như sau:
- Xây dựng kế hoạch kiểm tra một cách chi tiết, khoa học có tính khả thi ngay từ đầu
năm học đã có kế hoạch kiểm tra toàn diện giáo viên theo lịch cụ thể của từng tháng,
xây dựng chuyên đề thanh tra, kiểm tra toàn diện kế hoạch kiểm tra chuyên đề giáo
viên công khai trong năm học để giáo viên chủ động trong công tác thanh tra kiểm tra.
BGH xây dựng quy chế đánh giá rõ ràng chi tiết dựa trên các văn bản quy phạm pháp
luật của Nhà nước và có sự vận dụng linh hoạt điều chỉnh cho phù hợp với nhà trường.
Người viết: Trần Hải Nam - Đơn vị: Trường THCS Đọi Sơn


SKKN: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộ trường học

- Thường xuyên tổ chức bỗi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra cho đội ngũ cộng tác viên, cử
các đồng chí giáo viên đó đi học tập hoặc tập huấn công tác thanh tra, kiểm tra do cấp
trên tổ chức.
- Đầu tư đến chất lượng đội ngũ cộng tác viên bằng cách tuyển chọn những giáo viên


Khá

ĐYC

Kiểm tra chuyên đề
Tốt

Khá

12

28

28

5

7

9

7

8

22

22


- Kết quả đánh giá vẫn còn nặng về hình thức động viên khích lệ, đánh giá chưa chính
xác, chưa thật sự có biện pháp tư vấn thúc đẩy hoạt động sư phạm giúp người quản lý
có thông tin chính xác, kịp thời có những quyết định kế hoạch biện pháp xử lý đúng
đắn.
- Việc xây dựng kế hoạch cho công tác kiểm tra nội bộ trường học đã có nhưng vẫn
chưa đáp ứng được yêu cầu của nghành trong chiến lược phát triển giáo dục và đổi
mới phương pháp giáo dục.
- Đội ngũ cộng tác viên cơ sở đã có chủ yếu là kiêm nhiệm, các đồng chí đó cũng
chưa thấy hết được vai trò, tầm quan trọng của công tác thanh tra. Hệ thống cộng tác
viên kiểm tra còn thiếu đồng bộ mới chỉ chú trọng được các môn học nhiều giờ, số
môn học ít giờ chưa được quan tâm đúng mức. Kế hoạch kiểm tra toàn diện, hoặc
kiểm tra chuyên đề đều báo trước một tuần, thời gian kiểm tra lại ngắn những đồng
chí giáo viên được kiểm tra toàn diện cũng chỉ kiểm tra hồ sơ của giáo viên và dự hai
đến ba tiết học trên lớp. Vì thế giáo viên đã biết trước nên việc kiểm tra ít nhiều cũng
chưa được khách quan, trung thực. Hoạt động sư phạm phong trào của lớp của giáo
viên được đẩy mạnh trong giai đoạn kiểm tra xong lại lắng xuống sự sôi nổi trong
phong trào dạy và học chưa được diễn ra thường xuyên để trở thành hoạt động chung
của nhà trường.
- Việc kiểm tra nội bộ trường học bị coi nhẹ hoặc còn lúng túng trong việc kiểm tra
hoặc thanh tra hoạt động sư phạm của giáo viên. Một số đồng chí cộng tác viên còn
ngại va chạm, chưa hiểu đúng vị trí chức năng của mình. Kiểm tra chuyên đề còn ít,
chủ yếu là kiểm tra định kỳ theo lịch cụ thể từ đầu năm học việc kiểm tra đột xuất giáo
viên ít được thực hiện. Những giáo viên vi phạm nhà trường đã sử lý nghiêm công
khai hình thức kỷ luật trong hội đồng sư phạm nhà trường vì thế hạn chế được giáo
viên vi phạm kỷ luật, làm gương cho giáo viên khác và cũng gây được lòng tin trong
tập thể giáo viên. Nhưng đôi lúc do yếu tố khách quan và chủ quan một số đối tượng
vẫn lợi dụng được những kẽ hở để vi phạm kỷ luật.
- Trong những năm gần đây, mặc dù đội ngũ cộng tác viên thanh tra của ngành, đội
ngũ cộng tác viên cơ sở trường học không ngừng được tăng cường cả về số lượng và
chất lượng. Tuy thế ở một số bộ môn năng khiếu như: Hát nhạc,Mĩ thuật, Thể dục còn

5.1 Tăng cường nâng cao nhận thức cho các cấp quản lý giáo dục về công tác kiểm
tra nội bộ trường học.
- Thực hiện quan điểm của Sở GD & ĐT và Phòng GD & ĐT huyện Duy Tiên yêu
cầu đặt ra cho công tác kiểm tra nội bộ trường học hiện nay là đòi hỏi các cấp Đảng,
các cấp chính quyền cần quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tăng cường công tác kiểm tra của
cấp trên đối với cấp dưới, đề cao kiểm tra nội bộ cơ quan đơn vị, tổ chức và nâng cao
chất lượng hiệu quả của tổ chức kiểm tra nhà nước và kiểm tra chuyên nghành; làm
cho công tác kiểm tra là công cụ quan trọng để nâng cao hiệu lực và hiệu quả của Nhà
nước tăng cường tính kỷ luật và làm cho pháp luật được thực thi nghiêm chỉnh góp
phần phát triển giáo dục và đào tạo.
- Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về sự nghiệp giáo dục trong toàn xã hội
và xây dựng ý thức quyết tâm thực hiện đổi mới trong sự nghiệp giáo dục cả về nội
dung và phương pháp. Tăng cường công tác tham mưu với UBND và chủ động phối
hợp với các cơ quan chuyên môn cùng cấp để thực hiện tốt chức năng quản lý nhà
nước về giáo dục ở địa phương. Nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộ trường học làm
tốt công tác này sẽ góp phần quan trọng trong việc quản lý hoạt động của nhà trường
Người viết: Trần Hải Nam - Đơn vị: Trường THCS Đọi Sơn


SKKN: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộ trường học

đưa các hoạt động của nhà trường dần dần đi vào nề nếp, tăng dần chất lượng, góp
phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và công tác thanh tra.
5.2. Xây dựng lực lượng cộng tác viên cơ sở.
- Trường THCS Đọi Sơn trong nhiều năm gần đây đã rất coi trọng công tác kiểm tra
nội bộ trường học và xây dựng đội ngũ cộng tác viên kiểm tra cơ sở. Theo lời Bác Hồ
dạy: “ Thanh tra là tai mắt của trên là bạn của dưới” Chính vì vậy mà việc xây dựng
lực lượng kiểm tra vô cùng quan trọng, đội ngũ thường phải đảm bảo yêu cầu về
chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, trung thực thẳng thắn trong công tác, đạo đức nghề
nghiệp cao, luôn gần gũi cởi mở, sẵn sàng giúp đỡ đồng nghiệp ở mọi nơi.


công tác kiểm tra nội bộ trường học có lịch định kỳ và có lịch đột xuất ngay từ đầu
năm học.
- Kế hoạch kiểm tra hoạt động sư phạm trường THCS Đọi Sơn đảm bảo mục tiêu yêu
cầu, thời hạn, nguyên tắc, nội dung kiểm tra. Ngoài ra cần chú ý đến những trường
hợp có nhiều vấn đề bức xúc cần kiểm tra thì không cần đủ thời gian theo qui định,
nhằm mục đích điều chỉnh, giúp đỡ cho cơ sở hoàn thành nhiệm vụ.
- Kế hoạch kiểm tra phải phù hợp với kế hoạch của năm học mà Bộ GD- ĐT, Sở GD ĐT và Phòng GD - ĐT đã đề ra từ đầu năm. Khi tiến hành kiểm tra cần có kế hoạch
cần cụ thể, phân công nhiệm vụ theo chuyên môn, mỗi đồng chí kiểm tra viên hay
cộng tác kiểm tra cùng BGH phụ trách kiểm tra một đồng chí giáo viên.
- Ngoài ra cần có những cuộc kiểm tra đột xuất để nắm được tình hình thực hiện quy
chế chuyên môn của giáo viên ( Người kiểm tra phải là Ban Giám Hiệu)
5.5. Tăng cường phương tiện, các điều kiện làm cho đội ngũ người làm công tác
kiểm tra ở cơ sở.
- Công tác kiểm tra nội bộ trường học như các công tác khác phương tiện và điều kiện
làm việc là một yếu tố quan trọng, nó quyết định đến hiệu quả công việc của người
thực hiện. Vì thế kiến thức cho cán bộ và giáo viên trực tiếp làm công tác kiểm tra ở
cơ sở là vô cùng cần thiết vì thế Phòng giáo dục nên tổ chức các lớp tập huấn, các
cuộc thảo luận về công tác kiểm tra nội bộ trường học. Bản thân các đồng chí cộng tác
viên kiểm tra cần nắm vững các văn bản qui định về xếp loại đánh giá giờ dạy. BHG
và cộng tác viên có thể trao đổi thảo luận giải quyết đánh giá xếp loại những trường
hợp khó xử để có cách giải quyết hợp lý. Đội ngũ kiểm tra nội bộ trường học phải
được cung cấp các loại hồ sơ, văn bản, biên bản, phiếu đánh giá giờ dạy trước khi
kiểm tra và dự giờ.
5.6. Hoàn thiện các phương pháp và mục đích kiểm tra nội bộ.
- Người thực hiện kiểm tra và cộng tác viên kiểm tra phải lựa chọn và kết hợp hài hoà
các phương pháp kiểm tra như: quan sát, phân tích, tổng hợp, kiểm tra, điều tra gặp gỡ
trao đổi trực tiếp đối với đối tượng kiểm tra và đối tượng có liên quan.
- Các thành viên trong đội ngũ kiểm tra của nhà trường phải nắm được mục đích và
nhiệm vụ của việc kiểm tra là tư vấn, thúc đẩy, phát hiện kịp thời những sai phạm để

- Căn cứ vào kết quả kiểm tra đánh giá chất lượng hoạt động sư phạm của giáo viên
bằng cách đối chiếu với văn bản pháp quy có tính đến đối tượng giáo viên và học sinh
cùng bối cảnh cụ thể như nghiên cứu với chuẩn đánh giá, phân tích các thông tin thu
nhập được qua công tác kiểm tra ( 4 nội dung kiểm tra) đối chiếu với chuẩn để xếp
loại, thông báo cho giáo viên và các cấp quản lý. Đối với khâu này đòi hỏi phải đánh
giá khách quan, chính xác, công bằng. Định hướng, khuyến khích tạo cơ sở cho sự
tiến bộ của giáo viên và tạo nhiệm vụ tư vấn thúc đẩy.
* Nhiệm vụ tư vấn.
- Nhiệm vụ này được thực hiện trong quá trình trao đổi giữa người kiểm tra và người
được kiểm tra chủ yếu dựa vào giờ dạy trên lớp và nghiên cứu các hoạt động khác
nhau của giáo viên, giúp cho giáo viên phát hiện những thiếu xót hạn chế. Muốn trao
đổi được người kiểm tra phải dự kiến nội dung, sắp xếp các việc làm để cần trao đổi.
- Tiến hành trao đổi, người dự và người dạy cùng phân tích, nhận xét các mặt mạnh,
mặt yếu từ đó đưa ra những lời khuyên để nâng cao chất lượng giảng dạy.
* Nhiệm vụ thúc đẩy ( Xác định hướng hoàn thiện năng lực của giáo viên)
- Để phát huy hiệu quả của công tác kiểm tra toàn diện và chuyên đề này nhà trường
phải đề ra kế hoạch hành động của giáo viên và của cơ quan tổ chức liên quan để phát
huy thành quả của giáo viên. Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, khắc phục
những yếu kém hạn dần dần hoàn thiện.
Người viết: Trần Hải Nam - Đơn vị: Trường THCS Đọi Sơn


SKKN: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộ trường học

- Công việc cụ thể là xác định các nội dung bồi dưỡng giáo viên nội dung tự bồi
dưỡng và nội dung do các cơ quan quản lý giáo dục tổ chức bồi dưỡng theo kiến nghị
của cơ quan kiểm tra qua đó phát triển kỹ năng của giáo viên cả người dự và người
dạy hoàn thiện các năng lực sư phạm của giáo viên.
5.8 Xử lý kết quả kiểm tra
- Viết báo cáo kết quả kiểm tra gửi tới các cấp quản lý ( Kiến nghị xử lý nếu có vi

Người viết: Trần Hải Nam - Đơn vị: Trường THCS Đọi Sơn


SKKN: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộ trường học

Một: Đối với các cấp Đảng, chính quyền, đoàn thể.
- Cần quan tâm, lãnh đạo chỉ đạo tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, có kế hoạch
tuyên truyền nhận thức vai trò, nhiệm vụ của công tác thanh tra trong công cuộc xây
dựng đất nước, đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục.
Hai: Đối với Phòng Giáo dụcvà Đào tạo.
- Thường xuyên có kế hoạch tập huấn cho đội ngũ cộng tác viên kiểm tra của cơ sở
đặc biệt là công tác tập huấn cho đội ngũ BGH các trường vì đây là lực lượng trực tiếp
xây dựng kế hoạch và điều hành công tác kiểm tra ở các trường học.
- Cung cấp tài liệu cần thiết, kịp thời của ngành và của nhà nước về công tác thanh
kiểm tra trường học.
- Có kế hoạch, tiêu chí, yêu cầu qui định riêng về thanh tra cho phù hợp với địa
phương.
- Có động viên khen thưởng kịp thời khích lệ anh chị em làm công tác kiểm tra giáo
dục ở cơ sở nhà trường.
Ba: Đối với cơ sở nơi tôi đang công tác là trường THCS Đọi Sơn.
- Cần coi trọng công tác kiểm tra nội bộ trường học cả về số lượng và chất lượng.
- Giáo dục nhận thức cho cán bộ giáo viên trong hội đồng sư phạm nhận thức đúng
đắn về công tác kiểm tra trường học.
- BGH trường THCS Đọi Sơn thường xuyên tập huấn, hội thảo hoặc mời chuyên viên
Phòng GD & ĐT dạy cho các cộng tác viên của đơn vị về nghiệp vụ thanh tra, chuyên
môn nghiệp vụ để các đồng chí làm tốt hơn công tác kiểm tra nội bộ trường học.
THAY CHO LỜI KẾT

Trên đây chỉ là một vài kinh nghiệm nho nhỏ của bản thân tôi đã rút ra được trong
quá trình công tác của mình. Chắc chắn rằng các đồng nghiệp có kinh nghiệm, có