MỤC LỤC
Trang
Phần I
1
2
3
4
5
Phần II
1.
2.
3.
4.
Phần III
1.
2.

MỞ ĐẦU
Lí do chọn đề tài......................................................
Đối tượng, phạm vi nghiên cứu…………………...
Mục đích nghiên cứu……………………………...
Các phương pháp nghiên cứu……………………..
Điểm mới, tính sáng tạo của đề tài………………..
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Cơ sở lí luận ………………………………………
Thực trạng của vấn đề……………………………..
Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề.…....
Hiệu quả của SKKN………...…………………….
KẾT LUẬN
Kết luận……………………………………………
Kiến nghị, đề xuất….……………………………..

tượng dùng đồng loạt cùng một cách dạy, một bài giảng cho nhiều lớp, nhiều thế
hệ học trò là không ít. Với phương pháp giảng dạy này, nhiều khi người giáo
viên đã trở thành người cảm nhận, truyền thụ tri thức một chiều.
Vì vậy, tại các trường phổ thông các phương pháp dạy học đã được
thường xuyên thay đổi sử dụng hợp lý cho từng bài dạy nhằm đạt hiệu quả tốt
hơn. Đặc biệt môn hoá học là một bộ môn đòi hỏi học sinh có kiến thức liên kết
nhiều phần, nội dung phần học trước dùng để vận dụng, giải thích hoặc dự đoán
kiến thức cho phần nội dung kiến thức sau.
Trong qua trình giảng dạy, thăm lớp dự giờ đồng nghiệp và đặc biệt dựa
trên kết quả kiểm tra, đánh giá thường xuyên và kết quả bộ môn cuối năm các
năm học, nhìn chung điểm số của học sinh còn thấp, học sinh chưa biết cách
khai thác vận dụng và lên kết các nội dung kiến thức đã học vào làm bài kiểm
tra để có kết quả cao.
Tôi thấy với mỗi bài dạy nếu có phương pháp dạy học phù hợp sẽ giúp
học sinh hiểu bài, vận dụng kiến thức của bài học tốt hơn. Chính vì vậy tôi viết
đề tài “Sử dụng phương pháp Grap trong dạy học hóa học 10 nhằm rèn
luyện tư duy cho học sinh THPT ” nhằm nêu ra phương pháp dạy học có thể
vận dụng vào việc dạy học nhằm mục đích tới :
- Bồi dưỡng năng lực tự học, học suốt đời, học để nâng cao trình độ
chuyên môn, học để chuyển đổi nghề nghiệp….
- Rèn luyện kĩ năng vận dụng và liên kết các nội dung kiến thức đã học
để giải quyết các vấn đề nảy sinh trong đời sống, lao động và sản xuất.
- Khích lệ học sinh phát huy tính chủ động trong việc chiếm lĩnh tri thức,
phát huy tính sáng tạo trong việc vận dụng kiến thức để giải quyết tình huống
có vấn đề nảy sinh trong học tập và trong thực tiễn.
2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Đề tài được viết trong quá trình dạy học, rút ra một số kinh nghiệm từ công
tác giảng dạy tại trường THPT Số 1 SaPa
- Đối tượng áp dụng: Nghiên cứu đại trà cho học sinh bậc trung học phổ
thông lớp 10 của nhà trường.

Năm 1970 vận dụng quy luật phát hiện về sự chuyển hoá phương pháp
khoa học thành phương pháp dạy học Giáo sư Nguyễn Ngọc Quang đã chuyển
hoá phương pháp Grap toán học thành phương pháp dạy học thông qua sử lí sư
phạm.
3


Trong việc chuyển hoá phương pháp Grap toán học thành phương pháp
Grap dạy học chúng ta căn cứ và vận dụng tư tưởng cơ bản của lí thuyết Grap đó
là nguyên lí về cấu trúc Grap.
Grap bao gồm một tập hợp không rỗng E những yếu tố gọi là đỉnh và một
tập hợp những yếu tố gọi là cạnh. Mỗi yếu tố của A là một cặp (không xếp theo
thứ tự) những yếu tố rõ rệt của E.
Có thể phát biểu như sau: Grap là một tập hợp hữu hạn các điểm (gọi là
các đỉnh) tập hợp các đoạn đường cong hay thẳng gọi là cạnh. Trong đó các đỉnh
thường được kí hiệu là A,B,C…, đường nối hai đỉnh gọi là cạnh.
Dạy học là một hoạt động rất phức tạp. Lý thuyết Grap sẽ giúp giáo viên
quy hoạch được quá trình dạy học trong toàn bộ cũng như từng mặt hoạt động
của nó.
Áp dụng phương pháp Grap vào phương pháp dạy học ta có thể:
-Xây dựng Grap cho một nội dung dạy học, cho một khái niệm, một bài
toán hoá học.
-Dùng phương pháp Grap và tiếp cận phương pháp mođun vào lí luận để
giải bài toán hoá học.
- Dùng để thiết kế một quy trình công nghệ châo một bài toán hoá học
- Dùng Grap nội dung để dạy học trên lớp về hoá học hoặc xây dựng
phương án tối ưu cho chương trình môn học.
* Nguyên tắc cơ bản của việc xây dựng Grap nội dung:
Dựa vào nội dung dạy học (khái niệm, định luật học thuyết bài học) chọn
kiến thức chủ chốt (kiến thức cơ bản cần và đủ về cấu trúc ngữ nghĩa) đặt chúng

* Khó khăn:
- Chất lượng đầu vào còn thấp, kiến thức lớp dưới còn bị rỗng nhiều.
- Hóa học là bộ môn khoa học thực nghiệm tương đối khó nên các em có
tâm lý chung là “ sợ” và không thích bộ môn này
- Quá trình nhận thức và tiếp thu của học sinh còn chậm đặc biệt là các
em học sinh dân tộc người thiểu số ở các xã.
- Một bộ phận không nhỏ học sinh chưa thưc sự dành nhiều thời gian cho
việc tự học bài và chuẩn bị bài ở nhà.
- Cơ sở vật chất nhà trường còn chưa thực sự đảm bảo tốt cho quá trình
dạy và học ( thiếu phòng học phải học hai ca, đồ dùng dạy học bộ môn còn thiếu
đồng bộ...)
3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề.
* Bước 1: Xây dựng Grap thô.
- Giáo viên đưa ra các nội dung chính cơ bản dựa theo chuẩn kiến thức
chuẩn kỹ năng của bài học.
- Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài theo định hướng của giáo viên ( Cần lưu
giao bài phù hợp với năng lực của học sinh)
- Cùng học sinh liên kết các nội dung trong giờ học.
* Bước 2: Xây dựng Grap chi tiết trên cơ sở hướng đi từ grap thô
- Thực hiện các tiến trình bài giảng nhằm xây dựng đầy đủ cho grap chi
tiết.
* Bước 3:
- Tiến hành kiểm tra đánh giá sau khi áp dụng giảng dạy
- Rút kinh nghiệm, điều chỉnh sau khi áp dụng cho các tiết sau
Dưới đây tôi xin đơn cử một ví dụ:
Xây dựng nội dung bài giảng Clo (chương trình lớp 10 cơ bản) theo
phương pháp truyền thống và theo Grap
3.1. Nội dung bài giảng Clo (chương trình lớp 10 cơ bản) theo phương
pháp truyền thống được trình bày lần lượt như sau:
CLO

dẻo, tơ và cao su nhân tạo.
V. Điều chế:
-TPTN: Chất oxi hoá mạnh + HCl đặc
vd: MnO2 + 4HCl → MnCl2 + Cl2 + 2H2O
-TCN: Điện phân dung dịch NaCl bão hoà có màng ngăn
2NaCl + 2H2O → 2NaOH + H2 + Cl2
Chúng ta có thể xây dựng nội dung kiến thức theo phương pháp Grap như
sau:
3. 2. Xây dựng Grap cho nội dung bài dạy Clo (chương trình 10 cơ bản)
cho một giờ dạy.
a, Grap thô: Giới thiệu chung về bài Clo

6


Giới thiệu về clo

Cấu tạo phân tử clo

I, Tính chất vật lí

II, Tính chất hoá học

III, Trạng thái tự nhiên

IV, ứng dụng

V, Điều chế
b, Grap nội dung chi tiết


của M

-Trong phản ứng với kim loại và với
hidro Clo thể hiện tính oxi hoá mạnh

III, Trạng thái tự nhiên:
-Có hai đồng vị bền 35Cl, 37Cl
-Chỉ tồn tại ở dạng hợp chất

3, Tác dụng với nước:
H2O + Cl2o ↔ HCl-1 + HCl+1O
axit hipoclorơ
HClO axit yếu, có tính oxi hoá mạnh (của
Cl+)
→Nước Clo có tính tẩy màu

IV, Ứng dụng:
-Diệt trùng, tẩy trắng
-Sx HCl, dung môi hữu cơ chứa
clo…

V, Điều chế:
-TPTN: Chất oxi hoá mạnh + HCl đặc
vd: MnO2 + 4HCl → MnCl2 + Cl2 + 2H2O
-TCN: Điện phân dung dịch NaCl bão hoà có màng ngăn
2NaCl + 2H2O → 2NaOH + H2 + Cl2
Nhận xét:
- Để cho bài soạn và giảng hoàn thành và học sinh ghi chép dễ dàng, dễ
học thì giáo viên phải xây dựng hoặc định hướng ( học sinh khá) hoặc phát trước
cho học sinh( học sinh Tb và yếu) khung chứa các đỉnh của của grap chi tiết.

Lớp 10A4

10
0
0
0

9
1
0
4

8
3
4
1

7
2
1
1

6
2
1
2

5
0
1

dụng phương pháp grap thường xuyên có sự khác nhau rõ rệt. Trong năm học
vừa qua 2013 - 2014 giảng dạy ở trường tôi đã có số liệu kết quả cuối năm cụ
thể theo bảng sau:
Lớp
10A2
10A3

Mức độ áp Không
Kết quả học tập
dụng đề tài
khí lớp
Giỏi
khá
TB
học
Thường
Sôi nổi, 0%
5/33 hs 21/33 hs
xuyên
tích cực
15%
64%
ít hoặc không Trầm ít 0%
5/38 hs 26/38 hs
9

yếu

Kém


Hiện nay việc kiểm tra đánh giá học sinh thông qua hình thức kiểm tra
trắc nghiệm khách quan là chủ yếu, học sinh vận dụng phương pháp này để trình
bày suy luận của bài toán để có được cách giải ngắn gọn nhất, giải nhanh nhất.

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
10


1. Kết luận:
Trong quá trình giảng dạy nhiều năm tôi thấy việc liên kết các kiến thức với
nhau, dùng kiến thức này bổ trợ , xây dựng kiến thức mới ở nhiều học sinh còn
yếu. Đặc biệt với học sinh lớp 10 còn chưa quen, chưa hiểu hết ý nghĩa cách
trình bày nội dung các chương học của SGK mặc dù ở SGK lớp 8, 9 cũng đã có
sự liên kết nội dung kiến thức song chưa nhiều.
Phương pháp này không những đã xây dựng cho học sinh kiến thức mới
mà còn dạy học sinh cách liên kết kiến thức, ý nghĩa các phần học trước đó và
tạo động lục để học sinh tư duy tốt hơn.
Sáng kiến giúp giáo viên và học sinh biết sâu chuỗi các kiến thức, nâng thêm
tầng nhận thức cho học sinh. Trước đây chỉ là : Biết – Hiểu – Vận dụng, thì nay
đã thêm: Phân tích – Tổng hợp – Đánh giá.
Giúp học sinh biết vận dụng phương pháp này vào giải các bài tập hóa
học.Học sinh cũng có thể vận dụng phương pháp này để học tập các bộ môn
khác (sơ đồ tư duy)
Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên, tăng chất lượng môn
hóa học trong các kỳ thi.
Có khả năng ứng dụng và triển khai cho mọi học sinh cấp THPT trên toàn
tỉnh Lào Cai nói chung và học sinh trường THPT Số 1 Sapa nói riêng.
2. Kiến nghị, đề xuất
Vấn đề đổi mới phương pháp dạy học trong trường phổ thông đang là vấn đề
Bộ GD và ĐT hết sức quan tâm. Để dạy hóa học trong nhà trường phổ thông có

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Cương ,Những phương pháp dạy học hiện đại trong dạy học
hoá học - ĐH Sư Phạm ĐH Thái Nguyên
2. Nguyễn Cương. Phương pháp dạy học và thí nghiệm hoá học - NXB
Giáo dục Hà Nội.
3. Sách giáo khoa lớp 10 cơ bản. NXB Giáo dục.
4. Nguyễn Văn Thoại - Nguyễn Hữu Thạc. Chuyên đề bồi dưỡng hóa học
10 - Nhà xuất bản Đại học sư phạm
5. Nguyễn Phước Hòa Tân. Phương pháp giải toán hóa học - Nhà xuất
bản trẻ
6. Đào Hữu Vinh. Cơ sở lí thuyết hóa học phổ thông trung học - Nhà xuất
bản Hà Nội

13