Khoá luận tốt nghiệp

------o0o------

Nguyễn Thị Vân Oanh

Lời Cảm Ơn
Để hoàn thành khoá luận này, ngoài sự cố gắng của bản
thân tôi còn đợc sự hớng dẫn tận tình chu đáo và có phơng
pháp của thầy giáo Phạm Tuấn Vũ, sự góp ý chân tình của các
thầy cô giáo trong tổ văn học Việt Nam trung đại .
Xin đợc gửi lời cảm ơn tới tất cả quý thầy cô và các bạn.
Vinh, tháng 5 năm 2005

1


Khoá luận tốt nghiệp

------o0o------

Nguyễn Thị Vân Oanh

Mục lục
Trang

Chơng I: Những sự tơng đồng và những sự khác biệt của hình t-

1
4
4

20
21
22
24

số phận bi kịch của ngời phụ nữ
I. Số phận của ngời phụ nữ trong sự đấu tranh dành lại tình yêu
1. Những sự tơng đồng

24
24

2. Những sự khác biệt
II. Bi kịch tình yêu của ngời phụ nữ trong những mối quan hệ

25
29

phàm tục
1. Những sự tơng đồng
2. Những sự khác biệt
Chơng III: Những sự tơng đồng và những sự khác biệt của

29
30
33

nghệ thuật thể hiện hình tợng phụ nữ ở hai tác phẩm
1. Những sự tơng đồng
1.1. Dùng yếu tố kì lạ làm phơng tiện để ngợi ca những mối

37
39
39
41
48
51

Phần kết luận
Tài liệu tham khảo

Phần mở đầu
I. Lý do chọn đề tài

1. Trong lịch sử văn học Việt Nam trung đại nhất là ở những thế
kỷ đầu hình tợng ngời phụ nữ chiếm một địa vị quan trọng. Đó là những
ngời mẹ, ngời vợ, ngời chị, ngời em giàu tình thơng , giàu đức hi sinh,
chịu thơng chịu khó, luôn lấp lánh vẻ đẹp tâm hồn đáng quý dẫu bị hoàn
cảnh chiến tranh , số phận dập vùi. Nhắc tới điều ấy, khó có thể quên
những hình tợng phụ nữ đợc Nguyễn Dữ quan tâm thể hiện trong Truyền
kỳ mạn lục.

3


Khoá luận tốt nghiệp

------o0o------

Nguyễn Thị Vân Oanh




Khoá luận tốt nghiệp

------o0o------

Nguyễn Thị Vân Oanh

nét từ Tiễn đăng tân thoại . Tuy nhiên không phải Nguyễn Dữ tiếp thu
một cách thụ động mà ông tiếp thu một cách có sáng tạo, có lựa chọn, có
cân nhắc đặc biệt là trong việc thể hiện hình tợng phụ nữ. Nghiên cứu
hình tợng phụ nữ trong Truyền kỳ mạn lục và trong Tiễn đăng tân thoại
góp phần chỉ ra sự sáng tạo của Nguyễn Dữ.
3. Truyền kỳ mạn lục không chỉ có ảnh hởng sâu rộng trong thời
đại lúc bấy giờ mà cho đến tận ngày nay nó vẫn là một kiệt tác đợc mọi
ngời dân Việt Nam yêu thích. Trong chơng trình văn học phổ thông sách
văn học lớp 9 - tập 1 - phần văn học Việt Nam vẫn trích giảng Chuyện
ngời con gái Nam Xơng . Câu chuyện này cũng nói về phẩm chất tốt đẹp
và bi kịch của ngời phụ nữ. Vì vậy, thực hiện đề tài này để góp phần
giảng dạy tốt hơn tác phẩm Ngời con gái Nam Xơng.
Chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài này với mong muốn góp một
phần nhỏ vào việc khám phá giá trị văn học của tác phẩm Truyền kỳ mạn
lục - một tác phẩm đợc đánh giá là kiệt tác nớc Nam.
(1) Lời tựa này đợc chép trong bản cựu biên Truyền kỳ mạn lục - In năm Vĩnh
Thịnh thứ 8 (1912). Dẫn theo Tiễn đăng tân thoại và Truyền kỳ mạn lục. NXB
Văn học - 1999 - Tr 204
II. Mục đích yêu cầu

Trong khuôn khổ một khoá luận, chúng tôi nhằm chỉ ra những sự
tơng đồng, những sự khác biệt về nội dung và nghệ thuật biểu hiện hình

tôi có thể khẳng định thêm những phẩm chất của ngời phụ nữ trong
Truyền kỳ mạn lục.
(1) Văn học Việt Nam từ thế kỷ X đến thế kỷ XVIII - NXBGD Hà Nội, 1989
(2), (3 ) Nguyễn Phạm Hùng - Tạp chí Văn học số 2/1987

Trong bài viết, "Về mối quan hệ giữa Tiễn đăng tân thoại và
Truyền kỳ mạn lục" (1) Phạm Tú Châu cũng nói rõ về "Sự tiếp thu có lựa
chọn, có cân nhắc trớc Tiễn đăng tân thoại " (2) là những gợi ý cho ngời
làm khoá luận tìm tòi để có những so sánh về nhân vật phụ nữ trong
Truyền kỳ mạn lục với nhân vật phụ nữ trong Tiễn đăng tân thoại của Cù
Hựu.
Gần đây, Trần ích Nguyên - nhà nghiên cứu Đài Loan đã cho ra
đời cuốn sách : "Nghiên cứu so sánh Tiễn đăng tân thoại và Truyền kỳ
mạn lục" trong đó mở ra nhiều suy nghĩ mới về Truyền kỳ mạn lục. Cuốn

6


Khoá luận tốt nghiệp

------o0o------

Nguyễn Thị Vân Oanh

sách so sánh hầu hết các mặt giữa hai thiên truyện từ chủ đề, kết cấu cho
đến nhân vật. Cuốn sách ghi :" Nghiên cứu so sánh Tiễn đăng tân thoại
và Truyền kỳ mạn lục là một vấn đề không thể xem nhẹ trong nghiên cứu
so sánh văn học Việt Trung; mà việc ấy lại là một khâu không thể
thiếu trong nghiên cứu văn học Đông á" (3).
Trong nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả từ xa đến nay


Ngoài phần mở đầu và kết luận, khoá luận gồm có 3 chơng :
Chơng I : Những sự tơng đồng và những sự khác biệt của hình tợng ngời
phụ nữ ở hai tác phẩm trong thể hiện chủ đề tình yêu.
Chơng II: Những sự tơng đồng và những sự khác biệt trong số phận bi
kịch của ngời phụ nữ.
Chơng III : Những sự tơng đồng và những sự khác biệt ở nghệ thuật thể
hiện hình tợng trong hai tác phẩm.

phần nội dung chính

Chơng I

Những sự tơng đồng và những sự khác biệt
của hình tợng ngời phụ nữ ở hai tác phẩm trong

8


Khoá luận tốt nghiệp

------o0o------

Nguyễn Thị Vân Oanh

thể hiện chủ đề tình yêu

Những sự tơng đồng và những sự khác biệt ở hình tợng phụ nữ
trong việc thể hiện chủ đề tình yêu sẽ đợc tìm hiểu ở các phần sau :
I. Phụ nữ, một loại nhân vật chính thể hiện chủ

Nguyễn Thị Vân Oanh

phúc ấy thật mong manh, nó tồn tại chẳng đợc bao lâu, chỉ một thời gian
ngắn nếm đủ nỗi vui buồn sớng khổ rồi tình yêu rơi vào bi kịch tan vỡ. Bi
kịch đau thơng chủ yếu rơi vào ngời phụ nữ. Chỉ có một số cặp trai gái
yêu nhau bằng tình yêu chân chính, thuỷ chung, đợc cuộc đời ủng hộ thì
mới có đợc hạnh phúc trọn vẹn nh trong "Tiễn đăng tân thoại" là Liên
Phơng lâu ký và Vị đờng kỳ ngộ ký, ở "Truyền kỳ mạn lục" là quan Thái
Thú họ Trịnh với cô vợ họ Dơng trong Chuyện đối tụng ở Long Cung, D
Nhuận Chi với Thuý Tiêu trong Thuý Tiêu truyện .
Rõ ràng những bi kịch tình yêu này chủ yếu do hiện thực nhiễu nhơng loạn lạc, chính trị thối nát, chiến tranh kéo dài liên miên. Hai tác giả
muốn thông qua ngòi bút hiện thực và lãng mãn ca ngợi những phẩm
chất cao đẹp của tình yêu vừa muốn phê phán những mối quan hệ bất
chính khác.
2. Những sự khác biệt
Những nhân vật trong "Truyền kỳ mạn lục" phong phú hơn, đa
dạng hơn, có cả những tay lái buôn, những nhà s vào chùa mà vẫn say mê
ngây ngất vì tình ... hơn trong Tiễn đăng tân thoại .
Nhân vật nữ trong "Truyền kỳ mạn lục" chủ yếu là những cô gái
trẻ đẹp, công dung ngôn hạnh nh Nhị Khanh (Khoái Châu nghĩa phụ
truyện), Thuý Tiêu (Thuý Tiêu truyện), Vũ Thị Thiết (Nam Xơng nữ tử
lục ) ... ngoài ra cũng có những u hồn, thác oan hiện về nh Nhị Khanh
(Mộc miên thụ truyện ), cô gái họ Hồ (Xơng Giang yêu quái lục) ... và
thêm một loại nữa đó là những nguyệt quái yêu hoa nh Liễu Nh Nơng,
Đào Hồng Nơng (Tây Viên kỳ ngộ ký) do cây đào cây liễu hoá thành, một
loại nhân vật nữ đầy cá tính nh Đào Hàn Than (Đào Thị nghiệp oan
ký) ... nh trong "Tiễn đăng tân thoại".

10


hiện thực ấy, những chàng trai cô gái ở đây không còn tự giam mình
trong vòng kìm kẹp của lễ nghĩa giáo điều phong kiến nữa mà đã giám vợt qua tất cả để đến với tình yêu tự do tự nguyện. Cái quan niệm "nam nữ
thụ thụ bất thân" (nam nữ đi qua phòng nhau mà liếc vào cũng là "bất
nhã" nam nữ không đợc chạm vào thân thể nhau dù chỉ là chạm bàn tay)

11


Khoá luận tốt nghiệp

------o0o------

Nguyễn Thị Vân Oanh

đâu có còn giá trị đối với hai chị em Lan Anh, Huệ Anh (Liên Phơng lâu
ký). Ngời xa hẳn sẽ ngỡ ngàng trớc hành động "thả giấy du đầu buộc cái
sọt" để chàng Trịnh Sinh ngồi vào mà kéo lên lầu cho thoả nỗi quyến
luyến. Không phải hai cô gái tài sắc này không biết đến lễ nghĩa mà làm
nh vậy. Các nàng ý thức đợc rằng "... hoa xuân trăng thu có thì, để phí
hoài thật đáng thơng tâm ..." vì thế dù biết là có tội các nàng vẫn giấu
diếm cha mẹ để lén lút gặp gỡ với Trịnh Sinh. Mãi đến khi chuyện có
nguy cơ vỡ lỡ họ mới vội tha chuyện với mẹ cha, lúc ấy hai bên đành
phải đồng ý . Có ngời cho rằng đây là hành động "nổi loạn" trong t tởng,
là sự đánh dấu cho một bớc tiến mới của lớp trẻ thời phong kiến. Hai cô
gái này đã làm trái lễ giáo phong kiến, làm thay đổi số phận của ngời phụ
nữ xa khiến cả những cô gái thời nay vẫn còn phải ngỡ ngàng.
Một dẫn chứng nữa là cô con gái ông chủ quán rợu trong Vị đờng
kỳ ngộ ký chỉ một lần nhìn thấy chàng họ Vơng mà đã ốm tơng t rồi cơng
quyết chỉ lấy chàng . Khi biết chàng sắp qua đờng ấy thì tự nhận với cha
" lang quân con sắp tới ...". Mới nhìn qua thì ta chỉ thấy đây là một câu

của những câu chuyện tình yêu xa là cha mẹ hai bên hẹn ớc rồi đến tuổi
phù hợp định ngày cới hỏi, mà mối tình của Trọng Quỳ và Nhị Khanh lại
hoàn toàn khác. Họ yêu mến nhau vì tài vì sắc, không cần biết cha mẹ có ng
ý hay không. Tình yêu chân chính xuất phát từ sự rung động của hai con
tim, họ tự nguyện gắn bó với nhau và nên nghĩa vợ chồng.
Cũng có trờng hợp tình cảm của hai ngời lại xuất phát từ mối
duyên tình cờ nh nàng Thuý Tiêu với chàng D Nhuận Chi, Thuý Tiêu đợc
Nguyễn Trung Ngạn tặng cho D Nhuận Chi và họ cùng thật lòng thơng
yêu nhau không theo lễ nghĩa giáo điều phong kiến họ gắn bó cùng nhau
đến suốt cả cuộc đời.
1.2. Tình yêu thuỷ chung son sắt
Tình yêu xuất phát từ trái tim bao giờ cũng là tình yêu đích thực,
những ngời lấy nhau vì tình yêu bao giờ cũng có hạnh phúc và họ luôn
giữ trọn lòng thuỷ chung son sắt. Hạnh phúc gia đình phụ thuộc vào lòng
thuỷ chung vì thế trong cuộc sống, lòng thuỷ chung vô cùng quý giá,
thiêng liêng. Truyền kỳ mạn lục miêu tả các cặp trai gái vợt qua bao thử
thách sóng gió cuộc đời đầy khó khăn, vất vả nhng họ vẫn thơng yêu
nhau, vẫn quyết tâm giữ gìn tình yêu đó.
Trong Tiễn đăng tân thoại, Cù Hựu ca ngợi những mối tình thuỷ
chung, những tấm lòng đẹp đẽ. Tấm gơng thuỷ chung son sắt nhất phải
kể đến nàng ái Khanh vợ của chàng trai họ Triệu. ái Khanh kết duyên

13


Khoá luận tốt nghiệp

------o0o------

Nguyễn Thị Vân Oanh



Khoá luận tốt nghiệp

------o0o------

Nguyễn Thị Vân Oanh

và chàng Kim Định "qua lại vùng hai con sông Trờng Giang và Hoài Hà,
trải bao gian nguy hiểm trở, năm này qua năm khác, túi đẫy đã cạn kiệt
song tấm lòng ấy cha khi nào phai nhạt". Qua những nỗi gian truân của
tình yêu càng quyết tâm mãnh liệt và ý chí mạnh mẽ đến nhờng nào.
Thời gian dài đằng đẵng , chặng đờng xa tít tắp vẫn không làm chàng
chùn bớc, chàng " đi trên cỏ, ngủ trên sơng, ăn mày mọi ngời" cứ thế lần
từng bớc tìm vợ. Dờng nh, trời đất đã chứng nhận cho tình yêu cuồng
nhiệt của chàng Kim Định. Nếu nh không có tấm lòng thuỷ chung son
sắt, vì ngời vợ đáng thơng thì làm sao chàng có thể vợt qua đợc ngàn vạn
dặm đờng gian nan khốc liệt đầy thử thách kia. Họ phải trải qua những
tháng ngày " gần nhau trong gang tấc mà mặt xa cách mặt ". Một ngời
trong cung cấm, một ngời dới cửa quan , tuy cùng một nhà nhng chẳng
bao giờ đợc gặp mặt nhau dù lòng tràn ngập nhớ thơng sau những ngày
xa cách. Nhng cả hai vẫn kiên nhẫn chờ đợi, Kim Định lại nghĩ ra cách
viết thơ tháo cổ áo câu băng vải đỏ bỏ thơ vào đó rồi khâu lại gửi cho
nàng Thuý Thuý .Thuý Thuý cũng vịnh lại một bài rồi bằng cách ấy mà
gửi đến cho Kim Định. Thuý Thuý không vì cuộc sống vơng giả giàu
sang nơi lầu son gác tía mà quên đi ngời chồng cũ. Họ làm mọi cách mà
vẫn không đến đợc với nhau. Họ hẹn cái nhau bằng cái chết để sang thế
giới bên kia gặp nhau. Tình yêu của đôi trai gái thật là keo sơn, gắn bó.
Dù cách biệt nhng họ vẫn một lòng hớng về nhau, một lòng giữ trọn
niềm tin, lòng thuỷ chung. Họ mong muốn khi chết hai ngời mộ đợc đắp

chồng vũ phu tàn tệ của nàng với Đỗ Tam, một tên lái buôn hiếu sắc. Nhị
Khanh thờng răn chồng: những ngời lái buôn phần nhiều là giảo quyệt,
đừng nên chơi thân với họ. Ngời chồng không nghe. Sau vì lừa nên thua
bạc, y đã bán nàng cho Đỗ Tam. Liệu cơ không thoát khỏi, nàng giả vờ
nói với chồng những lời từ biệt, rồi ôm con khóc rằng: Cha con bạc tình,
mẹ đau buồn lắm. Biệt ly là việc thờng thiên hạ, một cái chết với mẹ có
khó khăn gì. Nhng mẹ chỉ nghĩ thơng các con thôi. Đau đớn uất hận, để
giữ trọn lòng trinh bạch của ngời phụ nữ Nhị Khanh tìm đến cái chết.
Không ham muốn giàu sang quyền lực, một lòng thờ chồng nuôi dạy các
con. Về sau, vì thơng bầy con nhỏ và ngời chồng biết hối hận, nàng hiện
về khuyên chồng ăn ở nhân đức, bền chí nuôi con để sau này hớng theo
cờ nghĩa của vị Chân nhân họ Lê. Nổi bật lên tính cách của một con ngời
chung thuỷ. Qua nhiều cảnh ngộ tính cách ấy ngày càng rõ nét. Trong xã
hội cũ, một ngời con gái có nhan sắc, sống nhờ ở nhà ngời, chờ chồng
trên sáu năm trời mà vẫn giữ giá trong tiết sạch, thật không dễ. Nhng Nhị
Khanh có thể chờ chồng trong cảnh bơ vơ trơ trọi, giữa những lời

16


Khoá luận tốt nghiệp

------o0o------

Nguyễn Thị Vân Oanh

giăng gió cợt trêu, chứ nàng không chịu nổi sự phụ bạc của chồng. Nàng
tự vẫn vì theo quan niệm của nàng thì không có con đờng nào khác. Cái
chết trở thành tất yếu trong sự phát triển tính cách của nàng, trong hoàn
cảnh của nàng nhng chết đi mà thơng nhớ vẫn khôn nguôi. Cho nên, khi


Nguyễn Thị Vân Oanh

chàng trở nên mù quáng. Chàng nghĩ rằng vợ mình đã ngoại tình. Thế là
chàng ruồng rẫy đánh đuổi nàng đi, không chịu nghe những lời nàng nói.
Với nỗi oan ức đó nàng đã gieo mình xuống sông tự tử để chứng tỏ cho
tấm lòng trong sạch của mình.
Cái chết của Vũ Nơng gây cho ngời đọc nhiều thơng tiếc, thơng
cho ngời phụ nữ đức hạnh phải chết oan, tiếc cho kiếp đời ngắn ngủi của
ngời con gái đảm đang chung thuỷ. Bên cạnh đó còn giận Trơng Sinh,
truyện không phải không có hé mở khả năng tránh đợc tấm thảm kịch bi
thơng của Vũ Nơng. Nhng thật đáng tiếc Trơng Sinh không tận dụng đợc
các cơ hội đó. Có thể nói, đây là tài kể chuyện xuất sắc của tác giả, đã
kết rồi mở gây đợc nhiều chú ý cho ngời đọc. Truyền kỳ mạn lục đã làm
xúc động lòng biết bao thế hệ tình cảm thuỷ chung là ánh sáng toả sáng
mãi và chủ yếu đợc bộc lộ từ ngời phụ nữ cũng vì hoàn cảnh lúc bấy giờ
ngời phụ nữ phải chịu nhiều bất hạnh nhất và trong đau khổ thì phẩm
chất con ngời càng ngời sáng hơn. Đây chính là nét đẹp truyền thống của
ngời phụ nữ Việt Nam. Xây dựng nhân vật Vũ Nơng, Nguyễn Dữ không
chỉ dừng lại để khẳng định phẩm chất của nàng mà ông đã mợn yếu tố kỳ
lạ, hoang đờng để khẳng định trọn vẹn thêm đức hạnh của nàng. Nguyễn
Dữ đã tạo dựng một không gian mới, một thế giới mới cho nhân vật tồn
tại. Đó là thế giới của vua biển Nam Hải nơi Vũ Nơng sống sau khi gieo
mình xuống sông mà chết. Đó là nơi bù đắp những mất mát thiệt thòi
của nàng ở chốn trần gian. Đây phải chăng là bớc tiếp nối của nghệ thuật
tợng trng Phơng Đông nh một hình ảnh có hậu để ám chỉ sự oan khuất
của Vũ Nơng đã đợc hoá giải. Vũ Nơng đã sống lại bởi tình thơng yêu
của tác giả, Nguyễn Dữ đâu an lòng khi chứng kiến cái chết oan khốc
của nhân vật mà mình yêu thơng. Hết sức thơng cảm với số phận của Vũ
Nơng và cũng đề cao phẩm hạnh của nàng, tác giả không để cho Vũ Nơng làm mồi cho cá tôm, và làm cơm cho diều quạ mà để cho nàng

cho rằng nàng sống lại trong thế giới khác thế giới huyền ảo của lòng
mong ớc nhng tác giả không thể để nàng quay trở lại và sống hạnh phúc
trong thế giới thực. Qua đó Nguyễn Dữ cũng muốn khẳng định hạnh
phúc của Vũ Nơng và của ngời phụ nữ trong xã hội loạn lạc đó chỉ có đợc trong mơ, và ông bộc lộ cái nhìn tiến bộ và niềm tin tởng của ông về
ngời phụ nữ. Thái độ này thể hiện ngay trong lời bình cuối Chuyện ngời
nghĩa phụ ở Khoái Châu: "Than ôi, ngời con gái có ba đạo theo, theo
chồng là một. Nàng Nhị Khanh chết có quả là đã theo chồng không ? Tha rằng không. Lời xa bảo theo là theo chính nghĩa chứ không theo tà dục.
Chết hợp với nghĩa có hại gì cho cái đạo theo. Theo nghĩa tức là theo

19


Khoá luận tốt nghiệp

------o0o------

Nguyễn Thị Vân Oanh

chồng đó. Có ngời vợ nh thế mà để cho phải hàm oan, Trọng Quỳ thật là
tuồng chó lợn..." đó là tiếng nói bênh vực ngời phụ nữ một cách chính
đáng.
2. Những sự khác biệt
Cái khác trong t tởng của Nguyễn Dữ so với Cù Hữu là ngoài thể
hiện nỗi bất bình trớc hiện thực, Nguyễn Dữ còn bày tỏ lòng yêu nớc,
ngoài phê phán xã hội loạn li, còn phê phán cuộc chiến tranh xâm lợc của
giặc Minh từ Phơng Bắc. Chính sự khác biệt này làm cho Truyền kỳ mạn
lục không bị lẫn với văn học của bất cứ nớc nào mà khi đọc lên ngời ta
nhận ra ngay đó là tác phẩm của nhà văn Việt Nam.
Đến Nguyễn Dữ có một bớc tiến mới đó là tình yêu không chỉ đơn
thuần là sự gắn bó nam nữ mà trong thời buổi có chiến tranh tình yêu còn

dân tộc... Những cái cao đẹp, tích cực, tiến bộ thể hiện rực rỡ ở những
con ngời khổ đau, bé nhỏ nh Đào Hàn Than, Vũ Thị Thiết, Thuý Tiêu, Lệ
Nơng,... trong đau đớn, vùi dập vẫn bừng cháy niềm khao khát khôn
nguôi về hạnh phúc, tình yêu, lẽ công bằng, về quyền đợc sống, đợc hởng
thụ và hiến dâng. Nguyễn Dữ với Truyền kỳ mạn lục đã mở đầu một cách
đích thực khuynh hớng văn học nêu cao tinh thần dân tộc qua việc ngợi
ca khẳng định con ngời nhất là ngời phụ nữ bình thờng. Nguyễn Dữ là
tiền bối của những thế hệ nhà văn nh: Nguyễn Du, Hồ Xuân Hơng, Đoàn
Thị Điểm... bằng sáng tác của mình ngợi ca và khẳng định ngời phụ nữ.
Với sáng tác nghệ thuật u tú của mình họ thể hiện rực rỡ lòng yêu nớc,
tinh thần dân tộc.
Trong Truyền kỳ mạn lục, mâu thuẫn gay gắt giữa dân tộc mà
phẩm chất, tinh thần của nó đợc thể hiện chủ yếu qua số phận ngời phụ
nữ và phần nào ở trí thức tiến bộ, đối với mọi thế lực phản động, tàn bạo
của chế độ phong kiến trong bớc đầu khủng hoảng.
2.2. Tấm lòng yêu nớc, ý thức dân tộc
Lòng yêu nớc là một truyền thống quý báu của dân tộc ta. Trong
mọi thời điểm con ngời đều có thể bộc lộ lòng yêu nớc. Có nhiều phơng
diện để biểu hiện lòng yêu nớc khác nhau. Khi đất nớc yên bình lòng yêu
nớc là sự tôn kính bề trên, là mong muốn góp phần xây dựng đất nớc
phồn vinh thịnh trị. Khi đất nớc loạn lạc, yêu nớc là mong muốn đánh
dẹp thù trong giặc ngoài, bảo vệ vùng đất của dân tộc.
Trong Truyền kỳ mạn lục lòng yêu nớc của tác giả thể hiện rất rõ.
Đó chính là lòng căm thù giặc, là ý chí quyết tâm đánh đuổi giết giặc để
bảo vệ tình yêu, là ý thức về chủ quyền dân tộc, là tình cảm xót thơng ng-

21


Khoá luận tốt nghiệp

khi ông viết về tình yêu, thấp thoáng sau những câu chuyện tình yêu li kỳ
có nỗi lòng yêu nớc của tác giả.

22


Khoá luận tốt nghiệp

------o0o------

Nguyễn Thị Vân Oanh

Chơng II

Những sự tơng đồng và những sự khác biệt trong số
phận bi kịch của hình tợng ngời phụ nữ
Trong xã hội đầy rẫy sự bất công, văn học chính là tấm gơng phản
chiếu cuộc đời đau khổ số phận bi kịch của ngời phụ nữ bằng những
dòng văn đẫm nớc mắt. Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ là một tác
phẩm nh vậy.
I. Số phận của ngời phụ nữ trong sự đấu tranh
giành lại tình yêu

1. Những sự tơng đồng
Trong tác phẩm này số phận của ngời phụ nữ (Kim Hoa, Kim Tiên
và Chức nữ) thờng mang tính bi kịch. Cả Cù Hựu và Nguyễn Dữ đều

23



của con ngời, trong buổi xế chiều của lịch sử chế độ phong kiến Việt
Nam thời trung đại, khi mà những vấn đề phân biệt nội bộ gay gắt cũng

24


Khoá luận tốt nghiệp

------o0o------

Nguyễn Thị Vân Oanh

nh chiều hớng suy thoái không tránh khỏi đang treo lên đầu giai cấp
thống trị.
Trong Truyền kỳ mạn lục, cái chết đeo đuổi hầu hết những ngời
phụ nữ. Dờng nh đó là giải pháp cuối cùng, phổ biến của hai tác giả khi
giải quyết vấn đề tự do hạnh phúc. Đó là sự bế tắc đến cùng cực của hai
tác giả trớc vấn đề con ngời, đặc biệt là số phận của ngời phụ nữ trong xã
hội đó. Trong tác phẩm của hai tác giả rất ít số phận ngời phụ nữ đợc tốt
đẹp, và hầu nh cũng không có một hứa hẹn tơi sáng nào.
2. Những sự khác biệt
Trong Tiễn đăng tân thoại của Cù Hựu con ngời khi đã yêu sẽ tốt
đẹp hơn. Họ không chỉ tự do tự nguyện trong chuyện tình cảm mà khi bị
áp bức, bị cớp mất tình yêu còn dám đứng lên đấu tranh để giành lại tình
yêu cho dù kẻ thù có thế lực lớn mạnh đến mức nào. Mối tình giữa Thuý
Thuý và Kim Định đã trải qua bao khó khăn trở ngại nhng cản trở lớn
nhất đối với họ chính là tớng quân họ Lý - một kẻ đầy quyền uy binh lực
trong tay. Chính hắn là kẻ đã cớp mất Thúy Thuý từ tay Kim Định đa
nàng về ép làm vợ. Nếu là một kẻ tôi đòi tầm thờng Kim Định đành chịu
mất vợ. Thuý Thúy cam phận làm vợ Lý tớng quân nhng đôi trai gái này