BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

PHẠM XUÂN HÙNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ
CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN NGHI XUÂN TỈNH HÀ TĨNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


2

NGHỆ AN - 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

PHẠM XUÂN HÙNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ
CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN NGHI XUÂN TỈNH HÀ TĨNH

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05


tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong nhận được sự góp ý, gúp đỡ của các
thầy, cô giáo và bạn đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
Nghệ An, tháng 9 năm 2013


6
Phạm Xuân Hùng


MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU.............................................................................................................13
1. Lý do chọn đề tài.........................................................................................13
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................17
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu...........................................................17
4. Giả thuyết khoa học.....................................................................................18
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu...............................................................18
6. Phương pháp nghiên cứu..............................................................................18
7. Những đóng góp của luận văn....................................................................18
8. Cấu trúc của luận văn..................................................................................19
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI..........................................................................20
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề.......................................................................20
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài...............................................................20
1.1.2. Các nghiên cứu ở trong nước.................................................................21
1.2. Một số khái niệm cơ bản.........................................................................22
1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục và quản lý nhà trường..............................22
1.2.1.2. Quản lý giáo dục..................................................................................25
1.2.1.3. Quản lý nhà trường.............................................................................27

2.3.3. Quản lý giờ dạy, bài soạn và công tác thăm lớp dự giờ...................66
2.3.4. Quản lý công tác sắp xếp thời khoá biểu.............................................69
2.3.5. Quản lý công tác sinh hoạt tổ chuyên môn...........................................69
2.3.6. Quản lý đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá..............71
2.3.7. Quản lý môi trường dạy học.................................................................72
2.4. Đánh giá chung về thực trạng hoạt động dạy học ở các trường THCS
huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.......................................................................73
2.4.1. Những ưu điểm......................................................................................73
2.4.2. Những tồn tại..........................................................................................74
2.4.3. Nguyên nhân của những tồn tại............................................................76
Kết luận chương 2............................................................................................76
Chương 3
MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG
HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN NGHI XUÂN, TỈNH HÀ TĨNH............................................................78
3.1. Nguyên tắc xác định giải pháp.................................................................78
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu.....................................................78
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn.....................................................78
3.1.3. Nguyên tắc bảo đảm tính toàn diện và hệ thống..............................79
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả.....................................................79
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi........................................................79
3.2. Các giải pháp..............................................................................................80
3.2.1. Tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, phẩm chất đạo đức, lối
sống cho giáo viên, học sinh.............................................................................80
3.2.2. Tăng cường quản lý hoạt động dạy học của các nhà trường...........82
3.2.3. Tăng cường cơ sở vật chất-thiết bị và các điều kiện đảm bảo hoạt
động dạy học trong các nhà trường...............................................................92
3.2.4. Đẩy mạnh công tác xã hội hoá giáo dục..............................................94
3.2.5. Đẩy mạnh việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới
công tác kiểm tra, đánh giá..............................................................................97

Chính phủ

CSVC

Cơ sở vật chất

CT

Chỉ thị

GD - ĐT

Giáo dục và Đào tạo

GDHN

Giáo dục hướng nghiệp

GDTX

Giáo dục thường xuyên

GV

Giáo viên

HĐND

Hội đồng nhân dân


Thông tư

TU

Tỉnh uỷ

TW

Trung ương

UBND

Uỷ ban nhân dân


11


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1. Thống kê số lượng trường, lớp và học sinh THCS
huyện Nghi Xuân..............................................................................................47
Bảng 2.2. Tổng hợp tình hình cơ sở vật chất các trường THCS.................48
Bảng 2.3. Thống kê các phòng học chức năng..............................................48
Bảng 2.4. Thống kê thư viện, thiết bị dạy học..............................................50
Bảng 2.5. Thống kê giáo viên theo môn học...................................................55
Bảng 2.6. Thống kê nhân viên các trường THCS...........................................58
Bảng 2.7. Tổng hợp kết quả Tuyển sinh vào lớp 10 THPT..........................63
Bảng 3.1. Kết quả thăm dò tính cần thiết, tính khả thi
của các giải pháp đề xuất ............................................................................121



14
những tiến bộ khoa học - công nghệ và củng cố quốc phòng, an ninh. Coi
trọng cả ba mặt: mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và phát huy hiệu
quả. Thực hiện giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nghiên cứu khoa
học, lý luận gắn với thực tế, học đi đôi với hành, nhà trường gắn liền với
gia đình và xã hội. Thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục và đào tạo.
Tạo điều kiện để ai cũng được học hành. Người nghèo được nhà nước và
cộng đồng giúp đỡ để học tập. Bảo đảm điều kiện cho những người học
giỏi phát triển tài nǎng” [6].
Quan điểm này tiế p tụ c đượ c khẳ ng đị nh trong Nghị quyế t Đạ i hộ i
Đả ng toà n quố c lầ n thứ XI củ a Đả ng: “Thực hiện đồng bộ các giải pháp
phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo. Đổi mới chương
trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo
hướng hiện đại; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng
giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối
sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý
thức trách nhiệm xã hội. Xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đáp
ứng yêu cầu về chất lượng. Đề cao trách nhiệm của gia đình và xã hội
phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong giáo dục thế hệ trẻ. Tiếp tục phát
triển và nâng cấp cơ sở vật chất, kỹ thuật cho các cơ sở giáo dục, đào tạo.
Đầu tư hợp lý, có hiệu quả xây dựng một số cơ sở giáo dục, đào tạo đạt
trình độ quốc tế... .” [11].
Điều 16 của Luật giáo dục thông qua ngày 14 tháng 6 năm 2005 về Vai
trò và trách nhiệm của cán bộ quản lý giáo dục:
Cán bộ quản lý giáo dục giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức, quản
lý, điều hành các hoạt động giáo dục.
Cán bộ quản lý giáo dục phải không ngừng học tập, rèn luyện, nâng
cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, năng lực quản lý và trách

cầu đổi mới chương trình phổ thông, tốc độ xây dựng trường chuẩn quốc gia
chậm, tỉ lệ trường đạt chuẩn quốc gia còn thấp (3/11 trường, tỷ lệ 27.2%),
chất lượng giáo dục toàn diện chưa cao...


17
Đây là những vấn đề mà lãnh đạo huyện và các nhà quản lý giáo dục
đang hết sức quan tâm. Trên thực tế, từ trước đến nay chưa có công trình khoa
học nào đi sâu nghiên cứu về quản lý chất lượng hoạt động dạy học ở các
trường trung học cơ sở một cách quy mô và hệ thống trên địa bàn huyện Nghi
Xuân. Vì thế, việc việc nghiên cứu đưa ra các giải pháp quản lý nhằm nâng
cao chất lượng hoạt động dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Nghi
Xuân nói riêng, phát triển giáo dục và đào tạo huyện Nghi Xuân nói chung
trong giai đoạn hiện nay có một ý nghĩa quan trọng và cần thiết, đồng thời
mang tính khả thi cao. Là một chuyên viên bậc trung học cơ sở bản thân luôn
quan tâm, trăn trở để tìm ra những biện pháp, giải pháp cụ thể để cùng với
lãnh đạo ngành, ban giám hiệu các nhà trường THCS giải quyết tốt vấn đề
chất lượng hoạt động dạy học, góp phần đưa ngành giáo dục huyện nhà ngày
càng phát triển.
Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu của
mình là: "Một số giải pháp quản lý chất lượng hoạt động dạy học ở các
trường Trung học cơ sở huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh".
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số giải pháp quản lý chất lượng hoạt động dạy học ở các
trường trung học cơ sở huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, nhằm nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện của các trường trung học cơ sở trên địa bàn.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý chất lượng hoạt động dạy
học ở trường THCS.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Một số giải pháp quản lý chất lượng hoạt

các trường Trung học cơ sở huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh


19
- Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho những trường trung học cơ sở
của các huyện có thực trạng tương tự.
- Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho học viên cao học và sinh viên
ngành quản lý giáo dục.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm
3 chương:
Chương1: Cơ sở lý luận của đề tài
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý chất lượng hoạt động dạy học ở
các trường THCS huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh
Chương 3: Một số giải pháp quản lý chất lượng hoạt động dạy học ở
các trường THCS huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh.


20
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
Trong quá trình phát triển của mọi quốc gia, dân tộc, quản lý là một vấn
đề đặc biệt quan tâm: Tổng kết thực tiễn, đúc rút kinh nghiệm tìm ra quy luật
vận động và các nguyên tắc hoạt động của nó để tìm ra phương pháp quản lý
có hiệu quả. Trong lĩnh vực GD-ĐT, quản lý là nhân tố giữ vai trò quan trọng
trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục, trong đó, các biện pháp quản lý hoạt
động dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục luôn là vấn đề được nhiều
người quan tâm.

các nước trong khu vực và thế giới. Các thành tựu nghiên cứu giáo dục đã
thừa nhận quản lý giáo dục là nhân tốt then chốt đảm bảo sự thành công của
phát triển giáo dục. Các tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc
Bảo với nghiên cứu quản lý giáo dục lấy đổi mới giáo dục làm điểm xuất phát
và là điểm tựa cơ bản để gợi mở tư duy và cách làm mới đối với sự nghiệp
phát triển giáo dục nước ta.
Các tác giả Trần Kiểm, Nguyễn Xuân Thức đã có giáo trình đại cương
khoa học quản lý và quản lý giáo dục cung cấp những kiến thức cơ bản nhận
dạng về khoa học quản lý, khoa học quản lý giáo dục và những tri thức nền
tảng để tiếp thu những kiến thức khoa học quản lý chuyên sâu.
Những năm gần đây, xuất hiện ngày càng nhiều các luận văn thạc sĩ
nghiên cứu đề tài quản lý hoạt động dạy học của cán bộ quản lý các trường phổ
thông như:
"Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học của giáo viên trung học cơ
sở huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An" của tác giả Phạm Sơn Hà (2007).
"Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy
học ở các trường trung học cơ sở huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp" của tác
giả Nguyễn Văn Cường (2009).


22
"Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy
học ở các trường trung học cơ sở huyện Như Xuân, tỉnh Thanh Hoá" của tác
giả Vũ Đình Đăng (2010).
Trên địa bàn huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh đã có các luận văn thạc sĩ
nghiên cứu về quản lý giáo dục như:
"Xây dựng quy hoạch phát triển giáo dục tiểu học và trung học cơ sở
huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2010" của tác giả Hà Hùng Việt (2004).
"Một số biện pháp quản lý chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên trung học
cơ sở huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh" của tác giả Nguyễn Hải Nam (2006).

Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trong các
hoạt động con người. Quản lý đúng tức là con người đã nhận thức được quy
luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt được những thành công to lớn [20, tr.11].
Xuất phát từ những góc độ nghiên cứu khác nhau, rất nhiều học giả
trong và ngoài nước đã đưa ra giải thích không giống nhau về quản lý. Cho
đến nay, vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về quản lý. Đặc biệt là kể từ
thế kỷ XXI, các quan niệm về quản lý lại càng phong phú. Các trường phái
quản lý học đã đưa ra những định nghĩa về quản lý như sau:
F. Tailor (người Mỹ): "Làm quản lý là bạn phải biết rõ: muốn người
khác làm việc gì và hãy chú ý đến cách tốt nhất, kinh tế nhất mà họ làm ".
H. Fayol (người Pháp): "Quản lý là sự dự đoán và lập kế hoạch, tổ
chức, điều kiển, phối hợp và cuối cùng là kiểm tra”.
Massaakiimai (người Nhật): "Quản lý trong việc ủng hộ và khuyến
khích các nỗ lực của đối tượng để cái tiến quy trình làm việc, chú trọng đến:
kỷ luật, quản lý thời gian, phát triển tay nghề, tinh thần trong lao động và sự
cảm thông".
H. Koontz: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp
những nỗ lực hoạt động của cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm
(tổ chức)”.
Peter Druker (người Anh): "Suy cho cùng, quản lý là thực tiễn. Bản
chất của nó không nằm ở nhận thức mà là ở hành động; kiểm chứng nó không
nằm ở sự logic mà ở thành quả; quyền uy duy nhất của nó là thành tích".


24
Từ điển Tiếng Việt thông dụng (1998), nhà xuất bản Giáo dục, quản lý
là: “Tổ chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan”.
Một số định nghĩa về quản lý của các tác giả trong nước như sau:
Tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế
hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động.

- Quản lý là một lao động để điều khiển lao động.
- Quản lý là sự thể hiện một tổ hợp các phương pháp nhằm vận hành
một hệ thống để đạt được mục tiêu đã định.
- Quản lý là một khoa học đồng thời là một hệ thuật tác động vào hệ thống.
- Quản lý phải có mục tiêu và một quỹ đạo đặt ra cho tất cả các chủ thể
quản lý và đối tượng quản lý.
1.2.1.2. Quản lý giáo dục
Có một số quan niệm khác nhau về thuật ngữ quản lý giáo dục. Xét
theo khía cạnh phạm vi quản lý sẽ có các loại quản lý như: quản lý nhà nước
của các cấp: Bộ, Sở, Phòng Giáo dục và Đào tạo và quản lý trong các trường
học, các cơ sở giáo dục thuộc ngành học, bậc học, cấp học cụ thể (vốn là
thuộc tính của bất kỳ tổ chức nào).
Đối với cấp quản lý nhà nước: Quản lý giáo dục được hiểu là những
tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy
luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống từ cấp cao
nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng
và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã
hội [26, tr.14].
Đối với phạm vi một cơ sở giáo dục, ví dụ như nhà trường có thể quan
niệm: Quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống những tác động tự giác (có ý
thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản
lý đến tập thể giáo viên, nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các
lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và
hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường [31].