ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

NGUYỄN TRÍ CÔNG

ĐẠO ĐỨC KINH DOANH CỦA
NÔNG DÂN HUYỆN TÂN YÊN, TỈNH BẮC GIANG
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

TÓM TẮT LUẬN VĂN
THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

NGUYỄN TRÍ CÔNG

ĐẠO ĐỨC KINH DOANH CỦA
NÔNG DÂN HUYỆN TÂN YÊN, TỈNH BẮC GIANG
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Chuyên ngành: QTKD
Mã số
: 60 34 05

TÓM TẮT LUẬN VĂN

1.3.2. Tình hình thực tế và vấn đề đặt ra trong nghiên cứu về đạo đức
kinh doanh của nông dân trong giai đoạn hiện nay................................... 8
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH CỦA
NÔNG DÂN HUYỆN TÂN YÊN, TỈNH BẮC GIANG TRONG GIAI
ĐOẠN HIỆN NAY................................................................................... 10


2.1. Đặc điểm của nông dân huyện Tân Yên........................................ 10
2.1.1. Nông dân nông dân huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang có tinh thần
cần cù, chịu khó trong lao động, đoàn kết, tương trợ lẫn nhau trong cuộc
sống............................................................................................................ 10
2.1.2. Nông dân Huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang có lòng yêu nước
nồng nàn, gắn bó với Đảng, với Bác Hồ................................................... 10
2.1.3. Nông dân Tân Yên có tâm hồn phóng khoáng, trọng tình nghĩa,
có tư duy kinh tế thị trường năng động, dám nghĩ, dám làm..................... 11
2.2. Những yếu tố tác động đến nhận thức về đạo đức kinh doanh của nông
dân huyện Tân Yên........................................................................... 11
2.2.1. Đặc điển tự nhiên và dân số ................................................. 11
2.2.2. Truyền thống văn hóa, giáo dục............................................ 12
2.2.3. Quá trình đổi mới, phát triển của đất nước.......................... 13
2.2.4. Hoạt động sản xuất kinh doanh của nông dân...................... 14
2.3. Nhận thức của nông về đạo đức kinh doanh dân và hoạt động giáo
dục đạo đức kinh doanh của các cơ quan chức năng................................ 14
2.3.1. Nhận thức của nông dân về đạo đức kinh doanh.................. 14
2.3.2. Kết quả giáo dục đạo đức kinh doanh của các cơ quan chức
năng............................................................................................................ 14
2.4. Những vấn đề đặt ra đối với việc giáo dục đạo đức kinh doanh cho
nông dân ở huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang hiện nay............................... 15
2.4.1. Mâu thuẫn giữa sự hạn chế về trình độ nhận thức, ý thức thực
hiện pháp luật kinh doanh của nông dân với yêu cầu ngày càng cao, chặt chẽ,

dục

đạo

đức

kinh

doanh

cho

nông

dân.............................................................................................................. 20
3.4. Kết hợp hoạt động của hệ thống chính trị và hoạt động tự quản của
gia đình, cộng đồng.................................................................................... 20
KẾT LUẬN................................................................................................ 22


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Đạo đức là một phạm trù mang tính lịch sử. Mỗi chế độ xã hội khác
nhau hình thành hệ thống những nguyên tắc và chuẩn mực đạo đức riêng để
điều chỉnh hành vi của con người.
Hội nhập quốc tế, toàn cầu hóa đang ngày càng phát triển mạnh mẽ
đem lại những cơ hội to lớn song cũng đặt ra không ít những khó khăn, thách
thức cho mỗi quốc gia. Phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất là mục
tiêu quan trọng của tất cả các nước. Quy luật khắc nghiệt của kinh tế thị
trường được ví như cái mặt sàng mà qua sự sàng lọc của nó ai không thích

nay đã đưa nội dung này trở thành những bộ môn quan trọng trong
chương trình đào tạo của mình. Xoay quanh các vấn đề về ĐĐKD có một
số công trình nghiên cứu tiêu biểu như:
- Đạo đức kinh doanh và văn hóa doanh nghiệp, PGS.TS. Nguyễn
Mạnh Quân, Nxb. Đại học kinh tế Quốc dân Hà Nội, 2007.
- Môi trường kinh doanh và đạo đức kinh doanh, GS,TS. Ngô Đình
Giao (chủ biên), Nxb. Giáo dục, 1997.
- Đạo đức kinh doanh: Lý thuyết và thực hành, PTS. Mai Ngọc Cường
(chủ biên), Nxb. Thống kê, Hà Nội, 1996.
- Văn hóa kinh doanh và triết lý kinh doanh, PGS.TS. Đỗ Minh Cương,
Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001.
Bàn về nông dân, công tác vận động nông dân xây dựng chủ nghĩa xã
hội có số công trình nghiên cứu:
- Một số vấn đề về công tác vận động nông dân ở nước ta hiện nay,
Ban Dân vận Trung ương, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000.

2


Nhìn chung, có thể thấy các công trình nghiên cứu kể trên đã đề cập
đến vấn đề về đạo đức kinh doanh, nhiệm vụ giáo dục đạo đức, tư tưởng cho
giai cấp nông dân ở nước ta hiện nay trên góc độ lý luận và thực tiễn. Nhưng
chưa có công trình khoa học nào đề cập đến việc nâng cao đạo đức kinh
doanh cho nông dân hiện nay. Xuất phát từ thực tiễn đặt ra, tác giả mạnh dạn
nghiên cứu về đạo đức kinh doanh cho nông dân huyện Tân Yên, tỉnh Bắc
Giang trong giai đoạn hiện nay.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng: Nhận thức của nông dân ở huyện Tân Yên, tỉnh Bắc
Giang về đạo đức kinh doanh (chủ yếu là nhận thức của các hộ sản xuất kinh
doanh giỏi).

Ngoài phần mở đầu, danh mục các chữ viết tắt, phụ lục, danh mục tài
liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm 3 chương:
Chương 1. Đạo đức kinh doanh của nông dân - một số vấn đề về lý
luận.
Chương 2. Thực trạng vấn đề đạo đức kinh doanh của nông dân huyện
Tân Yên, tỉnh Bắc Giang hiện nay.
Chương 3. một số giải pháp nhằm nâng cao đạo đức kinh doanh của
nông dân huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang giai đoạn hiện nay.

4


NỘI DUNG
Chƣơng 1
ĐẠO ĐỨC KINH DOANH CỦA NÔNG DÂN
- MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ LÝ LUẬN
1.1. Các khái niệm cơ bản về nông dân và đạo đức kinh doanh của
nông dân
1.1.1. Khái niệm nông dân
Từ những khái niệm đã có như: Từ điển Chính trị viết tắt, Tác giả Lê
Hữu Xanh trong cuốn sách "Ảnh hưởng tiêu cực của tâm lý tiểu nông đối với
cán bộ lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp Nhà nước" do nhà xuất bản Lý luận
chính trị, Hà Nội năm 2005 và từ những phân tích trong quá trình phát triển
hiện nay, tác giả đã đưa ra khái niệm về nông dân. Theo đó, Nông dân ở nước
ta hiện nay là những người lao động, sống ở nông thôn lấy sản xuất nông
nghiệp là nguồn thu nhập chính dưới hình thức hộ gia đình. Nông dân là lực
lượng cách mạng quan trọng trong cách mạng dân tộc dân chủ cũng như trong
cách mạng xã hội chủ nghĩa (XHCN) hiện nay.
1.1.2 Khái niệm đạo đức, kinh doanh
- Đạo đức:

được vận dụng vào trong hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, kinh doanh là
một hoạt động gắn liền với các lợi ích kinh tế, do vậy khía cạnh thể hiện sự
ứng xử đạo đức trong kinh doanh không hoàn toàn giống các hoạt động khác.
Như vậy, đạo đức kinh doanh là hệ thống các nguyên tắc, chuẩn mực,
tiêu chuẩn hay luật pháp trong lĩnh vực kinh doanh được đại đa số con người
trong xã hội thừa nhận nhằm kiểm soát, chi phối hành động, hành vi kinh
doanh của một cá nhân, một nhóm người hay một nhóm nghề nghiệp nhất
6


định trong mối quan hệ kinh doanh. Chúng được những người hữu quan nhà
đầu tư, khách hàng, người lao động, đại diện cơ quan pháp lý, cộng đồng dân
cư, đối tác, đối thủ…) sử dụng để đánh giá, phán xét những hành vi kinh
doanh là đúng hay sai, hợp đạo đức hay phi đạo đức.
- Đạo đức kinh doanh của nông dân:
Căn cứ vào những khái niệm về đạo đức kinh doanh nói chung và đặc
điểm của nông dân có thể mạnh dạn khái quát như sau: Đạo đức kinh doanh
của nông dân là hệ thống các nguyên tắc, chuẩn mực, tiêu chuẩn, giao ước
hay luật pháp trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh mà người nông dân tham
gia SXKD nên hay bắt buộc phải tuân theo nhằm thực hiện pháp luật và các
chuẩn mực đạo đức xã hội đặt ra.
1.2. Một số nguyên tắc và chuẩn mực của Đạo Đức Kinh Doanh
1.2.1. Tính trung thực, không vì lợi bản thân mà làm thiệt hại người
khác
Tính trung thực biểu hiện trước hết và chủ yếu là ý thức coi trọng sự
thật, trung thành với sự thật. Người trung thực dám bảo vệ sự thật. Cho dù có
bị thiệt hại về lợi ích cá nhân, thậm chí tính mạng bị đe dọa, song cũng không
vì thế mà họ bóp méo, xuyên tạc sự thật và chân lý. Người trung thực biết
phân biệt đúng, sai, nhận rõ phải, trái, thiện, ác, đâu là chân chính, bịp bợm,
dối trá. Người trung thực nói và làm những điều hay, lẽ phải, tuân theo đạo lý

dân, nông nghiệp, nông thôn góp phần đưa sản xuất nông nghiệp và nông thôn
có bước phát triển nhanh, khá toàn diện và đạt được những thành tựu to lớn,
góp phần đưa nước ta thoát khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội, giữ vững ổn
định chính trị, xã hội.
1.3.2. Tình hình thực tế và vấn đề đặt ra trong nghiên cứu về đạo đức
kinh doanh của nông dân trong giai đoạn hiện nay

8


Qua gần 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước do Ðảng ta khởi
xướng và lãnh đạo, giai cấp nông dân Việt Nam đã góp phần làm nên những
thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Người nông dân thi đua lao động, sản
xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau xóa đói, giảm nghèo, vươn lên làm
giàu chính đáng đang trở thành phong trào cách mạng sâu rộng trong cả nước.
Tuy nhiên, một thực tế đặt ra là người nông dân tham gia sản suất, dinh doanh
vẫn còn nhận thức hạn chế về đạo đức kinh doanh, trong khi Nhà nước thì còn
thiếu các chế tài, quy định cụ thể. Bởi vậy, nhiệm vụ đặt ra là phải nghiên cứu
để xây dựng các văn bản pháp luật, các quy tắc ứng xử để tuyên truyền, giáo
dục, nâng cao đạo đức kinh doanh cho nông dân.

9


Chƣơng 2
THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH
CỦA NÔNG DÂN HUYỆN TÂN YÊN, TỈNH BẮC GIANG
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
2.1. Đặc điểm của nông dân huyện Tân Yên
2.1.1. Nông dân nông dân huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang có tinh

xã hội dân chủ, giàu đẹp, văn minh.
2.1.3. Nông dân Tân Yên trọng tình nghĩa, có tư duy kinh tế thị
trường năng động, dám nghĩ, dám làm
Do đặc điểm địa lý, kết cấu làng xã của vùng nông thôn trung du Bắc
Bộ, nông dân Tân Yên sống theo kết cấu làng xã bền chặt, sống trong luỹ tre
làng, cộng với thiên nhiên khắc nghiệt, đất đai chật hẹp nên nông dân Tân
Yên có tâm lý "tích cốc phòng cơ, tích y phòng hàn", tiết kiệm, có tư tưởng
khép kín và tính cố kết làng xã khá bền chặt.
Do sớm tiếp xúc với kinh tế thị trường, nên người nông dân Tân Yên có
tư duy kinh tế nhanh nhạy, năng động. Họ là những người dám nghĩ dám làm,
không khuất phục trước khó khăn. Từ kinh nghiệm thực tiễn, nếu thấy làm có
hiệu quả là họ làm ngay, không ngần ngại. Để phát huy điểm mạnh này, các
cấp ủy đảng, chính quyền cần hỗ trợ mạnh mẽ về vốn, kỹ thuật cho nông dân.
Có như vậy mới phát huy được tiềm năng trong nông dân, góp phần phát triển
kinh tế - xã hội của huyện.
2.2. Những yếu tố tác động đến nhận thức về đạo đức kinh doanh
của nông dân huyện Tân Yên
2.2.1. Đặc điển tự nhiên và dân số

11


Tân Yên là huyện miền núi nằm ở phía Tây tỉnh Bắc Giang, được thành
lập ngày 06/11/1957 trên cơ sở tách phần đất phía Nam của huyện Yên Thế,
vì thế sử sách vẫn quen gọi là miền Yên Thế hạ.
Huyện Tân Yên mang đặc trưng địa hình bán sơn địa, tổng diện tích đất
tự nhiên: 20.441,85ha; Trong đó: Đất nông nghiệp 12.825,62 ha, chiếm 62,74
%; Đất phi nông nghiệp 7.112,65 ha, chiếm 34,79 %, Đất chưa sử dụng
503,58 ha, chiếm 2,46 %. Tài nguyên đất, khoáng sản: chủ yếu là đất và cây
rừng. Khí hậu, thuỷ văn: nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm.

được xem như đối tượng của hàng hóa, kể cả sức lao động của con người, tình
cảm thân tộc cũng có thể xem như hàng hóa. Do đó, trong quá trình sản xuất,
kinh doanh, cung ứng những sản phẩm nông nghiệp hàng hóa cho xã hội có
thể tiềm ẩn những nguy cơ về thực phẩm không an toàn, độc hại, mầm bệnh
cho những người sử dụng thực phẩm đó.
- Tác động của quá trình CNH, HĐH và hội nhập quốc tế:
Thực tế cho thấy, CNH, HĐH cũng mang tính hai mặt. Bên cạnh việc
tạo ra động lực thúc đẩy sự biến đổi căn bản to lớn về các mặt vật chất kỹ
thuật, phương pháp sản xuất, tạo điều kiện cho con người trở nên tích cực
năng động hơn, thì CNH, HĐH cũng tác động lên những mặt nhân cách con
người, tạo cho con người tâm lý sùng bái vật chất, khao khát sự hưởng thụ.
Quá trình hội nhập quốc tế đã tạo ra điều kiện thuận lợi trong hợp tác
phát triển kinh tế, giao lưu văn hóa. Mặc dù vậy, mặt trái của quá trình hội
nhập, một số giá trị văn hóa, đạo đức truyền thống của dân tộc bị mai một,
thay vào đó là sự xâm nhập của các trào lưu văn hóa ngoại lai, sự phát triển
của chủ nghĩa cá nhân… đặt ra những vấn đề cần giải quyết đối với công tác
giáo dục đạo đức, ý thức XHCN cho nhân dân. Và trong quá trình hội nhập
của người nông dân hiện nay, vấn đề đáng quan tâm là đạo đức trong kinh
doanh, sản xuất của người nông dân.
13


2.2.4. Hoạt động sản xuất kinh doanh của nông dân
Dưới sự chỉ đạo chặt chẽ của các cấp ủy đảng và chính quyền, nông
dân huyện Tân Yên đã hăng hái tham gia ủng hộ các phong trào sản xuất, kinh
doanh như: chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn
kết giúp nhau xóa đói, giảm nghèo vươn lên làm giàu chính đáng.
Qua triển khai thực hiện, phong trào thi đua "Nông dân sản xuất kinh
doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau xoá đói, giảm nghèo" đã phát triển sâu rộng. Tỷ
lệ hộ nghèo từ 17,05% năm 2006 xuống còn dưới 5,5% năm 2014. Các cấp uỷ

chẽ, nghiêm minh và tính pháp lý trong hoạt động sản xuất kinh doanh
thời kinh tế thị trường
Sản xuất nông nghiệp hàng hóa là một trong các chương trình phát triển
kinh tế trọng điểm của huyện Tân Yên. Kết quả thực hiện chương trình phát
triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa của của huyện đã chỉ ra những bất cập
như: người nông dân còn thiếu hiểu biết về pháp luật trong kinh doanh, tình
trạng vi phạm hợp đồng nông sản diễn ra khá phổ biến... Công tác phổ biến,
giáo dục pháp luật cho nhân dân nông thôn ở nhiều địa phương còn bất cập.
Đặc biệt là tại các xã nghèo, vùng dân tộc thiểu số thì trình độ dân trí của
người nông dân còn thấp. Do vậy nhận thức, am hiểu về pháp luật của đa số
dân cư nông thôn các vùng khó khăn còn rất thấp. Đây cũng là khó khăn đặt
ra cho công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật kinh doanh cho nông dân.
2.4.2. Mâu thuẫn giữa nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của công tác
giáo dục đạo đức kinh doanh cho nông dân với yêu cầu ngày càng quan
trọng của công tác này trong thời kỳ phát triển kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa
Quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông
thôn ở huyện Tân Yên những năm qua đã đạt được những thành tựu đáng kể.
15


Tuy nhiên, quá trình đó cũng gặp không ít những khó khăn, hạn chế. Một
trong những rào cản ảnh hưởng đến quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa
nông nghiệp nông thôn đó là người nông dân còn mang nặng tâm lý tiểu
nông. Đặc biệt một số biểu hiện tâm lý tiêu cực ảnh hưởng đến quá trình sản
xuất, kinh doanh của người nông dân. Trong kinh doanh, sản xuất người nông
dân vẫn còn tư tưởng bảo thủ, trì trệ, ỷ lại, làm ăn cò con, manh mún. Nhiều
nông dân chạy theo lợi nhuận cá nhân bất chấp pháp luật của Nhà nước để rồi
gian dối trong làm ăn, sản xuất... Bởi vậy để nâng cao chất lượng nông sản
đảm bảo tiêu chuẩn, chất lượng thì việc nhận thức đúngvị trí, vai trò và tổ

trong cuộc sống, trọng tình nghĩa, ham học hỏi, có tư duy kinh tế thị trường
năng động, dám nghĩ, dám làm.
+ Các cơ quan chức năng, nhất là Hội Nông dân huyện đã tích cực tổ
chức các lớp bồi dưỡng kiến thức pháp luật và phát động các phong trào sản
xuất kinh doanh giỏi, xóa đói giảm nghèo... qua đó đã kịp thời bổ sung những
kiến thức về nghề nông, nâng cao nhận thức cho nông dân về ý thức thực hiện
pháp luật, đạo đức kinh doanh. Đồng thời, đã phát huy được tính chủ động
sáng tạo trong phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn, từng bước góp phần
xóa đói, giảm nghèo và vơn lên làm giầu chính đáng.
2.5.2. Điểm yếu
+ Nhận thức của người nông dân huyện Tân Yên đó là về môi trường
và về vấn đề sở hữu trí tuệ. Hiểu biết của nông dân huyện Tân Yên nói chung
về đạo đức kinh doanh còn rất hạn chế, hầu hết đều gắn khái niệm đạo đức
kinh doanh với tuân thủ pháp luật trong kinh doanh. Cách hiểu này đã thu hẹp
đáng kể phạm vi áp dụng đạo đức kinh doanh.
17


+ Nhìn chung người nông dân về cơ bản còn mang nặng tư tưởng tiểu
nông, thiếu tính kỷ luật, khoa học trong kinh doanh, sản xuất. Đây cũng chính
là rào cản trong quá trình hội nhập, phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa
hiện nay. Người nông dân thiếu hiểu biết về những qui định pháp luật chặt
chẽ trong SXKD, tiêu thụ nông sản, ký kết hợp đồng kinh doanh. Do đó có
tình trạng một bộ phận nông dân cố tình vi phạm hoặc vi phạm pháp luật mà
không hay biết.

18


Chƣơng 3

song song đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn đồng thời phổ biến
thường xuyên các thông tin về kinh tế, chính trị, xã hội đặc biệt là trong lĩnh
vực sản xuất nông nghiệp.
3.3. Xây dựng chuẩn mực nội dung, đa dạng các hình thức để nâng
cao hiệu quả giáo dục đạo đức kinh doanh cho nông dân
Có nhiều ý kiến đồng nhất quan điểm kinh doanh có đạo đức là kinh
doanh đúng pháp luật. Điều này thu hẹp khái niệm đạo đức trong kinh doanh.
Hầu hết người nông dân đều thiếu hiểu biết về pháp luật trong kinh doanh,
sản xuất và khung pháp luật kinh doanh của nước ta vẫn chưa được hoàn
thiện. Bởi vậy, trong giai đoạn hiện, giáo dục đạo đức kinh doanh cho nông
dân cần tập trung vào các nội dung: Các nội dung pháp luật cơ bản trong kinh
doanh: Luật Môi trường, Luật Bảo vệ Người tiêu dùng, Luật về ký kết hợp
đồng; Giáo dục, nâng cao ý thức trách nhiệm của người nông dân với vai trò
là chủ thể kinh doanh trong quá trình sản xuất tạo ra các sản phẩm nông sản
chất lượng, an toàn; Các tiêu chí, chuẩn mực, các nguyên tắc đạo đức kinh
doanh đã được thừa nhận.
3.4. Kết hợp hoạt động của hệ thống chính trị và hoạt động tự quản
của gia đình, cộng đồng
Để nâng cao sự hiểu biết về pháp luật, đạo đức trong kinh doanh thì
một trong những giải pháp quan trọng đó là phải biết kết hợp giữa các hình
thức giáo dục của các cơ quan chức năng và hoạt động tự quản của gia đình,
cộng đồng. Tích cực vận động nông dân tham gia vào các phong trào chung
của các cơ quan chức năng phát động như: tham gia lực lượng dân quân tự vệ,
tổ dân phòng, các tổ, hội, câu lạc bộ ở các khu dân cư. Động viên họ tích cực
tuyên truyền và gương mẫu chấp hành luật pháp, đấu tranh phòng chống tội
20