ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
DƯƠNG THỊ LAN ANH
Tên đề tài:
ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG
DỰ ÁN XÂY DỰNG KHU A - KHU CÔNG NGHIỆP ĐIỀM THỤY
(GIAI ĐOẠN 2) TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ BÌNH
TỈNH THÁI NGUYÊN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo
Chuyên ngành
Khoa
Khóa học
: Chính quy
: Địa chính Môi trường
: Quản lý Tài nguyên
: 2011 - 2015
THÁI NGUYÊN - 2015
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
DƯƠNG THỊ LAN ANH
DỰ ÁN XÂY DỰNG KHU A - KHU CÔNG NGHIỆP ĐIỀM THỤY
(GIAI ĐOẠN 2) TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN PHÚ BÌNH
TỈNH THÁI NGUYÊN
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Hệ đào tạo
: Chính quy
Chuyên ngành
: Địa chính Môi trường
Khoa
: Quản lý Tài nguyên
Lớp
: K43 - ĐCMT - N01
Khóa học
: 2011 - 2015
Giảng viên hướng dẫn : Ths. Dương Thị Thanh Hà
THÁI NGUYÊN - 2015
ii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT
Chữ viết tắt
Ý nghĩa
6
BTNMT
Bộ Tài Nguyên Môi Trường
7
TT
Thông tư
8
UBND
Ủy ban nhân dân
9
QĐ
Quyết định
10
TĐC
Tái định cư
16
GTVT
Giao thông vận tải
17
THPT
Trung học phổ thông
18
THCS
Trung học cở sở
19
KCN
Khu công nghiệp
iii
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 4.1: Hiện trạng sử dụng đất năm 2013 .............................................................39
Bảng 4.2: Kết quả thực hiện về đối tượng và điều kiện bồi thường .........................41
1.3. Yêu cầu của đề tài ...................................................................................... 3
1.4. Ý nghĩa của đề tài ....................................................................................... 3
1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học.................................................3
1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn .....................................................................................3
PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU ............................................................... 4
2.1. Cơ sở lý luận............................................................................................... 4
2.1.1. Giải phóng mặt bằng .........................................................................................5
2.1.2. Thu hồi đất ........................................................................................................5
2.1.3. Bồi thường .........................................................................................................5
2.1.4. Hỗ trợ ................................................................................................................5
2.1.5. Tái định cư ........................................................................................................5
2.2. Cơ sở pháp lý .............................................................................................. 6
2.2.1. Những văn bản luật của Chính phủ và cơ quan Trung ương ............................6
2.2.2. Những văn bản của địa phương ........................................................................7
2.2.3. Một số điểm mới về công tác GPMB, hỗ trợ, tái định cư quy định trong Luật
Đất đai 2013 ................................................................................................................8
2.3. Cơ sở thực tiễn.......................................................................................... 13
2.3.1. Công tác bồi thường và GPMB trên thế giới ..................................................13
2.3.1.1. Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Indonesia...........................13
2.3.1.2. Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Mỹ.....................................14
2.3.1.3. Chính sách bồi thường và tái định cư ở Hàn Quốc ......................................16
vi
2.3.2. Công tác bồi thường và GPMB ở Việt Nam ...................................................18
2.3.2.1. Quy trình tiến hành công tác bồi thường và GPMB ....................................18
2.3.2.2. Kết quả bồi thường và GPMB tại một số tỉnh trong nước ...........................20
PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU ................................................................................................................ 28
Trên thực tế không có sự thành công nào mà không gắn liền với những sự hỗ trợ,
giúp đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác. Trong suốt thời gian
từ khi bắt đầu học tập ở giảng đường đại học đến nay, em đã nhận được rất nhiều sự
quan tâm, giúp đỡ của thầy cô, gia đình và bạn bè.
Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, em xin gửi đến Ban giám hiệu nhà trường, Ban
chủ nhiệm khoa và tập thể thầy cô trong khoa Quản lý Tài nguyên đã tận tình giúp
đỡ chúng em trong suốt thời gian học tập tại trường.
Em xin chân thành cảm ơn các bác, cô, chú, anh chị cán bộ tại Phòng Tài
Nguyên và Môi Trường huyện Phú Bình, đã tạo điều kiện giúp đỡ em trong việc
cung cấp những thông tin cũng như đóng góp ý kiến có liên quan đến vấn đề nghiên
cứu giúp em hoàn thành khóa luận.
Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn sâu sắc tới cô giáo Ths. Dương Thị
Thanh Hà - giảng viên khoa Quản lý Tài nguyên, đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ em
trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp.
Em xin gửi lời cám ơn đến tất cả các bạn và người thân xung quanh đã giúp
đỡ, chia sẻ những khó khăn trong thời gian học tập, rèn luyện tại trường.
Sau cùng, em kính chúc toàn thể các thầy cô giáo trong khoa Quản lý Tài
nguyên thật dồi dào sức khỏe, hạnh phúc để tiếp tục dìu dắt nhiều thế hệ học trò đến
với những bến bờ tri thức.
Em xin chân thành cảm ơn!
Thái nguyên, ngày... tháng... năm 2015
Sinh viên
Dương Thị Lan Anh
viii
4.3. Kết quả công tác tái định cư và các chính sách hỗ trợ sau khi GPMB ..... 47
4.3.1. Đánh giá các chính sách hỗ trợ .......................................................................47
hoá, xã hội, an ninh và quốc phòng. Đất đai có ý nghĩa chính trị, kinh tế, xã hội sâu
sắc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
Trong quá trình hội nhập với nền kinh tế thế giới Đảng và Nhà nước ta đã xác
định đường lối đổi mới toàn diện nền kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội của đất nước.
Trong đó quá trình thu hút vốn đầu tư từ nhiều nguồn phục vụ cho việc xây dựng cơ
sở hạ tầng phát triển kinh tế xã hội là điều kiện tiên quyết giúp nước ta có đủ mạnh để
có thể tham gia vào thị trường rộng lớn này.
Ngày nay các dự án đầu tư vào đất ngày càng nhiều, cùng với quá trình công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước là tốc độ đô thị hoá ngày càng mạnh mẽ trên cả
nước. Với tốc độ phát triển kinh tế như thế, làm cho nhu cầu về thuế đất, chuyển
mục đích sử dụng đất ngày càng lớn. Để cho các dự án đầu tư vào các công trình
phục vụ cho mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục
đích phát triển kinh tế có tính khả thi, đúng tiến độ thì công tác giải phóng mặt bằng
(GPMB) đóng một vai trò hết sức quan trọng. Vì nó là điều kiện ban đầu để triển
khai nhanh, đúng tiến độ nhưng ngược lại nó cũng có thể trở thành rào cản và luôn
tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiếu kiện, mất ổn định an ninh vì khi thực hiện công tác này
ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của tổ chức, các cá nhân và hộ gia đình.
Với dân số ngày càng tăng, xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu sử
dụng đất ngày càng lớn. Thực tế qua nhiều dự án cho thấy công tác GPMB
vẫn còn nhiều bất cập, nhiều khó khăn. Một số địa phương thiếu sự phối hợp
chặt chẽ giữa các cấp, các ngành; chưa làm tốt công tác tuyên truyền, vận động,
2
giải thích cho nhân dân hiểu rõ quy định của pháp luật hoặc né tránh, thiếu
cương quyết, không giải quyết dứt điểm, làm cho việc giải phóng mặt bằng bị
kéo dài nhiều năm.
Những vấn đề nêu trên đặt ra yêu cầu và thách thức không nhỏ. Làm thế
- Nắm chắc Luật Đất đai, các Thông tư, Nghị định, văn bản dưới luật,
các quy định có liên quan đến công tác bồi thường thiệt hại và giải phóng
mặt bằng.
- Các số liệu, tài liệu, khảo sát điều tra phải đảm bảo tính trung thực,
chính xác, phản ánh đúng hiện trạng và tình hình thực tế của các dự án đã lựa
chọn để nghiên cứu.
- Áp dụng đúng đối tượng, đúng mục đích và phạm vi cần nghiên cứu từ đó đánh
giá được những tồn tại, khó khăn và tìm hiểu nguyên nhân.
- Đề xuất các phương án, giải pháp trên cơ sở các Nghị định, Quy định,
kết quả nghiên cứu phù hợp với thực tế của địa phương và mang tính khả thi.
1.4. Ý nghĩa của đề tài
1.4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
Đề tài tốt nghiệp là một cơ hội tốt cho mỗi sinh viên có thể hệ thống và củng
cố lại kiến thức đã học trong nhà trường và áp dụng vào thực tế công việc, đáp ứng
yêu cầu đào tạo. Qua đó biết cách thu thập, tổng hợp, xử lý số liệu và biết cách trình
bày báo cáo một cách khoa học hoàn chỉnh.
1.4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
- Đối với bản thân: việc tìm hiểu và vận dụng chính sách của nhà nước trong
công tác giải phóng mặt bằng giúp bổ sung kinh nghiệm trong công tác quản lý Nhà
nước về đất đai nhanh, đầy đủ và hoàn thiện hơn.
- Đối với địa phương: có thể nâng cao hiệu quả và đảm bảo áp dụng chính
xác, đúng, đủ về bồi thường, hỗ trợ tái định cư cho những hộ dân bị nhà nước thu
hồi đất. Rút kinh nghiệm trong việc giải quyết những vướng mắc và đối thoại với
nhân dân cho những dự án sau này.
4
PHẦN 2
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
2.1.1. Giải phóng mặt bằng
GPMB là quá trình nhà nước thu hồi đất của các đối tượng sử dụng đất
(tổ chức, cá nhân, hộ gia đình) chuyển giao cho chủ dự án tổ chức di dời các đối
tượng như nhà ở, cây cối hoa màu, công trình xây dựng và một bộ phận dân cư
trả lại mặt bằng để thi công công trình trên cơ sở bồi thường thiệt hại, ổn định
cuộc sống cho các đối tượng phải di dời.
Công tác GPMB là việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu
hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công
cộng và mục đích phát triển kinh tế.
2.1.2. Thu hồi đất
Thu hồi đất: “Là việc Nhà nước ra quyết định thu lại quyền sử dụng đất của
người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất
vi phạm pháp luật về đất đai” (Quốc Hội, 2013) [11].
2.1.3. Bồi thường
Bồi thường là đền bù những tổn hại gây ra. Đền bù trả lại xứng với giá trị
hoặc công lao. Như vậy, bồi thường là trả lại tương xứng với giá trị hoặc công lao
cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì hành vi của chủ thể khác.
Bồi thường về đất: “Là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối
với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất” [11].
2.1.4. Hỗ trợ
Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: “Là việc Nhà nước trợ giúp cho người có
đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển” [11].
2.1.5. Tái định cư
Tái định cư (TĐC) là việc di chuyển đến một nơi ở mới để sinh sống
và làm ăn. Tái định cư bắt buộc là sự di chuyển không thể tránh khỏi khu
nhà nước thu hồi đất hoặc trưng dụng đất để thực hiện các dự án phát triển
(Chính Phủ, 2004) [5].
TĐC được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tài sản, di
chuyển đến một nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống
- Nghị định số 69/NĐ-CP ngày 13 tháng 8 năm 2009 của Chính phủ quy
định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ
tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
7
- Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01 tháng 10 năm 2009 quy định
bổ xung về quy hoạch sử dụng đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và trình tự
thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất.
- Luật Đất đai năm 2013.
- Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính Phủ
về hướng dẫn thi hành luật đất đai 2013.
- Nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 về bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất.
- Thông tư 37/2014/TT- BTNMT ngày 30 tháng 6 năm 2014 của Bộ
TNMT quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước
thu hồi đất.
2.2.2. Những văn bản của địa phương
- Nghị quyết 26/2009/NQ-HĐND ngày 12 tháng 12 năm 2009 về việc
thông qua chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
- Quyết định số 03/2012/QĐ-UBND ngày 21/02/2012 của UBND tỉnh ban
hành quy trình xác định giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
- Quyết định số 52/2012/QĐ-UBND ngày 26/12/2012 của UBND tỉnh Phê
duyệt giá các loại đất năm 2013 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
- Quyết định số 01/2010/QĐ-UBND ngày 05/1/2010 về việc ban hành thực
hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh
Thái Nguyên.
- Quyết định 06/2010/QĐ-UBND ngày 23/2/2010 về việc sửa đổi bổ sung
2013 tiếp tục kế thừa những quy định còn phù hợp của Luật đất đai 2003 đồng thời
đã sửa đổi, bổ sung một số quy định mới nhằm đưa chính sách về bồi thường, hỗ
trợ, tái định cư trong Nghị quyết 19/NQ-TW đi vào cuộc sống.
Có thể khái quát một số nội dung chủ yếu có tính đổi mới trong lĩnh vực bồi
thường, giải phóng mặt bằng quy định trong Luật Đất đai 2013 so với Luật Đất đai
năm 2003:
- Quy định nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất:
Các chế định bồi thường về đất, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi
đất trong Luật Đất đai 2003 được quy định trong 03 điều (41, 42, và 43), trên
ii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT
Chữ viết tắt
Ý nghĩa
1
CP
Chính phủ
2
CNH-HĐH
Thông tư
8
UBND
Ủy ban nhân dân
9
QĐ
Quyết định
10
TĐC
Tái định cư
11
GPMB
Giải phóng mặt bằng
12
NQ
Trung học phổ thông
18
THCS
Trung học cở sở
19
KCN
Khu công nghiệp
10
- Thể chế hóa cơ chế, chính sách bồi thường về đất, chi phí đầu tư vào đất
còn lại thông qua các quy định chi tiết đối với từng loại đất, gồm: đất nông nghiệp,
đất ở, đất phi công nghiệp không phải đất ở và theo từng loại đối tượng sử dụng
đất (từ Điều 77 đến Điều 81).
Theo quy định của Luật Đất đai năm 2013, việc xác định mức bồi thường
cho người có đất bị thu hồi đối với đất sử dụng có thời hạn không chỉ căn cứ loại
đất, đối tượng sử dụng đất mà còn phải căn cứ thời hạn sử dụng đất còn lại của
người sử dụng đất đối với đất đó.
- Quy định cụ thể về bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại, cho một số
trường hợp không được bồi thường đất (Điều 76).
Theo Khoản 13, Điều 3 Luật Đất đai 2013, Chi phí đầu tư vào đất còn
lại bao gồm chi phí san lấp mặt bằng và chi phí khác liên quan trực tiếp có căn cứ
chứng minh đã đầu tư vào đất mà đến thời điểm Nhà nước thu hồi đất còn chưa
Nhà nước Việt Nam có cam kết về khung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
thì thực hiện theo khung chính sách sách đó.
- Về chính sách hỗ trợ, Luật Đất đai năm 2013 bổ sung một số quy định so
với Luật Đất đai năm 2003:
+ Quy định các nguyên tắc hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất: Người sử
dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theo quy định
của Luật này còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ; việc hỗ trợ phải bảo đảm
khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật.
(Khoản 1, Điều 83).
+ Quy định về hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm
cho hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi
đất nông nghiệp mà không có đất nông nghiệp để bồi thường. Cụ thể: Hộ gia
đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, khi nhà nước thu hồi đất nông
nghiệp để bồi thường thì ngoài việc được bồi thường thường bằng tiền còn
được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề tìm kiếm việc làm; trường hợp người
được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề tìm kiếm việc làm trong độ tuổi lao
động có nhu cầu đào tạo nghề thì được nhận vào các cơ sở đào tạo nghề; được
tư vấn hỗ trợ tìm kiếm việc làm, vay vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản
xuất kinh doanh (Khoản 1, Điều 84).
12
+ Quy định về hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho
hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ, khi Nhà nước
thu hồi đất ở mà phải di chuyển chỗ ở. Cụ thể: Đối với hộ gia đình, các nhân sử
dụng đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ mà nguồn thu nhập chính là từ nguồn
kinh doanh dịch vụ, khi Nhà nước thu hồi mà phải di chuyển chỗ ở thì được vay
vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh; trường hợp người có đất
thu hồi còn trong độ tuổi lao động thì được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề, tìm
hồi đất phục vụ cho các mục đích của quốc gia đã làm thay đổi toàn bộ đời
sống kinh tế của hàng triệu người dân. Đặc biệt ở những nước đang phát
triển người dân chủ yếu sống bằng nghề nông nghiệp thì đó là vấn đề sống
còn của họ. Dưới đây là một số kinh nghiệm trong công tác giải phóng mặt
bằng của một số nước.
2.3.1.1. Công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng ở Indonesia
Từ những năm 60 của thế kỷ XX ở Indonesia đã có luật về thu hồi đất
và các đối tượng liên quan tới đất, đó là luật số 20 năm 1961 phản ánh thực
thi quyền lực thống trị của chính quyền. Đến những năm đầu của thập niên
70 theo luật cơ bản về đất đai của Chính phủ có thể thu hồi đất phục vụ lợi
ích chung nếu bồi thường thỏa đáng theo thủ tục do luật này quy định. Từ
đó đến nay Chính phủ Indonesia đã ban hành rất nhiều Nghị định về việc
bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất và chế độ tái định cư cho
người bị mất đất.
Bồi thường thiệt hại và di dân tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất vì mục
đích phát triển của xã hội. Việc xây dựng và lập kế hoạch thực hiện các phương án
bồi thường, tái định cư sao cho các dự án luôn luôn hướng tới sự phát triển kinh tế,
ổn định xã hội và bền vững về môi trường. Vì vậy, khi Nhà nước bồi thường và tái
định cư cần phải có phương châm thực hiện để áp dụng khi nhà nước thu hồi đất:
- Bồi thường tài sản thiệt hại, nghề nghiệp và thu nhập của người dân bị
mất đất.
- Hỗ trợ di chuyển trong đó có cấp và bố trí nơi ở mới với các dịch vụ và
phương tiện phù hợp.
- Trợ cấp để ít nhất người bị ảnh hưởng đạt hoặc gần đạt so với mức sống
trước đó.
iii
DANH MỤC CÁC BẢNG
quan niệm người có đất bị thu hồi đã chịu thiệt thòi vì “lợi ích chung” thì nhà nước
đại diện cho “lợi ích chung” phải đứng ra chi trả mọi chi phí ngay cả khi phát sinh
tranh chấp hay khiếu kiện. Phương pháp này áp dụng thuận lợi ở Mỹ vì có hệ thống
tòa án độc lập với chính quyền và nhân dân rất tôn trọng sự công minh của tòa án.
- Đối với việc hỗ trợ tái định cư, luật Mỹ quy định một số trường hợp phải
xây lại nhà tương đương với nhà cũ cho người dân tại nơi tái định cư. Đối với
doanh nghiệp bị di dời thì được bồi thường thiệt hại do mất lợi tức. Ngoài ra, trong
những trường hợp khó xác định chính xác các khoản thiệt hại thì tòa sẽ quy ra một
con số phần trăm (ví dụ 80%), và nhà nước phải bồi thường giá trị thị trường cộng
với con số phần trăm tổn thất này (180%).
- Theo quy định, có ba phương pháp xác định trị giá đất và tài sản căn cứ
theo loại bất động sản: tính theo giá mua bán đối với đất ở, tính theo lợi tức phát
sinh đối với đất kinh doanh hoặc có thu hoạch, và cuối cùng là tính theo giá trị tái
xây dựng kèm khấu hao tương đương nếu vẫn không xác định được bằng hai
phương pháp trên. Thời điểm để xác định giá trị bồi thường là thời điểm thực tế
thu hồi.
Copyright: Tài liệu đại học ©