ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
KHOA MÔI TRƯỜNG
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

ĐÁNH GIÁ THIỆT HẠI DO Ô NHIỄM NƯỚC THẢI
CÔNG NGHIỆP THEO CÁC KỊCH BẢN PHÁT TRIỂN
KINH TẾ-XÃ HỘI TRÊN VÍ DỤ SÔNG VÀM CỎ SVTH : NGUYỄN ĐỨC TRỌNG
MSSV : 90402800
GVHD : PGS.TSKH. BÙI TÁ LONG
BỘ MÔN : QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG

TP. Hồ Chí Minh, 12/2009
Đại Học Quốc Gia Tp.HCM. CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM.
TRƯỜNG ĐH BÁCH KHOA. Độc Lập – Tự Do – Hạnh Phúc.
--------------- -------------
Số: ________/ BKĐT
NHIỆM VỤ LUẬN ÁN TỐT NGHIỆP
KHOA: MÔI TRƯỜNG.


ii
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

- - - - - & - - - - -
Ngày tháng năm 2009
Giáo viên hướng dẫn

iii


Lời đầu tiên em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến tập thể thầy cô Khoa
Môi Trường, Trường Đại học Bách Khoa, Đại học Quốc Gia Tp. HCM, đã tận tình
dạy dỗ, truyền đạt kiến thức trong suốt năm năm học vừa qua.
Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình tới Thầy hướng dẫn PGS.TSKH Bùi
Tá Long – Trưởng phòng Tin học Môi trường, Viện Môi trường và Tài nguyên,
Đại học Quốc Gia Tp. Hồ Chí Minh, người đã đặt ra bài toán, tận tình hướng dẫn,
luôn khuyến khích, quan tâm giúp đỡ, truyền đạt kiến thức và tạo mọi điều kiện
thuận lợi giúp em hoàn thành luận văn tốt nghiệp trong thời gian vừa qua.
Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến KS. Lê Thị Bích Ngọc,KS. Lê
Thị Hiền phòng Tin học Môi trường, Viện Môi trường và Tài Nguyên,
Đại học Quốc gia Tp. HCM đã tận tình giúp đỡ trong suốt thời gian thực hiện luận
văn tốt nghiệp.
Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, những người thân yêu nhất,
đã luôn yêu thương, khích lệ và giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập vừa qua.
Cuối cùng em xin gửi lời cảm ơn đến tập thể các bạn K2004 khoa Môi trường
– những người bạn đã luôn giúp đỡ và chia sẻ trong suốt năm năm học qua.
Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn tất cả.

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 14 tháng 1 năm 2010
Sinh viên thực hiện
Nguyễn Đức Trọng

v

TÓM TẮT

Sông Vàm Cỏ thuộc địa phận tỉnh Long An nằm ở phía hạ lưu của lưu vực sông
Vàm Cỏ hiện đang hứng chịu ô nhiễm từ các hoạt động công nghiệp của tất cả địa bàn
phía thượng lưu và có xu hướng diễn biến xấu đi về chất lượng nước, ảnh hưởng đến đời

PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN.........................................................................2
Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI...................................................................................3
CHƯƠNG 1..........................................................................................................1
TỔNG QUAN VỀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU................................................1
1.1. Điều kiện tự nhiên......................................................................................1
1.1.1. Vị trí địa lý...........................................................................................1
1.1.2. Tình trạng thuỷ triều............................................................................2
1.1.3. Tình trạng xâm nhập mặn.....................................................................3
1.1.4. Tình trạng chua phèn............................................................................3
1.1.5. Tình hình lũ lụt....................................................................................4
1.1.6. Tài nguyên rừng...................................................................................5
1.1.7. Tài nguyên nước mặn, nước ngầm.......................................................6

vii
1.1.8. Tài nguyên cát......................................................................................7
1.1.9. Môi trường sinh thái.............................................................................8
1.1.10. Khí hậu..............................................................................................9
1.1.11. Khoáng sản......................................................................................10
1.1.12. Địa hình - Thổ nhưỡng.....................................................................10
1.1.13. Đặc điểm cấu trúc địa chất tỉnh Long An.........................................12
1.2. Điều kiện kinh tế xã hội:...........................................................................13
1.2.1. Giao thông đường bộ:........................................................................13
1.2.2. Giao thông đường thủy......................................................................15
1.2.3. Hệ thống y tế tỉnh Long An................................................................15
1.2.4. Hệ thống cấp nước.............................................................................16
1.2.5. Hệ thống cấp điện..............................................................................17
1.2.6. Sông Vàm Cỏ Đông:..........................................................................18
CHƯƠNG 2........................................................................................................23
CƠ SỞ LÝ THUYẾT THỰC HIỆN LUẬN VĂN..............................................23
2.1. Tổng quan về thiệt hại kinh tế do ô nhiễm môi trường..............................23


ix
3.3.2. Thiệt hại nuôi trồng............................................................................65
3.4. Dự báo thiệt hại thủy sản đến năm 2015 theo kịch bản 2 và kịch bản 3.....66
3.4.1. Thiệt hại đánh bắt..............................................................................66
3.4.2. Thiệt hại nuôi trồng............................................................................67
3.5. Dự báo thiệt hại thủy sản đến năm 2020 theo kịch bản 4...........................68
3.5.1. Thiệt hại đánh bắt..............................................................................68
3.5.2. Thiệt hại nuôi trồng............................................................................68
3.6. Thảo luận..................................................................................................69
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .............................................................................71
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................................................73
PHỤ LỤC A........................................................................................................75
DANH SÁCH CÁC LOÀI CÁ NƯỚC NGỌT Ở SÔNG VÀM CỎ ĐÔNG.......75
PHỤ LỤC B........................................................................................................87
PHỤ LỤC C........................................................................................................88
MỘT SỐ HÌNH ẢNH LOÀI CÁ NƯỚC NGỌT Ở SÔNG VÀM CỎ ................88
x
DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3-1. Số liệu nguồn thải theo kịch bản 1.......................................................38
Bảng 3-2. Số liệu nguồn thải theo kịch bản 2.......................................................40
Bảng 3-3. Số liệu nguồn thải theo kịch bản 3.......................................................41
Bảng 3-4. Số liệu nguồn thải theo kịch bản 4.......................................................43
Bảng 3-5. Phân tích kết quả kiểm định mô hình thủy lực áp dụng cho sông Vàm
Cỏ (11/04/2004) tại Long An.........................................................................................50
Bảng 3-6 Phân tích kết quả kiểm định mô hình thủy lực áp dụng cho sông Vàm Cỏ

trung bình ứng với kịch bản 1................................52
Hình 3-11. Biểu đồ diễn biến BOD
5
theo thời gian tại một số mặt cắt ứng với kịch
bản 1..............................................................................................................................52
Hình 3-12. Mô phỏng BOD
5
cực đại ứng với kịch bản 2.....................................53
Hình 3-13. Mô phỏng BOD
5
trung bình ứng với kịch bản 2................................54
Hình 3-14. Biểu đồ diễn biến BOD
5
theo thời gian tại một số mặt cắt ứng với kịch
bản 2..............................................................................................................................54
Hình 3-15. Mô phỏng BOD
5
cực đại ứng với kịch bản 3.....................................55
Hình 3-16. Mô phỏng BOD
5
trung bình ứng với kịch bản 3.................................55

xii
Hình 3-17. Biểu đồ diễn biến BOD
5
theo thời gian tại một số mặt cắt ứng với kịch
bản 3..............................................................................................................................56
Hình 3-18. Mô phỏng BOD
5
cực đại ứng với kịch bản 4.....................................57

OECF Overseas Economic Cooperation Fund
ODA Official Development Assistant
UNICEF The United Nations Children's Fund
KV Kilo Von
MVA Milivon Ampe
KW Kilo watt
ĐBSCL Đồng bằng Sông Cửu Long
KCN Khu công nghiệp
MỞ ĐẦU
TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Sông Vàm Cỏ thuộc địa phận tỉnh Long An hiện đang hứng chịu ô nhiễm từ các
hoạt động của các khu công nghiệp nằm trong lưu vực sông và có xu hướng xấu đi về
chất lượng nước,ảnh hưởng đến đời sống của người dân trong lưu vực.
Đứng trước tình hình trên,việc thực hiện một chương trình nghiên cứu bài bản,thực
sự nghiêm túc,có cơ sở khoa học và thực tiễn để đánh giá được mức độ thiệt hại do ô
nhiễm nước thải công nghiệp là hết sức cần thiết.
Để có thể đề xuất các giải pháp tổng hợp và khả thi để bảo vệ nguồn nước sông
Vàm Cỏ phục vụ an toàn cho cấp nước đồng thời phục vụ cho các mục đích quản lí môi
trường địa bàn tỉnh Long An cũng như phát triển bền vững trên toàn bộ lưu vực sông và
đảm bảo quyền lợi cho những người dân trong lưu vực cần phải áp dụng nhiều phương
pháp khác nhau trong đó có phương pháp mô hình hóa và GIS.
MỤC TIÊU CỦA LUẬN VĂN
Ứng dụng phương pháp mô hình và GIS để đánh giá thiệt hại kinh tế cho ngành
thủy sản do ô nhiễm nước thải công nghiệp trên sông Vàm Cỏ.
NỘI DUNG CÔNG VIỆC THỰC HIỆN
- Tìm hiểu và tổng hợp tài liệu nghiên cứu ngoài nước liên quan
- Thu thập dữ liệu bản đồ sông Vàm Cỏ (ứng dung các phân mềm Gis như

chuẩn hiện có của Nhà nước về quản l ý môi trường để so sánh và phát hiện những vấn đề
không phù hợp.
Phương pháp mô hình hóa:
Ứng dụng phần mềm Mike11 trong đánh giá mô hình hóa chất lượng nước.
Phương pháp sử dụng hệ thông tin địa lý (Geographcal Information System – GIS)
Sử dụng phần mềm MapInfo để thao tác với bản đồ
Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI
Giúp người dân chịu những thiệt hại trên lưu vực có được sự đền bù xứng đáng từ
các nhà máy gây ô nhễm và đưa ra những giải pháp tối ưu nhằm giảm bớt sự ô nhiễm trên
sông.
GVHD:PGS.TSKH. Bùi Tá Long 1 SVTH:Nguyển Đức Trọng

CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN VỀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
1.1. Điều kiện tự nhiên
1.1.1. Vị trí địa lý Hình 1-1. Bản đồ địa lý tỉnh Long An
Tỉnh Long An tiếp giáp với Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Tây Ninh về phía
Đông, giáp với Vương Quốc Campuchia về phía Bắc, giáp với tỉnh Đồng Tháp về phía
Tây và giáp tỉnh Tiền Giang về phía Nam.
Tỉnh Long An có vị trí địa lý khá đặc biệt là tuy nằm ở vùng ĐBSCL song lại
thuộc Vùng phát triển kinh tế trọng điểm phía Nam (VPTKTTĐPN), được xác định là
vùng kinh tế động lực có vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế
GVHD:PGS.TSKH. Bùi Tá Long 2 SVTH:Nguyển Đức Trọng


1.1.3. Tình trạng xâm nhập mặn
Nguồn xâm nhập mặn vào lãnh thổ Long An chủ yếu là từ biển Đông qua cửa sông
Soài Rạp do chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều. Triều biển Đông tại cửa sông Soài
Rạp có biên độ lớn từ 3,5 đến 3,9 m. Quá trình xâm nhập mặn ngày càng sâu vào nội địa
và thời gian cũng dài hơn. Nguyên nhân là do hoạt động mạnh của triều, gió chướng,
lượng nước thượng nguồn ít và nhất là khai thác nước mặt quá nhiều trong mùa kiệt.
Trước đây, sông Vàm Cỏ Tây mặn thường xâm nhập trên Tuyên Nhơn khoảng 5 km, từ
năm 1993 đến nay đã lên đến Vĩnh Hưng. Mặn xâm nhập bắt đầu từ tháng 1 đến tháng 6
với mức 2 - 4 gam/lít. Sông Vàm Cỏ Đông do ảnh hưởng của Hồ Dầu Tiếng độ mặn giảm
dần.
Ngoài ra, do trái đất có xu hướng nóng dần lên, tạo điều kiện cho mặt nước biển
nâng dần lên, đẩy quá trình xâm nhập mặn xâu vào nội địa.
Việc xâm nhập mặn đã làm biến đổi hệ sinh thái vùng vốn ổn định nhiều năm
trước đây và kết quả là ảnh hưởng đến sản xuất và sinh hoạt của dân cư. Để hạn chế quá
trình này cần tránh khai thác nước quá nhiều trong mùa kiệt và đầu tư các công trình thủy
lợi cần tính toán tác động của xâm nhập mặn ảnh hưởng đến hệ sinh thái chung.
1.1.4. Tình trạng chua phèn
Long An là nơi tập trung đất phèn đến 208.449 ha, chiếm 69,8 % diện tích toàn
vùng Đồng Tháp Mười (ĐTM) và bằng 46,41 % diện tích tự nhiên của tỉnh. Hiện tồn tại 2
vùng thấp - rốn phèn ở Bắc Đông và Bo Bo - Mỏ Vẹt. Một năm có 2 chu kỳ nước chua là
đầu mùa mưa (tháng 4 đến tháng 7) và cuối mùa mưa (tháng 11 đến tháng 1).
Để hạn chế bất lợi cho sản xuất nông nghiệp cần tiếp tục đầu tư phát triển hệ
thống thủy lợi tạo nguồn, nghiên cứu áp dụng các phương pháp canh tác, giống cây con . .
GVHD:PGS.TSKH. Bùi Tá Long 4 SVTH:Nguyển Đức Trọng

. cho phù hợp điều kiện tự nhiên và cơ chế thị trường. Trong khai hoang cần tính toán
chặt chẽ việc đẩy nguồn nước chua phèn xuống khu vực hạ lưu gây tác hại cho sản xuất
của khu vực ven sông
1.1.5. Tình hình lũ lụt
Lũ đến hàng năm đổ về trước tiên là các huyện phía Bắc thuộc khu vực ĐTM, bắt

cư nhằm đảm bảo cho người dân chung sống vững chắc và ổn định trong mùa lũ. Trong
đầu tư xây dựng chọn cao trình vượt mức ngập lũ năm 2000.
1.1.6. Tài nguyên rừng
Năm 1976: diện tích đất rừng của tỉnh Long An là 93.902 ha, chủ yếu là rừng tràm
tạo nên hệ cân bằng sinh thái cho toàn khu vực Đồng Tháp Mười. Đến năm 1999 diện tích
rừng còn lại là 37.829 ha, chiếm 8,2% diện tích tự nhiên toàn tỉnh.
Trong đó : rừng tự nhiên là 1.553 ha, rừng trồng là 36.276 ha tập trung chủ yếu là
các huyện Đồng Tháp Mười (Tân Hưng 13.731 ha, Tân Thạnh 5.540 ha, Mộc Hóa 4.581
ha, Vĩnh Hưng 3.035 ha, Thạnh Hóa 2.850 ha, Đức Hòa 1.243 ha và Đức Huệ1.072ha).
Năm 2000: diện tích rừng là 44.481 ha. Cây trồng chủ yếu là cây tràm, cây bạch
đàn. Theo điều tra đến tháng 6/2003 tổng diện tích rừng trồng tập trung 64.462 ha.Tổng
trữ lượng rừng khoảng 71.715 m
3
gỗ bạch đàn và 29, 77 triệu cây cừ tràm. Ngoài ra Long
An là một trong những địa phương có phong trào trồng cây phân tán rất mạnh.
Nguồn tài nguyên động thực vật của hệ sinh thái rừng tràm trên đất trũng phèn ở
Long An đã bị khai thác và tàn phá nặng nề. Từ đó đã tạo ra những biến đổi về điều kiện
GVHD:PGS.TSKH. Bùi Tá Long 6 SVTH:Nguyển Đức Trọng

sinh thái, gây ra ô nhiễm môi trường, những đổi thay môi trường sống tự nhiên của sinh
vật, tác động đến quá trình phát triển bền vững. Nguyên nhân cơ bản dẫn đến việc giảm
sút rừng là do quá trình tổ chức và khai thác thiếu quy hoạch, phần lớn diện tích đất rừng
chuyển sang đất trồng lúa.
Trong tương lai tỉnh cần có chủ trương khôi phục dần hệ sinh thái rừng tràm . .
.Đồng thời cố gắng duy trì một số khu vực bảo tồn hệ sinh thái rừng tự nhiên.
1.1.7. Tài nguyên nước mặn, nước ngầm
Hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt của tỉnh Long An nối liền với sông Tiền
và hệ thống sông Vàm Cỏ là các đường dẫn tải và tiêu nước quan trọng trong sản xuất
cũng như cung cấp cho nhu cầu sinh hoạt của dân cư.
Sông Vàm Cỏ Đông bắt nguồn từ Campuchia, qua tỉnh Tây Ninh và vào địa phận

những khu vực thiếu nguồn.
Trong tương lai cần phải xác định rỏ trữ lượng nguồn nước ngầm, địa bàn phân bổ,
khả năng tái tạo để có kế hoạch khai thác, sử dụng hiệu quả và bền vững
1.1.8. Tài nguyên cát
Một phần của lưu vực ở Tây Ninh chảy qua Long An trên dòng Sông Vàm Cỏ
Đông, qua nhiều năm bồi lắng ở cuối lưu vực một lượng cát xây dựng khá lớn. Theo điều
tra trữ lượng cát khoảng 11 triệu m
3
và phân bố trải dài 60 km từ xã Lộc Giang giáp tỉnh
Tây Ninh đến bến đò Thuận Mỹ (Cần Đước).
Việc quản lý Nhà nước trong lĩnh vực khai thác tài nguyên cát còn lỏng lẽo, chưa
tạo được mối quan hệ gắn bó chặt chẽ giữa quản lý ngành và quản lý lãnh thổ.
Thời gian qua, một số tổ chức kinh tế đã khai thác được một khối lượng khá lớn
cát, đáp ứng yêu cầu xây dựng trong vùng. Tuy nhiên, cần kiểm tra kỹ thuật khai thác, an
toàn lao động và bảo vệ môi trường nhằm đảm bảo tính bền vững, chống nguy cơ sạt lỡ là
do thay đổi dòng chảy và đóng góp cho ngân sách Nhà nước.
GVHD:PGS.TSKH. Bùi Tá Long 8 SVTH:Nguyển Đức Trọng

Do trữ lượng cát lấp có hạn nên tỉnh cần quy định hướng khai thác và sử dụng có
hiệu quả, đáp ứng yêu cầu san lấp nền trong đầu tư xây dựng.
1.1.9. Môi trường sinh thái
Môi trường tự nhiên là tài nguyên quý giá cho mọi hoạt động của đời sống sinh
vật. Do đó, việc khai thác và bảo vệ môi trường tự nhiên hợp lý sẽ giúp cho xã hội phát
triển ổn định và bền vững. Trong quá trình đô thị hóa, thâm canh nông nghiệp . . . tình
trạng ô nhiễm môi trường có chiều hướng ngày càng phổ biến và nghiêm trọng làm cho
chất lượng môi trường ngày càng suy giảm.
Về chất lượng không khí : Theo đánh giá của một số cơ quan chuyên môn thì nồng
độ SO2, NO2, CO, nồng độ chì . . . đều có giá trị thấp và đạt tiêu chuẩn theo quy định.
Riêng chỉ tiêu về bụi lơ lững, tiếng ồn vượt quá tiêu chuẩn cho phép nhiều lần và tập
trung ở các vùng đô thị, khu vực đông dân cư và các trục lộ giao thông chính.