ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

LỤC THỊ QUỲNH

Tên đề tài:
ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN KẾ HOẠCH QUY HOẠCH NÔNG THÔN
MỚI GIAI ĐOẠN 2011 - 2015 TẠI XÃ PHẤN MỄ - HUYỆN PHÚ LƯƠNG
TỈNH THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo
Chuyên ngành
Khoa
Khóa học

: Chính quy
: Địa chính Môi trường
: Quản lý Tài nguyên
: 2011 - 2015

THÁI NGUYÊN - 2015


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

LỤC THỊ QUỲNH

Tên đề tài:

MỚI GIAI ĐOẠN 2011 - 2015 TẠI XÃ PHẤN MỄ - HUYỆN PHÚ LƯƠNG
TỈNH THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo
Chuyên ngành
Khoa
Lớp
Khóa học
Giảng viên hướng dẫn

: Chính quy
: Địa chính Môi trường
: Quản lý Tài nguyên
: K43 - ĐCMT - N01
: 2011 - 2015
: Ths. Dương Thị Thanh Hà

THÁI NGUYÊN - 2015


ii

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 4.1: Hiện trạng sử dụng đất xã Phấn Mễ - huyện Phú Lương năm 2013 20
Bảng 4.2: Trình độ học vấn .......................................................................... 21
Bảng 4.3: Thành phần dân tộc trong xã ..................................................... 22
Bảng 4.4: Số hộ và lao động ......................................................................... 22
Bảng 4.5: Cơ cấu lao động ............................................................................ 23

Nông thôn mới

2

UBND

Ủy ban nhân dân

3

THCS

Trung học cơ sở

4

THPT

Trung học phổ thông

5

PTNT

Phát triển nông thôn

6

NDT


Đồng bằng

12

TDMN

Trung du miền núi


iv

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... i
DANH MỤC CÁC BẢNG .............................................................................. ii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .............................................................. iiii
MỤC LỤC ....................................................................................................... iv
PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ .................................................................................. 1
1.1. Tính cấp thiết của đề tài .......................................................................... 1
1.2. Mục đích nghiên cứu đề tài ..................................................................... 2
1.3. Mục tiêu nghiên cứu................................................................................. 3
1.3.1. Ý nghĩa học tập ....................................................................................... 3
1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn ..................................................................................... 3
PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU ................................................................. 4
2.1. Cơ sở khoa học ......................................................................................... 4
2.1.1. Các khái niệm cơ bản về nông thôn và nông thôn mới........................... 4
2.1.1.1. Khái niệm nông thôn và nông thôn mới. ............................................ 4
2.1.1.2. Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới ở nước ta. ......................... 4
2.1.2. Nội dung xây dựng nông thôn mới ......................................................... 5
2.1.2.1. Năm nội dung cơ bản của nông thôn mới ........................................... 5

thôn mới tại xã Phấn Mễ ................................................................................. 16
3.3.2. Phương pháp nghiên cứu....................................................................... 16
3.3.2.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp ............................................... 16
3.3.2.2. Phương pháp điều tra thực địa ........................................................... 16
3.3.2.3. Phương pháp điều tra phỏng vấn ....................................................... 16
3.3.2.4. Phương pháp tổng hợp, đối chiếu hiện trạng với bộ tiêu chí ............. 17
PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN .............................. 18
4.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội ................................. 18


vi

4.1.1. Đặc điểm tự nhiên ................................................................................. 18
4.1.1.1. Vị trí địa lý ......................................................................................... 18
4.1.1.2. Đặc điểm địa hình .............................................................................. 18
4.1.1.3. Đặc điểm khí hậu ............................................................................... 18
4.1.1.4. Tài nguyên đất và hiện trạng sử dụng đất .......................................... 19
4.1.1.5. Tài nguyên nước................................................................................. 21
4.1.2. Điều kiện về kinh tế - xã hội ................................................................. 21
4.1.2.1. Dân số, trình độ dân trí....................................................................... 21
4.1.2.2. Dân tộc ............................................................................................... 22
4.1.2.3. Lao động............................................................................................. 22
4.1.2.4. Điều kiện về kinh tế - xã hội .............................................................. 23
4.2. Thực trạng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội - văn hóa của xã Phấn Mễ huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên năm 2013 ....................................... 26
4.2.1. Thực trạng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội.............................................. 26
4.2.1.1. Thực trạng về giao thông ................................................................... 26
4.2.1.2. Thủy lợi .............................................................................................. 27
4.2.1.3. Điện .................................................................................................... 28
4.2.1.4. Trường học ......................................................................................... 29
4.2.1.5. Cơ sở vật chất văn hóa ....................................................................... 30

Em xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, ngày tháng năm 2015
Sinh viên

Lục Thị Quỳnh


1

PHẦN 1
ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1. Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, phát triển nông thôn không còn là việc riêng của các nước đang phát
triển mà còn là sự quan tâm của toàn cộng đồng thế giới. Việt Nam là một nước đông
dân, với 80% dân số, 70% lao động nông nghiệp đang sinh sống ở vùng nông thôn.
Nông thôn chiếm vị trí quan trọng trong sự nghiệp phát triển của đất nước. Hiện trạng
nông thôn hiện nay còn nhiều vấn đề bất cập, so sánh với thành thị trình độ văn hóa,
đời sống vật chất, văn hóa tinh thần và khả năng tiếp cận tiến bộ khoa học kỹ thuật
của người dân nông thôn thấp hơn, cơ sở hạ tầng thiếu thốn, thấp hơn về cả số lượng
và chất lượng… Tuy nhiên, nông thôn có tiềm năng về đất đai, tài nguyên khoáng sản
phong phú, nguồn nhân lực dồi dào… là điều kiện thuận lợi thúc đẩy sự phát triển.
Xây dựng, quy hoạch phát triển nông thôn mới nhằm tận dụng hiệu quả, hợp lý
nguồn tài nguyên, nhanh chóng thay đổi bộ mặt nông thôn, phát triển nông thôn toàn
diện, bền vững là nhiệm vụ cần thiết của nước ta trong giai đoạn hiện nay.
Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới là một chương trình
cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 08 năm 2008 của Ban Chấp hành
Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp - nông dân - nông thôn. Đây là chương
trình mang tính toàn diện vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển lâu dài,bền vững
ở khu vực nông thôn hướng đến “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ,
văn minh “.

Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên “.
1.2. Mục đích nghiên cứu đề tài
- Xây dựng xã Phấn Mễ trở thành xã phát triển toàn diện về mọi mặt, phấn đấu
dần dần đạt các tiêu chí xây dựng nông thôn mới.
- Phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động, xóa
đói giảm nghèo, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần cho
người dân.
- Xây dựng nếp sống văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc; giữ vững trật tự an ninh
trên địa bàn.


3

- Nâng cấp cơ sở hạ tầng kỹ thuật, xây dựng cải tạo công trình, chỉnh trang
làng xóm.
- Làm cơ sở pháp lý quản lý và hướng dẫn xây dựng theo quy hoạch.
1.3. Mục tiêu nghiên cứu
- Đánh giá được thực trạng và tiến trình phát triển kinh tế xã hội trong quá
trình xây dựng NTM giai đoạn 2011 - 2015.
- Đánh giá hiện trạng hệ thống cơ sở hạ tầng theo tiêu chuẩn xây dựng nông
thôn mới tại xã Phấn Mễ - huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên.
- Đề xuất những giải pháp về phát triển cơ sở hạ tầng cho xã, nhằm thúc đẩy
quá trình xây dựng nông thôn mới.
1.3.1. Ý nghĩa học tập
Giúp cho sinh viên có thể áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế. Gặp
gỡ, trao đổi kiến thức với những người có kinh nghiệm thực tiễn. Góp phần hoàn
thiện những lý luận và phương pháp nhằm đẩy mạnh quá trình xây dựng và phát triển
kinh tế xã hội ở địa phương trong giai đoạn “công nghiệp hoá hiện đại hoá nông
nghiệp - nông thôn” hiện nay.
Đề tài cũng được coi là tư liệu tham khảo cho trường, cho khoa và cho các

thôn mới
Xây dựng nông thôn đã có từ lâu ở Việt Nam. Trước đây, có thời điểm
chúng ta xây dựng nông thôn ở cấp huyện, cấp thôn, nay chúng ta xây dưng nông
thôn mới ở cấp xã. Sự khác biệt giữa xây dựng nông thôn trước đây với xây dựng
nông thôn mới chính là ở những điểm sau:
Xây dựng nông thôn mới là xây dựng nông thôn theo tiêu chí chung cả
nước được định trước.
Xây dựng nông thôn địa bàn cấp xã trong phạm vi cả nước, không chỉ thực
hiện ở nơi thí điểm, mà làm ở cả 9111 xã trên cả nước.
Cộng đồng dân cư là chủ thể của xây dựng nông thôn mới, không phải ai
làm hộ, người nông dân tự xây dựng.
Đây là một chương trình khung, bao gồm 11 chương trình mục tiêu quốc
gia và 13 chương trình có tính chất mục tiêu đang diễn ra tại nông thôn. [16]
2.1.2.3. Nguyên tắc xây dựng nông thôn mới
Nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới là một trong những nhiệm vụ quan


6

trọng, theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 của Ban Chấp hành trung
ương Đảng, khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.
Theo đó Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới thực
hiện theo 06 nguyên tắc sau:
- Một: Các nội dung, hoạt động của Chương trình mục tiêu Quốc gia xây
dựng nông thôn mới phải hướng tới mục tiêu thực hiện 19 tiêu chí của Bộ tiêu chí
quốc gia về nông thôn mới ban hành tại Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16
tháng 4 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ (sau đây gọi là Bộ tiêu chí quốc gia
NTM) và Quyết định số 342/QĐ-TTg ngày 20/02/2013 về việc sửa đổi một số
tiêu chí của Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới
- Hai: Phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư địa phương là chính,

phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.
- Quyết định số 342/QĐ-TTg ngày 20/02/2013 về việc sửa đổi một số
tiêu chí của Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.
- Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày 05/08/2008 Hội nghị lần thứ 7 Ban
Chấp hành Trương ương khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.
- Thông tư số 07/2008/TT-BXD ngày 07/04/2008 của Bộ Xây dựng
hướng dẫn lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch xây dựng.
- Thông tư số 31/2009/TT-BXD ngày 10/09/2009 của Bộ Xây dựng
ban hành tiêu chuẩn quy hoạch xây dựng nông thôn.
- Thông tư số 32/2009/TT-BXD ngày 10/09/2009 của Bộ Xây dựng
ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia quy hoạch xây dựng nông thôn.
- Thông tư số 07/2010/TT-BNNPTNT ngày 08/02/2010 của Bộ Nông
nghiệp và phát triển nông thôn hướng dẫn quy hoạch phát triển sản xuất nông
nghiệp cấp xã theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.
- Thông tư liên tịch số: 26/2011/TTLT-BNNPTNT- BKHĐT-BTC ngày
13/04/2011 của Bộ Nông nghiệp phát triển nông thôn, Bộ kế hoạch đầu tư,
Bộ tài chính về hướng dẫn một số nội dung thực hiện quyết định số
800/QĐ_TTg ngày 04/06/2010 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt
Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 2020.


8
- Quyết định số 03/2008/QĐ-BXD ngày 31/03/2008 của Bộ xây dựng
quy định về nội dung thể hiện bản vẽ, thuyết minh đối với Nhiệm vụ và Đồ
án QHXD.
- Quyết định số 2614/QĐ-BNN-HTX ngày 08/09/2006 của Bộ nông
nghiệp và phát triển nông thôn phê duyệt đề án thí điểm xây dựng mô hình nông
thôn mới.
- Quyết định số 04/2008/QĐ-BXD, ngày 03/04/2008 của Bộ Xây dựng về
việc ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng.

2.2.1. Khái quát về mô hình nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay
Có thể xác định một số tiêu chí của mô hình nông thôn mới như sau:
Một là: Đơn vị cơ bản của mô hình nông thôn mới là làng - xã. Làng - xã
thực sự là một công đồng, trong đó quản lý của Nhà nước không can thiệp sâu
vào đời sống nông thôn trên tinh thần tôn trọng tính tự quản của người dân thông
qua hương ước, lệ làng (không trái với pháp luật của Nhà nước). Quản lý của
Nhà nước và tự quản lý của nhân dân được kết hợp hài hòa; các giá trị truyền
thống làng xã được phát huy tối đa, tạo ra bầu không khí xã hội tích cực, đảm bảo
trạng thái cân bằng trong đời sống kinh tế - xã hội ở nông thôn, giữ vững an ninh
trật tự xã hội,… nhằm hình thành môi trường thuận lợi cho sự phát triển kinh tế
nông thôn.
Hai là: Đáp ứng yêu cầu thị trường hóa, đô thị hóa, công nghiệp hóa, hiện
đại hóa, chuẩn bị những điều kiện vật chất và tinh thần giúp nông dân làm ăn sinh
sống và trở nên thịnh vượng ngay trên mảnh đất mà họ đã gắn bó từ lâu đời.
Trước hết cần tạo ra cho người dân có điều kiện để chuyển đổi lối sống và canh
tác tự cung, tự cấp, thuần nông (cổ truyền) sang sản xuất hàng hóa, du lịch, để họ
“ly nông bất ly hương“.
Ba là: Có khả năng khai thác hợp lý và nuôi dưỡng các nguồn lực, đạt tăng
trưởng kinh tế cao và bền vững; môi trường sinh thái được giữ gìn; tiềm năng du
lịch được khai thác; làng nghề truyền thống, làng nghề tiểu thủ công nghiệp được
khôi phục; ứng dụng công nghệ cao về quản lý, về sinh học…; cơ cấu kinh tế
nông thôn phát triển hài hòa, hội nhập địa phương, vùng, cả nước và quốc tế.


ii

DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 4.1: Hiện trạng sử dụng đất xã Phấn Mễ - huyện Phú Lương năm 2013 20
Bảng 4.2: Trình độ học vấn .......................................................................... 21
Bảng 4.3: Thành phần dân tộc trong xã ..................................................... 22

320 huyện về bảo hiểm dưỡng lão xã hội nông thôn. Việc chỉ đạo của Chính phủ
trước kia cũng kiểu mệnh lệnh hành chính, nên việc thực hiện khá miễn cưỡng.
Sau đó, việc thực hiện xây dựng NTM linh hoạt hơn, dựa trên quy hoạch tổng
thể (ngân sách nhà nước và địa phương). Căn cứ tình hình cụ thể ở các địa
phương, đặc điểm tự nhiên, xã hội, để đưa ra chính sách, biện pháp thích hợp.
Ngân sách nhà nước chủ yếu dùng làm đường, công trình thủy lợi…, một phần
dùng để xây nhà ở cho dân. Đối với nhà ở nông thôn, nếu địa phương nào ngân
sách lớn, nông dân chỉ bỏ ra một phần, còn lại là tiền của ngân sách”.
Công cuộc cải cách nông thôn của Trung Quốc qua nhiều dấu mốc. Trong
đó, những mốc quan trọng là xóa bỏ công xã nhân dân; xác lập thể chế kinh
doanh hai tầng kết hợp, lấy kinh doanh bao thầu gia đình làm cơ sở; mở cửa
toàn diện thị trường nông sản; xóa bỏ thuế nông nghiệp, và thực hiện trợ cấp
trực tiếp cho nông dân. Trung Quốc thực hiện nội dung hai mở, một điều chỉnh,
là mở cửa giá thu mua, thị trường mua bán lương thực; một điều chỉnh là
chuyển từ trợ cấp gián tiếp qua lưu thông thành trợ cấp trực tiếp cho nông dân
trồng lương thực.
Trung Quốc thực hiện hạn chế lấy đất nông nghiệp. Vấn đề thu hồi đất
nông nghiệp của nước này được quy định rất ngặt nghèo. Nếu chuyển đổi mục
đích sử dụng đất, phải đúng với chiến lược lâu dài của vùng đó và phải nằm


12
trong chỉ giới đỏ, đảm bảo cả nước luôn duy trì 1,8 tỷ mẫu đất nông nghiệp trở
lên.
Tài chính hỗ trợ Tam nông tại Trung Quốc tập trung 3 mục tiêu là nông
nghiệp gia tăng sản xuất, nông thôn phát triển, và nông dân tăng thu nhập. Định
hướng phát triển tài chính hỗ trợ tam nông ở Trung Quốc là nông nghiệp hiện
đại, nông thôn đô thị hóa và nông dân chuyên nghiệp hóa. Trong chính sách tài
chính, để tăng thu nhập cho nông dân, Trung Quốc tăng đầu tư hỗ trợ về giá
mua giống, hỗ trợ thu mua lương thực không thấp hơn giá thị trường, mua máy

cho xe cơ giới. Đến nay, tổng kinh phí đầu tư cho xây dựng cơ sở hạ tầng là
1,078 tỷ đồng (chiếm 43% tổng kinh phí cho chương trình xây dựng nông thôn
mới).
Đến nay, hầu như các xã đều đang tìm cách xây dựng mô hình và giải
pháp nhằm phát huy lợi thế kinh tế của địa phương mình thông qua cây
trồng,vật nuôi và ngành nghề phù hợp để phát triển theo hướng đầu tư thâm
canh, áp dụng công nghệ hiện đại để chuyển sang sản xuất hàng hóa.
Đặc biệt, nhiều xã còn thu hút được doanh nghiệp đầu tư ngay trên địa
bàn, tạo nhiều việc làm cho bà con, tổ chức liên kết với các đơn vị khoa học, cơ
sở chế biến để lo đầu ra ổn định cho sản phẩm, giúp người dân có lợi nhuận.
Qua thực tế đã lộ ra nhiều mô hình, cách làm hay. Nếu ở xã Mỹ Long
Nam (Trà Vinh) khai thác lợi thế nuôi trồng thủy sản của mình, vận động người
dân nuôi tôm, nghêu đạt giá trị hơn 2 tỷ đồng/ha thì ở xã Tân Hội (Lâm Đồng)
lại đẩy mạnh trồng và tiêu thụ hoa, rau, cà phê… Còn xã Tân Thịnh (Bắc
Giang) liên kết với Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam để giúp bà con trồng và sơ
chế thuốc là xuất khẩu, xã Gia Phố (Hà Tĩnh) hỗ trợ 1000 hộ dân cải tạo vườn
tạp chuyển sang trồng bưởi đặc sản Phúc Trạch, xã Thụy Hương (Hà Nội) và
Tân Thông Hội (TPHCM) thu hút doanh nghiệp đầu tư vào rau sạch để xây
dựng mô hình “nông nghiệp đô thị “, cung cấp rau xanh, hoa quả tươi cho khu
vực nội thành…
Điều nổi bật đáng nói là thói quen tự túc tự phát, hiện nhiều xã đã hình
thành được vùng sản xuất hàng hóa rau xanh, hoa lan, bò sữa ở Tân Thông Hội,
dưa hấu ở xã Tam Phước, Cây thuốc lá và cà chua ở Tân Thịnh… [16]


14
2.2.2.3. Tình hình xây dựng nông thôn mới ở tỉnh thái nguyên
Tính đến tháng 11/2013, chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) trên
địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã đạt được nhiều kết quả. Trung bình mỗi xã đạt 8 tiêu chí.
Trong đó, nhóm đạt từ 15 - 18 tiêu chí chiếm 5,6%, nhóm đạt từ 10 -14 tiêu chí chiếm

STT

Chữ viết tắt

Ý nghĩa

1

NTM

Nông thôn mới

2

UBND

Ủy ban nhân dân

3

THCS

Trung học cơ sở

4

THPT

Trung học phổ thông


10

TB

Tây bộ

11

ĐB

Đồng bằng

12

TDMN

Trung du miền núi


16
3.2. Đối tượng nghiên cứu
- Người dân tại xã Phấn Mễ - huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên
- Các cán bộ lãnh đạo cấp cơ sở, các đoàn thể tại đại phương
- Thực trạng nông thôn và xây dựng kế quy hoạch theo Bộ tiêu chí Quốc gia
về nông thôn mới tại xã Phấn Mễ - huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên
3.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
3.3.1. Nội dung nghiên cứu
3.3.1.1. Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội
* Đặc điểm tự nhiên, nguồn tài nguyên, nhân lực, tiềm năng phát triển của xã
Phấn Mễ - huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên.