GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA SƯ PHẠM
BỘ MÔN SƯ PHẠM HÓA HỌC

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
Ngành Sư Phạm Hóa Học
KHẢO SÁT THÀNH PHẦN HÓA HỌC
CAO ETHYL ACETATE TỪ TRÁI QUÁCH (Limonia acidissima L.)
HỌ CAM (Rutaceae) Ở TỈNH TRÀ VINH

Cán bộ hướng dẫn:
Ths. Ngô Quốc Luân

Sinh viên thực hiện:
Đặng Huỳnh Giúp
Lớp Sư Phạm Hóa Học K37
MSSV: 2111811
Năm Học 2015

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

ĐẶNG HUỲNH GIÚP


GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

LỜI CẢM ƠN
-----Trong quá trình thực hiện luận văn, để có được kết quả như hôm nay ngoài sự
nổ lực của bản thân thì tôi đã nhận được sự quan tâm, hướng dẫn nhiệt tình của quý


MSSV: 2111811

4. Nội dung nhận xét:
a. Nhận xét về hình thức luận văn tốt nghiệp:..............................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
b. Nhận xét về nội dung luận văn tốt nghiệp:
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
c. Nhận xét đối với sinh viên tham gia thực hiện đề tài:
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
d. Kết luận, đề nghị và điểm:
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
...........................................................................................................................
Cần Thơ, ngày .... tháng .... năm 2015
Cán bộ hướng dẫn

Ngô Quốc Luân
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

ii


b. Nhận xét về nội dung luận văn tốt nghiệp:
Đánh giá nội dung thực hiện đề tài: .........................................................................
..................................................................................................................................................
Những vấn đề còn hạn chế: .......................................................................................
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
c. Nhận xét đối với sinh viên tham gia thực hiện đề tài:
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
d. Kết luận, đề nghị và điểm:
..................................................................................................................................................
..................................................................................................................................................
Cần Thơ, ngày…….tháng……năm 2015

Nguyễn Văn Hùng
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

iii

ĐẶNG HUỲNH GIÚP


GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

NHẬN XÉT VÀ ĐÁNH GIÁ CỦA CÁN BỘ PHẢN BIỆN 2
1. Cán bộ phản biện:
2. Tên đề tài: “Góp phần khảo sát thành phần hóa học trái Quách (Limonia
acidissima L.), Họ Cam ở tỉnh Trà Vinh”
3.


Nguyễn Thị Thu Thủy
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

iv

ĐẶNG HUỲNH GIÚP


GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
13 C-NMR

: Carbon (13) Nuclear Magnetic Resonance (phổ cộng hưởng từ hạt nhân
Carbon 13)

1 H-NMR

: Proton Nuclear Magnetic Resonance (phổ cộng hưởng từ proton).

BuOH

: Buthan-1-ol (CH3 CH2 CH2CH2OH)

C:M

: Chloroform : Methanol

CDCl3


DPPH

: α,α-diphenyl-β-picrylhydrazyl

E:M

: Ethyl acetate : Methanol

EtOAc

: Ethyl acetate(CH3 COOC2 H5)

EtOEt

: Diethyl ether (C2H5OC2H5)

EtOH

: Ethanol (C2H5 OH)

g

: gram

Glc

: Glucosyde

H:E


ĐẶNG HUỲNH GIÚP


GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

MeOH

: Methanol (CH3 OH)

MHz

: Mega Hertz

mp

: melting point (Nhiệt độ nóng chảy)

MPLC : Medium Pressure Liquid Chromatography (Sắc ký cột trung áp)
MS

: Mass Spectrum/Spectrometry (Phổ khối lượng)

NMR

: Nuclear Magnetic Resonance (Phổ cộng hưởng từ hạt nhân)

PĐ

: Phân đoạn


: Thin Layer Chromatography (sắc ký bản mỏng)

UV-Vis : Ultraviolet Visible Spectroscopy (phổ tử ngoại khả kiến)
δ

: chemical shift (độ dời hóa học)

λmax

: maximum absorption wavelength (bước sóng cực đại hấp thu)

ν

: frequency (tần số dao động)

IC50

: Nồng độ ức chế 50%

IC50

: Nồng độ ức chế 100%

KLPT : Khối lượng phân tử

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

vi

ĐẶNG HUỲNH GIÚP

III. TÍNH CẤP THIẾT, MỚI MẺ VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI.............14
IV. MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU...............15
IV.1 Mục tiêu ...................................................................................................................15
IV.2 Đối tượng nghiên cứu .............................................................................................15
IV.3 Nội dung và phạm vi nghiên cứu của đề tài ........................................................15
IV.3.1 Nội dung nghiên cứu .....................................................................................15
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

vii

ĐẶNG HUỲNH GIÚP


GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

IV.3.2 Phạm vi nghiên cứu .......................................................................................16
V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ..................................................................................16
V.1 PHƯƠNG PHÁP CÔ LẬP HỢP CHẤT ...............................................................16
V.1.1 Phương pháp chiết...........................................................................................16
V.1.2 Phương pháp s ắc ký ........................................................................................16
V.2 PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH CẤU TRÚC .........................................................17
V.2.1 Phương pháp đo các chỉ số vật lý..................................................................17
V.2.2 Phương pháp phổ.............................................................................................18
V.3 PHƯƠNG PHÁP THỬ HOẠT TÍNH KHÁNG VI SINH VẬT KIỂM ĐỊNH 19
Chương 2 THỰC NGHIỆM.................................................................................................20
I. NGUYÊN LIỆU, HÓA CHẤT VÀ THIẾT BỊ ..............................................................20
I.1 NGUYÊN LIỆU ..............................................................................................................20
I.1 Thu hái nguyên liệu ...................................................................................................20
I.2 Xử lý mẫu nguyên liệu..............................................................................................20
I.2 HÓA CHẤT......................................................................................................................20

II.1 MỘT SỐ ĐẶC TÍNH VẬT LÝ CỦA CÁC CHẤT CÔ LẬP ............................33
II.1.1 Chất LAFE02 ..................................................................................................33
II.1.2 Chất LAFE03 ..................................................................................................33
II.2 BIỆN LUẬN PHỔ NGHIỆM VÀ NHẬN DANH CẤU TRÚC ....................33
II.2.1 Chất LAFE02 ..................................................................................................33
II.2.2 Chất LAFE03 ..................................................................................................36
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .............................................................................................45
I. KẾT LUẬN ........................................................................................................................45
II. KIẾN NGHỊ ......................................................................................................................46
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................................47
DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ ................................................................49
PHỤ LỤC
Phụ lục 1.1: PHỔ 1H-NMR CỦA LAFE02 ......................................................................... PL1
Phụ lục 1.2: PHỔ 1H-NMR GIÃN RỘNG CỦA LAFE02 ................................................. PL2
Phụ lục 1.3: PHỔ 13 C-NMR CỦA LAFE02 ....................................................................... PL3
Phụ lục 1.4: PHỔ 13 C-NMR GIÃN RỘNG CỦA LAFE02 ................................................ PL4
Phụ lục 1.5: PHỔ DEPT CỦA LAFE02 ............................................................................. PL5
Phụ lục 1.6: PHỔ HMBC CỦA LAFE02 ........................................................................... PL6
Phụ lục 1.7: PHỔ HMBC GIÃN RỘNG CỦA LAFE01 .................................................... PL7
Phụ lục 1.8: PHỔ HMBC GIÃN RỘNG CỦA LAFE02 .................................................... PL8
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

ix

ĐẶNG HUỲNH GIÚP


GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

Phụ lục 1.9: PHỔ HSQC CỦA LAFE02 ............................................................................. PL9

Hình 2.2: Qui trình điều chế các cao thô từ nguyên liệu ..................................................26
Hình 2.3: Tinh thể và vết TLC của LAFE02 .....................................................................31
Hình 2.4: Tinh thể và vết TLC của LAFE03 .....................................................................31
Hình 2.5: Cấu tạo khung LAFE02

..................................................................................34

Hình 2.6: Cấu trúc hóa học của LAFE02 ...........................................................................35
Hình 2.7: Cấu tạo khung lupan ............................................................................................37
Hình 2.8: Một số tương quan HMBC trong c ấu trúc khung lupan .................................39
Hình 2.9: Cấu trúc hóa học của LAFE03 ...........................................................................44

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

xi

ĐẶNG HUỲNH GIÚP


GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 1.1: Một số hợp chất trong cây quách đã được cô lập .............................................. 5
Bảng 2.1: Kết quả sắc ký cột MPLC cao FE (32,7 g) ......................................................27
Bảng 2.2: Kết quả sắc ký cột MPLC phân đoạn FE2 (0,3g)............................................28
Bảng 2.3: Kết quả sắc ký cột MPLC phân đoạn FE2.4 (90mg) ......................................29
Bảng 2.4: Kết quả sắc ký cột MPLC phân đoạn FE3 (0,2g)............................................30
Bảng 2.5: Kết quả sắc ký cột MPLC phân đoạn FE3.3 (80mg) ......................................31
Bảng 3.1: Kết quả định tính các nhóm hợp chất trong trái quách ...................................32

thấy trong trái Quách có sự hiện diện của các nhóm hợp chất sau: steroid, flavonoid,
alkaloid, glycoside, terpenoid, saponin, tanin, coumarine trong trái quách.
Từ bột trái Quách tiến hành điều chế cao ethyl acetate. Sử dụng phương pháp
sắc ký cột trên cao ethyl acetate và các phân đoạn kết hợp với sắc ký lớp mỏng để cô
lập được hai chất sạch.
Chương 3

Kết quả và biện luận

Việc nhận danh và xác định cấu trúc dựa trên các tính chất vật lý (màu sắc,
dạng tinh thể, R f , t°nc) và từ các dữ liệu phổ cộng hưởng từ hạt nhân ( 1H-NMR,
13 C-NMR,

DEPT, HSQC, HMBC) kết hợp so sánh với tài liệu đã công bố. Kết quả

nhận danh chất cô lập được là (-)-epicatechin thuộc nhóm flavonoid ứng dụng làm
thuốc chống viêm trong dược học và quercitrin là chất kháng virus, kháng viêm hiệu
quả.
Chương 4

Kết luận và kiến nghị

Khẳng định lại các kết quả nghiên cứu và kiến nghị cho những nghiên cứu tiếp
theo.
Tài liệu tham khảo
Phụ lục

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

xiii

-

Tìm các hoạt chất, định hướng cho việc sử dụng trái quách như một nguồn dược

liệu có giá trị. Qua đó, nâng cao hiệu quả kinh tế của loài thực vật này.
Mục tiêu chọn đề tài:
-

Định tính sơ bộ thành phần hóa học của trái quách

-

Cô lập được ít nhất một hợp chất sạch và xác định cấu trúc.

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

1

ĐẶNG HUỲNH GIÚP


GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

Chương 1
TỔNG QUAN
I. TỔNG QUAN VỀ CÂY QUÁCH
I.1 MÔ TẢ CÂY
I.1.1 Khái quát phân loại thực vật [2]
Tên khoa học: Limonia acidissima L.
Giới thực vật (Plantae)


Karabhithu;

Kanti;

Gandhapatra;

Grahiphala;

Kasayamlaphala (Sanskarit); Divul (Sinhalese); Vilam Palam (Tamil); Vellaga Pandu
(Telugu).

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

2

ĐẶNG HUỲNH GIÚP


GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

I.1.2 Mô tả [2]
Cây thân gỗ cao tới 6-8 m, thân cây nứt dọc sâu màu xám và có vỏ xù xì. Lúc
cây còn non thân cây nhẵn màu trắng xanh, phân cành dài gãy khúc nhưng dễ uốn, có
gai ở nách lá và có lông thưa.
Lá cây quách là dạng lá kép lông chim một lần lẻ, mang bảy lá phụ dạng thuôn
bầu dục, mọc đối, không có cuốn phụ và lá có màu xanh lục.
Hoa nhỏ xếp dày dạng chùm đơn ở nách lá hay ở đầu cành, màu trắng.
Quả mọng hình cầu (đường kính khoảng 5-10 cm), màu xanh xám. Vỏ quả dày
hóa gỗ, nhẵn, cứng và giòn. Bên trong vỏ chứa thịt quả, hạt và các sợi gân.

chắc, ít đổ ngã.
Cây quách trồng khoảng 6-7 năm tuổi thì cho trái, mỗi năm cho một vụ trái, bắt
đầu ra hoa vào khoảng tháng 3 và quả chín rộ vào khoảng tháng 11-12 hàng năm.
I.3 ỨNG DỤNG Y HỌC DÂN GIAN CỦA TRÁI CÂY QUÁCH
Trái quách còn xanh làm thuốc chữa tiêu chảy, trái chín có tác dụng chống táo
bón. Thịt quả có tính kích thích ăn uống, giúp tiêu hóa dễ dàng, có lợi cho người bệnh
thận và có tính kháng sinh.
Ruột trái quách được ngâm rượu dùng làm thuốc bổ, nếu dùng theo giờ giấc và
liều lượng nhất định sẽ giúp cường gân cốt, bổ thận, nhuận tràng, dễ tiêu...
II. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
II.1 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NGOÀI NƯỚC
Qua các tài liệu công bố được tìm thấy thì cây quách đã được nghiên cứu về
thành phần hóa học từ những năm 1986 cho đến gần đây (2009), các nhà hóa học đã
báo cáo phát hiện được khoảng 33 hợp chất tự nhiên từ loài này:
- Năm 2009, Ki Hyun Kim và các công sự công bố đã phân lập được 5 hợp chất
là

limodissimin

A

((R)-8-(2-hydroxy-3-methylbut-3-enyl)-7-(2-methylene-2H-

chromen-7-yloxy)-2H-chromen-2-one);7-hydroxy-8-(3-methylbut-2-enyl)-2H-chrome
n-2-one;(R)-7-hydroxy-8-(2-hydroxy-3,3-dimethylbutyl)-2H-chromen-2-one; (S)-8-2
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

4

ĐẶNG HUỲNH GIÚP


CTPT

ST

Tên chất và CTCT

T

Khối lượng
mol phân tử

Tài
liệu

C23 H18 O6
1

[8]
M = 390 đvC

(R)-8-(-2-hydroxyl-3-methylbut-3-en-1yl-)-7-((2-oxo-2
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

5

ĐẶNG HUỲNH GIÚP


GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

M = 228 đvC
Seselin

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

6

ĐẶNG HUỲNH GIÚP


GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

C24 H26 O8
6

[8]
M = 442 đvC
(E)-3-((2S)-3-(acetoxymethyl)-2-(4-hydroxy-3-metholxy
phenyl)-7-metholxy-2,3-dihydrobenzofuran-5-yl)allyl
acetate

C25 H34 O8
7

[8]
M = 462 đvC

Yangambin

C23 H30 O8


Bassic acid methyl ester

C30 H48 O2
11

[8]
M = 440 đvC

3B-hydrxyolean-en-12-11-one

C11 H20 O2
12

[8]
M = 184 đvC
Cascarillic acid

C18 H30 O3
13

[8]
M = 294 đvC
Dimorphecolic acid

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

8

ĐẶNG HUỲNH GIÚP

Osthol

C13 H10 O5
18

[9]
M = 246 đvC

Isopimpinellin

C12 H8 O4
19

[9]
M = 216 đvC
Xanthotoxin

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

9

ĐẶNG HUỲNH GIÚP


GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

C14 H14 O4
20

[9]


[9]
M = 448 đvC

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

10

ĐẶNG HUỲNH GIÚP


GÓP PHẦN NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC TRÁI QUÁCH (LIMONIA ACIDISSIMA L.)

Orientin

C21 H20 O10
25

M = 432 đvC

[9]

Vitexin

C11 H6 O3
26

M = 186 đvC

[9]