MỤC LỤC
A/ ĐẶT VẤN ĐỀ.............................................................................................................................2
B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ..............................................................................................................2
I/ CƠ SỞ LÍ LUẬN.....................................................................................................................2
1. Khái niệm về dân tộc............................................................................................................2
2. Hai xu hướng phát triển của dân tộc và vấn đề dân tộc trong xây dựng chủ nghĩa xã hội...3
3. Những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết vấn đề dân tộc
..................................................................................................................................................3
II/ SỰ VẬN DỤNG CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN ĐỂ
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ DÂN TỘC Ở VIỆT NAM....................................................................4
1. Một số đặc điểm của dân tộc nước ta hiện nay.....................................................................4
2. Xác định vị trí của vấn đề dân tộc và chính sách của nước ta về vấn đề dân tộc trong thời
gian gần đây..............................................................................................................................5
3. Một số giải pháp chủ yếu để giải quyết tốt vấn đề dân tộc...................................................8
C/ KẾT THÚC VẤN ĐỀ..................................................................................................................8

1


A/ ĐẶT VẤN ĐỀ
Trên dải đất hình chữ S của chúng ta là nơi sinh sống của năm mươi tư dân tộc
anh em, mỗi dân tộc anh em có những giá trị và sắc thái văn hoá riêng; trải qua bốn
nghìn năm dựng nước và giữ nước, các dân tộc luôn kề vai sát cánh gắn bó máu thịt
bên nhau trong đấu tranh chống ngoại xâm, chống thiên tai và dựng xây đất nước.
Nhận thức được sức mạnh to lớn của đoàn kết các dân tộc ở nước ta, ngay từ khi
mới ra đời, chính sách dân tộc và đại đoàn kết dân tộc luôn được Đảng và Nhà
nước quan tâm. Đảng ta luôn coi việc hoạch định và thực hiện đúng chính sách dân
tộc để giải quyết vấn đề này là việc có ý nghĩa chiến lược.
Vì vậy, trên cơ sở kế thừa những quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về
vấn đề dân tộc và xuất phát từ thực tế đặc điểm, tình hình dân tộc ở nước ta Đảng
Cộng sản Việt Nam đã đề ra chính sách dân tộc đúng đắn qua từng thời kỳ cách

2. Hai xu hướng phát triển của dân tộc và vấn đề dân tộc trong xây dựng
chủ nghĩa xã hội
Nghiên cứu vấn đề dân tộc và phong trào dân tộc trong điều kiện của chủ
nghĩa tư bản, V.I. Lênin đã phát hiện ra hai xu hướng khách quan của sự phát triển
các dân tộc như sau:
Xu hướng thứ nhất; Khi mà các tộc người, cộng đồng dân cư có sự trưởng
thành về ý thức dân tộc, ý thức về quyền sống của mình, thì các cộng đồng dân cư
đó muốn tách ra thành lập các dân tộc độc lập. Trên thực tế, xu hướng này đã biểu
hiện thành phong trào đấu tranh chống áp bức dân tộc, thành lập các quốc gia dân
tộc độc lập.
Xu hướng thứ hai; Sự liên hiệp lại của các dân tộc trong một quốc gia, các dân
tộc của nhiều quốc gia nhằm mở rộng, tăng cường quan hệ kinh tế, phá bỏ ngăn
cách về kinh tế giữa các dân tộc.
3. Những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải
quyết vấn đề dân tộc
Giải quyết vấn đề dân tộc thực chất là xác lập quan hệ công bằng, bình đẳng
giữa các dân tộc trong một quốc gia, giữa các quốc gia dân tộc trên các lĩnh vực
kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội.
Các dân tộc hoàn toàn bình đẳng
Quyền bình đẳng giữa các dân tộc là quyền thiêng liêng. Tất cả các dân tộc, dù
đông người hay ít người, có trình độ phát triển cao hay thấp đều có quyền lợi và
nghĩa vụ như nhau, không có đặc quyền, đặc lợi về kinh tế, chính trị, văn hoá, ngôn
ngữ cho bất cứ dân tộc nào. Trong một quốc gia có nhiều dân tộc, quyền bình đẳng
giữa các dân tộc phải được pháp luật bảo vệ và phải được thực hiện trong thực tế,
trong đó việc khắc phục sự chênh lệch về trình độ phát triển kinh tế, văn hoá giữa
các dân tộc do lịch sử để lại có ý nghĩa cơ bản. Trong quan hệ giữa các quốc gia –
dân tộc, quyền bình đẳng dân tộc gắn liền với cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phân
biệt chủng tộc, chủ nghĩa bá quyền nước lớn; chống sự áp bức, bóc lột của các
nước tư bản phát triển đối với các nước lạc hậu, chậm phát triển về kinh tế. Mọi
quốc gia đều bình đẳng trong quan hệ quốc tế.

vạn người; 15 dân tộc có số dân từ 1.000 người đến 1 vạn người; 5 dân tộc có số
dân dưới 1.000 người.
Về địa bàn cư trú; Các dân tộc cư trú phân tán và xen kẽ với nhau, không hình
thành một vùng lãnh thổ, khu vực kinh tế riêng biệt. Các dân tộc thiểu số cư trú chủ
yếu ở miền núi, chiếm 3/4 diện tích cả nước, một số sinh sống ở đồng bằng, hải đảo
và đô thị. Các dân tộc sống xen kẽ là phổ biến, yếu tố này nói lên sự hoà hợp của
cộng đồng dân cư, mặt tốt là tạo điều kiện học hỏi, giúp nhau cùng tiến bộ, nhưng
cũng dễ va trạm dẫn đến mất đoàn kết. Do đó vấn đề đoàn kết dân tộc phải được
luôn luôn chú ý ngay từ cộng đồng dân cư ở cơ sở: làng, xóm, ấp, bản đến xã,
huyện, tỉnh và trên phạm vi cả nước.
Về trình độ phát triển; Do nước ta trải qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ
nước, trải qua biết bao thăng trầm lịch sử, cộng với điều kiện tự nhiên và địa bàn cư
trú khác nhau, nói chung trình độ phát triển của các dân tộc thiểu số so với dân tộc
đa số còn thấp, giữa các dân tộc, phát triển cũng không đồng đều. Tình trạng trên
không những làm cho các dân tộc thiểu số khó vươn lên hòa nhập cùng với sự phát
triển chung của cả nước mà còn tạo ra khoảng cách phát triển giữa các dân tộc,
tiềm ẩn những yếu tố có thể gây mất ổn định chính trị – xã hội, nhất là khi bị các
thế lực thù địch lợi dụng. Đây là đặc trưng quan trọng trong việc thực hiện bình
đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc của nước ta hiện nay.

4


2. Xác định vị trí của vấn đề dân tộc và chính sách của nước ta về vấn đề
dân tộc trong thời gian gần đây
Các nguyên tắc cơ bản trong việc giải quyết vấn đề dân tộc ở Việt Nam
Dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề dân tộc và thực
tiễn lịch sử đấu tranh cách mạng xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam cũng như
dựa vào tình hình thế giới hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đã luôn luôn coi vấn đề
dân tộc và xây dựng khối đại đoàn kết có tầm quan trọng đặc biệt. Qua các thời kỳ

trình độ dân trí, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá, tiếng nói, chữ viết và truyền
thống tốt đẹp của các dân tộc. Thực hiện tốt chiến lược phát triển kinh tế – xã hội ở
5


miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, vùng căn cứ cách mạng; làm tốt công
tác định canh, định cư và xây dựng vùng kinh tế mới. Quy hoạch, phân bổ, sắp xếp
lại dân cư, gắn với phát triển kinh tế với bảo đảm an ninh quốc phòng. Củng cố và
nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở vùng đồng bào dân tộc thiểu số;
động viên, phát huy vai trò những người tiêu biểu trong các dân tộc. Thực hiện
chính sách ưu tiên trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, trí thức là người dân tộc thiểu
số – cán bộ công tác ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi phải gần gũi, hiểu phong
tục tập quán, tiếng nói của đồng bào dân tộc, làm tốt công tác dân vận. Chống các
biểu hiện kỳ thị, hẹp hòi, chia rẽ dân tộc.” Văn kiện cũng đề ra chủ trương: nghiêm
cấm lợi dụng các vấn đề dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo để hoạt động trái pháp luật
và chính sách của Nhà nước, kích động chia rẽ nhân dân, chia rẽ các dân tộc, gây
rối xâm phạm an ninh quốc gia.
Từ đó, một số quan điểm cơ bản được Đảng ta xác định cùng với việc khẳng
định vị trí của vấn đề dân tộc là:
Các dân tộc trong đại gia đình Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, giúp
nhau cùng phát triển, cùng nhau phấn đấu thực hiện thắng lợi sự nghiệp công
nghiêp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội
chủ nghĩa. Kiên quyết đấu tranh với mọi âm mưu chia rẽ dân tộc.
Phát triển toàn diện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và an ninh – quốc phòng
trên địa bàn vùng dân tộc và miền núi; gắn tăng trưởng kinh tế với giải quyết vấn
đề xã hội, thực hiện tốt chính sách dân tộc; quan tâm phát triển, bồi dưỡng nguồn
nhân lực; chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số; giữ gìn và phát huy
những giá trị, bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số trong sự
nghiệp phát triển chung của cộng đồng dân tộc Việt Nam thống nhất.
Ưu tiên phát triển kinh tế – xã hội các vùng dân tộc và miền núi, trước hết, tập

trong xu thế toàn cầu hóa là một việc làm thực sự cần thiết.
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đưa ra nhiều chương trình mục tiêu
quốc gia nhằm bảo đảm chính sách dân tộc như: định canh định cư, phủ xanh đất
trống đồi trọc, xóa đói giảm nghèo… Hiện tại có hơn 40 chương trình, mục tiêu, dự
án lớn được triển khai thực hiện ở vùng này với mục tiêu tập trung đầu tư cho giáo
dục & đào tạo, Y tế, giao thông, thuỷ lợi và hệ thống cơ sở hạ tầng thiết yếu, phát
triển sản xuất và xóa đói giảm nghèo, khai thác tiểm năng thế mạnh của vùng, bảo
vệ môi trường sinh thái, giữ gìn bản sắc văn hoá truyền thống của các dân tộc…
Có thể kể đến những chuyển biến tích cực trong một số lĩnh vực tiêu biểu nhờ
thực hiện những chính sách dân tộc đúng đắn:
Về giáo dục; 100% xã đặc biệt khó khăn có trường học, nhà mẫu giáo và các
lớp bán trú dân nuôi. Các bản xa trung tâm đều có lớp cắm bản, tình trạng học ca 3
được xóa bỏ, tỉ lệ trẻ em trong độ tuổi đến trường đạt 90 – 95%, 71% xã đặc biệt
khó khăn hoàn thành phổ cập tiểu học đúng độ tuổi và 80% xã đặc biệt khó khăn
hoàn thành phổ cập Trung học cơ sở. Đến năm học 2008 – 2009, đã có 285 trường
phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn 49 tỉnh thu hút 84.000 học sinh theo học.
Về giao thông; Việc phát triển giao thông nông thôn, đặc biệt khu vực đồng
bào dân tộc miền núi có ý nghĩa quan trọng. Nó là cầu nối giúp ngắn khoảng cách
giữa miền xuôi và miền ngược. Là điều kiện quan trọng để thực hiện công nghiệp
hóa, hiện đại hóa nông nghiệp ở nông thôn. Bởi vậy, việc nâng cấp và xây dựng các
tuyến đường giao thông huyết mạch đã và đang được triển khai ở vùng cao, vùng
sâu, vùng xa. Hầu hết các hệ thống đường đến tỉnh lị và huyện đã được nâng cấp và
trải nhựa. 97,42% số xã đã có đường ô tô đến trung tâm xã. Một số tỉnh có hệ thống
đường sắt, đường thủy thuận lợi cho giao lưu kinh tế như: Lào Cai, Yên Bái, Phú
Thọ, Bắc Giang…
Điện lưới quốc gia; Đã được phủ khắp cả nước, đem ánh sánh văn minh dành
cho bà con thôn bản. Đến nay, có 98% số huyện, 64% số xã có điện lưới quốc gia
và trên 50% số hộ dân dùng điện. Gần 90% xã có điện thoại, 100% xã có tổ chức
7



C/ KẾT THÚC VẤN ĐỀ
Có thể thấy, qua từng thời kì cách mạng, Đảng và nhà nước ta luôn xác định
vấn đề dân tộc là vấn đề then chốt, vấn đề mang tính thời sự diễn biến hết sức phức
tạp. Và giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc là một trong những nhiệm vụ có tính
chất chiến lược của cách mạng Việt Nam. Nhờ sự vận dụng sáng tạo những nguyên
tắc của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về giải quyết vấn đề dân
tộc, Đảng đã từng bước thắt chặt tình đoàn kết, gắn bó giữa các dân tộc, tăng cường
giao lưu hợp tác, học hỏi lẫn nhau trong mọi phương diện đời sống, góp phần vào
thắng lợi chung của sự nghiệp cách mạng của cả nước, từ đó tạo nên một bản sắc
dân tộc Việt Nam – dân tộc Con Rồng cháu Tiên.
8


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ giáo dục và đào tạo, Giáo trình những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa
Mác – Lênin, NXB Chính trị quốc gia – Hà Nội – 2011.
2. TS. Đậu Tuấn Nam (Chủ biên) – Vấn đề dân tộc và quan hệ dân tộc ở Việt
Nam hiện nay – NXB Chính trị Quốc gia – 2011.
3. PGS, TS. Lâm Bá Nam – Chính sách dân tộc của Đảng trong thời kỳ đổi
mới – NXB Chính trị quốc gia – 2011.
4. Đảng Cộng sản Việt Nam – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X.
5. Websites
– – Tạp chí lí luận của Ủy ban dân tộc
– – Quốc hội Việt Nam
– – Báo điện tử đảng cộng sản Việt Nam

9