B GIÁO D C VÀ ÀO T O
TR

B NÔNG NGHI P VÀ PTNT

NG

I H C THU L I

NG TH Y N

NGHIÊN C U NH H
T

NG

N

NG C A CÁC Y U T

KHÍ

NH M C TIÊU HAO I N N NG C A

CÁC TR M B M T

I T I HUY N CHÍ LINH,

T NH H I D

NG


T NH H I D

NG

Chuyên ngành : Quy ho ch và Qu n lý tài nguyên n
Mã s

: 60-58-02-12

LU N V N TH C S

Ng

ih

KHÍ

ng d n khoa h c: TS. Nguy n Quang Phi

Hà N i - 2014

c


L I TÁC GI
Sau m t quá trình nghiên c u, đ n nay lu n v n th c s v i đ tài:
“Nghiên c u nh h ng c a các y u t khí t ng đ n đ nh m c tiêu hao đi n
n ng c a các tr m b m t i t i huy n Chí Linh, t nh H i D ng” đã đ c
hoàn thành v i s n l c c a b n thân và s giúp đ c a các th y, cô giáo, b n


riêng tôi. Nh ng n i dung và k t qu trình bày trong Lu n v n là trung th c và
ch a đ

c ai công b trong b t k công trình khoa h c nào, n u vi ph m tôi xin

ch u hoàn toàn trách nhi m.

Tác gi

ng Th Y n


i
M CL C
M

U .....................................................................................................................1

I. TÍNH C P THI T C A
II. M C ÍCH C A

TÀI........................................................................1

TÀI .................................................................................2

III. CÁCH TI P C N VÀ PH

NG PHÁP NGHIÊN C U ...............................2


2.1. Tính toán các đ c tr ng khí t
2.1.1.

C .........................................................22

ng ..................................................................22

c đi m khí t ng................................................................................................ 22

2.1.2. Tính toán các y u t khí t ng.............................................................................. 25
2.2. Tính toán nhu c u n

c cho các lo i cây tr ng ..............................................34

2.2.1. Tài li u tính toán, nguyên lý và ph ng pháp tính toán...................................... 34
2.3. T ng h p m c t
CH

i cho cây tr ng ng v i nhi t đ trung bình nhi u n m ...45

NG 3: NGHIÊN C U XÁC

NH

NH M C TIÊU HAO I N T

I 47

3.1. Phân tích và phân nhóm các lo i tr m b m....................................................47
3.1.1. M c tiêu c a vi c xây d ng đ nh m c tiêu hao n ng l ng đi n t i ............... 47


I CÁC Y U T

I N N NG B M T

KHÍ T

NG

I VÀ GI I PHÁP NÂNG

CAO HI U QU QU N LÝ, KHAI THÁC ...........................................................68
4.1. Xác đ nh đ nh m c n

ct

c a s thay đ i các y u t khí t

i m t ru ng vùng nghiên c u d

i nh h

ng

ng .....................................................................68

4.1.1. Phân tích nh h ng c a các y u t khí t ng đ n đ nh m c n c t i m t
ru ng vùng nghiên c u .................................................................................................... 68
4.1.2.



nh h ng đ n đ nh m c tiêu hao đi n n ng b m t i ... 89

4.2.2. nh h ng c a m a đ n đ nh m c m c tiêu hao đi n n ng b m t i.............. 89
4.2.3. nh h ng c a nhi t đ đ n đ nh m c m c tiêu hao đi n n ng b m t i........ 94
4.2.4. nh h ng c a đ

m đ n đ nh m c m c tiêu hao đi n n ng b m t i ........... 97

4.2.5. nh h ng c a t c đ gió đ n đ nh m c m c tiêu hao đi n n ng b m t i... 100
4.2.6. nh h ng c a s gi n ng đ n đ nh m c m c tiêu hao đi n n ng b m t i 103
4.3. Gi i pháp nâng cao hi u qu qu n lý, khai thác công trình th y l i ............107


iii
4.3.1. Gi i pháp công trình............................................................................................ 107
4.3.2. Gi i pháp phi công trình ..................................................................................... 109
K T LU N VÀ KI N NGH .................................................................................112
K T LU N .........................................................................................................112
KI N NGH .........................................................................................................113
TÀI LI U THAM KH O .......................................................................................115


iv
DANH M C B NG
B ng 2.1. Nhi t đ trung bình tháng và n m các tr m Chí Linh, H i D

ng ..........22

B ng 2.2.


id

ng cho cây lúa v chiêm ..................................44

B ng 2.19. M c t

i cho lúa mùa (m3/ha) ...............................................................44

B ng 2.20. M c t

i cho Ngô v chiêm (m3/ha) .....................................................45

B ng 2.21. M c t

i c a cây đ u t

B ng 2.22. M c t

i cho Khoai v đông (m3/ha) ....................................................45

B ng 2.23. T ng m c t

ng v mùa(m3/ha) .........................................45

i cho các cây tr ng ng v i k ch b n nhi t đ trung bình

nhi u n m ..................................................................................................................45
B ng 2.24. T ng l


i v mùa .................................59

B ng 3.5.

nh m c tiêu th đi n n ng cho b m t

i v đông ................................59

B ng 3.6. Nhi t đ trung bình tháng n m 2012 c a tr m Chí Linh ..........................60
B ng 3.7.

mt

ng đ i trung bình tháng n m 2012 t i tr m Chí Linh ..............60

B ng 3.8. L

ng m a trung bình tháng n m 2012 t i tr m Chí Linh ......................60

B ng 3.9. S gi n ng trung bình tháng n m 2012 t i tr m Chí Linh ......................60
B ng 3.10. T c đ gió trung bình tháng t i tr m nghiên c u ...................................61
B ng 3.11. T ng h p m c t

i cho cây tr ng n m 2012 .........................................61

B ng 3.12. B ng tính toán đ nh m c đi n t

i chi ti t v chiêm cho t ng máy b m

n m 2012 ...................................................................................................................61

i m t ru ng v đông ng v i các k ch b n khi l

ng

m a v t ng, gi m .....................................................................................................70
B ng 4.4.

nh m c n

ct

i m t ru ng c n m ng v i các k ch b n khi l

ng

m a v t ng, gi m .....................................................................................................70
B ng 4.5. L

ng n

ct

v i các k ch b n khi l

i m t ru ng c n m trên toàn b di n tích gieo tr ng ng

ng m a v t ng, gi m .........................................................71

B ng 4.7. Chênh l ch nhi t đ l n nh t, nh nh t gi a các tháng trong v mùa .....72
B ng 4.8. Chênh l ch nhi t đ l n nh t, nh nh t gi a các tháng trong v đông ....73


nh m c n

ct

i m t ru ng c n m ng v i các k ch b n khi nhi t

đ trung bình nhi u n m t ng, gi m .........................................................................75
B ng 4.13. L

ng n

ct

i m t ru ng c n m toàn b di n tích gieo c y ng v i

các k ch b n khi nhi t đ trung bình nhi u n m t ng, gi m .....................................76
B ng 4.14.

nh m c n

ct

i m t ru ng trong v chiêm ng v i các k ch b n đ

m trung bình nhi u n m t ng, gi m.........................................................................77
B ng 4.15.
đ

nh m c n


ct

i m t ru ng c n m trên toàn b di n tích gieo tr ng

ng v i các k ch b n khi đ

m trung bình nhi u n m t ng gi m ............................80

B ng 4.19.

ng n

nh m c n

ct

i m t ru ng trong v chiêm ng v i các k ch b n t c

đ gió trung bình nhi u n m t ng, gi m ...................................................................81
B ng 4.20.

nh m c n

ct

i m t ru ng trong v mùa ng v i các k ch b n khi

t c đ gió trung bình nhi u n m t ng, gi m .............................................................82
B ng 4.21.

vii
B ng 4.24.

nh m c n

ct

i m t ru ng trong v chiêm ng v i các k ch b n s

gi n ng trung bình nhi u n m t ng, gi m ...............................................................85
B ng 4.25.

nh m c n

ct

i m t ru ng trong v mùa ng v i các k ch b n khi

s gi n ng trung bình nhi u n m t ng, gi m ...........................................................86
B ng 4.26.

nh m c n

ct

i m t ru ng v đông ng v i các k ch b n khi s gi

n ng trung bình nhi u n m t ng, gi m ......................................................................86
B ng 4.27.



ng m a v

thi t k gi m 5%........................................................................................................90
B ng 4.31.

nh m c tiêu th đi n n ng cho b m t

i v đông khi l

ng m a v

thi t k gi m 5%........................................................................................................91
B ng 4.32. B ng so sánh t l t ng đi n b m t

i v chiêm khi l

ng m a v thi t

k gi m 5% ................................................................................................................91
B ng 4.33. B ng so sánh t l t ng đi n b m t

i v mùa khi l

ng m a v thi t k

gi m 5%.....................................................................................................................93
B ng 4.34. B ng so sánh t l t ng đi n b m t

i v đông khi l


i v đông khi nhi t đ trung


viii
bình v t ng 10C ........................................................................................................95
B ng 4.39. B ng so sánh t l t ng đi n b m t

i v chiêm khi nhi t đ trung bình

v t ng 1 C ................................................................................................................96
0

B ng 4.40. B ng so sánh t l t ng đi n b m t

i v mùa khi nhi t đ trung bình v

t ng 10c ......................................................................................................................96
B ng 4.41. B ng so sánh t l t ng đi n b m t

i v đông khi nhi t đ trung bình

v t ng 1 c .................................................................................................................96
0

B ng 4.42. H s đi u ch nh đ nh m c đi n n ng b m t

i (kt) khi nhi t đ thay

đ i. .............................................................................................................................97


m trung bình

v t ng 3% .................................................................................................................99
B ng 4.47. B ng so sánh t l gi m đi n b m t

i v mùa khi đ

m trung bình v

t ng 3% ......................................................................................................................99
B ng 4.48. B ng so sánh t l gi m đi n b m t

i v đông khi đ

m trung bình v

t ng 3% ......................................................................................................................99
B ng 4.49. H s đi u ch nh đ nh m c đi n n ng b m t

i (k H ) khi đ

m

thay

đ i. ...........................................................................................................................100
B ng 4.50.

nh m c tiêu th đi n n ng cho b m t

v t ng 0,2 m/s ........................................................................................................102
B ng 4.55. B ng so sánh t l t ng đi n b m t

i v đông khi t c đ gió trung bình

v t ng 0,2 m/s ........................................................................................................103
B ng 4.56. H s đi u ch nh đ nh m c đi n n ng b m t

i (k w ) khi t c đ gió thay

đ i ............................................................................................................................103
B ng 4.57.

nh m c tiêu th đi n n ng cho b m t

i v chiêm khi s gi n ng

trung bình v t ng 5% .............................................................................................104
B ng 4.58.

nh m c tiêu th đi n n ng cho b m t

i v mùa khi s gi n ng trung

bình v t ng 5% ......................................................................................................104
B ng 4.59.

nh m c tiêu th đi n n ng cho b m t

i v đông khi s gi n ng


ng ...........................................................9

ng m a v chiêm ........................................................32

Hình 2.2. K t qu tính toán ch đ t

i cho lúa v chiêm .......................................44


1

M
I. TÍNH C P THI T C A

U

TÀI

Qu n lý, khai thác và b o v có hi u qu các công trình th y l i có m t vai trò
h t s c quan tr ng đ i v i phát tri n kinh t - xã h i, môi tr
xu t nông nghi p nói riêng. Ngh quy t s 26-NQ/T
ngh Ban ch p hành Trung

ng

ng nói chung và s n

ngày 05/08/2008 c a H i


là m t đ nh m c quan tr ng nh t n m trong b y đ nh m c thu c b đ nh m c kinh
t k thu t.
Hi n nay, vi c nghiên c u xây d ng đ nh m c kinh t k thu t ( MKTKT),
hay giá n

c trong qu n lý, khai thác và b o v công trình th y l i đã có nhi u t

ch c và nhà khoa h c trong n

c nghiên c u.

Tuy nhiên, các nghiên c u này ch a đi sâu vào đánh giá nh h
thay đ i các y u t khí t

ng c a s

ng đ n đ nh m c tiêu hao đi n n ng và đ xu t các gi i

pháp làm gi m đ nh m c tiêu hao đi n n ng. Trong nh ng n m g n đây di n bi n
c a khí h u theo chi u h

ng c c đoan. C th , l

ng m a t ng m nh vào mùa l

và gi m vào mùa ki t cùng v i nhi t đ trung bình đã t ng. Bi n đ i khí h u
(B KH) làm t ng thêm các thiên tai l l t và h n hán ngày càng kh c li t. Hi n
t

ng bi n đ i khí h u đã, đang và s

i. Xu t phát t tình hình nêu trên cho th y r ng

vi c " Nghiên c u nh h

ng c a các y u t khí t

n ng c a các tr m b m t

i t i huy n Chí Linh, t nh H i D

II. M C ÍCH C A

TÀI

ng đ n đ nh m c tiêu hao đi n
ng" là c n thi t.

ánh giá hi n tr ng công tác qu n lý, khai thác công trình th y l i, đánh giá
nh h

ng c a s thay đ i các y u t khí t

c a các tr m b m t

ng đ n đ nh m c tiêu hao đi n n ng

i t i huy n Chí Linh t nh H i D

ng, t đó đ xu t các gi i



- Ph

ng pháp phân tích h th ng;

- Ph

ng pháp mô hình.

i


3
IV. K T QU D
-

KI N

T

C

ánh giá hi n tr ng qu n lý và v n hành các tr m b m t

i c a vùng

nghiên c u;
-

ánh giá nh h


NG 1

T NG QUAN NGHIÊN C U
1.1.T ng quan v nghiên c u đ nh m c đi n n ng
Hi n nay, trên th gi i đã có nhi u nghiên c u v đ i m i c ch , chính sách
qu n lý khai thác công trình th y l i.
chính sách qu n lý c b n đã đ

c bi t là

các n

c tiên ti n thì các c ch

c hoàn thi n và phát huy hi u qu r t cao nh

Nh t, Israel, M , Pháp Italy...
Vi c nghiên c u đ nh m c kinh t k thu t ( MKTKT), hay giá n

c trong

qu n lý, khai thác và b o v công trình th y l i đã có nhi u t ch c và nhà khoa h c
trong n

c nghiên c u, đi n hình nh :

- Nghiên c u c s khoa h c và ph

ng pháp lu n xác đ nh giá n

d án đ u t xây d ng nâng c p hi n đ i hóa công trình th y l i – Trung tâm
Nghiên c u kinh t , n m 2004;
- Nghiên c u s a đ i h th ng ch tiêu đ nh m c kinh t k thu t trong công tác
qu n lý khai thác công trình th y l i t nh H i D

ng, n m 2007.

Tuy nhiên, các nghiên c u trên còn ch a sâu vào đánh giá nh h
thay đ i các y u t khí t
nhi t đ , đ

ng đ n đ nh m c tiêu hao đi n n ng nh l

ng c a s
ng m a,

m, t c đ gió, s gi n ng và đ xu t các gi i pháp làm gi m đ nh m c

tiêu hao đi n n ng.


5
1.2.T ng quan v qu n lý khai thác tr m b m

1.2.1.T ng quan v tình hình qu n lý khai thác công trình th y l i
Nông nghi p Vi t Nam đóng vai trò và v th quan tr ng trong quá trình phát
tri n kinh t -xã h i c a đ t n
trong nông nghi p đã đ
thi u l


s n xu t nông nghi p, nuôi tr ng th y s n và cung c p n

ct

i, tiêu ph c v

c ph c v sinh ho t và

công nghi p, phòng ch ng l l t, úng ng p, h n hán, góp ph n b o v môi tr
Tuy v y, công tác th y l i đang đ ng tr
Ngu n n

c nhi u khó kh n và thách th c.

c ngày càng khan hi m do tác đ ng c a bi n đ i khí h u và n

dâng; tình tr ng ô nhi m ngu n n

ng.
c bi n

c ngày càng nghiêm tr ng; thiên tai l l t, h n

hán, xâm nh p m n x y ra ngày càng kh c li t; nhi u công trình th y l i ch a phát
huy h t ti m n ng và hi u qu theo thi t k ; c ch , chính sách trong l nh v c th y
l i còn nhi u t n t i, b t c p, mang n ng tính bao c p, ch y u trông ch t ngân
sách Nhà n

c; thi u c ch chính sách phù h p đ t o đ ng l c và phát huy s c


c, bao g m các lo i hình ch y u là: H p tác xã

có làm d ch v th y l i (H p tác xã d ch v nông nghi p và H p tác xã chuyên khâu
th y nông), T ch c h p tác (H i s d ng n

c, T h p tác, T ,

i th y nông) và

Ban qu n lý th y nông. Trong đó, H p tác xã và T h p tác là hai lo i hình chính,
chi m 90% T ch c dùng n
Hi n nay, c n

c.

c có 75 h th ng th y l i l n và v a, hàng nghìn h th ng

th y l i nh . Trong đó, có 2500 tr m b m đi n l n và v a, hàng ch c nghìn tr m
b m nh . Các tr m b m t

i và tiêu ch y u t p trung

là các tr m b m l n t p trung
có các tr m b m v i l u l
tr m b m trong c n

Hà Nam và Nam

ng l n nh ng s l



c. Ngoài nh ng khó kh n v m t qu n lý tài chính, v n đ k thu t

c ng c n đ

c quan tâm. Hi n nay, do các máy b m, tr m b m đã đ a vào ho t

đ ng th i gian do v y đã xu ng c p nghiêm tr ng cùng v i s thay đ i c a đi u
ki n biên nh m c n

c b hút và b x d n đ n máy b m ho t đ ng khác v i thi t


7
k và không n m trong ph m vi hi u su t cao c a máy b m d n đ n hi u qu ho t
đ ng r t th p.

1.2.2.T ng quan v đ nh m c qu n lý công trình th y l i, đ nh m c tiêu th đi n
n ng
1.2.2.1 T ng quan v đ nh m c qu n lý công trình th y l i
nh m c kinh t k thu t trong qu n lý, khai thác và b o v công trình th y
l i là hao phí c n thi t v lao đ ng, v t t , nguyên nhiên v t li u và máy móc thi t
b đ hoàn thành nhi m v t
theo k ho ch đ

c giao.

i, tiêu ph c v s n xu t nông nghi p, dân sinh kinh t
nh m c kinh t k thu t trong qu n lý, khai thác và b o


ng máy móc thi t b ;

nh m c chi phí qu n lý

doanh nghi p…
nh m c qu n lý công trình th y l i là c n c đ l p k ho ch s n xu t, k
ho ch s d ng lao đ ng, k ho ch tài chính hàng n m c a đ n v , là c s đ s p
x p và s d ng lao đ ng h p lý nh m nâng cao n ng su t lao đ ng, tinh g n b
máy, th c hi n c ch khoán cho công tác qu n lý, khai thác và b o v công trình
th y l i trong đ n v (t , c m, tr m th y nông…) nh m g n quy n l i v i trách
nhi m và k t qu lao đ ng c a ng

i lao đ ng. H n n a đ nh m c qu n lý công

trình th y l i là c n c đ các c quan có th m quy n th m tra, th m đ nh k ho ch
s n xu t, k ho ch tài chính c a đ n v và là c s đ xây d ng đ n giá đ t hàng,
giao k ho ch, xác đ nh giá gói th u qu n lý, khai thác và b o v công trình th y
l i.

nh m c qu n lý công trình th y l i c ng là c n c đ nghi m thu, thanh quy t

toán chi phí qu n lý, khai thác và b o v công trình th y l i cho các đ n v khi hoàn
thành nhi m v đ

c giao.


8
1.2.2.2. T ng quan v đ nh m c tiêu th đi n n ng
nh m c tiêu th đi n n ng cho b m t

i) trong các đi u ki n th i ti t khác nhau.

Xây d ng đ nh m c đi n b m t i d a trên các c n c sau:
- Quy trình, quy ph m qu n lý v n hành công trình và máy móc thi t b ;
- Hi n tr ng h th ng công trình và máy móc thi t b ;
- Lo i cây tr ng;
-

i u ki n s n xu t nông nghi p (bi n pháp canh tác, th i v , đ c tr ng đ t

tr ng, cây tr ng…);
- i u ki n đ a hình, đ a ch t khu v c t
-

i;

i u ki n khí h u th y v n (m a, nhi t đ , đ m, b c h i, m c n c…)
xây d ng đ nh m c đi n b m t i tr c h t c n t ng h p, phân lo i các

tr m b m t i do đ n v qu n lý. ây là c n c đ xây d ng đ nh m c chi ti t cho
t ng lo i máy b m ho c tr m b m. Ti n hành xây d ng đ nh m c đi n b m t i
chi ti t cho t ng lo i máy b m ho c tr m b m t i. T đ nh m c chi ti t, t ng h p
tính toán đ nh m c đi n b m t i theo t ng đ n v thành viên và toàn doanh
nghi p. Tính quan h gi a đ nh m c đi n n ng b m t
ch nh đ nh m c cho n m th c t .

i và l

ng m a nh m đi u


o, Kênh Giang, Lê L i, Nhân Hu , Tân Dân, V n

8 ph

ng: Ph L i, V n An, Chí Minh, Sao

c.

, Thái H c, C ng Hòa, Hoàng

Tân, B n T m
Trong đó có 13 xã, ph

ng là đ i núi, chi m 76% di n tích và 56% dân s c a

toàn huy n. Ngoài ra còn có Tr

ng

i h c Sao

, trên 120 c quan đ n vi, nhà

máy, xí nghi p, doanh nghi p đóng trên đ a bàn.
Phía b c và đông b c c a Chí Linh là vùng đ i núi thu c cánh cung
Tri u, ba m t còn l i đ

ông

c bao b c b i sông Kinh Thày, sông Thái Bình và sông

ng sông bao

ng v i H i Phòng, B c Giang,

áp

C u (B c Ninh).
Huy n Chí Linh là m t trong hai huy n th c a t nh H i D

ng là vùng đ i

núi. T ng di n tích đ t t nhiên c a Chí Linh là 29.618 ha, chia ra:
-

t nông nghi p 9.784 ha, chi m 33,03%.

-

t lâm nghi p 14.470 ha, chi m t l 48,86%

-

t chuyên dung 2.467 ha, chi m t l 8,33%.

-

t

-



c hình thành

t i ch , phát tri n trên các đá sa th ch; nhóm đ t thùy thành do phù sa sông Kinh
Thày và Thái Bình b i t .
Chí Linh có 14.470 ha đ t đ i r ng, trong đó r ng tr ng 1.208 ha, r ng t
nhiên 2.390 ha. R ng t nhiên có nhi u lo i g quý,
nhi u lo i đ ng th c v t đ c tr ng cung c p ngu n d
ch y u là keo lai t

c kho ng 140.000 m3, có
c li u cho y h c. R ng tr ng

ng, b ch đàn và r ng thông thu c.

Khoáng s n:
Khoáng s n Chí Linh tuy không nhi u v ch ng lo i, nh ng có lo i có tr
l

ng l n và có giá tr kinh t nh : đ t Cao lanh tr l

tri u t n, đá, cát vàng xây d ng, m than nâu tr l

ng 40 v n t n, sét ch u l a 8

ng hàng t t n.

1.3.2. i u ki n kinh t – xã h i
T ng di n tích đ t t nhiên c a th xã Chí Linh là 28.100 ha. Trong đó đ t
nông nghi p ch y u là đ t lúa, đ t màu, ...