Thu hoạch KTPT- NMP
KHOA SAU ĐẠI HỌC TRƯỜNG ĐH KINH TẾ & QTKD TN
ĐỀ TÀI: Định hướng XHCN trong phát triển kinh tế xã
hội Việt nam
Người hướng dẫn khoa học: TS.Lê Quang Dực
Người thực hiện: Nguyễn Thị Minh Phương
Lớp: CHQLKT.K2
Thái Nguyên - 2010
Việc thừa nhận kinh tế thị trường không phải là sản phẩm riêng có của
chủ nghĩa tư bản đặt ra cho chúng ta nhiệm vụ nghiên cứu, vận dụng tốt kho
tàng tri thức về kinh tế thị trường và các quy luật của nó nhằm thực hiện mục
tiêu: "dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh".
Kinh tế thị trường là một kiểu tổ chức kinh tế – xã hội, trong đó quá trình
sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng đều được thực hiện thông qua thị
trường. Vì thế kinh tế thị trường không chỉ là "công nghệ", là "phương tiện"
để phát triển kinh tế – xã hội, mà còn là những quan hệ kinh tế – xã hội, nó
không chỉ bao gồm các yếu tố của lực lượng sản xuất, mà còn cả một hệ thống
quan hệ sản xuất. Như vậy, chứng tỏ không có và không thể có một nền kinh
tế thị trường chung chung, thuần túy, trừu tượng tách rời khỏi hình thái kinh tế
– xã hội, tách rời khỏi chế độ chính trị – xã hội của một nước. Do đó, để phân
biệt các nền kinh tế thị trường khác nhau, trước hết phải nói đến mục đích
chính trị, mục tiêu kinh tế – xã hội mà nhà nước và nhân dân lựa chọn làm
định hướng, chi phối sự vận động phát triển của nền kinh tế đó.
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thực chất là kiểu tổ chức
nền kinh tế – xã hội vừa dựa trên những nguyên tắc và quy luật của kinh tế thị
trường, vừa dựa trên những nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội. Bởi
vậy, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có hai nhóm nhân tố cơ
bản tồn tại trong nhau, kết hợp với nhau và bổ sung cho nhau. Đó là, nhóm
nhân tố của kinh tế thị trường và nhóm nhân tố của xu hướng mới đang vận
động, đang phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong đó, nhóm thứ
nhất đóng vai trò "động lực" thúc đẩy sản xuất xã hội phát triển nhanh, hiệu

(1)
.
Cương lĩnh cũng xác định rõ mục tiêu tổng quát phải đạt tới khi kết thúc
thời kỳ quá độ là "xây dựng xong về cơ bản những cơ sở kinh tế của chủ nghĩa
xã hội, với kiến trúc thượng tầng về chính trị và tư tưởng, văn hóa phù hợp,
làm cho nước ta trở thành một nước xã hội chủ nghĩa phồn vinh"
(2)
.
Với những định hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta nêu trên, thì
mục tiêu hàng đầu phát triển kinh tế thị trường ở nước ta được xác định là giải
phóng và phát triển lực lượng sản xuất, phát triển nền kinh tế, động viên mọi
nguồn lực trong nước và ngoài nước để xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật của
chủ nghĩa xã hội tạo ra sự phát triển năng động, hiệu quả cao của nền kinh tế,
trên cơ sở đó, cải thiện từng bước đời sống của nhân dân, từng bước thực hiện
sự công bằng, bình đẳng và lành mạnh các quan hệ xã hội. Từ đó sẽ khắc phục
được tình trạng tự túc tự cấp của nền kinh tế, thúc đẩy phân công lao động xã
hội phát triển, mở rộng ngành nghề, tạo việc làm cho người lao động. Áp dụng
khoa học, công nghệ, kỹ thuật mới vào sản xuất nhằm tăng năng suất lao động
xã hội, tăng số lượng, chủng loại và chất lượng hàng hóa, dịch vụ. Thúc đẩy
tích tụ, tập trung sản xuất, mở rộng giao lưu kinh tế giữa các địa phương, các
vùng lãnh thổ, với các nước trên thế giới. Động viên mọi nguồn lực trong
nước và tranh thủ các nguồn lực bên ngoài. Phát huy tinh thần năng động,
sáng tạo của mỗi người lao động, mỗi đơn vị kinh tế, tạo ra sự phát triển năng
động, hiệu quả cao của nền kinh tế, tạo ra tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và
Thu hoạch KTPT- NMP
bền vững. Đưa nước ta thoát khỏi tình trạng một nước nghèo và kém phát
triển, thực hiện được mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân
chủ, văn minh. Vì vậy, có thể nói, phát triển kinh tế thị trường ở nước ta là
"đòn xeo"để phát triển kinh tế nhanh và bền vững, là phương tiện để thực hiện
xã hội hóa xã hội chủ nghĩa nền sản xuất, tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại

việc trao đổi đó. Người lao động có thể là một người lao động cá thể hay một
người lao động tổng thể. Xét trên phạm vi cả xã hội thì chỉ thông qua trao đổi
Thu hoạch KTPT- NMP
lao động tư nhân mới biểu hiện thành lao động xã hội, mới chứng tỏ lao động
tư nhân đó được xã hội thừa nhận.
Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa dựa trên nhiều hình
thức sở hữu, như: sở hữu toàn dân mà nhà nước là đại diện chủ sở hữu, sở hữu
tập thể, sở hữu tư nhân và sở hữu hỗn hợp, song chế độ sở hữu công cộng
(công hữu, toàn dân) về tư liệu sản xuất chủ yếu đóng vai trò nền tảng của nền
kinh tế quốc dân. Từ các hình thức sở hữu cơ bản hình thành nhiều thành phần
kinh tế với các hình thức tổ chức sản xuất, kinh doanh đa dạng, đan xen, hỗn
hợp.
Việc thực hiện nhất quán, lâu dài chính sách phát triển nền kinh tế nhiều
thành phần dựa trên cơ sở giải phóng sức sản xuất, động viên tối đa nguồn lực
bên trong và bên ngoài để đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nâng cao
hiệu quả kinh tế – xã hội, cải thiện đời sống nhân dân.
Bên cạnh đó phải chủ động đổi mới, củng cố và phát triển kinh tế nhà
nước và kinh tế tập thể để chúng trở thành nền tảng của nền kinh tế, có khả
năng hướng dẫn các thành phần kinh tế khác phát triển theo đúng định hướng
xã hội chủ nghĩa. Kinh tế nhà nước phải được củng cố và phát triển ở các vị trí
then chốt của nền kinh tế, các lĩnh vực dịch vụ xã hội cần thiết cũng như an
ninh – quốc phòng, mà các thành phần kinh tế khác không có lợi thế hoặc đầu
tư không có hiệu quả. Xác lập, củng cố và nâng cao địa vị làm chủ của người
lao động trong nền sản xuất xã hội, thực hiện công bằng xã hội ngày càng tốt
hơn.
Thứ hai, kết hợp nhiều hình thức phân phối, trong đó phân phối theo kết
quả lao động và hiệu quả kinh tế là chính; thực hiện tốt các chính sách xã hội.
Muốn cho nền kinh tế thị trường không ngừng nâng cao đời sống nhân dân,
bảo đảm tốt các vấn đề xã hội và thực hiện công bằng xã hội, thì Nhà nước
phải chủ động thực hiện và điều tiết các quan hệ phân phối, cụ thể như: