UỶ BAN NHÂN DÂN HUYỆN CAO LÃNH
TRƯỜNG TH & THCS MỸ XƯƠNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
DẠY TOÁN LỚP 5
Người thực hiện: NGUYỄN VĂN HỘI
Năn học: 2011 – 2012

1


PHỤ LỤC
…oOo…
A. Phần mở đầu
I. Lý do chọn đề tài
1. Cơ sở lý luận
2. Cơ sở thực tiễn
II. Mục đích và phương pháp nghiên cứu
III. Giới hạn đề tài
IV. Kế hoạch thực hiện
B. Phần nội dung
I. Cơ sở lý luận
II. Cơ sở thực tiễn
III. Thực trạng và những mâu thuẩn
IV. Các biện pháp giải quyết vấn đề
1. Cải tiến phương pháp dạy học
2. Cải tiến một số kỹ thuật dạy học

Toán. Môn này có tầm quan trọng vì toán học với tư cách là một bộ phận khoa học
nghiên cứu hệ thống kiến thức cơ bản và sự nhận thức cần thiết trong đời sống sinh
hoạt và lao động của con người. Môn toán là “ chìa khóa” mở cửa cho tất cả các
ngành khoa khác, nó là công cụ cần thiết của người lao động trong thời đại mới. Vì
vậy, môn Toán là một bộ môn không thể thiếu được trong nhà trường, nó giúp con
người phát triển toàn diện, nó góp phần giáo dục tình cảm, trách nhiệm, niềm tin và
sự phồn vinh của quê hương đất nước. Vì vậy, để nâng cao chất lượng dạy học và
giải các bài toán nên tôi đã nghiên cứu và chọn đề tài: “ Một số giải pháp nâng
cao chất lượng dạy Toán lớp 5”.
1/ Cơ sở lý luận:
Nói đến dạy và học thì không thể không nói đến phương pháp dạy của giáo
viên và phương pháp học của học sinh, hai hoạt động này phải diễn ra một cách
song song, nhịp nhàng. Ở học sinh lớp 5, kiến thức toán đối với các em không còn
mới lạ, khả năng nhận thức của các em đã được hình thành và phát triển ở các lớp
dưới, tư duy đã bắt đầu có chiều hướng bền vững và đang ở giai đoạn phát triển,
vốn sống, vốn hiểu biết thực tế đã bước đầu có những hiểu biết nhất định. Tuy
nhiên, trình độ nhận thức của học sinh không đồng đều, yêu cầu đặt ra khi giải các
bài toán có lời văn cao hơn ở lớp dưới, các em phải đọc nhiều, viết nhiều, bài làm
phải trả lời chính xác với phép tính, với các yêu cầu của bài toán đưa ra, cho nên
thường vướng mắc về vấn đề trình bày lời giải, sai sót do viết không đúng chính tả
hoặc viết thiếu, viết thừa từ. Một số sai sót không đáng kể khác là học sinh thường
3


không chú ý phân tích theo các điều kiện của bài toán nên đã lựa chọn thực hiện sai
phép tính.
2/ Cơ sở thực tiễn:
Trước tình hình đó, giáo viên Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Mỹ
Xương chúng tôi đã triển khai thực hiện những thay đổi theo phương pháp dạy học
mới. Mục đích giáo dục Tiểu học được hoàn thiện theo hướng toàn diện hơn. Với

- Qua quá trình nghiên cứu chúng ta cần sử dụng các phương pháp sau:
+ Phương pháp quan sát.
+ Phương pháp phỏng vấn.
+ Phương pháp thực nghiệm.
+ Phương pháp phân tích nội dung.
+ Phương pháp phân tích số liệu.
III. GIỚI HẠN ĐỀ TÀI:
4


Việc nghiên cứu, lưa chọn, phân loại và hướng dẫn giảng dạy các bài tập về
các dạng toán tôi đã và đang thực hiện ở lớp 5.
Đề tài: “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy toán 5”. Tôi áp dụng ở
Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Mỹ Xương trong năm học 2011 – 2012.
IV. KẾ HOẠCH THỰC HIỆN:
Đầu năm học được nhà trường phân công giảng dạy lớp 5. Tôi thấy tình hình
học tập và trình độ học sinh trong lớp không đồng đều, gia đình quan tâm chưa
nhiều, ý thức học tập học tập của học sinh chưa tốt, việc học bài, làm bài ở lớp và ở
nhà không thường xuyên. Có những dạng toán khá dễ nhưng các em vẫn làm sai
hoặc không biết cách làm, cách tính dẫn đến điểm môn toán còn thấp. Tất cả những
điều đó thôi thúc tôi tìm hiểu nghiên cứu đưa ra một đề tài: “ Một số giải pháp
nâng cao chất lượng dạy toán 5” nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy học
môn Toán để các em đạt chuẩn, kỹ năng môn học trong năm học 2011- 2012.
B. PHẦN NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
- Trong quá trình dạy học để có học sinh giỏi phải có giáo viên giỏi, có
phương pháp và kinh nghiệm trong giảng dạy, phải kết hợp nhiều bộ phận như: nhà
trường, gia đình và xã hội để thực hiện.
- Cầu nối giữa kiến thức và thực hành trong việc giải toán.
- Thông qua dạy toán rèn tư duy logic, cách diễn đạt được kết hợp với các

viên phải hiểu kiến thức một cách sâu sắc tới mức có thể phân giải nó thành những
bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng là tìm ra những việc làm tương ứng cho học
sinh để các em tự tìm ra kiến thức đó. Lao động “ Trí tuệ” của người giáo viên là
xây dựng hệ thống việc làm tương ứng với kiến thức để học sinh thực hiện kiến
thức đó.
Qua dự giờ và sinh hoạt chuyên môn ở trường, tôi thấy giáo viên trường tôi
sử dụng thành thạo các phương pháp dạy học truyền thống vào dạy Toán như:
giảng giải, vấn đáp, trực quan,….nhiều giáo viên khá thành công trong quá trình
thay đổi hợp lí các phương pháp trong một giờ dạy nhưng cũng nhiều giáo viên thì
lạm dụng chưa rõ bản chất của một giờ tích cực nên có sự mất cân đối giữa hoạt
động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh. Trong đó, giáo viên thường
chỉ truyền đạt giảng giải theo các tài liệu đã có sẵn trong sách giáo khoa, sách giáo
viên. Vì vậy, giáo viên thường làm việc một cách máy móc và ít quan tâm đến việc
phát huy khả năng sáng tạo của học sinh. Học sinh học tập một cách thụ động chủ
yếu nghe giảng, ghi nhớ rồi làm theo mẫu; Giáo viên là người duy nhất có quyền
đánh giá kết quả học tập của học sinh, học sinh ít khi được đánh giá mình và đánh
giá lẫn nhau.
Tóm lại: Giáo viên còn nói nhiều trong giờ dạy, phối hợp phương pháp chưa
linh hoạt, thiếu sáng tạo. Giờ dạy chưa hấp dẫn, chưa có kinh nghiệm tổ chức giờ
dạy học theo nhóm. Giáo viên ngại phương pháp mới vì sợ mất thời gian và tốn
nhiều công sức .
Có giáo viên còn chưa hiểu rõ mô hình phương pháp dạy học mới, quy trình
đổi mới phương pháp dạy học theo hướng: “ Tích cực hóa hoạt động học tập của
học sinh “.
Trước tình hình học sinh yếu nói chung và học sinh yếu Toán nói riêng, tại
Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Mỹ Xương và thực tế tình hình học sinh yếu
Toán lớp Tôi đang phụ trách qua khảo sát chất lượng đầu năm cho thấy như sau:
Lớp 5/1

TSHS

việc học tích cực nên kiến thức các em thu được không khắc sâu. Các phong trào
hoạt động Đội như xây dựng” Đôi bạn cùng tiến “, “ Đôi bạn vượt khó “…..còn
trầm chưa kích thích được các em học tập ngoài giờ lên lớp.
- Mặc khác căn bệnh thành tích do lịch sử để lại phần nào cũng làm có mặt
thêm trong lớp những học sinh còn ngồi nhầm chỗ, đưa đạt trình độ chuẩn.
Ví dụ:
Chẳng hạn như: Khái niệm về phân số; Qua bài khảo sát 22 em học sinh lớp
5 thì kết quả các em còn chậm.
Với bài tập: “ Câu trả lời nào đúng nhất ? “
- “ Phân số

3
là một số “
4

3
là hai số
4
3
- Phân số không phải là một số.
4
a
- Phân số là một số.
b
3
a
Kết quả: 15 em cho rằng
không phải là một số 7 em cho rằng
không
4

kích thước để giới thiệu và xây dựng biểu tượng đúng cho học sinh.
b. Dạy kĩ thuật tính toán:
- Mục tiêu cơ bản của môn Toán ở Tiểu học là hình thành và rèn luyện kỹ
năng tính toán 4 phép tính số học cho học sinh để làm cơ sở cho các tính toán sau
này.
- Tôi phân loại học sinh theo trình độ để dạy học theo từng đối tượng học
sinh cho phù hợp.
* Với đối tượng học sinh trung bình, yếu:
Để làm tính, học sinh phải hiểu đúng các phép tinh và nắm vững kiến thức
cơ bản. Giáo viên phải hướng dẫn học sinh xây dựng các kiến thức kỹ càng để học
sinh hiểu rõ bản chất. Từ đó, các em nhớ lâu và vận dụng một cách thành thạo. Mỗi
phép tính, mỗi dãy tính có những quy tắc phải tuân theo một cách nghiêm ngặt
không cần giải thích nhiều. Giáo viên có thể dùng các phản ví dụ minh họa để khắc
sâu chú ý của học sinh.
Ví dụ: Tính: 120 + 40 x 30 = ?
Lời giải đúng: 120 + 40 x 30
= 200 + 1200
= 1400
Lời giải sai: 120 + 40 x 30
= 160 x 30
= 4800 ( Sai vì làm tính cộng trước ),
Giáo viên củng cố cho các em thứ tự thực hiện phép tính trong biểu thức:
nhân, chia trước; cộng trừ sau; nếu có dấu ngoặc thì làm trong ngoặc trước, thứ tự
thực hiện phép tính trong ngoặc cũng như vậy.
Phải lựa chọn hệ thống bài tập phong phú để học sinh có điều kiện để rèn
luyện kĩ năng, nhằm mục đích tính đúng, tính nhanh theo cách thuận tiện nhất.
Bên cạnh rèn luyện năng lực sử dụng các quy tắc giải các bài tập toán, một
nhiệm vụ không kém phần quan trọng đó là giúp các em phát huy trí tuệ để nhìn ra
mối quan hệ giữa các đại lượng tham gia vào bài toán cũng như mối quan hệ giữa
các thành phần trong một phép tính.

- Cách 1: Học sinh đều làm được và biết dựa vào phần chú ý như sau:
1x6 + 1x8 + 1x 4 + 1x 2 + 1
31
=
32
32

- Giáo viên kết luận cách thứ nhất các em làm đúng, còn cách thứ hai thì học
sinh chưa xác định được. Sau đó, giáo viên hướng dẫn học sinh thấy rõ mối quan
hệ giữa hai số hạng liền nhau: “ Số hạng liền sau bằng bao nhiêu phần số hạng liền
trước nó ? “ và hướng dẫn học sinh tách các phân số thành một hiệu, sao cho chúng
triệt tiêu lẫn nhau. Từ đó, các em lập biểu thức mới có giá trị bằng biểu thức đã
cho:
1 1
1
1
1
+ + + +
2 4
8
16 32
1 1 1 1 1 1 1
1
1
= 1- + - + - + - + 2 2 4 4 8 8 16 16 32
1
23 − 1 31
= 1- =
=
32

d. Thực hiện tính kết quả ?
2. Cải tiến một số hình thức dạy học:
- Trong quá trình dạy học một đơn vị kiến thức có thể tổ chức hoạt động dạy
học trong cả lớp hoặc dạy học theo nhóm; dạy học các thể hóa từng học sinh. Khó
có thể đưa ra một lời khuyên, một chỉ dẫn chung khi nào được tổ chức dạy học cả
lớp, khi nào theo nhóm. Việc chọn hình thức dạy học nào cho phù hợp phải căn cứ
vào nội dung kiến thức, trình độ học sinh, điều kiện dạy học hiện có.
- Nói cách khác chỉ có người giáo viên đưa ra cách lựa chọn phù hợp nhất.
Song để góp phần rèn luyện tinh thần tự chủ của học sinh, tạo ra cơ hội để học sinh
hòa nhập cộng đồng, tạo điều kiện để học sinh phát huy hết khả năng độc lập suy
nghĩ của mình theo hướng phân hóa trong dạy học. Tôi mạnh dạng đưa ra một số
hình thức dạy học sau:
a. Dạy học theo nhóm:
Chỉ nên dạy theo hình thức nhóm cộng tác, nhóm chia sẻ không nên dạy
hình thức nhóm công nhận.
Quy trình tổ chức hoạt động dạy học theo nhóm:
- Bước 1: Hình thức các nhóm: ( Theo cách chia nhóm như là; nhóm theo tổ,
theo bàn, theo số, theo sở thích, thro trình độ để giáo viên dễ uốn nắn và bổ sung lỗ
hổng kiến thức cho học sinh ).
- Bước 2: Cử nhóm trưởng: ( Mỗi nhóm củ một nhóm trưởng do giáo viên
cử hoặc do tổ tự chọn ra ).
- Bước 3: Giao và nhận nhiệm vụ: Giáo viên giao việc cho các nhóm và
nhóm trưởng cần nói rõ yêu cầu về nội dung công việc và thời gian thực hiện.
- Bước 4: Các nhóm làm việc: Nhóm trưởng điều khiển nhóm hoạt động,
mỗi thành viên trong nhóm điềi phải hoạt động không được ỷ lại vào nhóm trưởng
và các thành viên khác trong nhóm, cần suy nghĩ độc lập trước khi trao đổi giúp đỡ
nhau. Giáo viên theo dõi giúp đỡ các nhóm trưởng và giải quyết thắc mắc của các
nhóm nếu có.
- Bước 5: Các nhóm trình bày: cử một hoặc vài đại diện( không nhất thiết
phải là nhóm trưởng) trình bày kết quả làm việc của nhóm mình trước tập thể, cả

sai.
c. Dạy học cả lớp:
- Cần chú ý cách đặt câu hỏi cho phù hợp: Việc thiết lập hệ thống câu hỏi
trong dạy toán là rất quan trọng. Câu hỏi có thể được dùng trong đàm thoại, khi
vấn đáp phát hiện vấn đề có tính chất toán học, khuyến khích học sinh suy nghĩ,
tìm tòi, khám phá, sáng tạo.
- Tránh dùng những câu hỏi đóng có dạng câu trả lời là đúng hoặc sai ( có
hoặc không ).
Ví dụ: 35 chia cho 5 bằng mấy ?
Nên dùng những câu hỏi mở, để học sinh có thể đưa ra nhiều câu trả lời và
câu trả lời chi tiết hơn. Ví dụ: “ Có bao nhiêu bạn nhận được 3 cái kẹo từ gói kẹo
này ?” đặt câu hỏi có vấn đề tạo tình huống toán học cho học sinh phải suy nghĩ;
câu hỏi để gợi ý cho học sinh dự đoán nhờ nhận xét trực quan và thực nghiệm; lật
ngược vấn đề; xem xét tương tự; khái quát hóa; phát hiện nguyên nhân và cách sửa
sai
d. Ứng dụng công nghệ cao trong day học:
Việc ứng dụng công nghệ thông tin và sử dụng các phương tiện hiện đại
trong dạy học một cách phù hợp là rất cần thiết vì nó giúp học sinh hứng thú học
tập, ham tìm tòi khám phá, sáng tạo. Trong môn Toán có những nội dung mang
tính chất áp đặt hoặc khó hiểu, cắt ghép hình, mô phỏng, tổ chức trò chơi, giúp học
sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức, hạn chế được áp đặt hơn.
Tóm lại: Với biện pháp nâng cao chất lượng dạy toán là đổi mới phương
pháp dạy học, là một hệ thống làm việc của học sinh thay cho lời nói của thầy.
Trong thiết kế đó logic kiến thức là nhân tố khách quan tạo ra sự thống nhất chung
cho mọi người, sự sáng tạo của giáo viên cũng phải tuân theo logic khách quan đó.
11


Với biện pháp trên, dạy học toán là tìm ra công nghệ dạy học cho một kiến
thức toán để giáo viên thực sự là người tổ chức hướng dẫn hoạt động của học sinh

=> Giáo viên kết luận: Các bước trên chính là các bước tìm tỉ số phần trăm
giữa số học nữ và số học toàn trường. Vậy tỉ số phần trăm học sinh nữ và học sinh
toàn trường 52,5 %
Thông thường ta có thể viết gọn cách tính như sau:
315 : 600 = 0,525 = 52,5 %
=> Giáo viên rút ra kết luận:
Muốn tìm tỉ số phần trăm của hai số ta làm như sau:
- Tìm thương của hai số.
- Nhân thương đó với 100 và viết thêm kí hiệu % vào bên phải tích tìm được.
+ Chẳng hạn, với bài học “Giải toán về tỉ số phần trăm ”, sau phần học bài
mới nên cho học sinh làm bài tập 1 và bài tập 2 ( theo mẫu ). Giáo viên hướng dẫn
12


mẫu rồi học sinh tự chữa bài tại lớp. Bài 3 cho học sinh đọc và phân tích đề rồi tự
làm vào vở để củng cố lại kiến thức vừa học ( có thể cho học nhắc lại quy tắc mới
học).
- Quá trính tự phát hiện, tự giải quyết vấn đề của bài học, bước đầu vận dụng
kiến thức mới học sẽ góp phần giúp học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức mới, thực
hiện “ Học thông qua hoạt động”.
- Với những biện pháp nêu trên đối với lớp tôi kết quả tăng lên rõ rệt:
+ Kết quả đạt được:
Lớp 5/1

TSHS
22/09

Giỏi
10/6


giảng trò ghi nhớ sang hình thức dạy học “ Lấy học sinh để hướng vào hoạt động
học, thầy là người hướng dẫn, trò nhận thức chủ động trong việc giải toán “.
II. Khả năng áp dụng:
Đề tài “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy Toán 5” có thể áp
dụng với bất cứ giáo viên nào đang dạy lớp 5 Trường Tiểu học và Trung học cơ sở
Mỹ Xương.
13


III. Bài học kinh nghiệm và hướng phát triển:
- Đầu năm phân loại trình độ học sinh, nắm chắc đối tượng học sinh.
- Giáo viên phải thực sự nhiệt tình, yêu nghề, kiên trì rèn học sinh, không
nóng tính, phải mềm dẻo, chia sẽ với học sinh.
- Thường xuyên khuyến khích động viên khen ngợi là chính.
- Biết học sinh yếu kiến thức gì để rèn, bổ sung cho học sinh.
- Sắp xếp chỗ ngồi học sinh hợp lý, phân công học sinh khá, giỏi rèn tiếp.
Không có phương pháp biện pháp dạy học nào là tối ưu hay vạn năng, chỉ có
lòng nhiệt tình, tinh thần trách nhiệm, lòng yêu nghề mến trẻ của người thầy mới
mang lại kết quả cao trong giảng dạy. Chất lượng học sinh là chiếc chìa khoá vàng
tri thức để mở ra cho các em cánh cửa tương lai tươi sáng ở một ngày mai. Đó là
vinh dự và trách nhiệm của người giáo viên. Vì vậy, sáng kiến kinh nghiệm mà bản
thân Tôi suy nghĩ, trăn trở bằng một tình yêu nghề nghiệp, hi vọng nó sẽ cùng các
bạn đồng nghiệp trao đổi để hoàn thành sứ mệnh vẻ vang mà Đảng và Nhà nước
trao cho nhà giáo, đồng thời cũng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nhà
trường.
Trên đây là đề tài “Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy Toán lớp 5”.
Mà bản thân tôi đã áp dụng dạy ở lớp mình đạt kết quả tốt.
Do lần đầu tiên thực hiện nghiên cứu đề tài và chưa có kinh nghiệm nên
không tránh khỏi thiếu sót. Vì vậy, Tôi rất mong được sự góp ý của Ban giám
khảo, Hội đồng chấm Sáng kiến kinh nghiệm đóng góp ý kiến để đề tài của tôi