SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC”

MỤC LỤC
Nội dung
Trang
A. ĐẶT VẤN ĐỀ __________________________________________
2
B. NỘI DUNG ____________________________________________
5
CHƯƠNG 1 - NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG __________________
5
1.1. Cơ sở lí luận ____________________________________
5
1.2. Cơ sở thực tiễn __________________________________
9
CHƯƠNG 2 - ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ
SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ
LIỆU

TRONG

DẠY

HỌC

ÂM

NHẠC

______________________

------------------------------------------------------------ 1
-----------------------------------------------------------TRƯỜNG THCS QUẢNG AN

GIÁO VIÊN : VŨ THỊ THÚY HẰNG


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC”

Âm nhạc trong chương trình THCS nhằm mục đích giáo dục thẩm mỹ, nâng cao
đời sống tinh thần cho lớp trẻ nên đã thu hút được sự chú ý của nhà trường, của
học sinh. Chương trình Âm nhạc ở THCS đã được triển khai đồng bộ từ lớp 6
đến hết học kỳ I lớp 9 đã phần nào đáp ứng được nhu cầu của nhà trường phổ
thông và của xã hội. Mặc dù cũng còn có một vài ý kiến trái ngược nhau, nhưng
nhìn chung, nội dung của chương trình SGK Âm nhạc THCS đã thể hiện được
những tiêu chí giáo dục thẩm mỹ hết sức cụ thể, có tính khoa học và liên ngành
cao. Có lẽ, chưa có thời điểm nào mà các trường phổ thông lại hăng hái đăng ký
tham gia giờ dạy tốt, giáo viên dạy giỏi môn Âm nhạc như giai đoạn hiện nay.
Điều đó chứng tỏ sự định hướng đúng đắn của Đảng và nhà nước, sự quan tâm
của Bộ giáo dục đào tạo cũng như các sở, ngành địa phương đối với môn học
này. Do vậy đã khơi dậy được niềm tự tin, lòng yêu nghề, sự nhiệt tình phấn đấu
của những giáo viên giảng dạy âm nhạc.
Giáo dục nghệ thuật là tạo môi trường thẩm mỹ cho xã hội.
Mác nói “Muốn thưởng thức về Nghệ thuật thì trước tiên phải được
giáo dục về Nghệ thuật”. Trong chiến lược phát triển con người một cách toàn
diện, con người phải được giáo dục về mặt Nghệ thuật thì mới đủ năng lực cảm
thụ và sáng tạo Nghệ thuật, có đủ năng lực tinh tế trong cảm thụ, mới có thể
phát hiện và khẳng định cái mới; cái đẹp trong cuộc sống. Giúp con người có đủ
năng lực tham gia vào hoạt động Chính trị, Xã hội và các ngành Khoa học khác.
Ngoài yêu cầu học nghệ thuật để giải trí về mặt thẩm mỹ, để nâng cao hiểu biết

Mục tiêu dạy học các môn nghệ thuật là: Giáo dục thẩm mỹ cho học sinh,
cung cấp cho các em một số kiến thức phổ thông, rèn luyện cách quan sát, khả
năng tìm tòi sáng tạo, giúp các em nhận thức cái đẹp đúng đắn theo tinh thần
dân tộc, biết tạo ra cái đẹp, thưởng thức cái đẹp, giúp các em phát triển hài hòa
cân đối, hỗ trợ cho các em học tốt các môn học khác.
Để dạy tốt các môn học nói chung, môn Âm nhạc nói riêng đòi hỏi phải có sự
đổi mới toàn diện trong quan niệm về môn học, đổi mới nội dung, phương pháp,
phương tiện dạy học, việc kiểm tra đánh giá… theo hướng phát huy tính tích cực học
tập của học sinh.
Đổi mới về phương pháp dạy học Âm nhạc (PPDHÂN) càng trở nên
cấp thiết hơn để phù hợp với việc đổi mới trong giáo dục nói chung. Nghị
quyết Đại hội Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ hai, khoá VIII đã chỉ rõ:
“Phương pháp giáo dục đào tạo cần được đổi mới, phát huy tính chủ động, sáng
tạo của người học”. Đại hội lần thứ X của Đảng (2006) cũng nhấn mạnh : “Chất
lượng giáo dục còn nhiều yếu kém; khả năng chủ động, sáng tạo của học sinh,
sinh viên ít được bồi dưỡng, năng lực, thực hành của học sinh, sinh vên còn yếu.
Chương trình, phương pháp dạy và học còn lạc hậu, nặng nề, chưa thật phù
hợp”. (Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ
hai, NXB CTQG, HN, 2006, tr. 170)
Với yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục Âm nhạc, dạy học Âm nhạc
ở nhà trường, đổi mới PPDHÂN đóng một vai trò vô cùng quan trọng.
2. Một trong những hướng đổi mới PPDHÂN là ứng dụng hiệu quả các
loại phương tiện dạy học hiện đại và công nghệ thông tin (CNTT) trong dạy học
lịch sử. Nghị quyết Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ hai, khoá VIII đã
chỉ rõ : “Đổi mới phương pháp giáo dục, đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một
chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học, từng bước áp dụng
các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm
bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh…”
Các loại phương tiện dạy học hiện dại và CNTT là những công cụ hỗ
trợ đắc lực trong việc đổi mới PPDH nói chung và PPDHÂN nói riêng.

để đưa vào bài dạy trong khi đây là một loại tư liệu hết sức quan trọng, nếu
sử dụng hợp lí sẽ đem lại hiệu quả không nhỏ.
Vì những lí do trên, chúng tôi đã chọn đề tài : “ỨNG DỤNG CÔNG
NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN
PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC” với hi vọng đề tài này sẽ
đóng góp phần nào vào việc đổi mới PPDHÂN, nâng cao chất lượng giáo dục
Âm nhạc, dạy học Âm nhạc trong nhà trường.

B. NỘI DUNG
CHƯƠNG 1
------------------------------------------------------------ 4
-----------------------------------------------------------TRƯỜNG THCS QUẢNG AN

GIÁO VIÊN : VŨ THỊ THÚY HẰNG


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC”

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1.1. Cơ sở lí luận
1.1.1 Quan niệm về hiệu quả bài học Âm nhạc
Chúng ta đều biết rằng bài học âm nhạc ở trường phổ thông (hay còn gọi
là giờ học, tiết học, giờ lên lớp) là một khâu trong quá trình dạy học. Nhiệm vụ
của nó là thực hiện một phần chương trình, sách giáo khoa, góp phần từng bước
hoàn thành mục tiêu môn học, cấp học và khóa trình. Đó là hình thức cơ bản của
việc tổ chức quá trình thống nhất giữa giảng dạy và học tập: giáo viên tiến hành
các công việc truyền đạt kiến thức, giáo dục, phát triển học sinh; tổ chức, hướng
dẫn học sinh tích cực hoạt động nhận thức để lĩnh hội kiến thức, bồi dưỡng tư
tưởng đạo đức, rèn luyện kĩ năng… Vì thế, tiến hành bài học là điều tất yếu và


GIÁO VIÊN : VŨ THỊ THÚY HẰNG


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC”

Đánh giá hiệu quả của bài học âm nhạc ở trường phổ thông, trong nhiều
năm qua, người ta thường gắn với mục tiêu của giờ học, chương trình dạy học
âm nhạc. Điều đó đúng, nhưng có phần lạc hậu so với thời đại ngày nay – thời
đại của công nghệ thông tin, thời đại chạy đua quyết liệt về khoa học và công
nghệ, về giáo dục giữa các quốc gia. Điều này yêu cầu giáo dục phải đào tạo ra
nguồn nhân lực chất lượng cao góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển.
Trên quan điểm dạy chữ để dạy người, chúng ta nhất trí rằng, hiệu quả
của bài học được xác định không chỉ bằng việc hình thành các kiến thức, mà còn
là kết quả của việc giáo dục và phát triển tư duy, kỹ năng, kỹ xảo, tính tích cực
học tập của học sinh trong học tập và cuộc sống. Nói một cách cụ thể, hiệu quả
bài học thể hiện ở các mặt sau đây:
Trước hết, bài học phải giúp học sinh nắm được những kiến thức cơ bản
của bài. Kiến thức cơ bản ấy giúp các em trả lời câu hỏi như thế nào? và vận
dụng kiến thức đã học vào cuộc sống ra sao?
Thứ hai, bài học hiệu quả phải đạt được mục tiêu giáo dục đề ra.
• Kiến thức
- Dạy học Âm nhạc nhằm phát triển nhận thức và các năng lực âm nhạc của học
sinh, tạo cho các em có một trình độ văn hóa âm nhạc nhất định, góp phần giáo
dục toàn diện cho học sinh.
- Môn Âm nhạc cung cấp cho học sinh những kiến thức âm nhạc phù hợp với
lứa tuổi về: Học hát, Phát triển khả năng âm nhạc, Tập đọc nhạc, Nhạc lí và Âm
nhạc thường thức.
• Kĩ năng

Ba mặt cung cấp kiến thức, giáo dục tư tưởng, đạo đức và phát triển năng
lực tư duy và hành động trong bài học âm nhạc có mối quan hệ chặt chẽ, có tác
động biện chứng với nhau. Nhiệm vụ giáo dục và phát triển của bài học chỉ có
thể thực hiện trên cơ sở hình thành kiến thức. Mặt khác, việc hoàn thành nhiệm
vụ giáo dục và phát triển trong giờ học sẽ làm cho việc nắm kiến thức của học
sinh vững chắc, sâu sắc hơn.
1.1.2. Quan niệm về “Công nghệ thông tin”
1.1.2.1. Khái niệm “Công nghệ thông tin”
Công nghệ thông tin ( IT – Information Technology) là ngành ứng dụng
công nghệ quản lý và xử lý thông tin, là ngành sử dụng máy tính và các phần
mềm của nó để chuyển đổi, lưu trữ, bảo vệ, xử lý, truyền và thu nhập thông tin.
Theo Nghị quyết 49/CP của Chính phủ ngày 4 tháng 8 năm 1993 thì “công nghệ
thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ kĩ
thuật hiện đại - chủ yếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông- nhằm tổ chức khai
thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và
tiềm năng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội”. Như vậy,
công nghệ thông tin là tập hợp các phương tiện và công cụ kĩ thuật hiện đại như
máy tính, máy chiếu Projector, mạng Internet… để cung cấp nguồn tài nguyên
vô cùng phong phú, đa dạng cho mọi lĩnh vực trong đời sống con người và xã
hội. Đặc biệt, ngày nay Internet với các kết nối băng tầng rộng đã đi tới tất cả
các trường học đã giúp cho việc ứng dụng các kiến thức, kĩ năng và hiểu biết về
công nghệ thông tin vào dạy học đã dần trở thành hiện thực.
1.1.2.2. Vai trò của công nghệ thông tin với dạy học
Ngày nay, việc đổi mới phương pháp dạy học trong trường phổ thông
đang rất được nhà nước và xã hội quan tâm. Định hướng đổi mới phương pháp
dạy và học đã được xác định trong Nghị quyết Trung ương 4 Khóa VII (1.1993),
Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12.1996), được thể chế hóa trong Luật giáo
dục (2005). Đặc biệt, theo Luật Giáo dục điều 82.2 đã ghi : “Phương pháp giáo
dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học
sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp

triển giáo dục dựa trên công nghệ thông tin…công nghệ thông tin và đa phương
tiện sẽ tạo ra thay đổi lớn trong hệ thống quản lí giáo dục, trong chuyển tải nội
dung chương trình đến người học, thúc đẩy cuộc cách mạng về phương pháp
dạy và học”. Như vậy, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng xác định con đường phát
triển cho giáo dục Việt Nam là “dựa trên công nghệ thông tin” và nó là phương
tiện để thúc đẩy cuộc “cách mạng về phương pháp dạy và học” – nghĩa là thay
đổi phương pháp dạy học trong nhà trường. Thời gian gần đây, Bộ Giáo dục và
Đào tạo đã ban hành quyết định “cấm sử dụng phương pháp đọc chép” trong
trường phổ thông càng làm cho việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học
được đẩy mạnh hơn. Tuy nhiên, giáo viên không nên quá lạm dụng máy chiếu
để thay cho tấm bảng đen, không nên biến đọc chép thành “chiếu - chép”. Thời
gian qua, nhiều giáo viên vẫn còn quan niệm đồng nhất giữa “ứng dụng công
nghệ thông tin vào dạy học” với giáo án điện tử. Do đó, khi soạn một bài giảng
bằng Power Point, giáo viên đưa tất cả những công việc của mình (ổn định lớp,
kiểm tra bài cũ, câu hỏi kiểm tra bài cũ, dặn dò…) và toàn bộ nội dung bài giảng
lên các Slides để “chiếu cho học sinh chép”. Theo chúng tôi, đây là một quan
niệm chưa thật sự chuẩn xác vì công nghệ thông tin không phải là một giáo án,
nó chỉ đóng vai trò hỗ trợ cho quá trình giảng dạy và giúp giáo viên cung cấp
cho học sinh nhiều nguồn tư liệu khác nhau về một sự vật, hiện tượng như: kênh
chữ, kênh hình, phim tư liệu…để cho học sinh tự tìm ra tri thức cho mình. Từ
đó, phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học
tập.
Thứ ba, công nghệ thông tin đã góp phần hiện đại hóa các phương tiện
dạy học, các phần mềm dạy học như Activestudio, Power Point…sẽ giúp giáo
viên tạo bài giảng phù hợp nhu cầu của học sinh, giúp học sinh có nhiều phương
pháp tiếp thu kiến thức. Đặc biệt, nó sẽ giúp cho giáo viên tạo ra một lớp học
mang tính tương tác hai chiều: giáo viên – học sinh và ngược lại. Điều này phù
hợp với quan điểm của Bộ Giáo dục và Đào tạo vì “học là quá trình thu nhận
------------------------------------------------------------ 8
-----------------------------------------------------------TRƯỜNG THCS QUẢNG AN

một trình độ văn hoá âm nhạc phổ thông trong nền học vấn chung ở Tiểu học và
THCS”.
Chúng ta đã biết âm nhạc là không thể thiếu được trong cuộc sống và nó
có vai trò hết sức quan trọng đối với tất cả mọi người. "Nó vừa là phương tiện
vừa là nghệ thuật tạo cho sự phát triển tốt hơn trong cuộc sống" (Theo
"Vietnam article")
Và hơn thế nữa, âm nhạc là biểu hiện sự vui vẻ của con người, khi người
ta vui, người ta ca hát. Vì âm nhạc là phương tiện biểu lộ cảm xúc của con người
mà con người thì không phải lúc nào cũng vui, vì thế người ta lại chế ra loại
nhạc để hát trong lúc buồn. Vậy là âm không những xuất hiện khi người ta vui
mà còn có mặt khi người ta buồn. Âm nhạc lại trở thành một phương tiện nữa để
con người bộc lộ sự đau khổ, tuyệt vọng, cô đơn, hờn giận, than phận, trách
thân…
Trong thời bình, âm nhạc ca ngợi đời sống hòa bình, ca ngợi đất nước,
một mảng khác thì ca ngợi tình yêu trong sáng, ca ngợi quê hương tươi đẹp. Một
mảng khác lại phản ảnh tâm tư nguyện vọng của con người, thở than cho tình
yêu đau khổ, thân thân trách phận, biểu hiện sự rụt rè, tuyệt vọng. Âm nhạc là
suối nguồn của văn hóa xã hội cũng như quan hệ huyết thống. Ai lớn lên mà
------------------------------------------------------------ 9
-----------------------------------------------------------TRƯỜNG THCS QUẢNG AN

GIÁO VIÊN : VŨ THỊ THÚY HẰNG


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC”

chẳng đã từng nghe những lời ru ngọt ngào của mẹ. Những lời ru đó là âm nhạc
tri thức, là phương triện truyền dẫn mối giao cảm giữa tình mẫu tử thiêng liêng,
cô đọng. Ngoài ra, âm nhạc đặc trưng còn được sử dụng trong các buổi lễ long

Báo chí phát hành mỗi ngày, mỗi tuần, mỗi tháng v.v… đều có những chuyên
mục về âm nhạc Những cuộc thi âm nhạc nở rộ: Tiếng hát truyền hình, tiếng hát
truyền thanh, Hội thi giọng hát hay, văn nghệ quần chúng v.v… Nhưng sôi nổi
hơn cả là thị trường âm nhạc. Âm nhạc là món hàng, là quà tặng, là phương thế
quảng cáo tiếp thị. Âm nhạc được phổ biến qua băng đĩa (cassette, tape compact
disque, CD, VCD, DVD, HD…) qua các tuyển tập; được trình bày trong các tụ
điểm và sân khấu ca nhạc, trong quảng cáo… Âm nhạc mang tính kinh tế, giải
trí và thưởng thức, và mang tính thể thao nữa. Nói chung trong bất cứ lĩnh vực
nào âm nhạc luôn giữ một vị trí cần thiết và ảnh hưởng của nó trong cuộc sống
thật là lớn lao.
Tính giáo dục của âm nhạc có ảnh hưởng rất nhiều đến đời sống của con
người, nhất là mặt tâm tư tình cảm. Khi dỗ con ngủ, tiếng hát ru của mẹ (của
chị) như ngọt ngào trò chuyện, tâm tình, dạy bảo, gieo vào lòng trẻ thơ những
hình ảnh thần tiên kỳ diệu, những ước mơ trong sáng và cao đẹp, vun đắp tình
người, tình mẹ con và tình gia đình.
Âm nhạc giúp con người, nhất là thời thơ ấu đang phát triển, lớn lên về
mọi mặt: văn, thể, mỹ, đức, trí… Các nghiên cứu khoa học cho hay âm nhạc có
tác dụng giúp trẻ em thông minh hơn. Đây là kết luận rút ra từ cuộc nghiên cứu
do Bộ Giáo dục Mỹ thực hiện trong 10 năm, với khoảng 25.000 trẻ em. Cuộc
nghiên cứu cho thấy các môn nghệ thuật, nhất là âm nhạc, đã giúp các em có
những tiến bộ rõ rệt trong các môn toán, lịch sử, địa lý… Âm nhạc làm phát sinh
những tình cảm rất đặc biệt. Nó có thể làm cho ta uốn éo thân hình theo điệu
nhạc hay lắc lư cái đầu theo mỗi dòng cảm xúc. Nghiên cứu mới nhất của Anne
Blood và các đồng nghiệp ở Viện thần kinh trường Đại học Mc Gill (Montréal –
Canada) khám phá ra rằng, những vùng trong não chịu sự tác động của âm nhạc
rất khác so với quá trình cảm xúc và nhận thức đã biết. Họ xác nhận sở thích âm
nhạc cũng có chỗ đứng trong não, bằng kỹ thuật chụp ảnh, người ta ghi nhận
------------------------------------------------------------ 11
-----------------------------------------------------------TRƯỜNG THCS QUẢNG AN


Tử rất quan tâm đến việc giáo dục âm nhạc. Từ cấp tiểu học cho đến trường lớn,
Lễ, Nhạc là hai môn rất quan trọng.
Như vậy ngoài công dụng giáo dục, âm nhạc cũng còn là một lợi khí
chính trị. Âm nhạc có khả năng rèn luyện tư tưởng và thức tỉnh nhanh chóng
quần chúng hăng say chiến đấu cho một lý tưởng. Một chủ trương một chế độ,
quyết sả thân để giành lấy toàn thắng. Âm nhạc tượng trưng cho chí khí, cho
tinh thần một dân tộc. Bài quốc ca, quốc thiều của mỗi nước, biểu thị "hồn
nước" hay ít ra nhắc nhở một giai đoạn, một biến cố lịch sử quan trọng của quốc
gia. Như bài "Marseillaise" của Pháp ra đời cuối thể kỷ 18; bài "Tiến quân ca"
của Việt Nam, ra đời năm 1944; bài "Quốc tế ca" mà tác giả của nó là Ơ-gien
Pôchiê "một trong những người tuyên truyền bài hát vĩ đại nhất".
Những bài ca, điệu nhạc của một giai đoạn lịch sử, được nhiều người biết
đến thường gắn liền với một giai đoạn với cảm xúc, xu hướng đặc thù. Như ở
Việt Nam các bài ca trong hai cuộc kháng chiến cứu nước và bây giờ, xây dựng
đất nước.
Lịch sử cho hay rằng trong quá trình phát triển âm nhạc, tôn giáo cũng
góp phần đáng kể, nhưng trước âm nhạc đã được sử dụng trong tôn giáo, qua các
------------------------------------------------------------ 12
-----------------------------------------------------------TRƯỜNG THCS QUẢNG AN

GIÁO VIÊN : VŨ THỊ THÚY HẰNG


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC”

ghi lễ của tôn giáo. Chính Đức Pi-ô XII quả quyết: "Không ai ngạc nhiên khi
thấy nghệ thuật âm nhạc nổi bật trong những tài liệu cổ xưa và hiện đại, luôn
được sử dụng khắp nơi, để tăng thêm vẻ huy hoàng mỹ lệ cho các nghi lễ, kể cả
lễ nghi tôn giáo. Ngay cả các dân tộc ngoài Công giáo… từ đầu người ta đã sử

dẫn thanh của xương. Tiến sĩ Henry Truby, Giáo sư danh dự về Trẻ em và Ngôn
ngữ của Đại học Miami, chỉ ra rằng sau tháng thứ 6, thai nhi bắt đầu cử động
theo nhịp điệu khi nói của người mẹ và quang phổ ghi nhận tiếng khóc đầu tiên
của đứa trẻ đẻ non khi mới 28 tuần tuổi cũng phù hợp với giọng nói của người
mẹ. Những yếu tố của âm nhạc như cao độ, âm sắc, cường độ và nhịp điệu cũng
chính là những yếu tố được dùng khi nói. Chính vì thế, âm nhạc sẽ giúp chuẩn bị
cho tai, cơ thể và bộ não khả năng nghe, tổng hợp và phát âm. Có thể coi âm
nhạc như một thứ tiền ngôn ngữ nuôi dưỡng và kích thích đến toàn bộ con
người, có ảnh hưởng đến cơ thể, cảm xúc, trí tuệ và phát triển khả năng thưởng
thức vẻ đẹp từ bên trong, xác nhận và đánh thức những phẩm chất không thể
diễn tả bằng lời được của chúng ta.
- Âm nhạc hiện đại được sử dụng làm phương tiện quảng bá hình ảnh của tổ
chức, tập đoàn, công ty… nhất là việc sử dụng âm nhạc trong quảng cáo.
- Âm nhạc được sử dụng làm phương tiện giáo dục truyền thông (ví dụ ở nước ta
có những bài hát mang tính giáo dục như “Hãy phân loại rác”, “Thế là người
Việt Nam”, “Tôi yêu Việt Nam”…
- Nhạc viết về cha mẹ, quê hương, tổ quốc, tất cả đều mang tính giáo dục con
người biết yêu quí quê hương, biết giữ gìn tổ quốc, phải sống hiếu thuận với cha
mẹ…
- Âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục nhân cách, đặc biệt là
việc nâng cao nhận thức về các mối quan hệ xã hội, quan hệ huyết thống và luân
lý đạo đức đời thường. Âm nhạc là nguồn cảm hứng nội tâm, có khả năng tạo ra
sự sung mãn về tâm hồn, nâng cao ý chí nghị lực trong cuộc sống. Điều đáng nói
là âm nhạc tạo nên những cung bậc tình cảm rất tinh tế, thuần hóa tâm thức, đưa
con người về với nhân cách vốn có của mình. Nói về vai trò này của âm nhạc,
một bài viết được đăng trên như sau: “Nghệ thuật
âm nhạc ngoài khả năng đem lại niềm vui, sự sảng khoái và nguồn nghị lực cho
------------------------------------------------------------ 14
-----------------------------------------------------------TRƯỜNG THCS QUẢNG AN


65% thông tin. Dù là theo số liệu nào, trong quá trình giảng dạy thực tế ở trường
phổ thông chúng ta có thể thấy việc dạy học lịch sử chỉ với những phương tiện
truyền thống như bảng đen, lời nói của thầy cô giáo và một ít phương tiện dạy
học mang tính tĩnh (bản đồ, tranh ảnh, sơ đồ) chắc chắn hiệu quả sẽ không cao,
mức độ ghi nhớ của học sinh sẽ thấp và chóng quên. Trong khi đó nếu học sinh
được xem các đoạn phim tư liệu, hình ảnh động, sơ đồ động (được thiết kế
theo logic sự kiện), tranh ảnh với màu sắc sinh động kết hợp với lời nói của
giáo viên thì khả năng ghi nhớ của các em sẽ tăng lên. Không những thế, nếu
làm được điều này chúng ta sẽ tạo ra được một bầu không khí học tập sinh động,
khơi gợi hứng thú học tập cho các em đồng thời khắc sâu những kiến thức mà
các em tiếp thu được. Rõ ràng, việc kết hợp cùng một lúc hai hay nhiều phương
tiện truyền thông sẽ giúp cho nguời học tiếp thu thông tin nhanh, chính xác và
nhớ lâu hơn.
1.2.3. Qua việc tìm hiểu thông tin từ nhiều hình thức khác nhau như: tham
khảo sách báo, các đề tài nghiên cứu, trao đổi với bạn bè, đồng nghiệp và qua
thực tế giảng dạy, tôi có một số nhận định về việc ứng dụng CNTT để sưu tầm
------------------------------------------------------------ 15
-----------------------------------------------------------TRƯỜNG THCS QUẢNG AN

GIÁO VIÊN : VŨ THỊ THÚY HẰNG


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC”

và sử dụng hiệu quả các đoạn phim tư liệu trong dạy học Âm nhạc ở trường
THCS như sau:
- Nhiều GV vẫn chưa biết cách sưu tầm các đoạn phim tư liệu.
- Các đoạn phim tư liệu còn thiếu và chưa đa dạng.
- Việc sử dụng các đoạn phim tư liệu trong dạy học Âm nhạc chưa thực sự

sưu tầm tư liệu nói chung, phim tư liệu âm nhạc nói riêng phải hướng tới nội
dung cơ bản nhất, điển hình nhất, bản chất nhất, theo mục đích toàn diện của
chương trình.
- Cách sưu tầm :
+ Căn cứ vào mục tiêu bài học, nội dung bài học, giáo viên xác
định những thiết bị, tài liệu cần cho bài giảng.
+ Tiến hành tìm kiếm, sưu tầm các tài liệu cần thiết cho bài học
(trong đó có các đoạn phim tư liệu lịch sử) : Để thực hiện được
bước này giáo viên có thể sử dụng các công cụ tìm kiếm được sử
dụng phổ biến trên Internet như : GOOGLE, BING, WOLFRAM
ALPHA, YAHOO, BAIDU …
Ngoài ra, giáo viên có thể tìm kiếm các đoạn phim tư liệu
lịch sử trong các trang web chia sẻ phim như : Youtube, Myspace
TV, Break ...
+ Sau khi đã tìm được đoạn phim tư liệu phù hợp, chúng ta tiến
hành tải về máy (download). Để công việc download được nhanh
------------------------------------------------------------ 17
-----------------------------------------------------------TRƯỜNG THCS QUẢNG AN

GIÁO VIÊN : VŨ THỊ THÚY HẰNG


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC”

chóng, có thể sử dụng các phần mềm hay trang wed hỗ trợ
download video miễn phí như : Keepvid, FlashGet, Free
Download Manager, Download Accelerator, Plus, Orbit
Downloader, Gigaget, Wackget...
+ Xử lí các đoạn phim tư liệu : Trong quá trình sưu tầm, có nhiều

- Ngoài Internet, có thể sưu tầm các đoạn phim tư liệu âm nhạc trong các
CD ROM Âm nhạc.
2.2. Ứng dụng CNTT để tích hợp chức năng nghe – nhìn, sử dụng hiệu quả
các đoạn phim tư liệu trong dạy học Âm nhạc
2.2.1. Cách sử dụng hiệu quả các đoạn phim tư liệu trong dạy học Âm nhạc
------------------------------------------------------------ 18
-----------------------------------------------------------TRƯỜNG THCS QUẢNG AN

GIÁO VIÊN : VŨ THỊ THÚY HẰNG


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC”

Ngày nay nhờ vào CNTT, giáo viên có thể dễ dàng giúp người học đi từ
“trực quan sinh động” đến “tư duy trừu tượng”, hiểu đúng bản chất của sự kiện,
hiện tượng lịch sử, từ đó có tư tưởng, tình cảm đúng đắn và phát triển toàn diện.
CNTT có tác dụng tích cực góp phần đáng yêu vào đổi mới PPDHÂN hiện nay.
Sự phát triển của CNTT hiện nay không những cho phép ta truy cập, lấy
tư liệu mà còn giúp chúng ta tích hợp được các chức năng nghe – nhìn, góp phần
nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học lịch sử. Có thể sử dụng phần mềm Power
Point để thiết kế các slide minh họa bài học trong đó có chứa các tranh ảnh,
phim tư liệu… hấp dẫn, cung cấp được kiến thức một cách cụ thể, rõ ràng mà
giáo viên không cần phải thuyết trình.
Có thể đưa các đoạn phim tư liệu vào Power Point như sau :
Ngày nay, khi màn hình máy tính có độ phân giải từ 1.280x1.024 hoặc
cao hơn nữa, nếu giữ nguyên kích thước hiển thị video như cũ chẳng khác gì
một con tem nhỏ dán trên một phong bì lớn. Nếu chúng ta muốn đưa video vào
Powerpoint và trình bày trên máy tính, cần để độ phân giải của video là
720x480.

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC”

phép chạy bất kỳ ứng dụng nào trong Power Point. Chỉ việc kích vào nút lệnh
này, máy sẽ tự động chạy các ứng dụng video.
Sau khi đã đưa các đoạn phim tư liệu vào bài giảng điện tử. Giáo viên sẽ
hướng dẫn học sinh quan sát để rút ra nội dung, ý nghĩa…
Để sử dụng thật hiệu quả các đoạn phim tư liệu trong dạy học Âm nhạc,
giáo viên cần lưu ý một số điểm sau đây :
- Phải căn cứ vào nội dung, yêu cầu của bài học để lựa chọn những đoạn
phim tư liệu thích hợp.
- Định rõ phương pháp thích hợp đối với mỗi đoạn phim tư liệu
- Phát huy tính tích cực của HS khi sử dụng các đoạn phim tư liệu, không
chỉ cụ thể hóa kiến thức mà cần đi sâu phân tích để tiếp thị kiến thức, hiểu sâu
sắc, làm bài kiểm tra.
- Đảm bảo kết hợp với việc trình bày các đồ dùng trực quan, đồng thời rèn
khả năng thực hành của học sinh khi sưu tầm các đoạn phim tư liệu…
- Kết hợp chặt chẽ các tài liệu viết, lời nói khi sử dụng các đoạn phim tư
liệu.
- Tránh việc lạm dụng việc sử dụng CNTT vào dạy học, biến giờ dạy học
thành giờ chiếu phim.
2.2.2. Vận dụng vào một bài dạy cụ thể : Tiết 24 (Âm nhạc 6)

TIẾT 24
- Ôn tập bài hát: “Ngày đầu tiên đi học”
- Ôn tập Tập đọc nhạc: TĐN số7
- Âm nhạc thường thức: Giới thiệu nhạc sĩ Mô-da
I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU
- Học sinh tiếp tục được ôn thêm về bài “Ngày đầu tiên đi học”, hát thể hiện rõ
tình cảm, sắc thái của bài hát kết hợp với phần biểu diễn.


NỘI DUNG

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

I. Ôn tập Tập - Hướng dẫn học sinh đọc gam Đô - HS ghi bài
đọc nhạc:TĐN số trưởng liền bậc và gam rải.
7
1.

Giáo

viên

hướng dẫn

&=R=S=T=

- HS luyện cao độ

U=V=W=X
=Y=

2. GV điều khiển

&=b==d==f=
=i==i==f==d
==b==!

GIÁO VIÊN : VŨ THỊ THÚY HẰNG


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC”

1. Luyện tập cao viên đàn giai điệu sai về cao độ hoặc - HS luyện tập cao độ
độ

trường độ của 1 tới 2 nốt nhạc. Sau đó
yêu cầu các em sửa các nốt nhạc sao - HS hát

2. Học sinh hát

cho đúng.
- Giáo viên ghi bảng

&=2=F==E==D==
C=!==R==T==!
3. Các nhóm biểu

==V==T==!
==b=!

diễn

- HS hát kết hợp biểu
- Giáo

diễn.

- HS thảo luận nhóm

sinh thảo luận - Bài TĐN số 4 của Nhạc sĩ Mô-da
nhóm.
- Giáo viên ghi bảng
- HS nghe và cảm
2. Giáo viên cho
------------------------------------------------------------ 23
-----------------------------------------------------------TRƯỜNG THCS QUẢNG AN

nhận

GIÁO VIÊN : VŨ THỊ THÚY HẰNG


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC”

nghe

1

chuyện .

câu
- Cô đã phân công cho các nhóm tìm
hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của nhạc
sĩ Mô-da. Sau đây xin mời các nhóm
lên trình bày phần tìm hiểu của nhóm
mình.


chính là điều cần thiết đối với mỗi học - HS nghe.
sinh. Cô mong muốn các em hãy luôn

------------------------------------------------------------ 24
-----------------------------------------------------------TRƯỜNG THCS QUẢNG AN

GIÁO VIÊN : VŨ THỊ THÚY HẰNG


SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM : “ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ SƯU TẦM VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ CÁC ĐOẠN PHIM TƯ LIỆU TRONG DẠY HỌC ÂM NHẠC”

kiên trì, say mê đạt được thành tích cao
trong học tập.
- Giáo viên cho học sinh xem đoạn - HS nghe và cảm
phim nhạc sĩ Mô-da chơi 2 nhạc cụ Pi- nhận
5. Giáo viên hát

a-nô và Vi-ô-lông.
- Mô-da sáng tác rất nhiều tác phẩm âm
nhạc ở các thể loại khó và phức tạp
nhất như: các bản Xô-nát, giao hưởng,
các vở nhạc kịch ...
- Giáo viên cho học sinh nghe trích
đoạn bản xô-nát giọng Cdur.

- HS nghe và cảm

- Giáo viên cho học sinh xem trích nhận