Một số giải pháp nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn hóa học cấp THCS

PHÒNG GD - ĐT KRÔNG ANA
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TẠO HỨNG THÚ
CHO HỌC SINH TRONG HỌC TẬP BỘ MÔN
HÓA HỌC CẤP THCS

Họ và tên: Võ Thị Hồng
Đơn vị công tác: Trường THCS Lương Thế Vinh
Trình độ đào tạo: Đại học
Môn đào tạo: Hóa học

Trường THCS Lương Thế Vinh

Giáo viên: Võ Thị Hồng


Một số giải pháp nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn hóa học cấp THCS

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH
TRONG HỌC TẬP BỘ MÔN HÓA HỌC CẤP THCS
I. Phần mở đầu:
I.1. Lý do chọn đề tài.
" Hãy làm những gì bản thân yêu thích, và yêu thích những gì bản thân
đang làm" là phương châm đang được giới trẻ trên thế giới hiện nay áp dụng
phổ biến và biến thành quan điểm học tập, làm việc của mình.

I.2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.
Không ngoài mục đích phát triển toàn diện về đạo đức, trí lực, thể chất,
thẫm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động, sáng
tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam Xã Hội Chủ Nghĩa, xây dựng tư
cách và trách nhiệm công dân (Luật giáo dục 2005) và Quyết định số
16/2006/QĐ. BGD & ĐT ngày 5/5/2006 của Bộ trưởng bộ Giáo dục và Đào tạo
cũng nêu: Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh;
phù hợp với từng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp
học; bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kĩ
năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui,
hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh. Đó chính là mục tiêu đề tài hướng
tới.
Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài này nhằm giải quyết các vấn đề cơ bản sau:
Một là: nghiên cứu tình hình thực tế qua việc dự giờ các tiết dạy của GV
cùng bộ môn trong trường, cụm chuyên môn để đánh giá và rút ra phương pháp
giảng dạy thích hợp, đồng thời nghiên cứu hiệu quả học tập của HS trong suốt
quá trình thực hiện giải pháp.
Hai là: Trên cơ sở thống kê số liệu chỉ rõ cách thực hiện và hiệu quả của việc
áp dụng : “Cách tạo hứng thú trong bộ môn hoá học ở trường THCS”
Trường THCS Lương Thế Vinh

Giáo viên: Võ Thị Hồng


Một số giải pháp nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn hóa học cấp THCS

I.3. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng áp dụng đế tài là HS lớp 8, 9 trường THCS Lương Thế Vinh học
bộ môn Hóa Học, cụ thể như sau:
42 HS lớp 9A1 năm học 2012- 2013

Sau khi thu thập các phiếu thăm dò ý kiến, dựa vào kết quả điều tra, tôi
cho HS kiểm tra các kiến thức đã học so sánh đối chiếu với từng năm, từ đó rút
ra tỉ lệ phần trăm, nhằm đánh giá thực trạng và định hướng nâng cao hiệu quả
của của việc dạy học hoá học ở trường THCS.
II. Phần nội dung
II.1. Cơ sở lý luận
- Quy luật của quá trình nhận thức từ trực quan sinh động đến tư duy trừu
tượng. Song quá trình nhận thức đạt hiệu quả cao hay không, có bền vững hay
không còn phụ thuộc vào tính tích cực, chủ động sáng tạo của chủ thể.
- Đặc điểm của lứa tuổi thiếu niên là đang có xu hướng vươn lên làm người
lớn, muốn tự mình tìm hiểu, khám phá trong quá trình nhận thức. Ở lứa tuổi học
sinh THCS có điều kiện thuận lợi cho khả năng tự điều chỉnh hoạt động học tập
và tự sẵn sàng tham gia vào các hoạt động khác nhau. Các em có nguyện vọng
muốn có các hình thức học tập mang tính chất “Người lớn”. Tuy nhiên nhược
điểm của các em là chưa biết cách thực hiện nguyện vọng của mình, chưa nắm
được cách thức học tập mới cho bộ môn mà mình được tiếp cận năm học lớp 8.
Vì vậy, cần có sự hướng dẫn, điều hành một cách khoa học và nghệ thuật sư
phạm của thầy cô. Trong lí luận về phương pháp dạy học cho thấy, sự thống nhất

Trường THCS Lương Thế Vinh

Giáo viên: Võ Thị Hồng


Một số giải pháp nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn hóa học cấp THCS

giữa sự hướng dẫn của thầy và hoạt động học tập của trò có thể thực hiện được
bằng cách quán triệt quan điểm hoạt động. Dạy học theo phương pháp mới phải
làm cho học sinh chủ động suy nghĩ nhiều hơn, thực hành nhiều hơn trong quá
trình chiếm lĩnh tri thức hóa. Quan điểm dạy hóa học là phải dạy suy nghĩ, dạy

tiễn nhằm tăng khả năng tư duy của học sinh sau khi học xong lí thuyết là hết
sức khó
- Thời gian dành cho HS hoạt động trong một tiết học là quá ít, kể cả hoạt động tay
chân và hoạt động tư duy
b) Thành công- hạn chế
Thành công:
- Đề tài đưa ra một số cách gây hứng thú để nâng cao hiệu quả và phát huy tích
cực học tập của HS khi học THCS. Từ đó đã góp phần vào việc giáo dục học
sinh hiện nay trong việc học tập rèn luyện.
- Đề tài đã giúp cho HS hiểu rõ được mối quan hệ giữa các kiến thức hóa học
với thực tiễn đời sống, với xu hướng phát triển của xã hội.
-

Về mặt sư phạm đề tài còn góp phần hổ trợ, phát triển cái hay và mới cho

HS, thu hút các đối tượng học sinh cả yếu kém tới khá giỏi. Học sinh yêu thích
bộ môn nhiều hơn đáng kể. Số học sinh tự học bài về nhà tăng cao. Đặc biệt là
đội ngũ học sinh giỏi của trường trong các năm vừa qua đã có tinh thần tự tìm
tòi say mê với bộ môn, dành được nhiều kết quả cao trong kỳ thi các cấp
Hạn chế:
- Trong thời gian 45 phút việc vừa truyền tải hết nội dung trọng tâm, vừa thực
hiện giải pháp trong đề tài đòi hỏi sự linh hoạt của cả thầy và trò để đảm bảo

Trường THCS Lương Thế Vinh

Giáo viên: Võ Thị Hồng


Một số giải pháp nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn hóa học cấp THCS


sự sáng tạo, cá tính,lòng nhiệt thành và đức tính thân mật của giáo viên.
Mặt yếu: Chưa đưa ra hết các bài dạy trong chương trình THCS.

Trường THCS Lương Thế Vinh

Giáo viên: Võ Thị Hồng


Một số giải pháp nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn hóa học cấp THCS

d) Các nguyên nhân, các yếu tố tác động
Nguyên nhân:
Qua quá trình giảng dạy thực tế và trao đổi với đồng nghiệp, nhận thấy ý thức
học tập bộ môn của học sinh chưa cao, đa số HS chưa hứng thú tham gia xây
dựng bài, thậm chí không xem lại bài khi về nhà. Nhiều HS tỏ ra lúng túng,
không tìm ra cách xử lí, ngay cả những vấn đề tưởng chừng hết sức cơ bản trong
cuộc sống hàng ngày.
Mặt khác, nhận thấy sự tiếp thu của học sinh còn phụ thuộc vào nhiều khả
năng khách quan, nhất là ở những học sinh có nhân cách chưa ổn định, chưa có
mục đích sống đúng đắn, cho nên môi trường khách quan cần có những điều
kiện thuận lợi, là mảnh đất màu mỡ để ươm mầm cho hứng thú phát triển: thư
viện phong phú các đầu sách, phòng thí nghiệm, thực hành đầy đủ, những kỳ
vọng, sự động viên của thầy cô và gia đình...Hứng thú học tập của học sinh được
tăng cường phần lớn chịu sự ảnh hưởng bởi giáo viên. Do vậy muốn nâng cao
hứng thú trước hết phải hình thành, giáo dục động cơ học tập, nhu cầu học tập
đúng đắn. Động cơ học tập tốt không tự dưng có mà cần phải được xây dựng,
hình thành trong quá trình học sinh đi sâu chiếm lĩnh tri thức với sự hướng dẫn
của thầy cô giáo. Động cơ học tập là muôn hình muôn vẻ, muốn phát động động
cơ học tập đúng đắn, động cơ chiếm lĩnh tri thức thì trước hết cần phải khơi dậy
ở các em nhu cầu nhận thức, nhu cầu chiếm lĩnh đối tượng học tập vì nhu cầu

dụng cụ dạy học phải đa dạng linh hoạt trong các tiết khác nhau đòi hỏi nhiều
thời gian công sức trước và sau mỗi tiết học. Điều này khiến cho việc thực hiện
đề tài chưa diễn ra một cách thường xuyên.
Một số học sinh chưa có khả năng hoạt động nhóm, đối tượng học sinh
phong phú, tâm lý phức tạp nên diễ n ra nhiều tình huống mà giáo viên khi mới
thực hiện chưa lường trước được.
II.3. Giải pháp, biện pháp:
II.3. 1. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp
Nhằm giúp học sinh yêu thích bộ môn, nắm vững kiến thức, vận dụng kiến
thức vào thực tế, có hứng thú học tập bộ môn ngay từ những tiết học đầu tiên.
II.3. 2. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

Trường THCS Lương Thế Vinh

Giáo viên: Võ Thị Hồng


Một số giải pháp nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn hóa học cấp THCS

II.3. 2. a. Gây hứng thú học tập cho học sinh từ việc xử lí các tình huống sư
phạm
Ngay từ đầu giáo viên phải tạo được niềm tin và tình cảm thực sự từ học
sinh dành cho giáo viên. Qua cách ăn mặc, đi đứng , nói năng đúng chuẩn mực
đạo đức.
Khi vào lớp giáo viên phải tạo được bầu không khí tươi vui, thoải mái có
thể chỉ bằng những câu nói vui, tiếng cười, nét mặt vui vẻ của giáo viên. Giáo
viên không nên gây căng thẳng nặng nề trong giờ học, kị nhất là giáo viên vào
lớp, gắt gỏng hoặc vào lớp với khuôn mặt không vui
Giáo viên phải luôn tôn trọng ý kiến trả lời của học sinh, không nên gò ép
học sinh vào khuôn phép cứng nhắc, tránh thái độ yêu cầu học sinh trả lời sắp

chặt, đùa giỡn làm rơi vờ.
Dù nguyên nhân là chủ quan hay khách quan giáo viên cũng nên bình tĩnh xử lý
tình huống. Thường các em sẽ rối, hoảng vì nghĩ hóa chất độc hại, một phần sợ
thầy cô la rầy, dẫn tới tình trạng lớp lộn xộn, nhóm học sinh có ống nghiệm bị
vỡ không đủ tự tin để làm lại thí nghiệm. Điều này đòi hỏi giáo viên phải trấn an
tinh thần các nhóm về hóa chất các em đang sử dụng không độc hại, sau đó nhắc
nhở các nhóm khác tiếp tục làm thí nghiệm để hoàn thành thí nghiệm. Đối với
nhóm vừa làm vỡ ống nghiệm giáo viên vui vẻ cùng hướng dẫn các em một số
thao tác ban đầu để các em lấy lại sự tự tin. Nếu hóa chất độc hại giáo viên
nhanh chóng có biện pháp xử lý. Tuy nhiên kết thúc giờ học nên làm rõ nguyên
nhân ống nghiệm vỡ, nhắc nhỏ nhẹ nhàng, nhằm giúp các em rút kinh nghiệm
lần sau.
Tình huống này kỵ nhất việc giáo viên trách phạt học sinh ngay khi chưa rõ
nguyên nhân, hoặc nhắc nhở các em một cách khá gay gắt và nhắc lại nhiều lần
với thái độ không hài lòng.
II.3. 2. b. Gây hứng thú ngay từ giới thiệu bài mới.
Cách nêu vấn đề này có thể tạo cho học sinh bất ngờ, có thể là một câu hỏi
rất khôi hài hay một vấn đề rất bình thường mà hàng ngày học sinh vẫn gặp có
Trường THCS Lương Thế Vinh

Giáo viên: Võ Thị Hồng


Một số giải pháp nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn hóa học cấp THCS

liên quan tới kiến thức, tạo sự chú ý quan tâm của học sinh trong quá trình học
tập.
Ví dụ 1: Bài 27- CACBON- CHƯƠNG TRÌNH HÓA HỌC 9
"Đã bạn nào từng nấu cơm giúp bố mẹ trong những ngày cúp điện mà bị
cháy, khê? Làm sao để chữa cơm khê? Các em đưa ra rất nhiều cách, còn cách

khác như toán học, văn học, sinh học, vật lý... này lồng ghép vào để lôi cuốn
học sinh hơn.
Ví dụ: Học sinh yêu thích môn Văn
Giáo viên tận dụng kiến thức hóa học để giải đáp các câu ca dao tục ngữ.
Điều này rất thích hợp cho một số học sinh thích môn Văn, học sinh giỏi Văn
cũng có thể yêu thích và giỏi Hóa học.
Bài 29: AXIT CACBONIC VÀ MUỐI CACBONAT
Nước chảy đá mòn
Thành phần chủ yếu của đá là CaCO 3. Khi gặp nước mưa và khí CO 2
trong không khí, CaCO3 chuyển hoá thành Ca(HCO3)2. Theo PTHH sau:
CaCO3 + CO2 + H2O → Ca(HCO3)2
Khi nước chảy cuốn theo Ca(HCO3)2, theo nguyên lí dịch chuyển cân
bằng thì cân bằng sẽ chuyển dịch theo phía phải. Kết quả là sau một thời gian
nước đã làm cho đá bị bào mòn dần.
Ví dụ 2: hoc sinh yêu thích môn vật lý:
Bài 30 – SILIC. CÔNG NGHIỆP SILICAT.
Vì sao Silic là một chất bán dẫn, được sử dụng chế tạo linh kiện điện tử
khi nó dẫn điện kém?
Giải thích: Ở nhiệt độ thường độ dẫn điện của tinh thể silic kém, nhưng
khi nhiệt độ tăng độ dẫn điện tăng theo nhiệt độ Linh kiện điện tử được chế tạo
bởi tinh thể silic cực kỳ tinh khiết.

Trường THCS Lương Thế Vinh

Giáo viên: Võ Thị Hồng


Một số giải pháp nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn hóa học cấp THCS

Bài 15- TÍNH CHẤT VẬT LÝ CỦA KIM LOẠI


Điều trùng lặp ngẫu nhiên là : Người ta thường gặp “Ma trơi” ở các nghĩa địa
càng tăng thêm sự mê tính dị đoan của một số người.
Ví dụ 2: Bài 16- TÍNH CHẤT HÓA HỌC CỦA KIM LOẠI

Hutchinsonite.Tali

Tinh thể chalcanthite

Đá có độc. Có một số đá không cần chứng ta phải nếm mà chỉ cần chạm tay
vào sẽ bị nhiễm độc:
Hutchinsonite.Tali là phiên bản đồng đen. Đây là loại kim loại dày, trơn,
tương đương với trọng lượng của nguyên tử, nhưng lại nguy hiểm hơn cả
nguyên tử. Kim loại hiếm này là hợp chất của nhiều chất lạ. Ảnh hưởng của tali
khá lạ, bao gồm cả rụng tóc, bệnh hiểm nghèo khi tiếp xúc qua da, và trong
nhiều trường hợp nó có thể gây chết người. Hutchinsonite là hợp chất của tali,
đồng và thạch tín. 3 loại độc tố kết hợp vào tạo thành hutchinsonite, khiến mức
độ nguy hiểm của hợp chất này tăng lên gấp bội
Tinh thể chalcanthite màu xanh là hợp chất của đồng, sulfua và nhiều chất
khác cùng với nước. Chính vì sự kết hợp này đã biến đồng, cần thiết cho cơ thể
nhưng sẽ trở nên độc nếu hiện diện với số lượng lớn, thành một tinh thể, nghĩa là

Trường THCS Lương Thế Vinh

Giáo viên: Võ Thị Hồng


Một số giải pháp nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn hóa học cấp THCS

đồng có thể bị hòa tan trong nước và có thể hòa tan với số lượng lớn vào cơ thể

hợp vô cùng hy hữu.
Tối 20/8/2013, chị O mua xăng đựng
trong bịch nilon về nhà đổ vào xe
máy. Trong lúc đổ xăng vào xe, cháu
của O. là bé L.T.Đ. (6 tuổi) dùng
diêm đốt sáng để "soi cho dì đổ
xăng".
Bất ngờ, ngọn lửa bén vào bịch xăng
và lan nhanh sang người, bùng cháy dữ dội khiến chị này bị bỏng cấp độ 3,
nặng nhất phần ngực, bụng và tay.
Nguyên nhân: Xăng, hay còn gọi là ét-xăng (phiên âm từ tiếng
Pháp: essence), là một loại dung dịch nhẹ chứa Hydrocacbon , dễ bay hơi, dễ
bốc cháy, được chưng cất từ dầu mỏ. Xăng được sử dụng như một loại nhiên
liệu, dùng để làm chất đốt cho các loại động cơ đốt trong sử dụng xăng, chất đốt
dùng trong tiêu dùng, sinh hoạt hàng ngày như đun nấu, một số lò sưởi, trong
một số loại bật lửa. Một số loại vũ khí như súng phun lửa, bom, mìn,... Xăng
được chế biến từ dầu mỏ bằng phương pháp chưng cất trực tiếp và Cracking, dễ
bay hơi, dễ cháy, có mùi đặc trưng. Khi có tác dụng của nhiệt độ xăng dễ dàng
bốc cháy mãnh liệt.

Trường THCS Lương Thế Vinh

Giáo viên: Võ Thị Hồng


Một số giải pháp nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn hóa học cấp THCS

II.3. 2. c. Gây hứng thú bằng các trò chơi kiến thức.
Giáo viên lồng các trò chơi nhóm với nội dung câu hỏi khá sát với bài dạy,
không yêu cầu độ khó quá cao nhằm ôn lại kiến thức cho các em. Phần này có

Vàng
Bạc
Nhôm

Kim loại hiếm, đắt, làm đồ trang sức
Kim loại cũng dùng làm đồ trang sức, màu giống Nhôm
Là kim loại thịnh hành làm đồ dùng gia đình, thời kỳ thịnh vượng là

Naphleon
Sắt
Nguyên tố kim loại có nhiều trong máu
Clo
Phi kim ở dạng khí, màu vàng lục
Lưu huỳnh Phi kim ở dạng rắn(bột) màu vàng
Oxi
Khí, cần cho sự sống, sự cháy, chiếm nhiều nhất trong các nguyên tố
trên trái đất
Thủy ngân Nguyên tố có trong nhiệt kế
Cacbon
Nguên tố có trong than, và tạo thành kim cương.
Trên đây là một vài cách gợi ý của học sinh, mỗi học sinh sẽ có 1 cách miêu tả
khác nhau, phát huy tính sáng tạo của học sinh một cách tối ưu.
Ví dụ 2: Bài 26- OXIT
Slide trò chơi đi tìm oxit:

Luật chơi. Chia lớp thành 2 đội: Đội đỏ và xanh. Mỗi đội chọn các ô từ 1-16.
trong môi ô số chứa 1 loại oxit và câu hỏi liên quan tới oxit vừa mở. Đội nào trả
lời đúng 1 câu hỏi, tìm được oxit và được 10 điểm. Đội trả lời sai không được
điểm và nhường quyền trả lời cho đội còn lại. Kết thúc trò chơi. Đội nào nhiều
điểm hơn thắng.


III

3

Fe3O4

Tên gọi của Fe3O4

Sắt từ oxit

4

CO2

Khí sinh ra trong quá trình hô hấp?

Khí cacbonic CO2

5
6
7

PbO
K2O
SO2

Chì có hóa trị mấy
Đọc tên của K2O
SO2 có mùi gì?


Na2O

Na2O có bazơ tương ứng là?

NaOH

12

SO3

SO3 có axit tương ứng là

H2SO4

13

Al2O3

O may mắn

14

FeO

FeO đọc là gì?

Sắt (II) Oxit

15

học, hoặc lịch sử phát hiện ra nguyên tố, hợp chất. Hoặc câu chuyện vui có liên
quan tới qua trình tim kiếm nguyên tố, phát hiện của các nhà khoa học.
VD1: Bài 19 – Tiết 26 SẮT
- Mở đầu bài học giáo viên kể chuyện vui: Một câu chuyện cảm động nhưng...
Hồi đầu thế kỉ XIX, các nhà bác học đã phát hiện ra sắt có trong máu
người. Một sinh viên khoa Hóa đã quyết định tặng người yêu dấu một chiếc
nhẫn bằng sắt, nhưng không phải bằng sắt thông thường mà bằng sắt lấy từ
chính máu của mình! Cứ định kì lấy máu ra, chàng trai thu được một hợp chất

Trường THCS Lương Thế Vinh

Giáo viên: Võ Thị Hồng


Một số giải pháp nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn hóa học cấp THCS

mà từ đó tách sắt ra bằng phương pháp hóa học. Nhưng chiếc nhẫn đã không bao
giờ được đeo trên tay cô gái như một bằng chứng tình yêu bởi nó chưa được làm
ra thì chàng trai đã chết vì bị mất máu, cho dù lượng sắt lấy ra khỏi cơ thể chàng
chưa tới 3 gam! Các chàng trai, cô gái ngày nay vẫn nhớ câu chuyện này. Nhưng
chẳng ai chứng tỏ tình yêu bằng cách này nữa, cho dù thật cảm động.
Ví dụ 2: Bài 54: POLIME
Phát minh do... ngủ quên
Một đêm Carothers – nhà hóa học Mĩ, sau nhiều ngày đêm làm việc căng
thẳng, đinh chợp mắt ít phút. Nhưng... ông đã ngủ liền tới sáng. Tỉnh dậy, ông
hốt hoảng lo cho tất cả công sức thí nghiệm: Có lẽ đã tan thành mây khói? Ai
ngờ, khi vừa nhấc chiếc đũa thủy tinh ở trong bình phản ứng lên, ông thấy chiếc
đũa mềm nhũn và kéo theo một hỗn hợp có dạng sợi nhỏ mỏng manh óng ánh
rất đẹp. Đó là sợi tổng hợp poliamit đầu tiên trên thế giới – sợi nilon ngày nay.
Ví dụ 3: Bài 18 – Tiết 24: NHÔM

Giáo viên yêu cầu học sinh quan sát và giải thích hiện tượng.
Ðổ 30ml nước cùng vài giọt phenolphtalein vào một cốc dung dịch 100ml
và rót 50ml dầu hỏa lên trên mặt nước. Lấy một miếng natri cạo sạch nhỏ bằng
hạt đậu, bỏ vào chiếc thuyền bằng giấy (chọn loại giấy thấm nước) đã chuẩn bị
sẵn. Một thời gian ngắn tàu tự bốc cháy, mặt nước chuyền màu hồng.

Trường THCS Lương Thế Vinh

Giáo viên: Võ Thị Hồng