ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

HỒ VIỆT HÙNG

NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO CHO CÁN BỘ
CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ HUYỆN SÓC SƠN,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

HỒ VIỆT HÙNG

NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO CHO CÁN BỘ
CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ HUYỆN SÓC SƠN,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phan Kim Chiến


1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP
XÃ ................................................................................................................. 8
1.1.1. Chính quyền cấp xã ......................................................................................8
1.1.2. Cán bộ chính quyền cấp xã ........................................................................14
1.2. KHÁI NIỆM, TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO CỦA
CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ ........................................................... 20
1.2.1. Khái niệm năng lực lãnh đạo của cán bộ chính quyền cấp xã ...................20
1.2.2. Tiêu chí đánh giá năng lực lãnh đạo của cán bộ chính quyền cấp xã ........22
1.3. CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG VÀ ĐIỀU KIỆN ĐẢM BẢO NĂNG LỰC
LÃNH ĐẠO CỦA CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ ............................. 33
1.3.1. Các nhân tố tác động đến năng lực lãnh đạo của cán bộ chính quyền cấp
xã ..........................................................................................................................33
1.3.2. Những điều kiện bảo đảm năng lực lãnh đạo của đội ngũ cán bộ chính
quyền cấp xã.........................................................................................................37
Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ................................................ 40
2.1. Cách tiếp cận chung............................................................................... 40
2.2. Phương pháp luận .................................................................................. 40
2.3. Phương pháp thu thập dữ liệu, tài liệu ................................................... 41
2.4. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể ...................................................... 42
2.4.1. Phương pháp phân tích...............................................................................42
2.4.2. Phương pháp tổng hợp ...............................................................................42


2.4.3. Phương pháp thống kê mô tả và nghiên cứu tài liệu..................................43
2.4.4. Một số phương pháp khác................................................................... 44
2.5. Các công cụ được sử dụng ..................................................................... 45
Chương 3: THỰC TRẠNG VỀ NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO CỦA CÁN BỘ
CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ HUYỆN SÓC SƠN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI ..... 46
3.1. KHÁI QUÁT ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ ĐẶC
ĐIỂM CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ HUYỆN SÓC SƠN, THÀNH PHỐ

Sóc Sơn để nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ chính
quyền cấp xã.........................................................................................................74
4.1.5. Có chính sách thu hút những người được đào tạo chuyên môn, nhất là sinh
viên tốt nghiệp đại học về cơ sở, chú trọng công tác tạo nguồn xây dựng cán bộ
chính quyền cơ sở. Thực hiện tốt công tác luân chuyển cán bộ ở các phòng ban
của Huyện và của Thành Phố về xã công tác để xây dựng, bồi dưỡng cán bộ ...74
4.2. NHỮNG GIẢI PHÁP CƠ BẢN NÂNG CAO NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO
CHO CÁN BỘ CẤP XÃ CỦA HUYỆN SÓC SƠN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY............................................................... 75
4.2.1. Tiến hành rà soát, đánh giá tổng thể đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã
huyện Sóc Sơn làm cơ sở cho việc xây dựng, quy hạch cán bộ đảm bảo khoa
học, hợp lý. ...........................................................................................................75
4.2.2. Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính quyền cấp xã huyện
Sóc Sơn.................................................................................................................79
4.2.3. Nâng cao hiệu quả công tác bố trí, sử dụng và thực hiện luân chuyển cán
bộ chính quyền cấp xã. .........................................................................................84
4.2.4. Thực hiện tốt chính sách thu hút nhân tài, đặc biệt là sinh viên tốt nghiệp
đại học và cao đẳng về cơ sở công tác tạo nguồn cho xây dựng cán bộ chính
quyền cấp xã. ........................................................................................................88
4.2.5. Đổi mới tổ chức, hoạt động của chính quyền cấp xã .................................90
4.2.6. Đổi mới chế độ, chính sách đối với cán bộ chính quyền cấp xã................92


4.2.7. Tăng cường sự lãnh đạo của Huyện ủy Sóc Sơn trong xây dựng, quản lý
nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã........................................93
KẾT LUẬN................................................................................................... 95
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 98


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT


5

NNPQ

Nhà nước pháp quyền

6

Nxb

7

XHCN

Nhà xuất bản
Xã hội chủ nghĩa

i


DANH MỤC BẢNG
STT

Bảng

1

Bảng 3.1



Nội dung

Trang

1

Biểu 3.4

Đánh giá của cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp xã

59

về đức tính người cán bộ cơ sở (đơn vị: %)
2

Biểu 3.5

Cán bộ lãnh đạo tự đánh giá về những đức tính

60

cần có của cán bộ cấp cơ sở (đơn vị: %)
3

Biểu 3.6

Cơ cấu độ tuổi của đội ngũ CBCQ cấp xã (đơn

63

mạnh hay yếu đều ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nhân dân, ảnh hưởng tới
lòng tin của nhân dân với Đảng và nhà nước.
Thực tế thời gian qua cho thấy, chính quyền cơ sở cùng với các tổ chức
đoàn thể trong hệ thống chính trị ở Việt Nam đã rất tích cực thực hiện nhiệm
vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ an ninh - quốc phòng tạo nên những thành
tựu có ý nghĩa to lớn trong sự nghiệp đổi mới đất nước. Sự trong sạch, vững
mạnh, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả của chính quyền cơ sở đóng vai trò rất
quan trọng trong toàn bộ hoạt động quản lý và cung cấp dịch vụ công đáp ứng
được yêu cầu ngày càng cao của xã hội và nhân dân. Để đạt được điều đó thì
nhân tố quan trọng nhất chính là con người, là đội ngũ cán bộ, công chức thực
hành công vụ tại địa phương, đặc biệt là đội ngũ cán bộ chủ chốt.
Để làm tốt vai trò lãnh đạo, người cán bộ cần phải có nhiều phẩm chất
và yếu tố, trong đó năng lực là yêu cầu quan trọng và cần thiết nhất. Bên cạnh
năng lực chuyên môn, lập trường tư tưởng cách mạng kiên định, thì rất cần có
năng lực tổ chức thực tiễn, cán bộ mới có khả năng đưa đường lối, chủ trương
của Đảng, chính sách, luật pháp của Nhà nước vào cuộc sống, mới biến tư
tưởng thành hành động, khơi dậy phong trào cách mạng của quần chúng nhân
dân. Vì vậy yêu cầu về năng lực luôn có ý nghĩa quan trọng đối với đội ngũ
cán bộ mà đặc biệt là cán bộ cấp cơ sở.

1


Trong suốt quá trình phát triển, Đảng và Nhà nước ta luôn chăm lo xây
dựng, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ, năng lực cho đội ngũ cán bộ công
chức chính quyền cơ sở. Tuy nhiên đội ngũ cán bộ cấp cơ sở hiện nay vẫn còn
nhiều mặt yếu kém bất cập trong công tác lãnh đạo, quản lý, tổ chức thực
hiện, trong lề lối tác phong, phương pháp làm việc và vận động quần chúng
nhân dân.
Huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội là huyện có diện tích rộng, dân số

tiếp cận. Liên quan đến đề tài này có một số công trình và bài viết sau:
- GS. Hồ Văn Thông (1991), “Tình hình các tổ chức chính trị ở nông
thôn nước ta” được in trong cuốn sách “Kinh tế xã hội nông thôn Việt Nam
ngày nay”, tập 2, NXB Tư tưởng văn hóa, Hà Nội.
- PGS.TS Bùi Tiến Quý (2000), “Một số vấn đề về tổ chức và hoạt
động của chính quyền địa phương trong giai đoạn hiện nay ở nước ta”, NXB
Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
- TS. Thang Văn Phúc và TS. Chu Văn Thành “Chính quyền cấp xã và
quản lý Nhà nước cấp xã”, Viện Khoa học Tổ chức Nhà nước, Ban Tổ chức
Cán bộ chính, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000;
- PGS Nguyễn Phú Trọng, Trần Xuân Sầm (2001), Luận cứ khoa học
cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công
nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.
- Lê Minh Thông (2002), “Quan điểm và giải pháp đổi mới tổ chức và
hoạt động của chính quyền xã ở nước ta hiện nay”, Tạp chí Nhà nước và pháp
luật, (số 3).
- TS Nguyễn Văn Sáu và GS Hồ Văn Thông chủ biên (2003), Thực
hiện quy chế dân chủ và xây dựng chính quyền cấp xã ở nước ta hiện nay,
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.
- Thái Vĩnh Thắng (2003), “Đổi mới tổ chức và hoạt động của chính
quyền cấp xã, phường”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, (số 4).

3


- TS Nguyễn Minh Phương (2003), “Xây dựng đội ngũ CBCC cơ sở
đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới” Tạp chí Lý luận chính trị, (số 7).
- Nguyễn Hữu Đức (2003), “Từ đặc điểm, tính chất đội ngũ CBCC cơ sở
để xây dựng chế độ, chính sách phù hợp”, Tạp chí Tổ chức nhà nước, (số 8).
- Nguyễn Hữu Lộc (2003), “Tăng cường cán bộ cơ sở”, Tạp chí Tổ

yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, Tạp chí Lý luận
chính trị, (số 2).
Các tác giả đều đã phân tích một cách hệ thống, hoàn chỉnh, hiệu quả
và tương đối toàn diện về vấn đề chất lượng CBCC cấp xã nói chung dưới góc
độ lý luận cũng như sự vận dụng lý luận đó vào việc nâng cao năng lực lãnh
đạo của CBCC cấp xã tại một số địa phương cụ thể - đó đều là những công
trình, sản phẩm trí tuệ có giá trị, ý nghĩa lớn cả về mặt lý luận và thực tiễn, là
cơ sở để kế thừa cho việc nghiên cứu tiếp theo.
Các công trình trên đã đề cập nhiều đến việc xây dựng chính quyền cấp
xã và đội ngũ cán bộ chính quyền cấp xã. Tuy nhiên, chưa có công trình nào
nghiên cứu về nâng cao năng lực lãnh đạo cho đội ngũ cán bộ chủ chốt của
chính quyền cấp xã huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội hiện nay. Luận văn kế
thừa, tiếp thu có chọn lọc các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học để
phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài này.
3. Mục đích nghiên cứu của luận văn
Mục đích nghiên cứu của luận văn: Nghiên cứu cơ sở lý luận, đánh giá
thực trạng về năng lực lãnh của cán bộ chủ chốt chính quyền cấp xã tại huyện
Sóc Sơn, thành phố Hà Nội. Luận văn đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm
nâng cao năng lực lãnh đạo cho cán bộ chính quyền cấp xã tại huyện Sóc Sơn,
thành phố Hà Nội.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
Để thực hiện mục đích nghiên cứu trên, luận văn có những nhiệm vụ sau:

5


- Nghiên cứu các vấn đề lý luận về năng lực lãnh đạo của cán bộ chính
quyền cấp xã.
- Đánh giá đúng thực trạng năng lực lãnh đạo của cán bộ chính quyền
cấp xã, trên địa bàn huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội

Chương 3: Thực trạng về năng lực lãnh đạo của cán bộ chủ chốt chính
quyền cấp xã tại huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội.
Chương 4: Phương hướng và giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo cho
cán bộ chủ chốt của chính quyền cấp xã huyện Sóc Sơn, Hà Nội.

7


Chương 1
CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO
CỦA CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ

1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ CÁN BỘ CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ

1.1.1. Chính quyền cấp xã
1.1.1.1. Khái niệm về cấp xã
Ở nước ta, trong từng giai đoạn lịch sử, các cấp hành chính cũng được
quy định khác nhau. Theo Hiến pháp năm 2013, nước ta có 4 cấp hành chính,
tương ứng với 4 cấp chính quyền đó là: Trung ương, tỉnh, huyện và xã. Trong
đó, cấp tỉnh có 2 loại hình đơn vị hành chính là: Tỉnh và thành phố trực thuộc
trung ương; cấp huyện có 4 loại hình đơn vị hành chính là: Huyện, thành phố
thuộc tỉnh, quận và thị xã; cấp xã có 3 loại hình đơn vị hành chính là: Xã,
phường, thị trấn. Tương ứng với 4 cấp chính quyền: Chính quyền Trung ương
(hay còn gọi là Chính phủ), chính quyền cấp tỉnh, chính quyền cấp huyện và
chính quyền cấp xã.
Cấp xã là cấp hành chính thấp nhất trong hệ thống tổ chức hành chính
của Nhà nước ta; Là cấp có đơn vị hành chính nhỏ nhất, song đây là đơn vị
hành chính cơ bản, là "tế bào" cấu thành nên đơn vị hành chính cấp huyện,
cấp tỉnh và cả quốc gia.
1.1.1.2. Chính quyền cấp xã

những vấn đề có liên quan đến phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh,
quốc phòng và đời sống của nhân dân địa phương, theo Hiến pháp, pháp luật
và các mệnh lệnh, quyết định của cấp trên.
* Vị trí, vai trò của chính quyền cấp xã
Trong hệ thống chính quyền của Nhà nước ta, chính quyền cấp xã là
cấp chính quyền thấp nhất, gần dân và trực tiếp với dân nhất. Chính quyền
cấp xã vừa là cấp trực tiếp truyền đạt, phổ biến và tổ chức triển khai thực hiện

9


các chủ trương, chính sách của Đảng và Pháp luật Nhà nước; vừa là cấp quản
lý trực tiếp mọi hoạt động của đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội diễn
ra ở địa bàn cấp xã theo quy định của pháp luật.
Chính quyền cấp xã là nơi đầu tiên và trực tiếp nhận, giải quyết những
đề xuất, kiến nghị của các tầng lớp nhân dân với Đảng và Nhà nước; đồng
thời là đầu mối tổng hợp báo cáo lên cấp trên xem xét giải quyết những đề
xuất, kiến nghị của công dân vượt thẩm quyền. Có thể nói chính quyền cấp xã
như là "những chiếc cầu nối liền giữa các tầng lớp nhân dân với Đảng và Nhà
nước cấp trên".
Có thể nói chính quyền cấp xã có vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ
thống chính quyền Nhà nước, sự ổn định và vững mạnh của chính quyền cấp
xã là nhân tố đặc biệt quan trọng góp phần tạo nên sự ổn định, phát triển của
từng xã, từng huyện, từng tỉnh và của các quốc gia.
* Đặc điểm của Chính quyền cấp xã:
Một là: Chính quyền cấp xã có HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở
địa phương và UBND do HĐND bầu ra là cơ quan chấp hành của HĐND, cơ
quan hành chính nhà nước ở địa phương. Vì thế, chính quyền cấp xã là cấp
trực tiếp thực hiện nhiệm vụ cụ thể về quản lý hành chính nhà nước trên các
lĩnh vực chính trị, kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng ở cơ sở, là cầu nối trực

phải có trình độ chuyên môn cao như pháp luật, địa chính, tài nguyên, thuế,
môi trường…
Ở địa bàn đô thị, ngoài quản lý hành chính hàng trăm hộ gia đình thì
nhiều phường có rất nhiều cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, trường học, bệnh
viện đóng trên địa bàn, thực trạng đó dẫn đến tình trạng ở phường thì khối
lượng công việc quá tải, ở xã thì quá sức.
* Chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã
Theo quy định hiện hành, chính quyền cấp xã có chức năng, nhiệm vụ
quản lý mọi hoạt động chính trị, kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh ở địa
bàn cấp xã; đảm bảo cho Hiến pháp, Pháp luật, các quyết định của chính
quyền cấp trên được tôn trọng và chấp hành nghiêm chỉnh ở địa phương; đảm

13


bảo và phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động; đảm bảo quyền
lợi của công dân, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, đồng
thời động viên nhân dân làm tròn nghĩa vụ đối với Nhà nước.
1.1.2. Cán bộ chính quyền cấp xã
1.1.2.1. Khái niệm cán bộ chính quyền cấp xã
Theo quy định tại Điều 3, Nghị định số 92/2009/NĐ-CP ngày 22/10/2009
của Chính phủ về chức danh, số lượng, một số chế độ, chính sách đối với cán bộ,
công chức ở xã, phường, thị trấn đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị
trấn và những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã.
Cán bộ cấp xã có các chức vụ sau đây [9, tr. 2]:
- Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy;
- Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân;
- Chủ tịch, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân;
- Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam;
- Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh;